აღდგომის დღესასწაული საქართველოში

gurianews.com

ისტორია

აღდგომის დღესასწაული საქართველოში

2018 აპრ 9 09:55:27

 აღდგომას საქართველოში ყოველთვის განსაკუთრებულად ზეიმობდნენ. ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა ტრადიციებით. საერთო ჯამში, ყველა ჩვეულებრივი მოკვდავი აღდგომას მოკრძალებულად აღნიშნავდა. სადღესასწაულო სუფრას ამშვენებდა მშრალად მოხარშული ღორის ბარკალი, წითელი კვერცხები, ქადა, ხაჭაპური, შოთის პური, ყველი, მწვანილი, მწნილი, ხილი და რასაკვირველია, წითელი ღვინო.  აი,  რაც შეეხება  მეფის კარის სააღდგომო სამზადისს, მას მოკრძალებულს ვერ დავარქმევთ, რადგან სამეფო კარზე, -„აღდგომის წესი იყო ადრე ნათლებისად წირვა და შემდგომად წირვისა მცირედითა სანოვაგითა ხორცთათა აღიხსნიდიან პირთა მეფე და დიდებულნი. შემდგომად გამოვიდის მეფე და ყოველნი წარჩინებულნი და მცირებულნი ასპარეზსა ზედა და დასვიან სამეფო თასი ოქროსი ანუ ვერცხლისა ყაბახსა ზედა,  დაუწყიან სროლა მას თასსა ისარნი მოყმეთა და ჭაბუკთა, და რომელი ჩამოაგდის ისრითა, მას მისციან თასი იგი. შემდგომად ამისა შექმნიან ბურთაობა. მერმე შემოვიდიან მეფისა თანა და შექმნიან ნადიმნი და პურობანი დიდნი მგოსან-სახიობთა. არამედ კათალიკოზნი და ეპისკოპოზნი ვიდრემდის იყვნენ მუნ, არა იყო მწყობრთა ძალთა ცემანი, არამედ - გალობანი. ხოლო შემდგომად წარსვლისა მათისა იყო მგოსანთა, მომღერალთა და ყოველთა სახიობთა ცემანი.“(ვახუშტი ბაგრატიონი)

სააღდგომო ტრადიციებს შორის გამორჩეული იყო „ჭონა“, რომელიც თავისი არსითა და ფორმით ძალიან ჰგავს ალილოს. აღდგომა დღეს რამდენიმე კაცი, რომელთაც მეჭონეებს ეძახდნენ, მთელს სოფელს ჩამოუვლიდა და სააღდგომო სიმღერით დღესასწაულს ულოცავდა, დიასახლისი კი მათ კვერცხებით, ტკბილი კვერებით, ხილით და ფულითაც ასაჩუქრებდა. დღის ბოლოს შეგროვილ ხორაგს მთელი სოფლის ახალგაზრდობა შემოუსხდებოდა და ილხენდა.

რაჭაში აღდგომა დილით წირვიდან დაბრუნების შემდეგ პურის ფაფას აკეთებდნენ, თონეში ლავაშებს აცხობდნენ. წირვის შემდეგ, მღვდელი თითოეულ ოჯახს ჩამოუვლიდა და აკურთხებდა. ახალი მიცვალებულის პატრონი სააღდგომოდ ცხვარს კლავდა, ცხვრის თავ-ფეხს,  ბარკალს, ლავაშს, შეკეცილს ლანგარზე დაალაგებდა და მღვდელს შინ მიართმევდა. აღდგომის მეორე დღეს „გიორგონთობას“ ზეიმობდნენ. აცხობდნენ ლობიანებს, შეკეცილებს, ბოხჩუანებს, იხარშებოდა ხორცი და იყო დიდი სმა-ქეიფი.

ყოველ წელიწადს,  აღდგომის დღესასწაულზე გურიაში ტრადიციული ლელო იმართებოდა. 16 კილოგრამიან ტყავის ბურთს სილითა და ნახერხით ავსებდნენ და აგუნას წვენს ასხამდნენ. აგუნა უძველესი წარმართული რიტუალიდან გადმოსული ღვინის დღესასწაულია, რომელიც დღეს მიივიწყეს. აგუნა შავი ღვინის, თაფლის, ბროწეულის წვენისა და კიდევ ერთი უცნობი ინგრედიენტის ნაზავია, რომელსაც მცირე რაოდენობით მოთამაშეებსაც ასმევდნენ – ძალისა და სიმხნევის მოსამატებლად.

სამეგრელო საინტერესო რიტუალი ჰქონდათ სამეგრელოში. აღდგომა დღეს განსაკუთრებული ქვევრის,- ლაგვანის თავზე ბატკანს ან გოჭს კლავდნენ. აცხობდნენ ყველისა და კვერცხის პურის კვერებს. ოჯახის უფროსი დილიდანვე მარხულობდა, წყალს არ დალევდა და არც თამბაქოს მოწევდა. შუადღისას ხონჩაზე დააწყობდა ღორის გულ-ღვიძლს, მამლის თავს, კვერებს, საზედაშე ღვინოს და ამ ყველაფერს საღმრთო საოხორო ქვევრის თავზე დაალაგებდა, მერე იმ ქვევრს თავს მოხდიდა და დაილოცებოდა.

კახეთში სააღდგომოდ ბატკანს კლავდნენ, ახალი მიცვალებულის პატრონები სასაფლაოზე გადიოდნენ და კვერცხს აგორებდნენ. სახლში აუცილებლად უნდა დაეკლათ ღორი. იშლებოდა დიდი სუფრა, მეზობლები ერთმანეთს ეპატიჟებოდნენ და ქეიფობდნენ. აცხობდნენ უხაშო კაკანტელებს და არიგებდნენ.

რაც შეეხება, წითელ კვერცხს, ის ყველა კუთხეში სააღდგომო სუფრის ერთ-ერთი მთავარი ატრიბუტია, რომელსაც ვნების პარასკევს,- დღეს ღებავენ, ნიშნად ქრისტეს მიერ კაცობრიობის გამოსახსნელად დაღვრილი სისხლისა. გადმოცემით,  წმინდა მარიამ მაგდალინელმა რომის იმპერატორ ტიბერიუსს აღდგომა ახარა და კვერცხი მიართვა. ტიბერიუსმა უპასუხა, მაგ კვერცხის გაწითლებას უფრო დავიჯერებ, ვიდრე მიცვალებულის აღდგომასო. ამ სიტყვებზე კვერცხმა ფერი შეცვალა. მას შემდეგ მორწმუნე ქრისტიანებში კვერცხის შეღებვა ტრადიციად იქცა.

მიუხედავად იმისა,  რომ უამრავი ფხვნილი არსებობს,  კვერცხის შეღებვის ყველაზე ნაცად და გამართლებულ საშუალებად დღემდე ენდრო და ხახვის ფურცელი რჩება. სააღდგომო კვერცხის მოხატვა უამრავი ადამიანის ჰობი გახდა, თუმცა, ცნობილი იუველირის, ფაბერჟეს ქმნილებებს ბადალი დღემდე არა ყავს. მის მიერ დამზადებული ულამაზესი დეკორატიული კვერცხები სპეციალურ ყუთებში ინახებოდა და საჩვენებლად მხოლოდ აღდგომის დღესასწაულზე გამოჰქონდათ. ფაბერჟე ასლს არასოდეს აკეთებდა. სწორედ ამიტომაა მისი თითოეული ნამუშევარი უნიკალური. ცნობილი იუველირის 47 კვერცხი დღესდღეობით მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმსა და კერძო კოლექციაში ინახება. 

 


ნახვა: 119


 ახალი ამბები
  • ბერა ივანიშვილი დაოჯახდა _ ვინ არის მისი რჩეული"და რაც აქამდე იყო ჩემი და შენი, დღეს გახდა ჩვენი" _ ეს ტექსტი და ფოტო ბერა ივანიშვილმა სოციალურ ქსელში რამდენიმე წუთის წინ გამოაქვეყნა, რომელსაც თან ქორწინების ბეჭდის სმაილი ახლდა. ივანიშვილს არ დაუკონკრეტებია, ვინ გახდა მისი რჩეული, თუმცა, როგორც “გურია ნიუსმა” გაარკვია, ის ნანუკა გუდავაძეა. ნანუკა გუდავაძე მოდის ბლოგერია და 14 წლის ასაკში ბიჭოლას სახე ... ...
  • ,,ეკონომიკური კატასტროფა“_ ეკონომისტი მარიხუანის კულტივირების შესახებ კანონპროეტის წინააღმდეგეკონომიკის ექსპერტი, პროფესორი ლია ელიავა მარიხუანის კულტივირების შესახებ კანონპროექტის წინააღმდეგია. მისი თქმით, ინიციატივის დამტკიცების შემთხვევაში საქართველოს ეკონომიკური კატასტროფა ემუქრება. როგორც ელიავა აცხადებს,  გაუგებარია, საქართველოს ხელისუფლება რატომ ინტერესდება მარიხუანის ვაჭრობით მაშინ, როცა განვითარებული ქვეყნების დიდი ნაწილი ნარკოტიკების წარმოებას ებრძვის _აღნიშნულ საკითხზე ელიავა ,,გურია ნიუსთან“ საუბრობს. ,,კატეგორიული წინააღმდეგი ვარ ნებისმიერი ნარკოტიკული ნივთიერების არა მარტო ექსპორტის, არამედ მისი წარმოების. თავი რომ დავანებოთ, ერის სიჯანსაღეზე საუბარს ეკონომიკურად ქვეყნისთვის ეს იქნება კატასტროფა. ფაქტობრივად, საქართველოს არა მარტო ეკონომიკა, არამედ მუშახელიც დაკნინდება.  მინდა, გაგახსენოთ ჩინეთის მაგალითი, სადაც ევროპამ შეიტანა დიდი ოდენობით ნარკოტიკი ოპიუმი, რის შემდეგ ჩინეთმა დაიწყო დეგრადირება, ქვეყანა ქვეყანას აღარ გავდა და იყო უღარიბესი გაუბედურებული სახელმწიფო მანამდე, სანამ არ აიკრძალა ყოველგვარი ნარკოტიკის მოხმარება. ნარკოტიკი არის არა მარტო წმინდა სოციალური პრობლემა, არამედ ეს გახდება ეკონომიკური პრობლემაც. ადამიანი, რომელიც არის თრობაში, ის, როგორც მუშაკი, როგორც ეკონომიკური ერთეული არის უვარგისი, შესაბამისად, საქართველო დგას იმ საფრთხის წინაშე, რომ დაკარგოს არა მარტო ის მწირი წარმოება, რაც დღეს გვაქვს, არამედ მომავალშიც ვეღარ განავითაროს თავისი თავი. რატომ კეთდება აქცენტი მარიხუანის ექსპორტზე? ერთადერთი მიზეზის გამო, ეს არის ეროვნული ბანკის ინტერესი, მას მიბმული აქვს ლარის მოცულობა უცხოური ვალუტის მოცულობასთან და გარდა ამისა, უცხოურ ვალუტას ის აკუმულირებს და შეუძლია გაიტანოს საზღვარგარეთ, დააბანდოს ფასიან ქაღალდებში, მეორე ინტერესი ეს არის კომერციული ტიპის ინტერესი. მთავრობა უნდა ხედავდეს, რომ არასწორი ნაბიჯი დაღუპავს ქვეყანას ქართველ მოსახლეობას. უცხო ქვეყნის მაგალითები რომ მოჰყავთ, მათ გააჩნიათ ამ ნარკოტიკების მოხმარების შეზღუდვის მექანიზმები, საქართველოში კი ასეთი მექანიზმები არ არსებობს. ფული, რომელსაც მიიღებს სახელმწიფო, ის არ იქნება საინვესტიციო ფული, ის შეიჭმევა. საქართველო არის ერთი მართვადი ქვეყანა, რომელსაც იმას აკეთებინებენ, რაც უნდათ, ყველა ცივილიზებული ქვეყანა ებრძვის ნარკოტიკების მოყვანას.  არ ვიცი, რა მოსდის ამ ხელისუფლებას. ქვეყანა აშკარად იღუპება, გარდა იმისა, რომ ჩვენი ეკონომიკური მდგომარეობა უარესდება, ფასები იზრდება და იმის მაგივრად, რომ ამ საკითხებს მიხედონ, სამარცხვინო ნარკოვაჭრობას ეწევიან“, _ გვითხრა ელიავამ. კანონპროექტის განხილვა, რომელიც ექსპორტზე გატანის მიზნით, მარიხუანის წარმოებას ითვალისწინებს, პარლამენტმა საერო და სასულიერო პირების პროტესტის გამო დროებით შეაჩერა. ჯერჯერობით, უცნობია, როდის დაუბრუნდება პარლამენტი კანონპროექტის ... ...
  • თბილისის მეტროს მოძრავი შემადგენლობები პიკის საათებში სამწუთიანი შუალედით იმოძრავებენახალ სასწავლო წელთან დაკავშირებით, თბილისის მეტროს მოძრავი შემადგენლობები  პიკის საათებში სამწუთიანი შუალედით იმოძრავებენ, _ ამის შესახებ თბილისის მერმა კახა კალაძემ დედაქალაქის მთავრობის სხდომაზე განაცხადა. მისი თქმით, დროის შუალედის შემცირება მეტროს მოძრავი შემადგენლობის მოდერნიზაციის პროექტის ფარგლებში გახდა შესაძლებელი. „პრობლემა იყო ის,  რომ პიკის საათებში მოქალაქეებს 5-6 წუთი ლოდინი უწევდათ, რაც სერიოზულ დისკომფორტსა და პრობლემას წარმოადგენდა. შესაბამისად, მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ სარეაბილიტაციო პროექტის ფარგლებში, რომელიც მიზნად ისახავს მეტროს ვაგონების მთლიან განახლებას,  მეტროს სამი ოთხვაგონიანი ახალი შემადგენლობა დაემატება, რომელიც „ახმეტელის თეატრი“ - „ვარკეთილის“ ხაზზე იმოძრავებს და ერთი სამვაგონიანი შემადგენლობა საბურთალოს ხაზზე. ეს მოგვცემს შესაძლებლობას, რომ პიკის საათებში, როდესაც ყველაზე ბევრი მგზავრი გადაადგილდება, მოცდის ინტერვალი  სამ წუთამდე შევამციროთ“, - განაცხადა კახა კალაძემ.  თბილისის მერის თქმით, მომდევნო წლების განმავლობაში, ყოველწლიურად, ოთხი ახალი შემადგენლობის დამატება იგეგმება. „მომდევნო წლების განმავლობაში, ვაპირებთ ახალი შემადგენლობების დამატებას. ასევე, ვგეგმავთ ძველი ვაგონების მოდერნიზებას და გვინდა, რომ მეტრო მგზავრებისთვის ერთ-ერთი კომფორტული საშუალება იყოს.  ტრანსპორტის პოლიტიკა მიმართულია იმისკენ, რომ საზოგადოებრივი  ტრანსპორტი, მაგალითად, ავტობუსების არსებული პარკი, რაც მოძველებულია და მძიმე მდგომარეობაშია, 2019 წლისთვის მთლიანად განახლდეს“, - განაცხადა კახა კალაძემ. მისივე განმარტებით, მომდევნო წლებში, მეტრო თბილისელებისთვის ერთ-ერთი გამორჩეულად კომფორტული და სწრაფი ტრანსპორტი ... ...
  • “ამბის გამტანიც არ გასულა დღეს ჯუმათიდან?“ _ რომელ სოფელში რა პრობლემები შექმნა სტიქიამოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯუმათში მცხოვრები მაკა ჩხარტიშვილი ამბობს, რომ სოფელში მძიმე მდგომარეობაა და ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები პრობლემების მოგვარებას გაურბიან. “ამბვის გამტანიც არ გასულა დღეს ჯუმათიდან? სასმელი წყალი და მედიკამენტები მაინც გამოგვიგზავნეთ ვერტმფრენით. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიაც წაიღო წყალმა?“ _ ამბობს ჩხარტიშვილი. როგორც სოფელში გვითხრეს, ორშაბათს მოსულმა უხვმა ნალექმა ჯუმათის ტერიტორიულ ერთეულში გზის სავალი ნაწილი დააზიანა, რის გამოც შეწყვეტილია მოძრაობა. ასევე, დაზიანდა ერთ-ერთი ქვესადგური, რომლის გამო შუქი არ მიეწოდება ადგილობრივებს. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის პრესსამსახურის უფროსის, ეკატერინე მგელაძის თქმით, სოფელ ჯუმათში წყალმიმღები არის დაზიანებული სათავე ნაგებობაზე, ასევე, მოჭარბებული ნალექის გამო გზა არის ამორტიზებული, ელოდებიან წყლის ნაკადის დაწევას, რის შემდეგაც დაიწყება გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოები და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის წყალმომარაგების კომპანია  შპს “სატისი“ დაიწყებს წყალმიმღების აღდგენას. მისივე თქმით, ენერგოპრო ჯორჯიას წარმომადგენლებს დაწყებული აქვთ ქვესადგურზე არსებული პრობლემების მოგვარება.  თუ რა ზარალი მიაყენა 17 სექტემბერს, ორშაბათს უხვმა ნალექმა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტს, ჯერჯერობით, უცნობია, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის შესაბამისი სამსახურების მიერ შექმნილია სპეციალური შტაბი და მიმდინარეობს ზარალის აღწერა. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის პრესსამსახურის მიერ მოწოდებული ინფორმაციით, განსაკუთრებით დაზარალდა შრომის თემში ორმეთის, ხრიალეთის, ვაკისა და ოხოჯურის უნბნები. ხიდების დაზიანების შედეგად გარესამყაროს მოწყდა რამდენიმე ოჯახი, მოთხრილია ხეები, ელექტროგადამცემი ბოძები, დაღვარულია გზები და ჩამოწოლილია მეწყერი. დაბა ურეკში მდინარე კუჩხას ადიდების შედეგად დაიტბორა წერეთლის, მესხისა და დუმბაძის ქუჩები. ადგილობრივებს დაეტბორათ საცხოვრებელი სახლები. კონჭკათის ტერიტორიულ ერთეულში მოთხრილია ხეები, დაღვარულია გზები, რამდენიმე ადგილას განვითარდა მეწყრული პროცესი. მერიაში ჩამოწვა მეწყერი, დაიღვარა გზები გოგორეთისა და ნაღობილევის უბნებში. ნატანების ადმინისტრაციულ ერთეულში მე-13, მე-6 და წითელსხივისა და ჯაფარეულის უბნებში დაიღვარა გზები, რის გამოც, ტრანსპორტით გადაადგილება შეუძლებელია. სოფელ ოზურგეთში ცხომელიძეების და თოხაძეების უბანში მწყობრიდან გამოვიდა სანიაღვრე არხები. დაიტბორა რამდენიმე უბანი. თხინვალის ტერიტორიულ ერთეულში დაიღვარა გზები და მწყობრიდან გამოვიდა სანიაღვრე არხები. ბოხვაურის ადმინისტრაციულ ერთეულში მოშლილია ჯებირები, დატბორილია ჩაის ფაბრიკისა და სკოლის მიმდებარე ტერიტორია. ბაილეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში ჭანიეთურის უბანში დაზიანდა ხიდი და საუბნო გზები. დაბა ნარუჯაში დაზიანდა ადმინისტრაციული შენობის კიბის საყრდენი ნაწილი, სანიაღვრე არხების მწყობრიდან გამოსვლის შედეგად დაიტბორა გზები და რამდენიმე მოსახლის საცხოვრებელი ... ...
  • ,,პატრიოტთა ალიანსი“ იშლება _ ფრაქციის წევრები საპარლამენტო თანამდებობებს ვეღარ დაიკავებენპატრიოტთა ალიანსი იშლება, ფრაქციიდან წასვლის გადაწყვეტილება ნატო ჩხეიძემ მიიღო. პარლამენტის რეგლამენტის მიხედვით, ფრაქცია გაუქმებულად ჩაითვლება იმ შემთხვევაში, თუ მასში 6-ზე ნაკლები წევრი დარჩა, ფრაქციის დატოვების შესახებ განაცხადის წარდგენიდან მე-7 დღეს. იმ შემთხვევაში, თუ ,,პატრიოტთა ალიანსი“ ფრაქციას ვერ შეინარჩუნებს ფრაქციის წევრი ირმა ინაშვილი აღარ დაიკავებს ვიცე-სპიკერის თანამდებობას. ამასთან, ,,პატრიოტთა ალიანსის“ წევრები აღარ იქნებიან ბიუროს  შემადგენლობაში და კომიტეტებში  ვეღარ დაიკავებენ თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობებს. გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, შესაძლოა, ,,ქართული ოცნებიდან“ გარიცხული დეპუტატი ,,პატრიოტთა ალიანსს“ შეუერთდეს, თუმცა აღნიშნული ინფორმაცია დეპუტატმა არ დაადასტურა. მისი თქმით, შემოთავაზების შემთხვევაში ,,პატრიოტთა ალიანსში“ გადასვლას არ აპირებს. ჯერჯერობით, ნატო ჩხეიძე ფრაქციიდან წასვლის მოტივებზე არ ... ...

არქივი

ზაფრანი

გიგანტების სამარხი

უკვე დიდი ხანია, რაც დედამიწაზე...

მეცნიერებმა მზეზე შავი ხვრელი აღმოაჩინეს

ამერიკელმა მეცნიერებმა მზეზე შავი ხვრელი...

რა არის სიყვარული

ჯონ ლი თავის წიგნიში "The...

მეცნიერული აღმოჩენა _ მუშაობა საზიანოა!

ადამიანები, რაც უფრო მეტს მუშაობენ,...

რამდენიმე თავსატეხი, რომელსაც მეცნიერება ვერ ხსნის

მზის ირგვლივ ტემპერატურა რამდენიმე მილიონით...

ქალთა საუკეთესო გამოგონებები

ხელსაწყო-ასტროლიაბია _ ის განსაზღვრავს ციური...
კარმიდამო ჩემი

"ყვავილებში ნაპოვნი ენერგია ჩაის აღორძინებაში დამეხმარება"

ფატი გრიგალაშვილი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

საშემოდგომო თესვის დაწყება და ნიადაგის გაფხვიერების თავისებურება

აგვისტოს მიწურულს და სექტემბრის დასაწყისში,...

"მოგვაშორეთ ტურები"

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიხაურის, ჭანიეთის,...

"ჩაი გავანადგურეთ, თხილის ხარისხი კატასტროფულად დაეცა... სადაა გამოსავალი?"

მსოფლიოში მეჩაიეობის დარგში ჩამოყალიბებული დადებითი...

ჩინური კუნგ პაო

ჩინური სამზარეულოს ნამდვილი შედევრია "გუმბაო"....

როგორ წარმოიშობა "უავტორო" ხანძრები

მსოფლიომ "უავტორო" ხანძრების მთელი სერიები...

საწებელი _ მარტივად და გემრიელად

გვიან ზაფხულში და შემოდგომის დასაწყისიდანვე,...

როგორ ვებრძოლოთ ფესვის კიბოს

ფესვის ბაქტერიული კიბო ბევრი კულტურული...

გურული მეურნის მიერ დამორჩილებული ცნობილი "ლედის თითები" _ იგივე ბამია

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაკვანეთის მკვიდრი,...

მცენარეთა რძე და რძის პროდუქტები

ჩვენს წარმოდგენაში რძე და რძის...