,,ინგლისელებმა ბურთი და შავი ქვაი ერთად წეიღეს იქინე და დაარქვეს რეგბი"

gurianews.com

ისტორია

,,ინგლისელებმა ბურთი და შავი ქვაი ერთად წეიღეს იქინე და დაარქვეს რეგბი"

2017 სექ 1 11:25:40

,,ინგლისელებმა ბურთი და შავი ქვაი ერთად წეიღეს იქინე და დაარქვეს რეგბი”, – ამბობს შუხუთელი შაკო ორაგველიძე, დოკუმენტური ფილმის ,,ლელოს შემობრუნება” (1984) წამყვანი და მთავარი გმირი. ბურთში ის ლელოს გულისხმობს, ხოლო სინამდვილეში ,,მოგვპარეს” თუ არა ინგლისელებმა ლელობურთი, ეს კიდევ დასადგენია...

,,ლელოს შემობრუნება” ჩემი და პაატა ტაბაღუას სადიპლომო ნამუშევარია. ფილმის სცენარისტი და სამხატვრო ხელმძღვანელი ცნობილი რეჟისორი ლერი სიხარულიძე გახლდათ, რომელმაც ახლადგამოჩეკილ რეჟისორებს ასეთ მნიშვნელოვან პროექტზე მუშაობის შანსი მოგვცა. ფილმზე მუშაობისას ლანჩხუთის რაიონი და მისი გამორჩეული მცხოვრებლები გავიცანი (რა ჯობდა იმნაძნებში, ორაგველიძნებში, ფირცხალაიშვილებსა და სხვა ოჯახებში ქეიფს) და რაც მთავარია – ის, რაც ხუთი წლის განმავლობაში თეატრალურ ინსტიტუტში სწავლისას ჩემი პროფესიით ვერ ან არ შევისწავლე, ფილმის გადაღებისას, პრაქტიკული მეცადინეობისას ავინაზღაურე და ახლა თუ რეჟისურაში რაიმე გამეგება, ეს ყველაფერი ლერის დამსახურებაა.

,,ლელო” უძველესი ქართული სიტყვაა და ძალით გატანას ნიშნავს, ძველად კი თურმე ლელობურთის მაგვარ თამაშს კილაშურს ეძახდნენ. ნ. ღოღობერიძის ცნობით, ბახვში ზოგიერთი ლელობურთს ,,ზედაურ-ქვედაურობას” ეძახდა. სერგი ჟღენტის ,,გურულ კილოში” ვკითხულობთ: ,,...გაჩთა მიორეხელ კიდომ თამაშობა. ქვედაბახველები ცოტა იყვენ: საცხა წასული იყვენ დღეობაზე. ზედაბახველები ბეური იყვენ. იშონეს დროი და წაგუართუენ ბულთი. გეიქცენ და მივსდევთ. რომ დევედევნეთ, დაგვიჭრენ აი თუთხმეტი კაცი და ზრუგზე შესმული წაგვიყვანენ კარქა მანძილზე. ზედაბახველებმა ჩვენზე თქუენ: ევიყვანოთ და კანცელარიაში დავანწყვტიოთო. ამ დროს ანტონა ნაკაიძემ მეიგდო ბულთ ხელში და გუუწვა ბაღდადისკენ, მარა მისი დაწევა აღარ იქნა. ბახვში ატანილი ბულთი ქე დააბრუნა ანტონამ”.
აპოლონ წულაძის მიხედვით ლელოს, იგივე გატანიე ბურთს თამაშობდნენ ორგვარს: ,,ღლეტით” და ,,არა ღლეტით” ან ,,უღლეტია”... ბურთის ტყავი სპეციალურად იკერებოდა (და დღესაც ისევე იკერება) და შემდეგ ივსება რიონის სილით და ნახერხით, ამიტომაც ბურთი იწონიდა დაახლოებით ერთ ფუთს (16 კილოგრამს). სავარაუდოდ, ბურთი ყოველთვის ასეთი მძიმე არ ყოფილა, რადგან ხშირად, როცა ლელოს თამაში მდინარის პირას მიმდინარეობდა, მოთამაშეთა ის მხარე, რომლის ლელო მდინარის ქვემოთ იყო, სპეციალურად აგდებდა ბურთს წყალში, რათა დინებას ის რაღაც მანძილზე წაეღო. ბურთი მძიმე რომ ყოფილიყო, ის ხომ აუცილებლად ჩაიძირებოდა. აპოლონ წულაძის მონათხრობის მიხედვით ,,ხშირად, რომ ბურთი მდინარეში ჩავარდებოდა, ბურთის თამაშით დამთვრალი, გაბრუებული მოთამაშეებიც წყალში ჩაყვინთავდნენ, აბა, ღობეს ვინ ერიდებოდა - ,,პინტრიშით” გაჰქონდათ, ეზოს ზიანს აყენებდნენ, მაგრამ ზარალის ანაზღაურებას არავინ მოითხოვდა...”

გადმოცემის თანახმად, სანამ ბურთს ბოლომდე მოკერავდნენ, მანამდე შიგ აგუნას წვენს ასხამდნენ. აგუნა ალადასტურის, თაფლის, ბროწეულის წვენის და კიდევ სხვადასხვა ინგრედიენტების ნაზავია. ამ ნაზავს მოთამაშეებს თამაშის წინ ასმევენ, რადგან ის, როგორც ამბობენ, ადამიანს ძალას და გამბედაობას მატებს. ამ ტრადიციას არც დღევანდელი ლელობურთელები არღვევენ (უნდა გავამხილო, რომ ჩვენს ფილმში ნაჩვენები ზოგიერთი რიტუალი ბუნებაში არ არსებობდა, ის ლერის მოგონილია; რომელი, ამას ვერ ვიტყვი, მაგრამ ხალხმა ის სახალხო რიტუალად აქცია, ეს კი ბევრის მანიშნებელია).

ლელობურთის თამაში აღდგომის დღესასწაულზე იმართებოდა, მაგრამ კომუნისტების დროს თამაში პირველ მაისს დაამთხვიეს (ერთი ჯურუყვეთელი გლეხის გამოთქმა რომ ვიხმაროთ - ,,აღდგომის მოადგილეა პირველი მაისიო”). თუმცა, აღსანიშნავია, რომ თურმე გურულებსა და მეგრელებს შორის, ანუ კუთხეებს შორის შეჯიბრი–თამაში ყოველ წელს ფოთში იმართებოდა პირველ მაისს. ერთ ასეთ თამაშს აღწერს ,,კვალი” (#20, 1897): ,,მუდამ ხმა დადიოდა 1 მაისი ფოთელებისათვის მეტად შესამჩნევი დღე არისო... აქ ჯიბრობით ბურთაობა სცოდნიათ მეგრელებსა და გურულებს... ნაშუადღევს 4 საათზე ბურთი გაგორდა და ზედ მეგრელების შტვენა-კიჟინას საზღვარი არ ჰქონია. კაციან-ბურთიანად უეცრად უნდა მიეტანათ ლელოზე, მაგრამ შევარდენივით გამოუქროლეს ორმოციოდე გურულებმა... და ნახევარი საათის განმავლობაში ბურთი ლელოზე მიარბენინეს. გულდაწყვეტილი მეგრელები ერთმანეთს ებაასებოდნენ: ,,დევიღუპეთ კოჩი, გურულებმა მორჯგინესო”.

ლანჩხუთში, კერძოდ კი სოფელ შუხუთში, თამაში სოფლის შუაგულში, ზედ საავტომობილო ტრასასთან მდებარე ცაცხვის ქვეშ იწყება და როგორც ჩვენი ფილმის გმირი იძახის – ტრასა, უკაცრავად ვარ, მარა იკეტება. მოწინააღმდგეთა მიზანია ლელო საკუთარ მხარეს გაიტანონ – ქვემოურებმა ჟორდანიას ღელეში, ზემოურებმა კი ე. წ. ,,უკან ღელეში” (ჩოხატაურლები ლელობურთის განკუთვნილ ადგილს ,,სათამაშო ეწერს” უწოდებდნენ).

ვლასა მგელაძე ასე აღწერს ლელობურთის თამაშს: ,,დაჩაქურებულ, დაკოტავებულ მობურთალების შუა გუგუნავების ეკლესიის კარის მიძღვარი იდგა, რომელმაც მთვარესავით დიდი, მრგვალი ბურთი აკურთხა. ბურთი მოხუცებულ მამა-შვილმა ზევით ააგდეს და წრიდან გავიდენ, მაყურებელთა შორის დადგენ (ჩვენ ფილმშიც ბურთი თამაშში არა საეკლესიო პირს, როგორც ახლა ხდება, არამედ ვეტერან ლელობურთელებს – კოსტა ორაგველიძეს და გირგოლ აფხაძეს შეაქვთ – ი.მ.). როგორც მწევრები ბუჩქიდან გამოვარდნილ კურდღელს, ისე მიესიენ გურულები ბურთს და შეიქნა ბდღვნა, ღლეტა, ყვირილი, ყიჟინა...”

ვლასა მგელაძის მიხედვით მობურთალები ლამის ყაბალახ-ჩაქურებში გამოწყობილნი თამაშობდნენ, შეიძლება ზოგჯერ ასეც იყო, მაგრამ როგორც წესი, მოთამაშეები ძველ ტანსაცმელს იცვამდნენ, ანდა წინასწარ ტილოსაგან იკერავდნენ, რათა ამ ორომტრიალში ტანზე არ შემოეგლიჯ-შემოეხიათ ყოველდღიური ტანსაცმელი.
ახლა აპოლონ წულაძეს მოვუსმინოთ: ,,...მოქიშპე მხარეები ცდილობენ ბურთი ხელთ ეგდოთ და გაქცეულიყვნენ ლელოსაკენ, მოწინააღმდეგე გამოუდგება.... ცხადია (ყოველი მხარე) ცდილობს თავისი ლელოსკენ წაიღოს ბურთი... მეტად კარგი საყურებელი და წარმტაცი თამაში ერთი სოფლის ცოლიანებისა და უცოლოების შეჯიბრება იყო... უცოლოები გაიხდიდნენ ჩოხას, შემოიხსნდნენ ქამარ-ხანჯალს, გადასცემდნენ გასათხოვარ ქალიშვილებს, ქალიშვილები ჩოხას კაბაზე გადაიცვამდნენ, ქამარ-ხანჯლით ვაჟურად მოირთვებოდნენ... ახალმოყვანილებიც ასევე მოირთვებოდნენ თავიანთი ქმრების ჩოხა-ქუდით, ქამარ-ხანჯლით. ქალებიც ბურთის მოთამაშეებს დასდევდნენ და თავისიანებს ამხნევედნენ, გასათხოვარი – უცოლოებს, გათხოვილები ქმრებს... შეუძახებდნენ: აბა, ბიჭებო, თქვენ იცით, მარჯვედ იყავით, თვარა თუ მაჭამეთ სირცხვილი და ,,ყაზილარებმა” გაჯობათ, ქალები გაგექცევათ, აბა, ბიჭებო! არ გაჯობოს ცოლიანებმა, თვარა, უცოლოდ დარჩებით და სხვა.”
ცნობილია, რომ ლელობურთში ხანდახან გურული ქალბატონებიც მონაწილეობდნენ. ისტორიამ შემოგვინახა მათი სახელები: ელპიტე გოგოლაშვილი, ათინო ბაჯელიძე, ელისაბედ ანდღულაძე, ლისა შავიშვილი...

თამაშის მსვლელობისას აკრძალული იყო წესების დარღვევა, როგორიცაა მოწინააღმდეგის ფიზიკური შეურაცხყოფა თუ გინება, მაგრამ აზარტში შესულ გურულებს ძალიან ხშირად წესების დაცვა ავიწყდებოდათ, იყო ერთი გაწევ-გამოწევა და ხელჩართული ჩხუბი... ლელოს თამაშის დროს თუ ვინმე წაიქცა, თამაში ჩერდება. ხშირად წაქცეული - ბურთის, ამ ,,განძის” ბედნიერი და ამავე დროს საცოდავი მფლობელია, რადგან მას ზემოდან მოთამაშეების რამდენიმე იარუსი აწვება. მოწინააღმდეგე მხარე ცდილობს ბურთის წართმევას, მომხრე კი მოთამაშის ბურთიანად ან მხოლოდ ბურთის გათავისუფლებას. თამაშის შეჩერებისას მოთამაშეები ხელების მაღლა აწევით აფრთხილებენ ყველას. ,,იყო ყვირილი: ,,გაშალეთ ბურთი! – ნუ იღლიტებით! არიქა დაიხჩვა კაცი, გეიშალეთ!” ფეხით გამოათრევდნენ თავპირ დასისხლიანებულ გულშეღონებულ მობურთალს, მარა მაგიორ ათი შედიოდა შეკრულ წრეში ბურთის გამოსატანად, გამოსაღლეტად.”
თურმე ხანდახან მოთამაშეები ეშმაკობასაც მიმართავდნენ –ორომტრიალში ჩუმად გააპარებდნენ ბურთიან კაცს, რომელიც, თუ გაუმართლებდა, საკუთარ ლელოში გაიტანდა ბურთს, მაგრამ ვაი მისი ბრალი თუ ,,შპიონს” შეამჩნევდნენ, მას გახურებული გურულების უზარმაზარი მასა ისე დაედევნებოდა, როგორც ფუტკრების გუნდი დედა ფუტკარს...
ყოფილა შემთხვევები რომ ბურთი შუაზე გაუჭრიათ: ,,შეიქნა ყვირილი: ბურთი გასჭრეს, ბურთიო! და, თავპირ დასისხლიანებული, ტანისამოს შემოხეულ-შემოწეკვილი ხალხი ზე წამოდგენ, წრე დაიშალა, ბურთაობა გათავდა.”

ზოგიერთ რაიონში ლელობურთში ცხენოსნებიც იყვნენ ჩართულნი. ისევ სერგი ჟღენტს მოვუსმინოთ: ,,აქანე ტევრში დიდი თამაშობა იცოდენ. ქვედაბახვს ორი საზოგადოება რომ მოსულიყო, ბულთს ვერ წაართუმდა. ერხელ ესოფ ქიქოძემ მეინდომა, ცხენით წიეღო ბულთი, მარა არ გაატანენ. ცხენზე რომ იჟდა და მიაჭენებდა, დიეწია აგია თენეიშვილმა, შამუახტა ცხენზე, გადმუაგდო ძირს. შეიქნა ნამეტარი ბდღვნაი, ნამეტარი წეკვა, მარა ქვედაბახვს მაინც ვერ წაართუეს ბულთი”.

თამაშის დამთავრების შემდეგ გამარჯვებული მხარის წარმომადგენლები, დამარცხებულებთან ერთად, მიდიან რომელიმე ახლადგარდაცვლილი ახალგაზრდას საფლავზე, ბურთს დებენ საფლავის ქვაზე, პატივს მიაგებენ და შესანდობარს შესვამენ (სავარაუდოდ, ეს უფრო გვიანდელი რიტუალია, რომელმაც ფეხი, ალბათ XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან მოიკიდა). დღესაც რომ გახვიდეთ სასაფლაოზე, იქ ნახავთ საფლავებზე დადებულ ბურთებს, რომელთაგან ზოგიერთი ჟამთასვლამ ლამის მთლიანად გაანადგურა...

მახსოვს, როცა ფილმი მოსკოვში შაბოლოვკაზე ჩასაბარებლად და დასამტკიცებლად ჩავიტანეთ (კომუნისტების დროს კი, როგორც ,,ოქროს ურდოში” ისე ჩადიოდა ლამის ყველა პროფესიის ადამიანი, რადგან რუსებისაგან უნდა მიგეღო ,,დაბრო”, თორემ სხვა შემთხვევაში ფილმს თაროზე შემოდებდნენ), სეანსის დროს ჩემს უკან რამდენიმე რუსი იჯდა და ერთმანეთს ეჩურჩულებოდა. როცა ლელობურთის თამაშს ადევნებდნენ თვალყურს, ერთმა მეორეს გადაულაპარაკა: Если эти грузины так умеют играть, то как они смогут воевать  - თუ ამ ქართველებმა ასე იციან თამაში, მაშინ როგორი ბრძოლა ეცოდინებათო... საბოლოოდ, ფილმი გარკვეული ხნით შემოდეს თაროზე, ამას ვერც კოტე მახარაძის უბადლო რუსულმა გახმოვანებამ უშველა და აკრაძალვის საბაბად ანტიალკოჰოლური კამპანია დაასახელეს – ფილმში კი ბლომად იყო ღვინოსთან დაკავშირებული, სარიტუალო თუ ყოფითი სცენები.

ასეა თუ ისე, ერთი რამ უდავოა - ლელობურთი არასოდეს ყოფილა ხალხისთვის მხოლოდ გართობის საშუალება. ისტორიულმა საჭიროებებმა და გარემოებებმა, აგრესიული მეზობლებით გარშემორტყმულმა სივრცემ გამოიწვია აუცილებლობა საქართველოში და კერძოდ, გურიაში საწვრთნელ ელემენტებზე აგებული აქტიური თამაშების დამკვიდრებისა, როგორიცაა ლელობურთი, ჭაკუნობა, ხელგაკვრიე, მაია, ფირალობიე, და მრავალი სხვა. ტ. მამალაძე საგანგებოდ აღნიშნავდა, რომ ,,თამაშთა გავლენა ჩანს ამ კუთხის მცხოვრებთა ხასიათზეც. გურულები მოქნილები, ცქვიტები, გამბედავები, საზრიანები, გონებამახვილები არიან. ამ თვისებათა ჩამოყალიბებას ხელი შეუწყო გურულებისათვის საყვარელმა თამაშებმაც...” ჩვენ კი ისღა დაგვრჩენია, რომ წინაპართა მიერ დანერგილი და შემონახული ეს თამაშობანი არ დავკარგოთ და მომავალ თაობებს გადავცეთ.

გამოყენებული ლიტერატურა:
სერგი ჟღენტი, ,,გურული კილო”, 1936.
აპოლონ წულაძე, ეთნგრაფიული გურია, თბილისი, 2009.
Мамаладзе Т., Народные обычаи и поверья гурийцев. Тифлис, 1893 г.
ვლასა მგელაძე, მოგონებები, წიგნი მეორე, პარიზი, 1972.
გურია მასალები გურიის ეთნოგრაფიული შესწავლისათვის, თბილისი, 1980.


ნახვა: 794


 ახალი ამბები
  • თბილისში 21 წლის გოგო მოკლესთბილისში, შატილის ქუჩაზე მკვლელობა მოხდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, დღეს დილით, გამთენიისას თბილისში, თემქის დასახლებაში ახალგაზრდა ქალის ცხედარი იპოვეს. ახალგაზრდა ქალს, პირველადი ინფორმაციით, ცივი იარაღით მიყენებული მრავლობითი ჭრილობა აღენიშნება. „გარდაცვლილი იდენტიფიცირებულია და იგი არის 1997 წელს დაბადებული ა.ნ. შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის პოლიციის დეპარტამენტი ინტენსიურ ოპერატიულ-საგამოძიებო მოქმედებებს ახორციელებს. შემთხვევის ადგილზე მუშაობენ ექსპერტ-კრიმინალისტები. მიმდინარეობს გარდაცვლილის ოჯახის წევრების გამოკითხვა“, – აცხადებენ შსს-ში. უწყების ცნობით, გამოძიება განზრახ მკვლელობის ფაქტზე, საქართველოს სსკ-ს108-ე მუხლით დაიწყო. ... ...
  • ყოფილი მეუღლის ცემაში ბრალდებულს ექვსი თვით პატიმრობა მიესაჯათბილისის საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა პროკურატურის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და ოჯახში ძალადობისთვის ბრალდებული მ.გ. დამნაშავედ სცნო საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის1261-ე მუხლის პირველი ნაწილით, _ აღნიშნულის შესახებ განცხადებას თბილისის საქალაქო სასამართლო ავრცელებს. სასამართლო პროცესზე გამოკვლეული მტკიცებულებებით დადასტურდა, რომ 2017 წლის 9 დეკემბერს, საღამოს საათებში, ქ.თბილისში დ.აღმაშენებლის ხეივანში არსებულ სახელოსნოში მ.გ.-მ ყოფილ მეუღლეს ხ.ს.-ს ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა, რის შედეგადაც დაზარალებულმა ძლიერი ფიზიკური ტკივილი განიცადა. სამართალდამცველებმა მ.გ. 2017 წლის 10 დეკემბერს ქ. თბილისში დააკავეს. მას ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის 1261-ე მუხლის პირველი ნაწილით (ოჯახში ძალადობა, ესე იგი ოჯახის ერთი წევრის მიერ ოჯახის სხვა წევრის მიმართ ძალადობა, რამაც გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი) წარედგინა. თბილისის საქალაქო სასამართლომ მ.გ. დამნაშავედ სცნო წარდგენილ ბრალდებაში და სასჯელის სახედ და ზომად 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა ... ...
  • "ტოტალური კორუფცია საგზაო დეპარტამენტში" _ ბრალდებებს დეპარტამენტის თავმჯდომარე პასუხობს,,ევროპული საქართველოს“ წერი ირმა ნადირაშვილი საგზაო დეპარტამენტის თავმჯომარესა და მოადგილეებს კორუფციაში ადანაშაულებს. როგორც ნადირაშვილი აცხადებს, უწყებაში ფულის კეთების მძლავრი მექანიზმი არსებობს. ,,საგზაო დეპარტამენტში მაღალი დონის ტოტალური კორუფცია არსებობს, უწყებაში მუშაობს ფულის კეთების ძალიან ორიგინალური  სქემა, როდესაც  დეპარტამენტის მაღალჩინოსნები მასობრივად  გადადიან სამუშაოდ იმ კომპანიებში, კერძო კომპანიებში, რომელთაც ამავე დეპარტამენტის ტენდერები აქვთ მოგებული. მაგალითად, ზაზა  სიმონია, დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე სამუშაოდ გადავიდა  ჩინურ კომპანია ,,სინო ჰიდროში“. ამ კომპანიამ  253 მილიონიანი ტენდერი მოიგო, მეორე მოადგილე ირაკლი ხერგიანი ასევე გადავიდა კომპანიაში ,,დოჰვა ინჟინერინგში“, გივი ჩოჩია სამუშაოდ გადავიდა თურქულ კომპანიაში, რომელიც ასევე არა ერთ ტენდერშია გამარჯვებული და მათ შორის ბათუმის შემოვლით გზას აშენებს. საგანგაშო ფაქტი გახლავთ ის, რომ ეს ადამიანები იყვნენ სატენდერო  კომისიის წევრები და უშუალოდ მიიღეს გადაწყვეტილება ტენდერში გაემარჯვა იმ კომპანიებს, სადაც შემდგომში სამუშაოდ გადავიდნენ. ეს სქემა თავისუფლად შეგვიძლია ჩავთალოთ დეპარტამენტის თავმჯდომარის ბატონი  სეთურიძის ფულის კეთების ნოუ ჰაუთ“, - განაცხადა ნადირაშვილმა. საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარე გიორგი სეთურიძე  ,,გურია ნიუსთან“ საპარლამენტო უმცირესობის წევრის ირმა ნადირაშვილის ბრალდებებს უსაფუძვლოს უწოდებს. ,,ჩვენთვის ცნობილია იმ დაინტერესებულ პირთა ჯგუფების შესახებ, რომლებიც  რამდენიმე კვირაა მიზანმიმართულ დისკრედიტაციას ეწევიან. ბრალდებები, რომლებზეც ისინი საუბრობენ, მინდა გითხრათ, რომ არ არღვევს არანაირ კანონს და საფუძველს მოკლებულია. აქ ორმაგ სტანდარტებთან გვაქვს საქმე. რაც შეეხება სხვა ბრალდებებს, ბევრჯერ გავეცი პასუხი. ასე რომ, მინდა დაგიდატუროთ, თუ ვინმეს ეჩვენება, რომ რაიმე  არასწორად ხდება, ამას  მუდამ  დიდი ინტერესით განვიხილათ, მაგრამ ცილისწამებაზე, რომელიც ფაქტებს მოკლებულია, კომეტარს ვერ გავაკეთებ. ძალიან ბევრი რანგის თანამდებობის პირი  გადასულია კერძო კომპანებში სხვადასხვა დროს, მათ შორის, ისინი, ვინც ამ ბინძურ კამპანიაში არიან ჩართულები, მაგრამ მინდა გითხრათ,  რომ არც ერთ შემთხვევაში კანონი არ დარღვეულა და ეს არის სპეკულაციის საგანი, რომელიც, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, ყოველგვარ საფუძველს მოკლებულია“ , _ განაცხადა ,,გურია ნიუსთან“  გიორგი ... ...
  • „შარაშენიძე ნაციონალური პროდუქტია და სამსახურიდან „ოცნების“ მხარდაჭერისთვის გამათავისუფლა“დღეს, ოზურგეთში, დემოკრატიული  ჩართულობის ცენტრში, ბრიფინგი გამართა ეკა ნინიძემ, რომელიც ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერმა კოტე შარაშენიძემ ახლახან სამსახურიდან გაათავისუფლა. ბრიფინგს ჟურნალისტები და დაინტერესებული პირები ესწრებოდნენ. _ აბსოლუტურად უსაფუძვლოდ და უკანონოდ გამათავისუფლეს სამსახურიდან. ორი მუნიციპალიტეტის შერწყმა საინტერესო პროცესია და როგორც შრომის კოდექსი ითვალისწინებს, შერწყმის პროცესში მოხდა სკოლამდელი დაწესებულებების გაერთიანებაც. ამიტომ ორი თანამდებობის პირიდან ერთ-ერთი მაინც უნდა დანიშნულიყო. ასევე, უნდა მომხდარიყო შეთავაზება, თუმცა, არცერთი ეს არ მომხდარა და მერმა, ერთი ხელის მოსმით, ცრუ საფუძველზე გამათავისუფლა.  კოტე შარაშენიძის სლოგანი _ „მეგობარი მერი“, ასე „მეგობრულად“ გამოიხატა ჩემ მიმართ. მე მარტო არ ვარ, ჩემ გვერდითაა მოქალაქეთა საკმაოდ დიდი რაოდენობა, დიდი გუნდი, რომელთაც ადარდებთ ოზურგეთის ყოფა. სამართლებრივი გზით გავაგრძელებ ბრძოლას, _  თქვა ნინიძემ. მან, ასევე, დეტალურად ისაუბრა   გათავისუფლების მოტივის სრულ სიცრუეზე. კერძოდ, ის ფაქტი, რომ 12 თებერვალს დაწერეს ნინიძის გათავისუფლების ბრძანება, თითქოსდა, რეორგანიზაციის საფუძველზე,  მტკნარი სიცრუეა.  საერთოდ არ არის დასრულებული ეს რეორგანიზაცია. პარალიზებულია მთელი სტრუქტურები, რომლებიც პასუხისმგებელი არიან ისეთ სენსიტიურ თემაზე, როგორიცაა ბავშვები. _რა რეორგანიზაციის დასრულებაზე საუბრობს მერი? კოტე შარაშენიძემ  ერთადერთი ქმედება, რაც წარმატებით განახორციელა მოსვლის დღიდან, ეს არის საკუთარი სიძისთვის 30 ათასი ლარის გადარიცხვა,  ეს კი მოახერხა, _ აღნიშნა ნინიძემ. ეკა ნინიძემ გაიხსენა 9 თებერვალი, როცა ის ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ სამსახურში გავიდა და  შარაშენიძემ იმ დღესვე აუდიტის  სამსახურის უფროსი და იურიდიული სამსახურის წარმომადგენელი გაუგზავნა. _ ეს პირები, ძალიანაც რომ სდომებოდათ,  უკან ხელცარიელი  ვერ დაბრუნდებოდნენ.  ამიტომ მიზეზად წამომიყენეს ასეთი რამ, 11 დეკემბერს რატომ არ გვაცნობე, თუ 12-ში საავადმყოფოში წვებოდიო. თუმცა ასეთ არასერიოზულ კითხვაზე უნდა ვუპასუხო, რომ  განგებასთან არ მაქვს ხელშეკრულება დადებული და არ ვიცოდი, ასე მძიმედ თუ გავხდებოდი ავად. ყველამ იცით, რომ ერთი კვირის განმავლობაში სასუნთქ აპარატზე ვიყავი შეერთებული.  ჩემთვის პირველი არ არის პოლიტიკური ნიშნით გათავისუფლება. 2012 წელს გამათავისუფლეს იმის გამო, „ოცნების“ მიტინგზე რატომ იყავიო. ახლა „ოცნება“ ოცნებისთვის მათავისუფლებს. რევოლუცია არ მომხდარა, რომ 2017 წელს ხელისუფლება შეცვლილიყო, ამიტომ მიკვირს და ვერ გავიგე ეს განტოლება. ხელისუფლებაში  „ნაციონალური“  ძალა მოვიდა, ასე გამოდის, _ დაასრულა ნინიძემ. ბრიფინგზე არაერთი კითხვა დაისვა. მათ შორის, ვის და რას გულისხმობს ეკა  ნინიძე „ნაციონალების“ მოსვლაში. _ მე ვიყავი „ქართული ოცნების“ მერობის კანდიდატის მხარდამჭერი. ხელისუფლებაში „ნაციონალების“ მოსვლაში ვგულისხმობ იმას, რომ კოტე შარაშენიძე არის „ნაციონალური“ პროდუქტი.  მან სული მიყიდა „ნაციონალებს“.   წინააღმდეგ შემთხვევაში, ვერანაირად ვერ გაიმარჯვებდა. გადახედეთ მის საარჩევნო შტაბს, ვინ იყვნენ იქ? თავართქილაძე, ბოლქვაძე, მამეიშვილი _ „ნაციონალების“ მთელი გუნდი.  ამიტომ ვამბობ, რომ სამსახურიდან  „ოცნების“ კანდიდატის მხარდაჭერისთვის გამიშვეს, ამიტომ მდევნიან, თუმცა, ვიმეორებ, ვაგრძელებ ბრძოლას სამართლებრივი გზით, _ უპასუხა მან  ჟურნალისტებს. ბრიფინგზე საკუთარი მოსაზრება გამოთქვა „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთმა   დამფუძნებელმა ოზურგეთში ნუგზარ გიორგაძემ.  მან მადლობა გადაუხადა ეკა ნინიძეს აქტიურობისთვის. ამასთანავე ოზურგეთის საკრებულოს თავმჯდომარის დავით დარჩიას  მისამართით კრიტიკა არ დაიშურა: _ აქამდე უნდა გაეკეთებინა განცხადება საკრებულოს თავმჯდომარეს და გამოეთქვა მხარდაჭერა იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც სახელმწიფოს გვერდით იდგნენ არჩევნებზე, მხარს უჭერდნენ „ქართულ ოცნებას“ და დღეს ამის გამო,  შარაშენიძე სამსახურიდან ათავისუფლებს. თქვენ, ვისაც უსამართლოდ მოგექცნენ, აუცილებლად უნდა შეადგინოთ პეტიცია ხელისუფლების მისამართით. საკრებულოში ხომ დღეს თქვენ მიერ მიცემული ნდობის მანდატით  სხედან? _ მიმართა მან ნინიძეს. თავის მხრივ, ეკა ნინიძემ განმარტა,  რომ მისი კომპეტენცია არ არის არჩევნების შედეგების შეჯამება. _ ვიცი ესეც, რომ საკრებულოში სხედან ჩვენგან მიცემული ნდობის მანდატებით. თუმცა, ოზურგეთს დღეს აქვს თავისი კონსტიტუცია, რომელსაც ჰქვია „კოტეს კონსტიტუცია“. ამიტომ მე ვიბრძოლებ სამართლებრივი გზით. ყველას მადლობას გიხდით მობრძანებისთვის, _ ასე დაემშვიდობა ბრიფინგის მონაწილეებს ეკა ნინიძე. „გურია ნიუსი“ ოზურგეთის საკრებულოს თავმჯდომარეს დავით დარჩიას დაუკავშირდა და კითხვით მიმართა: _ ბატონო დავით, ეკა ნინიძის ბრიფინგზე გამოითქვა მოსაზრება, რომ თქვენ არ გააკეთეთ მხარდამჭერი განცხადება იმ ადამიანების დასაცავად, ვისაც სამსახურიდან ათავისუფლებენ „ქართული ოცნების“ მხარდაჭერისთვის და აღნიშნეს, რომ  დაკავებული ხართ  მხოლოდ პირადი კეთილდღეობით... _ რა გითხრათ?! ვერაფერს გიპასუხებთ. რა არ გავაკეთე? მე ყველაფერი გავაკეთე.  ახლა  რა გიპასუხო, ვერ გიპასუხებ,  არ ვესწრებოდი.   ახლა შეჯიბრს ვესწრები, _ გვითხრა დარჩიამ. ეკა ნინიძის განცხადებას, მისი სამსახურიდან  პოლიტიკური ნიშნით გათავისუფლების შესახებ, ოზურგეთის მუნციპალიტეტის მერი კოტე შარაშენიძე ასე ეხმაურება: _ მიუხედავად პოლიტიკური სიმპათიებისა, მუნიციპალიტეტის მერიაში თითქმის ყველა თანამშრომელმა შეინარჩუნა პოზიცია. რაც შეეხება ა(ა)იპ-იებს, მოხდა ქალაქის და მუნიციპალიტეტის ასეთი ორგანიზაციების გაერთიანება, შეიქმნა ახალი, რომლის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე დანიშვნა-გათავისუფლების გადაწყვეტილებას იღებს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერი. გამომდინარე იქიდან, რომ საკითხი სენსიტიურია და ეხება ბავშვებს, სკოლამდელი სააღმზრდელო ცენტრის ხელმძღვანელის შერჩევა ჩემთვის ერთ-ერთი ყველაზე პრიორიტეტული ... ...
  • პარლამენტმა "მაუწყებლობის შესახებ" კანონპროექტზე პრეზიდენტის ვეტო დაძლია პარლამენტმა „მაუწყებლობის შესახებ“ საკანონმდებლო პაკეტზე პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილის მიერ წარდგენილი მოტივირებული შენიშვნები არ გაიზიარა და 83 მომხრე ხმით, 13-ის წინააღმდეგ ვეტო დაძლია. პრეზიდენტის მოტივირებულ შენიშვნებსა და საკანონმდებბლო ცვლილებებზე მსჯელობა დღევანდელ პლენარულ სხდომაზე გაიმართა, სადაც გიორგი მარგველაშვილის მიერ გამოყენებული ვეტოს შინაარსი დეპუტატებს პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანმა, ანა დოლიძემ გააცნო. საკითხზე გამართული პოლიტიკური დებატების შემდეგ, დეპუტატებმა პრეზიდენტის მოტივირებულ შენიშვნებს კენჭი უყარეს. ინიციატივით ზუსტდება, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებელი პროდუქციის და არა ეთერის არანაკლებ 25 პროცენტს დამოუკიდებელი კერძო სამართლის იურიდიული პირების მიერ მომზადებულ პროგრამებს დაუთმობს. ცვლილებებით, საზოგადოებრივი მაუწყებელი უფლებამოსილი იქნება, შინაარსობრივი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, საზოგადოებრივი აზრის/აუდიტორიის კვლევა ჩაატაროს. ამასთან, კანონპროექტით შესაძლებლობა ეძლევა, რადიომაუწყებლობის და საქართველოს რეგიონებში რადიოპროგრამების შეღწევადობის ასამაღლებლად, დამატებითი რადიო სამაუწყებლო სიხშირეები გამოიყენოს. პროექტით დამატებით ზუსტდება საზოგადოებრივი მაუწყებლის სარედაქციო, მმართველობითი და ფინანსური დამოუკიდებლობის ხელყოფის, მათ შორის, მითითების, დავალების მიცემის, ასევე შეთანხმების დავალების ან მასზე ზეწოლის სხვაგვარად განხორციელების დაუშვებლობა ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ. ასევე ცვლილებების მიხედვით, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონი არ გავრცელდება საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ ეთერით გადასაცემი გადაცემების, სერიალ(ებ)ის, მხატვრული ან/და დოკუმენტური ფილმ(ებ)ის დამზადების მომსახურების შესყიდვაზე. გარდა ამისა, ცვლილებების თანახმად, სამეურვეო საბჭო, გენერალური დირექტორის წარდგინებით, შეიტანს ცვლილებებს საზოგადოებრივი მაუწყებლის დებულებაში. ამასთან, სამეურვეო საბჭო უფლებამოსილი იქნება, საკუთარი ინიციატივითაც შეიტანოს დებულებაში ცვლილებები, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ცვლილება საზოგადოებრივი მაუწყებლის სტრუქტურასთან დაკავშირებულ დებულებებს შეეხება. სამეურვეო საბჭო უფლებამოსილი იქნება, საზოგადოებრივი მაუწყებლის ბიუჯეტში ცვლილებები მხოლოდ გენერალური დირექტორის წარდგინებით შეიტანოს. კანონპროექტით, სამეურვეო საბჭოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის თანამშრომლების შრომითი ხელშეკრულების ძირითადი პირობების დადგენის უფლებამოსილება აღარ ექნება. ცვლილებებით, საზოგადოებრივი მაუწყებლის წინა წლის ბიუჯეტიდან დარჩენილი ნაშთი მომდევნო წლის დასაწყისში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებულ დაფინანსებას ემატება. საკანონმდებლო პაკეტის თანახმად, საზოგადოებრივი მაუწყებლის უფლებამოსილებაა, საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შემოსავლები, მათ შორის, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებული ასიგნებები, მიმართოს დამწყები საწარმოების (სტარტაპების) წახალისების, ტელე-რადიო და ონლაინ პროდუქციის ინოვაციური განვითარების, მაუწყებლობის სფეროში გარემოს განვითარების ხელშეწყობის მიზნით. ცვლილებებით ასევე განისაზღვრება, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებლის, საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს არხებზე კომერციული რეკლამა არ შეიძლება განთავსდეს უქმე დღეებში, აგრეთვე საუკეთესო დროს – სხვა დღეებში, გარდა სპორტული რეპორტაჟის, საერთაშორისო ფესტივალისა და კონკურსის ფარგლებში, საკონკურსო პროგრამის დაწყების, ბუნებრივი ინტერვალისა და დასრულების დროს. ამასთან, სპორტული რეპორტაჟის, საერთაშორისო ფესტივალისა და კონკურსის ფარგლებში, საკონკურსო პროგრამის დაწყების, ბუნებრივი ინტერვალისა და დასრულების დროს კომერციული რეკლამის განთავსების შემთხვევაში კომერციული რეკლამის მოცულობა დღე-ღამის განმავლობაში არ უნდა აღემატებოდეს 60 წუთს (ნაცვლად 30 წუთისა), ხოლო ყოველ საათში – 12 წუთს (20 %-ს), (ნაცვლად 6 წუთისა (10%-ისა), ხოლო სხვა დანარჩენ შემთხვევაში კომერციული რეკლამის მოცულობა ყოველ საათში არ უნდა აღემატებოდეს 3 წუთს (5%-ს). ინიციატივით დასაშვები ხდება აგრეთვე გასართობი გადაცემებისა და სერიალების სპონსორობა. ამასთანავე, კანონპროექტით, საზოგადოებრივი მაუწყებელი, საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიო ვალდებული ხდებიან, ეთერში განთავსების მიზნით წარმოდგენილ სოციალურ რეკლამას უსასყიდლოდ და არადისკრიმინაციულად დაუთმონ 3 საათში ჯამში არანაკლებ 90 წამისა (ნაცვლად 1 საათში არანაკლებ 60 წამისა), რომლიდანაც არანაკლებ 10 წამისა საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა, სათანადო სარეკლამო რგოლის წარმოდგენის შემთხვევაში, საქართველოს ნატო-სა და ევროკავშირში ინტეგრაციასთან დაკავშირებულ სოციალურ რეკლამას უნდა დაუთმოს. ... ...

არქივი

ზაფრანი

მერილინ მონროს საიდუმლო

რამდენიმე წლის წინ ცნობილმა ამერიკელმა...

"სიყვარულში გალეული"

ვაშინგტონის ზოოპარკის მკვიდრი, 58 წლის...

თვალები გეღლებათ?

სამუშაო დღის ბოლოს თვალები გვეღლება....

თავბრუ გეხვევათ?

ეს შეგრძნება შეიძლება უწყინარი მიზეზითაც...

ლიკურგეს სამართალი

სპარტის სამეფოს გაძლიერებას ანტიკური ხანის...

კიტრი ნერვებს ამშვიდებს

კიტრში შემავალი ნივთიერებები აუმჯობესებს მეხსიერებას,...
კარმიდამო ჩემი

ფუტკრის პური

თაფლი, დინდგელი, ყვავილის მტვერი, ცვილი...

როგორ მოვუაროთ მცენარეებს ადრე გაზაფხულზე

გაზაფხულის დამდეგი ზამთრიდან გაზაფხულისკენ გარდამავალი...

სენპოლია _ მთელი წელი მოყვავილე ოთახის ია

ეს სამხრეთ აფრიკული მცენარე ინტერიერის...

როგორ დავიცვათ თავი ბრონქიტისგან

ხველება ყოველთვის მიგვანიშნებს ორგანიზმის არასასურველ...

ვიოლები _ საოცარი ყვავილების ისტორია და მოვლის წესები

ამ საოცარ ყვავილებს ვიოლებს უწოდებენ,...

ოთახის მცენარე, რომელიც ჰაერს გაზის ნამწვისგან წმენდს

სპეციალისტები გვირჩევენ, აუცილებლად ვიყოლიოთ სახლში...

ჩაი და ყავა არა მარტო სასმელია

ცნობილია, რომ ჩაისა და ყავის...

შეწამვლითი ღონისძიებები და უსაფრთხოების ზომები

ვაგრძელებთ უსაფრთხოების ზომების შესახებ საუბარს,...

ახლებურად შევხედოთ ჩაის აღდგენას და მისი მოვლის მეთოდებს

ჩაის გაშენება ჩაის რეაბილიტაციის სახელმწიფო...

მონსტერა ჩვენს პირობებში _ როგორ გამოვაზამთროთ ოთახის გარემოში

მონსტერა მარადმწვანე ბუჩქოვანი და ლიანა...

ლავანდი _ ძვირფასზეთოვანი და სურნელოვანი მცენარე

ლავანდი ეთერზეთოვანი მცენარეა, რომელიც ეკუთვნის...