ქართველები ამერიკაში

ისტორია

ქართველები ამერიკაში

2019 აპრ 1 18:24:35

ქართული ემიგრაციის ისტორია XIX საუკუნის შუაწლებიდან იწყება _ ეს რაც დოკუმენტალურად დასტურდება, თორემ ალბათ იქამდეც იქნებოდა უცხოეთში უკეთესი ხვედრის მაძიებელთა გასვლის მცდელობებიც. თუმცა, ქართველთა პირველი მრავალრიცხოვანი გასვლა 1724 წელს მოხდა, როცა მეფე ვახტანგ VI ინტელექტუალური ელიტისაგან შემდგარი ათასკაციანი ამალით რუსეთში ჩავიდა, საიდანაც უკან არავინ დაბრუნებულა.


ეს უდიდესი დარტყმა იყო იმ დროისთვის დასუსტებული ქვეყნისთვის. ქართველთა დიდი პროცენტი, ისევე, როგორც ევროპის სხვა სახელმწიფოების მოქალაქეებისა, ატლანტიკის ოკეანის გადაღმა, ამერიკის შეერთებული შტატებში მიემგზავრებოდა. ვინ იყო პირველი ქართველი ემიგრანტი, დანამდვილებით არავინ იცის. ასევე, ალბათ, ვერასოდეს დავადგენთ ყველა იმ ქართველის ვინაობას, რომელიც ჩავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და საკუთარი წვლილი შეიტანა ამ ქვეყნის აღმშენებლობის საქმეში. ცნობილი ქართველ-ამერიკელი ჟურნალისტი და ექიმი გივი კობახიძე წერდა: "ამერიკა ყოველთვის ანდამატივით იზიდავდა მსოფლიოს მრავალ ხალხებს და რასაკვირველია, არც ქართველებს გამოეპარებოდათ ეს პროცესი მხედველობიდან. მაგრამ თუ სხვა ეროვნებითი შვილები ამერიკაში მიდიოდნენ იქ სამუდამოდ დასახლების მიზნით და მათი დიდი უმრავლესობა მართლაც საბოლოოდ ბუდეს ამერიკაში იკეთებდა, ქართველები ამას თითქმის არასოდეს სჩადიოდნენ... ამერიკაში მიმავალი ქართველები ისევ სამშობლოს უბრუნდებოდნენ და მათმა ახალშენმა ფეხი ვერ მოიკიდა ახალ მიწაზე, არც სიმდიდრე და არც სხვა რამ სიკეთე მათ არ იზიდავდა, სამშობლოსაკენ ლტოლვის გრძნობა ყველა სხვა გრძნობებზე ძლიერი იყო... უცხოეთში რჩებოდნენ ძლიერ ცოტანი და უმეტესად ისინი, რომელნიც ცოლ-შვილს ეკიდებოდნენ და მათ გამო ვეღარ სცილდებოდნენ ახალ სამშობლოს...”

არსებობს ლეგენდა, რომ ქართველებმა ბევრად უფრო ადრე დაადგეს ფეხი ამერიკის კონტინენტს. ეს ლეგენდა ქრისტეფორე კოლუმბის ორი ქართველი მეზღვაურის ძმები მოლაშხიების შესახებაა. თურმე მოლაშხიებს ადგილობრივი ბატონი შემოაკვდათ, ისინი სამეგრელოდან გამოიქცნენ და დიდი ხნის ხეტიალის შემდეგ მოხვდნენ ბასკეთში, სადაც ქრისტეფორე კოლუმბი თავისი ექსპედიციისათვის ძლიერ და ჯანმრთელ ადამიანებს ეძებდა. მოგზაურობის დროს ძმები თურმე თვით კოლუმბის გემზე "სანტა მარიაზე” იმყოფებოდნენ. სხვადასხვა ცნობებით, მოლაშხიების შთამომავლები ცხოვრობენ მეხიკოში და ბასკეთში, აგრეთვე საქართველოში. თუმცა, ეს ამბავი დოკუმენტალურად არ არის დადასტურებული, მაგრამ მაინც ლამაზი ლეგენდაა... ჩვენი თანამემამულეების უმეტესობა უცხოეთში ლუკმა-პურის საშოვნელად მიდიოდა, თუმცა, იყვნენ იდეალისტებიც, რომლებიც დემოკრატიის დასაცავად მიემგზავრებოდნენ ცხრა მთას იქით. ასეთი იყო ალექსანდრე ერისთავი _ მეფის არმიის ოფიცერი, რომელიც ამერიკის სამოქალაქო ომში (1861-65) იბრძოდა. ასევე, გივი კობახიძის თქმით, "იყო იძულებითი, პოლიტიკური მოსაზრებით გამოწვეული შემოსახლება შეერთებულ შტატებში”. მხედველობაში ჰყავდა სასულიერო სემინარიის რექტორის ჩუდეცკის მკვლელი იოსებ ლაღიაშვილი. ასევე, მართლმსაჯულებას გამოექცნენ მომავალი მოჯირითეები ვასო წულაძე და სემ სერგი (მისი ნამდვილი სახელი ჯერჯერობით ვერ დავადგინე), რომელთაც XX საუკუნის დასაწყისში მატარებელი გაძარცვეს, გაიქცნენ ამერიკაში და შეუერთდნენ გურულ მოჯირითეებს. თავდაპირველად საშოვარზე წასული ქართველთა უმრავლესობას გურულები და რაჭველები შეადგენდნენ. ამის პირველი მიზეზი კი გაჭირვება და მცირე მიწიანობა იყო. მაგალითისთვის მოვიყვანთ გურიას. გაზეთ "შრომის” კორესპონდენტის სიტყვით, გურიაში იმის გამო, რომ მიწის მთელი ფონდი, "მცირე ნაწილს გარდა”, მებატონეთა და ხაზინის საკუთრებას წარმოადგენდა, გლეხებს უმიწოდ სული ძვრებოდათ. ერთი ასკანელი გლეხი ჩიოდა: "საღამოს რომ დავწვებით, თავი სხვის მამულში მაქვს და ფეხები კიდევ მეორეში.” ამიტომ გასაკვირი არ ყოფილა გურულების და საერთოდ, დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობის საშოვარზე გადინება, ჯერ რუსეთის იმპერიის სხვადასხვა ადგილებში, შემდეგ კი უფრო შორს _ აშშ-ში.
ერთ-ერთი პირველები ამერიკაში გურული მოჯირითეები, ბახველები და ლანჩხუთელები, ჩავიდნენ. მათთან ერთად რაჭველები, რომლებიც კონტრაქტით ამერიკასა და კანადაში მუშაობდნენ. რაჭველების უმრავლესობა კონტრაქტის დასრულების შემდეგ სამშობლოში დაბრუნდა, ნაწილმა კი საცხოვრებლად ქალაქი სიეტლი (ვაშინგტონის შტატი) არჩია. გივი კობახიძის თქმით, სიეტლში რეხვიაშვილები რეხონის გვარით დაფუძნდნენ. უცხოეთში გადახვეწილი ქართველთა უმრავლესობა, არისტოკრატი თუ გლეხი, გაჭირვებაში ცხოვრობდა; ბევრმა ცხოვრება რესტორნის მიმტანად, მომვლელად და ტაქსის მძღოლად დაასრულა. მაგრამ ზოგიერთმა მოახერხა ცხოვრება მშვენივრად აეწყო. ქართველ მამაკაცთა ერთი ნაწილი დაქორწინდა მდიდარ და გავლენიან ქალბატონებზე და მათი სიმდიდრის წყალობით შეძლო ფუფუნებაში ეცხოვრა.  უმრავლესობამ საკუთარი ნიჭის წყალობით შეძლო ნულიდან დაეწყო ცხოვრება და ახალ სამშობლოს დიდი ამაგი დასდო: ჯორჯ ბალანჩინი, ალექსანდრე ქართველი, თამარ თუმანიშვილი, გიორგი პაპაშვილი... მათ შესახებ უფრო დეტალურად ქვემოთ გვექნება საუბარი. ისიც უნდა ითქვას, რომ ბევრი ქართველი ემიგრანტების შთამომავალი აღარ ფლობდა მშობლიურ ენას, რა იყო და რა არის ამის მიზეზი, ხასიათი, ზნე-ჩვეულება თუ უცხო ქვეყანასთან შეგუება-ადაპტაციის პოლიტიკა, ძნელი სათქმელია. ამ უცნაურობაზე ყურადღება აქვს გამახვილებული გიორგი პაპაშვილს წიგნში "ყველაფერი შეიძლება მოხდეს”.

თურმე ერთი ქართველი ემიგრანტის შვილი, რომელმაც ქართული არ იცოდა, პაპაშვილს მამის შესახებ უყვებოდა, რომ "...ერთხელ, ათი წლის წინათ, მან განცხადება გაუგზავნა "სან ტელეგრაფს” _"ვუხდი 1000 დოლარს, ვისაც ეცოდინება ჩემი ენაო”. მამამისს ქართველი ადამიანი 30 წლის განმავლობაში არ ენახა. თუმცა, უზარმაზარი თანხის გადახდა აღარ დაჭირვებია, რადგან პაპაშვილს შეხვდა და მათ რამდენიმე დღე ქართულად საუბარში, ქეიფსა და სიმღერაში გაატარეს. 

XX საუკუნის ქართული ემიგრაციის ისტორია ჩრდილოეთ ამერიკაში სამ ეტაპად არის დაყოფილი. ყოველ მათგანს საკუთარი გამომწვევი მიზეზები ჰქონდა. ემიგრანტთა ასაკობრივი, გენდერული და სოციალურ-პოლიტიკური შემადგენლობა თუ განათლების დონეც განსხვავებული იყო. ამიტომაც, მნიშვნელოვნად განსხვავდება მათი ამერიკანიზაციის ხარისხი და ახალ სამშობლოში მიღწეული წარმატებანი და შეტანილი ღვაწლი. შედარებით დიდი ნაკადი ლტოლვილებისა ამერიკაში ჩავიდა საბჭოთა რუსეთის მიერ 1921 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დაპყრობის შემდეგ. ეს იყო 200-300 ოჯახი, რომელიც საფრანგეთიდან ამერიკაში გადავიდა. უნდა ითქვას, რომ ბევრ მათგანს არ სჯეროდა რომ ბოლშევიკების პარპაში დიდხანს გასტანდა, ამიტომ, რაც გაიტანეს, იმ იმედით ფლანგავდნენ, რომ სამშობლოში მალე დაბრუნდებოდნენ, მაგრამ მოლოდინი 70 წლით გაიწელა. ბევრი ემიგრანტი, რომელმაც ინგლისურად ერთი სიტყვაც არ იცოდა, მძიმე და გაჭირვებულ ცხოვრებას ეწეოდა. სამშობლოში მათ რაღაც სტატუსი მაინც გააჩნდათ, უცხო მიწაზე კი ისინი ბევრს არაფერს წარმოადგენდნენ, ამიტომაც ბევრი დეპრესიამ და ნოსტალგიამ გადაიყოლა. მათი გაჭირვების კიდევ ერთი მიზეზი ემიგრანტთა შორის პოლიტიკოსთა სიმრავლე იყო, რომლებიც დიდი შეძლებით არ გამოირჩეოდნენ. ემიგრანტთა მეორე ტალღა აშშ-ში მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ წამოვიდა. ესენი უმთავრესად სამხედრო ტყვეები და ევროპაში ომამდე მოხვედრილი ქართველები იყვნენ, რომელთაც ეშინოდათ საბჭოთა რეპრესიული მანქანისა. პირველ და მეორე ტალღას შორის სოციალური განხეთქილება წარმოიშვა, რაც განპირობებული იყო სოციალური ასპექტების გამო, რადგან ომის შემდგომ ამერიკაში ჩადიოდნენ უბრალო ოჯახის წარმომადგენლები, მაშინ, როცა პირველ ტალღაში თავად-აზნაურები სჭარბობდნენ. 20-იან წლებში ჩასული ემიგრანტებისაგან განსხვავებით, ამ ახალმა ლტოლვილებმა სხვადასხვა საქველმოქმედო ორგანიზაციებისაგან, მათ შორის "ქართველთა ასოციაცია აშშ-ში” და  The Tolstoy Foundation დახმარება და თანადგომა მიიღეს.  XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ჩასულ რაჭველებს ჰქონდათ ჩამოყალიბებული ურთიერთდახმარების ერთგვარი სისტემა, რის შედეგად ახალჩამოსულს უადვილდებოდა უცხო ქვეყანასთან და წეს-ჩვეულებებთან ადაპტაცია. თურმე ვანკუვერში მცხოვრებმა 25 რაჭულმა ოჯახმა, დაახლოებით, 200-მა ქართველმა, შეიძინა უზარმაზარი სამსართულიანი სახლი და ერთად დასახლდა. ეს იმ ქართული ტრადიციის გამოძახილი იყო, რაც რაჭველებმა ჩამოიტანეს ახალ მიწაზე. უკვე ოცდაათიანი წლების დასაწყისში კი, როცა ამერიკაში მცხოვრები ქართველთა რაოდენობამ იმრავლა, გადაწყდა ქართული სათვისტომოს დაარსება. ამ საქმეს პავლე კვარაცხელიამ მეუღლითურთ და ვასო კობახიძემ მოჰკიდეს ხელი. მათი თაოსნობით 1931 წელს ნიუ იორკში დაარსდა "ქართული სათვისტომო ამერიკის შეერთებულ შტატებში”. პავლე კვარაცხელია აშშ-ში 1920 წლიდან ცხოვრობდა მოღვაწეობდა. გივი კობახიძეს თქმით: "ბატონი პავლეს უშრეტ ენერგიას, მგზნებარე პატრიოტიზმს და ორგანიზატორულ ნიჭს უნდა ვუმადლოდეთ ქართულიო სათვისტომოს დაარსებას... და იმასაც, რომ სათვისტომო ახლაც განაგრძობს არსებობას, _ იმდენად ფუძემტკიცე იყო ქვაკუთხედი, დადებული მესაძირკვლე პავლე კვარაცხელიას მიერ...” საზოგადოებას საშტატო იუსტიციის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული წესდება ჰქონდა. სათვისტომოს პირველი თავმჯდომარე იყო პავლე კვარაცხელია, ხოლო მდივანი ვანო კობახიძე. ქართული სათვისტომოს დაარსებისა და მომძლავრების საქმეში სხვადასხვა დროს დიდი წვლილი შეიტანა ვასილ დუმბაძემ, გიორგი მაჩაბელმა, არჩილ გურიელმა-ჭყონიამ, კირილე გურგენიძემ, ასლან ყრუაშვილმა, ნიკოლოზ ამილახვარმა და სხვებმა.   ემიგრანტთა მესამე ტალღის გასვლა 90-იან წლებში დაიწყო და ის ახლაც გრძელდება. დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატის მონაცემებით ამჟამად ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაახლოებით 30 ათასიდან 100 ათასამდე საქართველოს მოქალაქე იმყოფება, მათ 85-90%-ს ქალები შედგენენ (ექსპერტთა დაკვირვებით, ქართველ ქალთა დიდი ნაწილი, განსაკუთრებით ახალგაზრდობა, საქართველოში აღარ აპირებს დაბრუნებას, გამოექცნენ რა მძიმე, დამთრგუნველ და არასასურველ პირობებს, მათთვის უფრო ადვილი ხდება ადაპტაცია ახლა გარემოსთან და ამერიკული ცხოვრების წესი უფრო მისაღები ხდება; თუნდაც იგივე "ბოიფრენდის” ინსტიტუტიც, რაც საქართველოსთვის, განსაკუთრებით კი პროვინციებისთვის ჯერ კიდევ უცხო ხილია. იქმნება ახალი შერეული ოჯახები და ასეთ ოჯახებში დაბადებული ბავშვების ამერიკანიზაცია არანაირ პრობლემას არ წარმოადგენს, თუ მშობლები კიდევ ინარჩუნებენ ეროვნულ იდენტურობას, ძალიან ხშირად შვილებმა ქართული არ იციან და თავს ამერიკელებად თვლიან).  ქართველთა რაოდენობის ზრდა უმთავრესად არალეგალურ ემიგრანტების ხარჯზე მოდის, აქედან გამომდინარე ზუსტად იმის თქმა, თუ რამდენი ქართველია ახლა აშშ-ში, ძნელია. მაგალითად, 1991-1996 წლებში ამერიკის მოქალაქეობა მიიღო საქართველოდან ჩასულმა 1834-მა ადამიანმა, 1997 წელს _ 425-მა, 1998 წელს _ 100-მა. ეს წვეთია ზღვაში, თუ გავითვალისწინებთ რომ 1965-2000 წლებში აშშ-ში 23 მილიონი ემიგრანტი ჩავიდა, თითქმის იმდენივე რამდენიც ემიგრანტული ბუმის დროს, 1880-1920 წლებში. ქართველთა უმეტესობა თავმოყრილია ნიუ იორკის, ჯორჯიისა და ნიუ ჯერსის შტატებში, ასევე მრავლად არიან ემიგრანტები სან ფრანცისკოში, სადაც დაარსებულია ქართველთა სათვისტომო, რომლის ძირითად ნაწილს 1993 წლიდან ემიგრაციის მესამე ტალღის წარმომადგენლები შეადგენენ.  მრავალი ქართველისთვის ამერიკის შეერთებული შტატები მეორე სამშობლოდ იქცა, სადაც ბევრმა შეძლო განეხორციელებინა "ამერიკული ოცნება” და გამხდარიყო ქვეყნის სამაგალითო და სახელოვანი მოქალაქე. ქართველები მადლიერნი იყვნენ და არიან ახალი ქვეყნისა, რომელმაც გაჭირვების ჟამს დახმარების ხელი გაუწოდა და შეიფარა. მაგრამ ვალში არც ქართველები დარჩენილან და უამრავმა ამერიკელმა ქართველმა დიდი ღვაწლი დასდო ამერიკას. ასევე მრავალი სახელოვანი ქართველი ამერიკაში დაიბადა. როგორც სიმონ სიდამონ-ერისთავი ამერიკაში გაჩენილი საკუთარი ორი შვილის შესახებ წერდა: "გულით ისევ ქართველი დავრჩი... ჩემ ახალ სამშობლოს მე ფასდაუდებელი საჩუქარი გავუკეთე ქართული სისხლის ორი მკვიდრი მოქალაქის სახით”. დღესაც, ისევე როგორც გასული ასი წლის განმავლობაში, ბევრი ქართველი გაჭირვებას გაურბის და ამერიკაში მიემგზავრება. სამწუხაროდ, ამ დროს ხდება ე.წ. "ტვინის გადინება” ანუ საუკეთესო სპეციალისტების, მეცნიერების, ხელოვნების მოღვაწეთა გასვლა საქართველოდან, რაც თავისთავად აუნაზღაურებელ დანაკლისს აყენებს ჩვენს ისედაც მცირერიცხოვან ერს და ქვეყანას. ემიგრაციის შემცირება კი თუნდაც ისეთ სასურველ ქვეყანაში, როგორიც ამერიკაა, იმ შემთხვევაში მოხდება, თუ საქართველოში აღარ იქნება დაძაბული სოციალურ-პოლიტიკური და ეკონომიკური სახის კატაკლიზმები.




 ახალი ამბები
  • "ამასაც მოვესწარით _ ცერცვის და ყველის ფასი თითქმის გათანაბრდა!"ოზურგეთში, წინასააღდგომო ბაზრობა, გასულ წლებთან შედარებით, მეტი სიძვირით გამოირჩევა. აღდგომამდე ერთი კვირით ადრე, სხვადასხვა პროდუქტზე თუ ცოცხალ შინაურ ფრინველსა და ცხოველზე ფასები უკვე დილიდან საღამომდეც კი იცვლება და მაღლა იწევს. აგრარულ ბაზარში, სადაც შინაური ფრინველით და ცხოველით მოვაჭრეთათვის სპეციალური ფართია გამოყოფილი, გამყიდველთა უკმაყოფილება პიკს აღწევს. კითხვაზე, თუ რატომ და ვისზე ბრაზობენ ისინი, გამყიდველი ქალბატონები ამბობენ, რომ სოფლებიდან მოსული მეურნე ადამიანები ძალიან ძვირად ყიდიან კვერცხს, რძის ნაწარმს, შინაურ ფრინველს თუ ცხოველს, თვით ცერცვსაც კი. _ ასეთი რამ გაგიგიათ? დღეს, დილით ერთი კილოგრამი ცერცვი 5 ლარი ღირდა. ყველი კი _ 6 ლარი. შუადღისკენ ყველის ფასი კიდევ აიწია ერთი ლარით. ცერცვის ფასიც მოიმატებს, ალბათ. ამასაც მოვესწარით, ცერცვის და ყველის ფასი, თითქმის, გათანაბრდა. ასეთი არაფერი გვახსოვს, _ ამბობენ ისინი. ოზურგეთის ბაზარში ახლა ინდაურს, რომელიც ათ კილოგრამს იწონის, ას ლარს აფასებენ. ახალი ქათამი _ 25 ლარი, ხოლო შედარებით დიდი, რასაც ძველ დედალს ეძახიან _ 35-40 ლარი ღირს. ერთი კილოგრამი ყველი აქამდე ექვსი ლარი ღირდა, 19 აპრილისთვის კი უკვე შვიდი ლარი გახდა და ვარაუდობენ, რომ აღდგომამდე დარჩენილ ერთ კვირაში საკმაოდ მოიმატებს. ერთი კილოგრამი ცოცხალი გოჭის ფასი 9-10 ლარია. ხორცი 15 ლარი ღირს. ყველაზე აუცილებელი სააღდგომო ატრიბუტის _ კვერცხის ფასი 50 თეთრია. _ შინაური, სახლის ქათმის კვერცხის ფასი აუცილებლად მოიმატებს აღდგომამდე, რადგან შარშან ამ დროს ჩაბარება 35 თეთრი ღირდა. ახლა კი უკვე 45 თეთრად ვიბარებთ და რა აზრი აქვს 50 თეთრად გაყიდვას? შემთხვევით ორი ცალი რომ გაგიტყდეს, უკვე ზარალში ვარდები. ასეთი სიძვირე სოფლის ქათამსა და კვერცხზე, ბოლო წლებში არ მახსოვს, _ გვეუბნება ბაზარში მოვაჭრე თამუნა კინწურაშვილი. ბაზარში კი ყოველდღე ხალხმრავლობაა _ ადამიანები წინასწარ ყიდულობენ სადღესასწაულო სანოვაგეს და ცდილობენ, ცოტა უფრო იაფად შეიძინონ ესა თუ ის პროდუქტი. ამბობენ, რომ სოფლის ქათმის თუ კვერცხის ფასი იმიტომ კი არ აწეულა, რომ ზოგადად, ფასების ზრდა ხდება, არამედ, რაც დრო გადის, მით უფრო ცოტა ადამიანი მისდევს შინა მეურნეობას. წარსულში წარმატებული აგრონომი, ამჟამად პენსიონერი ელდარ თავაძე "გურია ნიუსთან" საუბრობს: _ რაც დრო გადის, სოფელში უფრო და უფრო ნაკლებ ოჯახს ჰყავს შინაური ცხოველი, ფრინველი. წელს, სამასკომლიან სოფელში ბევრს არ დაუთესავს სიმინდი. ეს უკუსვლის სტატისტიკა საგანგაშოა. ბუნებრივია, ფასების ზრდაც აქედან გამომდინარე ხდება და არა იმიტომ, რომ გლეხის შრომას ფასი დაედო. ყველას რომ ჰყავდეს შინ ფრინველი, ცხოველი, ჰქონდეს კვერცხი, რძე, ყველი, იქნება სიძვირე? ჯობს, იაფი იყოს და ყველას ჰქონდეს. მე რომ მკითხო, ხელისუფლება უნდა სწავლობდეს ამ სტატისტიკას. დავცინით კომუნისტებს, მაგრამ მათ ასეთი რამ ყურადღების მიღმა არ რჩებოდათ. ერთსაც გირჩევთ, თუ არ მიწყენთ _ შეისწავლეთ ჟურნალისტებმა რამდენიმე სოფელი, გააკეთეთ სტატისტიკა. ნახავთ, რაოდენ ნელა, მაგრამ შესამჩნევად, თავს ანებებს ხალხი შინამეურნეობას, ყანას... სულ თუ ვიწუწუნეთ, სხვა არაფერს გაგვიკეთებს. რის საშუალებაც არის, ბევრი იმასაც არ აკეთებს. სიმინდი როგორ არ უნდა დათესო? ერთი ტარო 200 მარცვალს გაძლევს. მოსავალი რომ მიიღო, 10-15 დღე მუშაობა სჭირდება. არ გვინდა? მომავალ აღდგომას სამი ლარი ეღირება კილოგრამი ფქვილი, ქათამი კი, ალბათ, _ 40-50 ლარი, საყანე ფართობები აქვს ხალხს და უმრავლესობამ ტყედ გაუშვა, _ გვითხრა ელდარ თავაძემ და კიდევ ერთხელ შეგვახსენა, თუ მომავალი წლის აღდგომამდე ფასები ისევ გაიზარდა, ეს ქვეყნის უკუსვლას ნიშნავს. რაც შეეხება ბოსტნეულს, ოზურგეთის ბაზარში მწვანილეული შედარებით იაფია. თუმცა, აგრარული კულტურებიდან, ცერცვის შემდეგ, კომბოსტოს ფასია მაღალი _ ერთი კილოგრამი ორი ლარი ღირს, რაზეც, ასევე, გაკვირვებით საუბრობენ გამყიდველები და ამბობენ, რომ მსგავსი ფასი ბოლო წლების განმავლობაში არ ახსოვთ. ძვირია, ასევე, ბადრიჯანი _ ერთი კილოგრამი ოთხი ლარი ღირს, იგივე ფასი აქვს ბულგარულ წიწაკას. რაც შეეხება კვერცხის საღებავს, ბუნებრივი ენდრო, პატარა კონა ერთი ლარი ღირს. დაქუცმაცებული სახით კი ერთ ჭიქასაც ერთ ლარად ... ...
  • "ჰაერში გამოკიდებული ვასო"ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ოთხ სოფელში (დვაბზუ, ძიმითი, ლაითური და მერია) დღემდე არ არის დანიშნული მერის წარმომადგენელი. "გურია ნიუსი" ამის შესახებ რამდენჯერმე წერდა, რასაც თან ახლდა მერიიდან არაერთხელ მიღებული პასუხი, რომ უახლოეს მომავალში დაინიშნებოდა, თუმცა, დღემდე არც ერთ ამ სოფელში წარმომადგენელი დანიშნული არ არის. ახლახან, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ გამართულ ღია კარის დღეზე, სოფელ დვაბზუს მცხოვრებმა ლია ღლონტმა ღიად განაცხადა, რომ სოფელში არ ნიშნავენ წარმომადგენელს და თუ ეს საკითხი მალე არ გადაწყდება, საპროტესტო აქციას მოაწყობენ და გზას გადაკეტავენ. _ რატომ არ დაინიშნა დღემდე დვაბზუში მერის წარმომადგენელი?! რა დავაშავეთ?! მოვალეობას ასრულებს ვასო ღლონტი _ არ გვინდა ეს ჰაერში გამოკიდებული ვასო. ჩვენ გვჭირდება ადგილზე გამგებელი, წარმომადგენელი, რომელსაც ვეტყვით ჩვენს გასაჭირს, მოგვისმენს და აქ არ ვიქნებით ყოველ წუთს სარბენი. დროზე დაგვინიშნონ დვაბზუში წარმომადგენელი, თორემ მოვაწყობთ საპროტესტო აქციას და გადავკეტავთ გზას, _ თქვა მაშინ სოფელ დვაბზუს მკვიდრმა ლიკა ღლონტმა. "გურია ნიუსი" ვასო ღლონტს ესაუბრა, რომელიც ახლა სოფელ დვაბზუში წარმომადგენლის ფუნქციას ითავსებს. _ ბატონო ვასო, თქვენ წინააღმდეგ თანასოფლელებმა პროტესტი გამოთქვეს. "გურია ნიუსთან" კერძო საუბარში ისინი ამბობენ, რომ ხშირად ხართ ალკოჰოლის ზემოქმედების ქვეშ:  "შვიდჯერ მარტო მძღოლის მართვის მოწმობა ჩამოართვეს. ასევე, არ აქვს უმაღლესი განათლება და ამიტომ, როგორც მუნიციპალიტეტის მერის ფავორიტმა, ვერ შეძლო წარმომადგენელი გამხდარიყო", _ ეს თქვენი თანასოფლელების სიტყვებია. რას იტყვით ამ ბრალდების შესახებ? _ დვაბზუს გამგეობაში კარი სულ ღიაა. ვინც მოდის, ყველას პასუხს ვცემ და ვეხმარები. ვინც მაგას ამბობს, არის ვიღაცისგან დაქოქილი, დააპროგრამეს და ათქმევინეს რაღაც. თუ დვაბზუს მოსახლეობა იტყვის, რომ მე არ ვუნდივარ, იმ დღესვე წავალ. ყველაზე ძალიან მე მინდა, რომ დაინიშნოს წარმომადგენელი. ორი კაცი უფრო მეტ საქმეს არ ვიზამთ?! _ უმაღლესი განათლება გაქვთ? _ მე ჩავაბარე, რა გამოცდაც იყო ჩასაბარებელი _ საკონკურსო და ვმუშაობ აგერ. შეთავსებით რომ ვარ, საქმე მეტი მაქვს საკეთებელი. პირადული თემაა, როცა ვიღაც ამბობს, რომ თითქოს, მე ვარ რამეში დამნაშავე. _ მართვის მოწმობა მართლა შვიდჯერ ჩამოგართვეს? _ მაგათ უყურებთ? მე აქ ყველას პატივს ვცემ. მარტო დვაბზუში კი არ არის დაუნიშნავი წარმომადგენელი, სხვა სოფლებშიც არის და ნელ-ნელა შეივსება ყველგან... მარტში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს სხდომაზე, სადაც მერიის სამსახურების ანგარიშები მოისმინეს, ადმინისტრაციული სამსახურის უფროსმა გიორგი ინწკირველმა აღნიშნა, რომ რამდენიმე სოფელში არ არის დანიშნული წარმომადგენელი: "ვფიქრობთ, ვსაუბრობთ, არის შეხვედრები, რომ დაინიშნონ..." _ თქვა მაშინ გოგი ინწკირველმა, რის პასუხადაც საკრებულოს აპარატის თანამშრომელმა გივი ყაზაიშვილმა ჩაილაპარაკა _ "ფიქრი მერის უფლებამოსილების გასვლამდე..." კითხვაზე, თუ როდის დაინიშნება დვაბზუში, ლაითურში, ძიმითსა და მერიაში მერის წარმომადგენლები, მუნიციპალიტეტის მერიის პრესსამსახურიდან, წინა პასუხების მსგავსი პასუხი მივიღეთ: "ახლო მომავალში დაიწყება საკონკურსო პროცედურა აღნიშნულ ოთხ სოფელში მერის წარმომადგენელთა ... ...
  • „მამუკა ბახტაძისა და კობახიძის შეცვლა გარდაუვალია“_ ვაჟა ბერიძე „ცვლილებების განხორციელება რომ აუცილებელია, აღნიშნულს შესახებ თავად ბიძინა ივანიშვილიც საპრეზიდენტო  არჩევნების პირველი ტურის შემდეგ საუბრობდა. მან დაპირება მისცა საზოგადოებას იმის შესახებ, რომ არა მარტო ყველაფერს საკუთარ სახელს დაარქმევდა, არამედ პირდაპირ მნიშვნელოვან საკადრო გადაადგილებებს განახორციელებდა. აღნიშნულს, ჯერჯერობით, ვერ ვხედავთ, არადა, კარგად უნდა გავაცნობიეროთ, რომ ხელისუფლების ყველა შტო, როგორც საკანონმდებლო, აღმასრულებელი, ისე სასამართლო  დასუსტდა. აქედან გამომდინარე, პირველი პირების დონზე საკადრო ცვლილებების განხორციელება სასიცოცხლოდ აუცილებელია. განსაკუთრებით ვგულისხმობ პრემიერ-მინისტრსა და პარლამენტის თავმჯდომარეს, რომლებიც პოზიტივზე მეტად, ნეგატივთან ასოცირდებიან“, _ აღნიშნა “გურია ნიუსთან“ პოლიტიკის ექსპერტმა ვაჟა ბერიძემ. მისივე განცხადებით, თანამდებობიდან მამუკა ბახტაძისა და ირაკლი კობახიძის გადაყენება გარდაუვალია. ექსპერტის აზრით, ერთადერთი კანდიდატი, რომელიც, შესაძლოა, პრემიერის თანამდებობაზე მოიაზრებოდეს, შს მინისტრი გიორგი გახარიაა. „პიროვნულად მამუკა ბახტაძისა და ირაკლი კობახიძის პროფესიონალიზმს, ინტელექტსა და გაწეულ საქმიანობას ვხედავ, მაგრამ მათი შეცვლა გარდაუვალია. პრემიერის პოსტზე გამოუცდელი პოლიტიკოსი არ უნდა დანიშნო, რაც საზოგადოების აბუჩად აგდებასა და აღნიშნული პიროვნების დაღუპვას ნიშნავს. პარლამენტის თავმჯდომარე პრინციპული და თანმიმდევრული ადამიანია, მაგრამ მას პოლიტიკური ადეკვატურობა აკლია. ამ ადამიანებისთვის უმჯობესია, რომ სხვა ადამიანებს თავის გამოჩენის საშუალება მისცენ. ერთადერთი კანდიდატი, რომელიც პრემიერად უნდა განვიხილოთ, ეს არის გიორგი გახარია, რომელსაც ბევრი შეცდომა დააშვებინეს, თუმცა, აღნიშნულის მიუხედავად, თავი ყოველთვის ღირსეულად უჭირავს“, _ აღნიშნა ბერიძემ. ჩვენ, ასევე, ექსპერტს ვკითხეთ, პოლიტიკაში, დაახლოებით, ორი თვის წინ დაბრუნებულმა  ირაკლი ღარიბაშვილმა, ამ დრომდე შეძლო თუ არა „ქართულ ოცნებაში“ არსებული მწვავე შიდაპარტიული პროცესების დალაგება. ექსპერტი მიიჩნევს, რომ მისმა დაბრუნებამ შიდაპარტიულ ცხოვრებაში არსებითი ძვრები ვერ მოახდინა. „პოლიტიკაში ღარიბაშვილის დაბრუნება კარგია, მაგრამ მისმა დაბრუნებამ შიდაპარტიულ ცხოვრებაში არსებითი ძვრები ვერ მოახდინა, რაც ძალიან სამწუხაროა. ამ ფონზე, საზოგადოების წარმომადგენლები 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე დავფიქრდებით და „ქართულ ოცნებას“ ან გავუშვებთ ხელისუფლებიდან ან თუ აზრი ექნება, კვლავ ხელისუფლებაში დავტოვებთ“_ აღნიშნა ... ...
  • სპეციალური პენიტენციური სამსახური, აღდგომის დღესასწაულთან დაკავშირებით, ამანათების მიღებას იწყებს (R) სპეციალური პენიტენციური სამსახურის დაქვემდებარებაში არსებული ყველა პენიტენციური დაწესებულება ბრალდებულების/მსჯავდებულებისთვის, აღდგომის დღესასწაულთან დაკავშირებით, ამანათების მიღებას იწყებს. პენიტენციურ დაწესებულებებში ამანათების მიღება 25-26 აპრილს დილის 9:00 საათიდან დაიწყება და 20:00 საათამდე გაგრძელდება. ხოლო შაბათს, 27 აპრილს, ამანათების მიღება 09:00 საათიდან 15:00 საათამდე იქნება შესაძლებელი. სპეციალური პენიტენციური სამსახური ამანათების მიღების პროცესის შეუფერხებლად წარმართვას უზრუნველყოფს, რისთვისაც მსჯავრდებულების/ბრალდებულების ახლობლებმა თან უნდა იქონიონ ID ბარათი, პასპორტი ან მართვის მოწმობა, რომელზეც მოქალაქის პირადი ნომერი არის დატანილი. ამანათის შეგზავნის უფლება აქვს მხოლოდ სრულწლოვან პირს. ასევე, ამანათის შიგთავსის განსაზღვრის მიზნებისათვის, სპეციალური პენიტენციური სამსახური შეახსენებს პატიმართა ოჯახებსა და ახლობლებს, რომ წელს, ყველა პატიმრისათვის „გუდვილი“-ს მიერ გადაცემული იქნება სააღდგომო პასკა და წითელი კვერცხები. „გუდვილი“-ს მიერ ყველა პენიტენციურ დაწესებულებაში მოცემული ძღვენის შეტანა დაიწყება მიმდინარე კვირის შაბათ დღეს. ... ...
  • მანანა ქოჩლაძე: “ჰიდროენერგეტიკული ობიექტები ვერანაირ სტანდარტს ვერ აკმაყოფილებენ“ „ძირითადი პრობლემა, რაც ჰესების მშენებლობასთან დაკავშირებით არსებობს, ეს არის მშენებლობის სწორად დაგეგმვის არარსებობა. დღეს საქართველოს თითქმის ყველა მდინარეზე ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობა ისეა დაგეგმილი, რომ მათი სიმძლავრეები ხელოვნურად არის განსაზღვრული. ქვეყანაში არსებული ჰიდროენერგეტიკული ობიექტები ვერანაირ სტანდარტს ვერ აკმაყოფილებენ“,_ აღნიშნავს “გურია ნიუსთან“ “მწვანე ალტერნატივის“ თავმჯდომარე მანანა ქოჩლაძე. რაც შეეხება ჰესის მშენებლობასთან დაკავშირებულ რეკომენდაციებს, ქოჩლაძე აცხადებს,  რომ პირველ ეტაპზე მდინარის წლის დინება კარგად უნდა იქნას შესწავლილი, რის შემდეგ შესაძლებელია, სწორად გავთვალოთ გარკვეულ ადგილზე რამდენი მეგავატიანი ჰესის მშენებლობა არის შესაძლებელი. „საქართველოში ჰესის მშენებლობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა იყოს დასაშვები, თუ ის მდინარის ეკოსისტემას არ დააზიანებს. ჯერ მდინარის წლის დინება კარგად უნდა იქნას შესწავლილი, რის შემდეგ შესაძლებელია, სწორად გავთვალოთ, გარკვეულ ადგილზე რამდენი მეგავატიანი სადგურის მშენებლობა არის შესაძლებელი. საქართველოში პირიქით ხდება, ჯერ ინვესტორი კონკრეტული სიმძლავრის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის შესახებ მემორანდუმს აფორმებს, რის შემდეგ გარემოზე ზემოქმედების შეფასებების შესწავლა მიმდინარეობს, რაც დიდი პრობლემაა“. მისივე განცხადებით, აუცილებელია საქართველოში შეიქმნას ენერგეტიკის განვითარების გეგმა, რომელშიც აისახება ენერგეტიკის მხრივ  ქვეყანაში რა მოთხოვნილებები არსებობს. “აუცილებელია მოხდეს ენერგეტიკის განვითარების გეგმის შედგენა, რომელშიც მთლიანად აისახება საქართველოში ენერგეტიკის მხრივ რა მოთხოვნილებები არსებობს. ქვეყანაში ენერგეტიკის მოხმარება იზრდება, მაგრამ რის ხარჯზე?! ეს მაინც ხომ უნდა ვიცოდეთ?! სამინისტროს წარმომადგენლები ამტკიცებენ, რომ ენერგეტიკის განვითარების სტრატეგია არსებობს. ეს სტრატეგია 2016 წლის სექტემბერშია გამოქვეყნებული, რომელშიც ამ დრომდე ერთი სიტყვაც არ შეცვლილა და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, აღნიშნული დამტკიცებული არ არის“, _ ამბობს ქოჩლაძე. “მწვანე ალტერნატივის“ თავმჯდომარე აღნიშნავს, რომ საქართველოში არსებული სტანდარტის მიხედვით, ჰესის მშენებლობის შემდეგ, მდინარეში 10% წყლის დარჩენა საკმარისია იმისთვის, რომ მდინარემ იფუნქციონიროს, რაც კრიტიკას ვერ უძლებს. „შესაბამისი სტრუქტურები გარკვეული ჰესის გარემოზე ზემოქმედების გეგმას შედგენის პროცესში მარტივად ამბობენ, რომ  მდინარეში 10% წყლის დარჩენა საკმარისია იმისთვის, რომ მდინარემ იფუნქციონიროს, რაც კრიტიკას ვერ უძლებს. უფრო მეტიც, ამერიკის შეერთებულ შტატებში არსებული სტანდარტის მიხედვით, თუ მდინარეში 30% ზე ნაკლებ წყალი დარჩება, ეს აპრიორი მათთვის არაობიექტური სტანდარტია. შესაბამისად, ამ მხრივ საქართველოში დიდი პრობლემა არსებობს“,_ აცხადებს ქოჩლაძე. ... ...

არქივი

ზაფრანი

თამაში თუ რეალობა...

ქალს შეუძლია, თავის შესახებ ყველაფერი...

„სასწრაფო” დიეტა

თუ გსურთ, მოკლე დროში კილოგრამების...

რაში ხარჯავს ქალი ყველაზე მეტ დროს ფუჭად?

რაში ხარჯავს ქალი ყველაზე მეტ...

სვით მაყვლის ფოთლების ჩაი

მაყვალი სამკურნალო მცენარეა. სამკურნალოდ გამოიყენება...

რა მოსწონთ ქალებს მამაკაცებში ცეკვის დროს

ცოტა ხნის წინ ბრიტანელმა სწავლულებმა...
კარმიდამო ჩემი

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...

ნუ ეხუმრებით გაციებას!

გაციება სიცივის დადგომისთანავე ვლინდება. ბევრი...