მთავარმართებელი დონდუკოვ-კორსაკოვი

ისტორია

მთავარმართებელი დონდუკოვ-კორსაკოვი

2017 დეკ 13 00:33:41

XIX საუკუნის ბოლო ათწლეულებში თბილისის სემინარიაში, ისევე, როგორც მთელ საქართველოში, რუსიფიკატორული პოლიტიკის გატარებას მეთაურობდა მთავარმართებელი დონდუკოვ-კორსაკოვი და მისი ამქრის რეაქციონერი წევრები _ სასწავლო ოლქის მზრუნველი იანოვსკი და ეგზარქოსი პავლე ლებედევი (XIX საუკუნის 80-იან წლებში მეფისნაცვლობა გაუქმდა და შემოიღეს მთავარმართებლის ინსტიტუტი. პირველ მთავარმართებლად დაინიშნა  ბულგარეთის ყოფილი კომისარი თავადი დონდუკოვ-კორსაკოვი. ,,მოქეიფე მთავარმართებელი მუდამ მგზავრობაში იყო. _წერდა დავით კლდიაშვილი, _ დროს ატარებდა ქეიფსა და ლხინში. საგანგებო მატარებლებს დაჰყავდა უგრძნობლად მთვრალი მმართველი და გრძნობაში არმყოფი სადგურებზე დამხვდურ სხვადასხვა თხოვნებით დეპუტატებს ყველას პირდებოდა ნათხოვნის ასრულებას და დაკმაყოფილებას, თუმცა არც კი იცოდა ვინ სთხოვდა, რას სთხოვდა და არც ის, თუ რას პირდებოდა. ერთხელ, თურმე, სურამის სადგურზე დამხვდურ დეპუტაციას ვაგონის ფანჯრიდან გადმოსძახა: ბუდეტ ვამ პორტ, ბუდეტ! (გექნებათ ნავსადგურიო) და ჩაწვა ისევ, _ თავი ისევ ფოთში ეგონა, საიდანაც მოდიოდა და სადაც საზეიმო სადილობამდე ნავსადგური შესახებ ჰქონდა ლაპარაკი”, წერდა დავით კლდიაშვილი). ეგზარქოსმა თითქმის ყველა სასულიერო სასწავლებლებიდან დაითხოვა ქართველი მასწავლებლები და რუსებით შეცვალა. თბილისის სასულიერო სემინარიაში ქართული სასულიერო და საერო ლიტერატურის სწავლება აკრძალა. ბევრი ცნობილი ქართველი ეკლესიასა და საეკლესიო სკოლებში ქართული ენის აღდგენას და ქართული ენის კათედრის დაარსებას მოითხოვდა, რომელიც უზრუნველყოფდა ქართული გრამატიკის, სასულიერო და საერო ლიტერატურის, საქართველოს გეოგრაფიის, საეკლესიო და სამოქალაქო ისტორიის შესწავლის კარგად დაყენებას . იაკობ გოგებაშვილი 1883 წელს წერდა: `ახალმა ეგზარქოსმა ისე ცხადად გამოავლინა თავისი ტომობრივი განკერძოება... და მოგვცა ქართველთა ელემენტარული უფლებების მიმართ უპატივცემლობის იმდენი აშკარა საბუთი, რომ გამოიწვია ქართველ საზოგადოებაში საყოველთაო განცვიფრება და გულისწყრომა~. განსაკუთრებით `აუტანელი მაინც ეროვნული გრძნობისადმი სულიერ მამათა დამცინავი დამოკიდებულება იყო~ . სემინარიის მასწავლებელი ვინმე გობტინსკი თურმე სემინარიელებს საყვედურობდა, რომ ისინი ქართულად ფიქრობდნენ, ანუ ქართველად ყოფნა საკუთარ თავთან განმარტოებულ ადამიანებსაც კი ეკრძალებოდათ .

ისე უდიერად და თავხედურად, როგორც რუსები, ალბათ, არც ერთი დამპყრობელი არ ექცეოდა ქართულ ენასა და დამწერლობას. რუსები მას ძაღლის ენას უწოდებდნენ და მის ამოძირკვას ცდილობდნენ. ასევე ეპყრობოდნენ ყველაფერ ქართულს: 1882 წელს დავით ერისთავის სპექტაკლში "სამშობლო" სცენაზე ქართული დროშა გამოიტანეს, რამაც დიდი აღფრთოვანება გამოიწვია მაყურებელში. ამის გამო `მოსკოვსკიე ვედომოსტის~ რედაქტორმა კატკოვმა შეურაცხყოფა მიაყენა ქართველებს: `...ქართველებმა თავი უნდა დაანებონ სიზმრებს, ბოდვას და როტვას ქართველთა რაღაც წარსულზე; ურჩევ მათ ეხლა ეს ქართული  დროშა გოდფრუას ცირკს ჩააბარონ, იქ ჯამბაზები და ტაკიმასხარები უკეთ გამოიყენებენ~. ამ გამოხტომას ილია ჭავჭავაძემ უპასუხა წერილში `კატკოვის პასუხად~: `...ეგ დროშა, რომელიც ეგეთის სასოებით და პატივით უტარებია იმოდენა ხანს უწინდელს ქართველს, ეგ დროშა, რომელიც წინ დახვედრია მოზღვავებულს თათრობას და მუსულმანობას და ქრისტეს ჯვარი თამამად წინ წაუმძღვარებია, ძლევამოსილობით ომიდამ გამოუტანია და დაუმკვიდრებია კავკასიაში, ეგ დროშა, რომელსაც აწინდელი ქართველი იმავე ვაჟკაცობით და თავგამომეტებით თან გაჰყოლია და რუსებთან ერთად სისხლი უთხევია მამულისათვის, _ დღეს ეგ დროშა საცირკოდ გაგვიხადა ერთმა ვიღაცა კორესპონდენტმა და ბ-ნმა კატკოვმა ბანი მისცა~. მსგავსი ქმედებანი ხდებოდა არა ბნელ შუა საუკუნეებში, არამედ სულ ახლახან, XIX და XX საუკუნეებში.

საქართველოს სახალხო სკოლებიდან ქართული ენის განდევნის შემდეგ რუსები წინადადებას იძლეოდნენ, სამეგრელოს, სვანეთის და აჭარის სკოლებში ქართულის ნაცვლად სწავლება მეგრულად, სვანურად, თურქულად და, რა თქმა უნდა, რუსულად შემოეღოთ . 1885 წელს გამოიცა ბრძანება სამეგრელოს სკოლებში ქართული ენის აკრძალვის შესახებ. დაიწყეს რუსულ ანბანზე დაყრდნობით მეგრული დამწერლობის შექმნა. მის ავტორად გამოდიოდა ვინმე თადა აშორდია. კრიტიკოსი და პედაგოგი იპოლიტე ვართაგავა მას ახასიათებს, როგორც უპრინციპო, ქარაფშუტა და თავქარიან კაცს, `რომელიც წიგნს სრულებით არ კითხულობდა, არც რუსულად და მით უმეტეს, არც ქართულად. მთელ თავისუფალ დროს ნარდისა და ქაღალდის თამაშს ანდომებდა~ . აშორდია მეგრელებს უმტკიცებდა, რომ ისინი ქართველები არ არიან, რომ ქართველები მათ ყოველთვის ჩაგრავდნენ, წაართვეს საკუთარი ენა და თავს მოახვიეს ქართული. მათი დამცველი მხოლოდ რუსები არიან, რომელთაც დაინახეს ქართველების `ვერაგული~ პოლიტიკა და მეგრელებს ეხმარებიან, რათა დაიბრუნონ საკუთარი ენა და დაუბრუნდნენ ფესვებს. 1889 წელს აშორდიამ დაასრულა მეგრული ანბანის შეთხზვა. დაიწყეს საღვთო წიგნების მეგრულ ენაზე გადათარგმნა, მაგრამ ეს თარგმანები ხალხის ყურისთვის იმდენად უცხო და გამოუდეგარი გამოდგა, რომ მსმენელებში მხოლოდ სიცილს იწვევდა. ეს თარგმანები უარყო სამეგრელოს სამღვდელოებამაც და მეგრულ ენაზე წირვა-ლოცვის შემოღებას სიცოცხლე არ ეწერა.

საქართველოს მთელი ისტორიის მანძილზე სახელმწიფოებრიობის იდეა ისე არასდროს ჩამქრალა, როგორც ეს მოხდა რუსეთის გაბატონების პერიოდში. `ტერორი, პროვოკაცია, ალერსი და ჯილდო _ ყველაფერი იქითკენ იყო მიმართული, რომ ხალხის მოწინავე ჯგუფები გაეხრწნათ და მით სახალხო ბრძოლის ხერხემალი გადაეტეხათ~ . ამ მეთოდმა შედეგი გამოიღო _ ქართველი ხალხის უდიდესი ნაწილი (განსაკუთრებით თავადაზნაურობა) წელში გატყდა, მოხდა ერის სრული დემორალიზაცია და დეგრადაცია, ერთგვარი მუტაცია, რის გამოც ეროვნული მუხტი თითქმის სრულიად ჩაქრა (თითქმისო, ვამბობთ, თორემ ქართველები მაინც არ ურიგდებოდნენ დამპყრობლებს, მათ შეძლეს ძალების მოკრება და XIX საუკუნის განმავლობაში რუსეთის მმართველობას რამდენიმე მძლავრი აჯანყებით უპასუხეს. ყველა ეს აჯანყება სისხლში იყო ჩახშობილი ჩინ-მედლებისა და აღზევების მოყვარულ ქართველთა დახმარებითა და მონაწილეობით). ქართველი კოლაბორაციონისტები რუსული მონსტრის სამსახურში ჩადგნენ და დროთა განმავლობაში (ანუ ძალიან სწრაფად) მათი დიდი ნაწილი მშვენივრად მოერგო არსებულ სიტუაციას, მტრის ბანაკში გადავიდა, მასაში კი იძულებითმა კონფორმიზმმა დაისადგურა. ახალ ბატონს ყოველნაირად რომ დამსგავსებოდნენ, ქართულს რუსული ენა ამჯობინეს (იმხანად მაღალი კულტურის მანიშნებელი იყო რუსულად უაქცენტოდ ლაპარაკი) და გვარებიც კი რუსულ ყაიდაზე გადაიკეთეს (განსაკუთრებით აღმოსავლეთ საქართველოში). რუსის სამსახურში ყოფნა ქართველ ადამიანს საშუალებას აძლევდა, პრივილეგირებულ მდგომარეობაში ყოფილიყო, თავი უცხოდ არ ეგრძნო, ანუ ამ ბუნებრივად უცხო ორგანიზმის განუყოფელი ნაწილი ყოფილიყო. აღსანიშნავია, რომ ქართველები ახალი `სამშობლოსა~ და პატრონის ყველაზე ერთგული და საიმედო დამცველები გახდნენ. როგორც ჩანს, სახელმწიფოებრიობისა და ერის გადარჩენისათვის საუკუნეების მანძილზე მიმდინარე ბრძოლამ ქართველობა ძალ-ღონისაგან დაცალა და მას აღარ შეეძლო მედგარი წინააღმდეგობა გაეწია რუსებისათვის. როგორც იტყვიან, ჩათრევას ჩაყოლა არჩია...




 ახალი ამბები
  • „დეპრესიას უმადურობა იწვევს“ - ფსიქოლოგი მარინა კაჭარავა„აზროვნების აკადემია“,  პროექტ  „სალონური საუბრების” ფარგლებში, სოციალურ ქსელში ამჯერად ფსიქოლოგ მარინა კაჭარავას ლექციას აქვეყნებს, რომელიც დერპესიულ აშლილობას ეხება: “ფსიქიატრების აზრი ძალიან უახლოვდება რელიგიურ მოსაზრებას, რომ უმადურება უდრის დეპრესიას. ამ დროს არ აქვს მნიშვნელობა, ბევრი გაქვს თუ ცოტა, ხახვის და პურის უმადური ხარ თუ სასახლეები გაქვს და ამის. ზოგადად, უმადურობა იწვევს დეპრესიას. აღმოჩნდა, რომ თავის ტვინში არის ოპიატური რეცეპტორები, სიამოვნების ჰორმონი, რომელიც თურმე გამომუშავდება მაშინ, როდესაც ხარ მადლიერი. როდესაც არ ხარ მადლიერი, ეს სიამოვნება დაკარგული გაქვს და მას ეძებ.  თუ ხარ მადლიერი იმის, რაც გაქვს, გაქვს სიმშვიდეც. სიმშვიდეც მადლიერებას მოაქვს და ანტიდეპრესანტიც ეგაა. ჩვენ კულტურალურად ძალიან დამძიმებულები და უმადურები ვართ. დაახლოებით 20 წლის წინ ამერიკელებთან ერთად ტრენინგზე ვისხედით და იქ იყო ასეთი სიტუაიცა. ყველა იწყებდა საუბარს ასე, გამარჯობა, მინდა მადლობა გადავუხადო ბებიას, რომელმაც ფუნთუშები დამიმზადა. მეორემ მადლობა მეზობელს გადაუხადა, რომელმაც გაუღიმა. მესამემ მადლობა გადაუხადა მზეს მზეს და მივხვდი, რომ აქ ხდება პოზიტივში საკუთარი თავის ამოქოქვა. ანუ დღეს ვიწყებთ პოზიტიურად იმით, რომ მადლობას ვუხდით ვინმეს და ეს თურმე ჩვენთვისვე არის კარგი. მადლობელი რომ ხარ უკვე ეს ჩემთვისაა კარგი და არა მისთვის, მისაც ... ...
  • მართვის მოწმობის აღების ასაკი იცვლება17 წლის მოქალაქე მართვის მოწმობას ვეღარ აიღებს. კანონში დაგეგმილი ცვლილებების მიხედვით, მოქალაქე 18 წლის უნდა იყოს, რათა მოტოციკლისა და მსუბუქი ავტომობილის მართვის უფლება მოიპოვოს. „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ კანონში ცვლილებების შეტანის ინიციატივა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ეკუთვნის. „მთავარი ის კი არ არის, 17 წლისა აიღებს მართვის მოწმობას ადამიანი, 37 წლისა თუ 57-ის, არამედ ის, თუ რა ცოდნის საფუძველზე იღებს ის მართვის მოწმობას. დღეს ჩვენ გვაქვს პრობლემა, რომ ე.წ. ავტოსკოლებში მოქალაქეებს კოდირების გზით მართვის მოწმობის აღებას ასწავლიან. გამოცდაზე ადამიანები გადიან ცოდნის გარეშე, დაზეპირებული კოდებით, რის გამოც მართვის მოწმობას იღებს ადამიანი, რომელმაც საგზაო მოძრაობის შესახებ საერთოდ არაფერი იცის“, - ამბობს „ტრანსპორტისა და გზების ასოციაციის“ თავმჯდომარე დავით ... ...
  • "2020 წელს ვინ გაიმარჯვებს, ამას მოსახლეობა გადაწყვეტს და არა გიგა ბოკერია" _ კალაძე2020 წელს ვინ გაიმარჯვებს, ამას გადაწყვეტს ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობა და არა გიგა ბოკერია, - ასე ეხმიანება დედაქალაქის მერი კახა კალაძე „ევროპული საქართველოს“ ერთ-ერთი ლიდერის, გიგა ბოკერიას განცხადებას. მისივე თქმით, ქვეყანაში პოლიტიკური კულტურის ნაკლებობაა და ამის ნათელი მაგალითი ოპონენტების განცხადებებია. „მე შემიძლია კიდევ ერთხელ მოვიშველიო ჩვენი პარტიის ლიდერის, ბიძინა ივანიშვილის განცხადება, რომ ჩვენ მოვექცევით ჩვენს ოპონენტებს ისე, როგორც ჩვენს ქვეყანას ეკადრება და არა ისე, რასაც ისინი იმსახურებენ. თუმცა, ამ წლების განმავლობაში ისინი შეეცადნენ, რომ ეს მიდგომა, ეს დამოკიდებულება ჩვენ წინააღმდეგ გამოეყენებინათ“, - განაცხადა კახა ... ...
  • „ტურიზმის განვითარების მიმართულებაში მთავარი „ჩაის გზაა“ _ კარლ ჰარცელი გურულ სოფელშიევროკავშირის ელჩმა კარლ ჰარცელმა, ევროპის დღეებთან დაკავშირებული ვიზიტის   ფარგლებში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელმთაში მეწარმე ლიკა მეგრელაძის საოჯახო სასტუმრო „კომლი“ დაათვალიერა. სახლის მფოლობელმა ლიკა მეგრელაძემ  ევროკავშირის მხარდაჭერილი პროექტის, “მონაწილეობითი პრონციპები გურიის ტურიზმის განვითარების სტრატეგიისთვის”, მიერ გაცემული გრანტის ფარგლებში, მოახდინა ჩაის პლანტაციის რეაბილიტაცია და გაფართოება, განაახლა ტრადიციული ჩაის ჯიშები. საპატიო სტუმართან ტურიზმის განვითარების მიმართულებებში ერთ-ერთ უმთავრესზე, „ჩაის გზის“ შესახებ, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის ეკონომიკის სამსახურის უფროსმა ალეკო მამეშვილმა ისაუბრა: _  ბევრი ვიფიქრეთ, რა უნდა ყოფილიყო ისეთი, რაც გურიას  საქართველოს სხვა  რეგიონებისგან განასხვავებდა და ეს არის სწორედ, „ჩაის გზა“. ასე დავიწყეთ ამ პროექტის შექმნა.  ჩვენი ერთ-ერთი წარმატებული ნაბიჯი არის ის, რომ ტურისტების 70% ყოფილი საბჭოთა კქვეყნებიდან შემოდის და  კარგად ახსოვთ ქართული ჩაის გემო. ამიტომ ნაკლები რეკლამა სჭირდება ამ საქმეს. გვაქვს ოთხი ძირითადი ლოკაცია. ასევე, ტურიზმის განვითარების სტრატეგიაში ერთ-ერთი საინტერესო მიმართულებაა ბალნეოლოგიური ტურიზმი, _ უთხრა სტუმრებს მამეშვილმა და გააცნო მათ ინფორმაცია ნასაკირალის სამკურნალო წყლების შესახებ,  უთხრა, რომ აქ 1930 წელს გაიხსნა ბალნეოლოგიური კურორტი. კარლ ჰარცელმა ინტრესით   დაათვალიერა იქვე, სახელდახელო მოწყობილი გამოფენა, სადაც ვიზუალურად, ფოტოებით იყო ნაჩვენები 1930 წელს ნასაკირაში ბალნეოლოგიური კურრორტის გახსნა და თანმხლები ... ...
  • სისხლიანი გარჩევა ლისის ტბაზე - ექიმებმა ვეფხვაძის გადარჩენა ვერ შესძლესგოჩა ვეფხვაძე დღეს საავადმყოფოში გარდაიცვალა, მძიმე დაზიანებებით 41 წლის მამაკაცი საავადმყოფოში 6 ოქტომბერს მოათავსეს, თუმცა ერთ კვირიანი მცდელობის მიუხედავად ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ მოახერხეს. ვეფხვაძეს გულ-მკერდის მარცხენა მხარეს, ასევე ბარძაყის ქვედა კიდურზე და წვივებზე 4 მძიმე ჭრილობა ჰქონდა მიყენებული. 41 წლის მამაკაცს ქირურგიული ოპერაცია 3 საათის განმავლობაში უტარდებოდა. არსებული ინფორმაციით, ვეფხვაძეს დაპირისპირება, სავარაუდოდ, ძველ მეგობრებთან – ძმებ ფეიქრიშვილებთან და ნოდარ ნიშნიანიძესთან მოუვიდა, რომლებთანაც კონფლიქტი წლების განმავლობაში ჰქონდა. ვეფხვაძე 6 ოქტომბერს ლისის ტბაზე დაჭრეს, თუმცა, დაჭრილი კაცი შარტავას ქუჩაზე, მის საცხოვრებელ სახლთან მანქანით ... ...

არქივი

ზაფრანი

ჩაის რეცეპტი, რომელიც სიგარეტის მოწევის სურვილს აქრობს

თუ სიგარეტისთვის თავის დანებება გინდათ,...

რომელი პროდუქტი არ უნდა შეინახოთ საყინულეში

მაცივრის საყინულეში ბევრ საკვებ პროდუქტებს...

როგორ ამოვიცნოთ გენმოდიფიცირებული პროდუქტი

საზიანოა თუ არა გენმოდიფიცერებული საკვები...

მარტივი მეთოდები ჯანმრთელობის შესამოწმებლად

თვალები _ მოშორდით მონიტორს 4-5 ნაბიჯით,...

ხილი, რომელსაც უნდა ვერიდოთ

სამწუხაროდ, ყველა ხილი ჩვენი ფიგურისთვის...

მკურნალი ყველი

რამდენი თვის წინ დანიელმა მეცნიერებმა...
კარმიდამო ჩემი

ციტრუსოვანთა დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა კიდევ უფრო უნდა გავააქტიუროთ

მეციტრუსეობა საქართველოს სუბტროპიკული სოფლის მეურნეობის...

მოცვის კულტურა სოფლის ხვალინდელი დღეა (R)

მოცვის კულტურის გაშენებით დაინტერესებულმა პირებმა...

გურიაში გოჯიბერის გაშენება პერსპექტიულია

არსებობს მცენარეთა ისეთი პერსპექტიული, პოპულარული...

ულამაზესი, "მორჩილი" სურო და ლიანებით გამოხატული სილამაზე

სუროს დეკორატიულობა განსაკუთრებით თვალში საცემი...

როგორ შევინახოთ სათესლედ და სანელებლად გამოსაყენებელი ბოსტნეული

სხვადასხვა ბოსტნეული, განსაკუთრებით, სანელებლები, როგორიცაა...

როგორ ვებრძოლოთ კოღოებს ხალხური მეთოდებით

კოღოები ნამდვილადაა დიდი თავსატეხი. არც...

როგორ გახდა იდეალური დედა იდეალური მეწარმე

ქალი, რომლის ცხოვრება საგანგებოდ შექმნილი...

საზამთრო გურიის პირობებში

ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში საზამთროს მოყვანა...

შევარჩიოთ ტყემლის ჯიშები და მეტი ყურადღება დავუთმოთ მის გაშენებას

ტყემლის კულტურა საქართველოში უძველესი დროიდან...

სახის მოვლის ნატურალური საშუალებები

მუდამ სილამაზესა და სიკოხტავეზე მოფიქრალ...