რატომ არ დაიდგა ყეენის მთაზე სტალინის ძეგლი

ისტორია

რატომ არ დაიდგა ყეენის მთაზე სტალინის ძეგლი

2 ოქტ. 2019, 10:48:52

1940-იან წლებში საქართველოს სსრ მთავრობა გადაწყვეტს დღევანდელი ყეენის მთაზე სტალინის უზარმაზარი ქანდაკების დადგმას. ამისთვის მთის თავი გადაჭრეს კიდევაც. დიდ ბელადს ეს სასიხარული ამბავი ცეკა-ს პირველმა მდივანმა მოახსენა: ამხანაგო სტალინ, დილით მზის პირველ სხივებთან ერთად მიწიდან თქვენი ქანდაკება ამოიმართება, საღამოს კი მზის ჩასვლისას ისევ ადგილს დაუბრუნდებაო. -მშვენიერია, - უპასუხა სტალინმა, - ოღონდ, ღამე ჩემს მაგივრად შენ იდგებიო... ძეგლის აღმართვის იდეა ჩაიშალა.

გასული საუკუნის 70-იან წლებში მხატვარ ზურაბ წერეთელს გაუჩნდა იდეა საქართველოს ისტორიისადმი მიძღვნილი მონუმენტის შექმნისა. ამისთვის შესაფერისა ადგილს ეძებდა. სწორედ მაშინ აშენებდა ის სახელოსნო-სახლს ბაგებში. იქიდან ქალაქის მშვენიერი ხედი იშლებოდა და ხელოვანმა მაშინვე თვალი დაადგა ყეენის მთას, მივიდა, დაათვალიერა და გადაწყვიტა - საქართველოს ისტორიის მონუმენტს თბილისის ზღვის ნაპირას, ყეენის მთაზე აღმართავდა.

ზუსტად არავინ იცის რატომ დაერქვა მთას ეს სახელი, გადმოცემით, აქ იმართებოდა იმპროვიზირებული ხალხური დღესასწაული -ყეენობა. ასეა თუ ისე, მთას შემორჩა ეს სახელწოდება და დღეს იქ განთავსებულია საქართველოს ისტორიისადმი მიძღვნილი მონუმენტი, რომლის ანალოგი დღემდე არ მოიძებნება მსოფლიოში. მას სხვანაირად ქართულ სთოუნხენჯსაც უწოდებენ.
მონუმენტის აღმართვის იდეა ხელოვანს გაგანია კომუნისტების ბატონობის პერიოდში, დაახლოებით 1974-75 წლებში გაუჩნდა, სადაც გამოსახული იქნებოდნენ ქართველი მეფეები, მწერლები და საზოგადო მოღვაწეები, მაგრამ კომუნისტური პარტიის არც ერთი მოღვაწე. ეს იმ დროს წარმოუდგენელი რამ იყო, მაგრამ მხატვრის ძალისხმევით ამ თამამ წამოწყებას განხორციელება ეწერა.
უნდა აღინიშნოს, რომ ზურაბ წერეთლის, როგორც ხელოვანის ჩამოყალიბებაში, დიდი როლი ითამაშა ეთნოგრაფიულმა ექსპედიციებმა ქართული ეთნოგრაფიული სკოლის ფუძემდებლის გიორგი ჩიტაიას ხელმძღვანელობით. ,,ეთნოგრაფია ეროვნული თვითშეგნების დედაბოძი, ქართველი ხალხის უთვალავ თაობათა მიერ შემუშავებული სიბრძნის, ზნეობრივი სიმდიდრის, მუხლჩაუხრელი შრომისა და გარჯის ცოცხალი მატიანეა, რომელიც ახალგაზრდებს უფაქიზებს ზნეობას, უღვიძებს წინაპართა მემკვიდრეობის დაფასების უნარს,” - ამბობდა გიორგი ჩიტაია.
ექსპედიციებში მიღებულმა გამოცდილებამ ქართველი ხალხის კულტურის, ხელოვნების, ისტორიის და ყოფა-ცხოვრების ძირფესვიანმა შესწავლამ მხატვარი შთააგონა შეექმნა იქამდე არნახული პროექტი.

მუშაობა დაიწყო. წერეთელმა დახმარებისათვის მიმართა მეცნიერებათა აკადემიას, საქმეში ჩაერთო პოეტი-აკადემიკოსი ირაკლი აბაშიძე, ისტორიკოსი როინ მეტრეველი და სხვა მეცნიერები.
პირველ ხანებში მხატვარს გადაწყვეტილი ჰქონდა მონუმენტი განეხორციელებინა მიწაში ჩასობილი ხმლების სახით, რომელზეც გამოსახული იქნებოდნენ მეფეები, მაგრამ ბოლოს ხმლები შეიცვალა ბერძნული ტიპის კოლონების სახით. 80-იანი წლების დასაწყისში ბრინჯაოს მაკეტი უკვე მზად იყო. ის ორ ნაწილისაგან შედგებოდა - ზედა ნაწილში ასახული იყო მნიშვნელოვანი სცენები ქართველთა ისტორიიდან, ქვედაში კი მეფეები და ცნობილი პიროვნებები.
80-იანი წლების მიწურულს მხატვარმა მონუმენტს დაამატა ბიბლიური თემები, კერძოდ კი სცენები ,,ახალ აღთქმადან”; კომპლექსში მას დიდი ადგილი ეთმობა. ,,მიყვარს ღმერთი, ჩემი სამშობლო, ჩემი ოჯახი, ჩემი პროფესია... - ამბობდა ზურაბ წერეთელი, - ადამიანი კეთილშობილდება მაშინ, როცა მისი ცხოვრების კრედო სწორხაზოვნად მიყვება ერთ პრინციპს _ გიყვარდეს ღმერთი შენი და მოყვასი შენი. ამ იდეალებით ვცხოვრობ და ვმუშაობ დღემდე”. .ჰორელიეფები, რომელიც ყოველი კოლონის საფუძველშია, გამოსახავენ სიუჟეტებს, რომლებიც მოგვითხრობენ ბიბლიური სამყაროს შესახებ.

90-იან წლებში ქვეყანაში არსებული მდგომარეობის გამო სამუშაოები შეჩერებული იყო. 1996-96 წლებში მონუმენტის მშენებლობა ისევ განახლდა.
მონუმენტი მნახველზე წარუშლელ შთაბეჭდილებას ტოვებს: ის განთავსებულია 12 ჰექტარ მიწის ფართობზე, საექსპოზიციო ფართობი შეადგენს 10 ათას კვ მეტრს. ტერიტორიაზე აღმართულია 35 მეტრის სიმაღლის 16 სვეტი, თითოეული მათგანი სამ ნაწილადაა დაყოფილი - ქვემოთ ბიბლიური სიუჟეტებია, შუაში ღირშესანიშნავი ქართველების გამოსახულებებია, ხოლო ზემოთ –ქვეყნის ისტორიის ამსახველი მნიშვნელოვანი სცენები. ზემოდან ანუ ჩიტის პერსპექტივიდან ამ მონუმენტს ჯვრის ფორმა აქვს; ჯვრის ფორმისაა ასევე ჩარჩოებიც, რომელზეც ამოტვიფრულნი არიან მეფეები და მოღვაწეები. თითქმის ყველა ჰორელიეფს წამძღვარებული აქვს ირაკლი აბაშიძის ლექსი, რაც მას ინფორმციულობასა და უფრო მეტ მნიშვნელობას სძენს.
კომპლექსის შუაგულში განთავსებულია სიმბოლური საფლავი იმ მეფეებისა, რომლებიც გარდაიცვალნენ და დაკრძალულნი არიან საქართველოს ფარგლებს გარეთ. წლების წინ მხატვარს სურდა ასტრახანიდან ჩამოესვენა მეფე ვახტანგ VI და იქ დაეკრძალა, მაგრამ სხვადასხვა მიზეზთა გამო ეს ვერ მოხერხდა, ამიტომაც შეიქმნა მეფეთა ეს სიმბოლური განსასვენებელი.

ამ არქიტექტურულ-სკულპტურულ მონოლითში ზურაბ წერეთელმა ყველასთვის გასაგები პლასტიკური ენით, თანამიმდევრობით და ზედმიწევნითი სიზუსტით ასახა და გადმოგვცა საქართველოს პოლიტიკური, კულტურული და სოციალ-ეკონომიური განვითარება უხსოვარი დროიდან და ლამის დღევანდელ დღემდე.

ყეენის მთაზე გაჩაღებულ მშენებლობას ხშირად სტუმრობდა საქართველოს პატრიარქი ილია II. მან შესთავაზა ხელოვანს იქვე მონუმენტთან აღმართულიყო ღვთისმშობლის ხარების სახელობის სამნავიანი ეკლესია, მსოფლიოში ერთადერთი ტაძარი, რომლის შიდა კედლები მთლიანად მოპირკეთებულია მოზაიკითა და მინანქრით.

40 წლის განმავლობაში გიგანტური სამუშაოები ჩატარდა -დაიხარჯა 300 ტონა ბრინჯაო, შავი მეტალის 1500 კონსტრუქცია, ხოლო ეკლესიის მოსაპირკეთებელი მინანქრისათვის 15 ტონა სპილენძი.

ამბობენ მარტო კაცი ჭამაშიც ბრალიაო, მაგრამ ამ ანდაზის საპირისპიროდ ერთმა ადამიანმა, ნიჭიერმა და მიზანდასახულმა შემოქმედმა შეძლო ერთგვარი გარღვევა მოეხდინა იმდორინდელ სიტუაციაში; თავისი შემოქმედებით და მათ შორის, საქართველოს მატიანეთი დაუპირისპირდა ტოტალიტარულ რეჟიმს და გაიმარჯვა კიდეც. ეს კი ხდებოდა მანამდე, სანამ გამოჩნდებოდა ფილმი ,,მონანიება”, რომელმაც როგორც ამბობენ, შეცვალა მსოფლიო პოლიტიკური რუკა

,,საქართველოს მატიანეს” გარდა ზურაბ წერეთელს რომ არაფერი შეექმნა, ქვასა და ბრინჯაოში გაცოცხლებული ამ ძეგლით ის ჩვენი ქვეყნის ისტორიასა და კულტურაში მუდმივ და მნიშვნელოვან ადგილს დაიკავებდა.

ცნობილი ქართველი მხატვარი ჯიბსონ ხუნდაძე ამბობდა: ,,მონუმენტური ქანდაკების მიღწევად მიმაჩნია წერეთლის ,,საქართველოს მატიანე”, რომელიც მრავალ წელს გაუძლებს. ეს ერთ მთლიანობაში შედუღებებული არქიტექტურული ძეგლია, მე ვთვლი მას ქართული არქიტექტურის უდიდეს მიღწევად... ეს არის საქართველოსადმი მიძღვნილი ჰიმნი...”




 ახალი ამბები
  • რა შემთხვევაში შემცირდება ინფიცირების გავრცელებამთავრობის სხდომაზე პრემიერმა  ისაუბრა ვირუსის მართვის პროცესთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ ადაპტაციის და მართვის ეტაპი, რომელზეც დღეს ქვეყანა იმყოფება, მოითხოვს მეტ პასუხისმგებლობას თითოეული მოქალაქისგან. პრემიერმა ისაუბრა უსაფრთხოების წესების დაცვის მნიშვნელობაზე და აღნიშნა, რომ  იმ შემთხვევაში, თუ მოქალაქეების 90% ატარებს პირბადეს, ინფიცირების გავრცელება 70 %-ით შემცირდება. „გუშინ, ბოლო 24 საათის განმავლობაში მსოფლიოში დამყარდა კიდევ ერთი ახალი ანტირეკორდი და 400 000-ზე მეტი ახალი ინფიცირებულია მსოფლიოში და საერთოდ, ინფიცირებულების ჯამმა გადააჭარბა 41 მილიონს. ევროპის ბევრ ქვეყანაში დამყარდა ანტირეკორდები და საქართველოშიც ჩვენც ინფიცირების მნიშვნელოვანი ზრდა გვაქვს. ადაპტაციის და მართვის ეტაპი, რომელზეც ჩვენ დღეს ვიმყოფებით, მოითხოვს მეტ პასუხისმგებლობას თითოეული ჩვენგანისგან. საყოველთაოდ ცნობილია, რამდენად ეფექტიანია ელემენტარულად, ნიღბის ტარება. დღესაც გვქონდა საუბარი ეპიდემიოლოგებთან და იმ შემთხვევაში, თუ ჩვენი მოქალაქეების 90% ატარებს პირბადეს, ინფიცირების გავრცელებაა 70 %-ით მცირდება“, - განაცხადა გიორგი გახარიამ. მთავრობის მეთაურმა მოქალაქეებს კიდევ ერთხელ მოუწოდა, დაიცვან რეგულაციები და იზრუნონ ერთმანეთზე. „გლობალური პანდემიის წინააღმდეგ ვერავინ უფრო ეფექტური ინსტრუმენტი ვერ გამოიგონა, ვიდრე პირბადე, სოციალური დისტანცია და ელემენტარული ჰიგიენის დაცვა. ამიტომ, ჩვენ ყველამ ერთად უნდა ვიზრუნოთ ერთმანეთზე და დავიცვათ ეს წესები, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ინფექციის გავრცელება იქნება სწრაფი და მეტ ზიანს მიაყენებს როგორც ჩვენს ეკონომიკას, ასევე ჩვენს მოქალაქეებს. ამიტომ, უკეთ უნდა ვიზრუნოთ ერთმანეთზე, მეტი პასუხისმგებლობა გამოვაჩინოთ და პირველ რიგში, უნდა ვიზრუნოთ ჩვენს ხანდაზმულ მოხუცებზე, რამეთუ, ისინი არიან პირველ რიგში რისკის ჯგუფში“, - განაცხადა გიორგი ... ...
  • 56 წამი იმის შესახებ, რატომ უნდა შემოხაზოთ 56 - გურიის დეპუტატობის კანდიდატი გიორგი სიორიძე! 56 წამი იმის შესახებ, თუ რატომ უნდა შემოხაზოთ 56 _ “ლელო საქართველოსთვის” გურიის მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი, გიორგი სიორიძე. ... ...
  • თიბისის სტუდენტური პროგრამა - „თიბისი კემპი" გრძელდება (R)თიბისის სტუდენტური პროგრამის - „თიბისი კემპის" მეორე ნაკადი დაიწყო. „თიბისი კემპი" ფინანსების ფაკულტეტის IV კურსის სტუდენტების სასწავლო პროგრამაშია ინტეგრირებული და მსურველებისთვის მასში ჩართვა ნებაყოფლობითია. სტუდენტები მთელი სემესტრის განმავლობაში პროგრამის სხვადასხვა ეტაპს გაივლიან. პირველ ეტაპზე თიბისი კაპიტალის საჯარო ლექციებს დაესწრებიან. შემდეგ შეხვედრაზე ერთად განიხილავენ ბიზნეს-ქეისებს, რომლებიც მათ დავალებასთან იქნება კავშირში. ბოლო ეტაპზე კი ჟიურის წინაშე, რომელიც თიბისი კაპიტალის მენეჯმენტისგან შედგება, საბოლოო საინვესტიციო პროექტს წარადგენენ. არსებული ვითარებიდან გამომდინარე, ყველა შეხვედრა ონლაინ რეჟიმში გაიმართება. ჟიურის რჩეულ 2 გუნდს სპეციალური ჯილდო - თიბისის აქციები გადაეცემა. პროექტში ამ ეტაპზე 12 უნივერსიტეტია ჩართული: ·       თავისუფალი უნივერსიტეტი ·       საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი ·       კავკასიის უნივერსიტეტი ·       ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი (BTU) ·       ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტი ·       ევროპის უნივერსიტეტი ·       ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი ·       საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტი (GIPA) ·       შავი ზღვის უნივერსიტეტი ·       ნიუ ვიჟენ უნივერსიტეტი ·       გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტი ·       საქართველოს უნივერსიტეტი პროექტი თიბისისთვის ისეთ პრიორიტეტულ მიმართულებებს აერთიანებს, როგორებიცაა ახალი თაობა და განათლება. პროგრამის მიზანი ახალგაზრდებში საინვესტიციო საბანკო საქმის პოპულარიზებაა. პროექტის ფარგლებში, სტუდენტები რეალურ სამუშაო გამოცდილებას მიიღებენ, უკეთ გაეცნობიან ფინანსურ ბაზრებსა და ინვესტორების მოლოდინებს. ... ...
  • რას გვპასუხობენ ქობულეთში მომხდარ ძარცვაზე, ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები„გურია ნიუსი“  ქობულეთში მომხდარ „საქართველოს ბანკის“ ინკასატორის ძარცვასთან დაკავშირებით, ადგილობრივი ხელისუფლელბის  წარმომადგენლებს ესაუბრა. კითხვაზე, თუ იციან მოხდარის  შესახებ და დამატებით რაიმე ახალ დეტალებს ხომ არ ფლობენ, ქობულეთის საკრებულოს თავმჯდომარემ, დავით მჭედლიშვილმა გვითხრა, რომ ის ერთ-ერთ სოფელში შეხვედრაზე იმყოფებოდა და მომხდარის შესახებ არ იცის: _არ ვიცი ამ ფაქტის შესახებ. გასული ვიყავი ერთ-ერთ სოფელში, საბავშვო ბაღის მშენებლობაა და იქ ვიმყოფებოდი.   ახლა ვბრუნდები უკან, _ გვითხრა მან. _მე ვერაფერს გეტყვით, მიმართეთ შსს-ს პრესსამსახურს, ბოდიშს გიხდით, - გვითხრა ქობულეთის   მერიის ადმინისტრაციული სამსახურის უფროსმა, გივი ... ...
  • შსს ქობულეთში მომხდარ ძარცვაზე "გურია ნიუსთან" კომენტარს აკეთებსქობულეთში მომხდარ ძარცვასთან დაკავშირებით შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გამოძიება გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის" 178 -ე მუხლით დაიწყო, რაც ძარცვას გულისხმობს.  ამის შესახებ „გურია ნიუსს“ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესსამსახურში განუცხადეს. შეგახსენებთ, რომ თავდასხმა მოხდა საინკასაციო მანქანაზე. ჩვენს ხელთ არსებული დაუზუსტებელი ინფორმაციით, გატაცებულია 75 ათასი ლარი. ამ წუთებში, ტერიტორიაზე სადაც დაყაჩაღება მოხდა, მობილიზებულია პოლიცია. ქობულეთში საქართველოს ბანკის ინკასატორი დააყაჩაღეს ქობულეთში, საქართველოს ბანკის ძარცვის ახალი დეტალები "მიმართეთ შსს-ს" - რას აცხადებს საქართველოს ბანკი ქობულეთში მომხდარ ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ გაქვს თუ არა კარგი ზოგადი განათლება?

რომელ ცნობილ მეცნიერს მიენიჭა 1921...

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...