რატომ გააგზავნეს ქუთაისიდან თბილისში ხასანბეგი თავდგირიძის მოკვეთილი თავი

ისტორია

რატომ გააგზავნეს ქუთაისიდან თბილისში ხასანბეგი თავდგირიძის მოკვეთილი თავი

2019 იან 29 15:24:15

ქობულეთის ბეგი თავდგირიძე ვერასოდეს ურიგდებოდა რუსეთის გაბატონებას საქართველოში და ყველა ხერხს ხმარობდა მათ წინააღმდეგ, რათა რუსები განედევნა გურიიდან. გადმოცემით, მას კარგი დამოკიდებულება ჰქონდა გურულ გლეხობასთან – სარწმუნოებრივი განსხვავება მათ ურთიერთობას ხელს არ უშლიდა. იგი თურმე შესანიშნავი მცოდნე და შემსრულებელი ყოფილა ქართული ხალხური სიმღერებისა. ჰასან ბეგი ყოფილა საოცრად მომლხენი და განსაკუთრებით გურული სიმღერების მოყვარული კაცი. ხშირად ფარულად გადმოდიოდა ხოლმე გურიაში, რათა იქაურ მომღერლებთან ერთად გაეტარებინა დრო, ექეიფა და ემღერა. 1841 წლის გურიის ჯანყის დროს ის გურულების მხარეზე დადგა, საიდუმლო მიმოწერას აწარმოებდა და რამდენჯერმე გურიაშიც იყო ჩასული. თურმე თავდგირიძესთან არალეგალურად გურულებიც გადადიოდნენ, თავდგირიძე უმასპინძლდებოდა მათ, ტყვია-წამლით ამარაგებდა და ცოცხალი ძალით დახმარებასაც ჰპირდებოდა. მაგრამ საბოლოოდ, მისი გეგმები ჩაიშალა - რუსული ადმინისტრაციის ზეწოლის შედეგად მან გურია დატოვა.

რუსების წინააღმდეგ გამოსვლის მეორე შანსი თავდგირიძეს ყირიმის ომმა (1853-56) მისცა. ამის გამო ოსმალეთის ქვეშევდრომობაში მყოფ ქართველ თავდგირიძეს ბევრმა მოღალატეობა დასწამა. ომის დაწყების შემდეგ, თავდგირიძემ გურულებს რუსეთთან კავშირის გაწყვეტა და თურქეთის მხარეს ბრძოლა შესთავაზა, რაზედაც გურულებისგან მტკიცე უარი მიიღო. ჰასან ბეგ თავდგირიძე 12 000-იანი ჯარით, რომელშიც ძირითადად ბაშიბუზუკები  იყვნენ, გურიას შემოესია. სოფელ ნიგოითთან ქუთაისისკენ მიმავალ გზას იცავდა ნიკოლოზ ერისთავი ორი ბატალიონით და ოთხი ქვემეხით. მან გაიგო თურქთა შემოსვლის შესახებ, არ დაელოდა დამხმარე ძალას და თავად დაიძრა შესახვედრად. ნიგოითში დატოვა ბანაკი და აღალი ორი ასეულით. 27 მაისს განთიადზე ერისთავი ლანჩხუთის ტყეში თავს დაესხა თურქებს. მან იცოდა, რომ კაჟიანი თოფებით შეიარაღებული ჯარით შორსმსროლელი შაშხანებით შეიარაღებულ მტერთან უეჭველად წააგებდა და ჯარი ხელჩართულ ბრძოლაზე გადაიყვანა. მტერმა ვერ გაუძლო შეტევას და უკან დახევა დაიწყო, მას ერისთავი ფეხდაფეხ მიჰყვებოდა. მტრის დევნაში გართულ ჯარს თავდგირიძე რაზმთან ერთად ხელიდან გაუსხლტა, ზურგიდან შემოუარა ერისთავის რაზმს და ბანაკს დაეცა. ერისთავი დროზე მიუხვდა მტრის ფანდს და სასწრაფოდ გაეშურა დატოვებული ბანაკის დასახმარებლად.

ქართველებმა თავდგირიძის ჯარი ლანჩხუთისკენ გამოდევნეს და ამჟამინდელი სოფელ შუხუთის ცენტრში ე.წ. ,,ცაცხვებთან” მოხდა ამ ბრძოლის მთავარი შეტაკება, რომელიც ისტორიაში ,,შუხუთფერდთან” ბრძოლით არის ცნობილი. ამ ბრძოლაში დაიღუპა ჰასან-ბეგ თავდგირიძე - გურულმა აზნაურმა ერასტი ჭყონიამ ხმლის ერთი დაკვრით მას გააგდებინა თავი და ახალციხე-გურიის რაზმების უფროსს გენერალ ივანე ანდრონიკაშილს მიართვა. ,,ქუთაისს მოიტანეს და მთელ ქალაქს აჩვენეს წაკვეთილი თავი ხასან ბეგ თავდგირიძის, - იგონებდა ნიკო ნიკოლაძე, - რომლის დამარცხება და მოკვლა იმოდენად სასახელო საქმეთ მიაჩნდათ, რომ მისი გაფითრებული თავი ქუთაისიდან დიდი ამბით ტფილისს გაგზავნეს ხალხის საჩვენებლად”.

დაღუპული ჰასან-ბეგ თავდგირიძე მისმა ბიძაშვილმა და მოწინააღმდეგემ ყარამან თავდგირიძემ და გურულებმა დიდი პატივით დაასაფლავეს (გადმოცემით, შუხუთში ხსენებული ,,ცაცხვების” ქვეშ თავდგირიძის დაღუპული 500-მდე მეომარი მარხია), ხოლო ხალხმა ქართული ფოლკლორის უბრწყინვალესი ნიმუში შექმნა ,,ხასანბეგურას” სახით. სიმღერას ეს სახელი ჰასან ბეგ თავდგირიძეს საპატივსაცემოდ დაარქვეს. აქვე დავძენთ, რომ ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ეს სიმღერა გაცილებით ადრეა შექმნილი. ეგნატე ნინოშვილის მიხედვით, გურიის 1841 წლის ჯანყის დროს ,,ამ ბეგის შეთხზული სიმღერა ჰასან-ბეგურიც კი მაშინათვე გადმოიღეს და გახდა გურიაში პირველ საამურ სახალხო სიმღერად”. ნიკო ბერძენიშვილი კი მის შექმნას უფრო ადრინდელ პერიოდს აკუთვნებს.

ასეა თუ ისე, სიმღერა ხალხმა მაშინვე აიტაცა. როგორც ამბობენ, ის პირველად ლანჩხუთლებმა იმღერეს. სულ ხასანბეგურას 19 ვარიანტი არსებობს. ერთ-ერთის ტექსტი ასეთია:

,,ჰასანბეგი თავდგირიძე გარისხული ღვთისგან მეტი,

თათრის ფაშობა იშონა სულ მთლად დეივიწყა ღმერთი,

შეკვეთილში შემევიდა, იძახოდა ოლან გეთი.

გზას ვიყავით მილიცია, რუსის ჯარი მეტად ცოტა,

ცხრა ათასი თათრის ჯარი წინ შემოგვხვდა, გვებოროტა.

ლანჩხუთში რომ შემევიდა, ბრძოლა მოხდა შუხუთფერდთან

გეიქცნენ და ჩეირიენ, მფრინავები ეიშალა,

ცხრა ათასი თათრის ჯარში ხუთასმა ძლივს გაამშრალა.

ჩემი ძმაი ჰასან ფაშა თავმოჭრილი დევინახე,

რადგან ძმაი იყო ჩემი, ვაიმეო დევიძახე,

ბოლოს მაინც მე დავმარხე”.

სწორედ ამ ლეგენდარული ცაცხვების ქვეშ, სადაც მოხდა ბრძოლა, ყოველ აღდგომა დღეს იმართება ლელობურთის თამაში.




 ახალი ამბები
  • მოქალაქეები საჯარო სივრცის დასაცავადქაოტური განაშენიანების, რეგულირების გეგმების არარსებობის და გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საჯარო ინტერესის გაუთვალისწინებლობის პირობებში, მნიშვნელოვნად შემცირდა გამწვანებული ზონები და საჯარო სივრცეები, დაზიანდა კულტურული მემკვიდრეობა. შედეგად, ყოველდღიურად ილახება ჯანსაღ გარემოში ცხოვრების კონსტიტუციური უფლება. განსაკუთრებით ურბანულ დასახლებებში, უარესდება ეკოლოგიური მდგომარეობა, იზღუდება მოსახლეობის წვდომა საჯარო სივრცეებზე. ამდენად, მნიშვნელოვანია საზოგადოების ინიციატივები და აქტიური მონაწილეობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ისე, რომ მუნიციპალური საქმიანობის და ურბანული განვითარების პარალელურად, დაცული იყოს საჯარო ინტერესი. 20 ნოემბერს, ღია საზოგადოების ფონდმა საზოგადოებას კონკურსის „საჯარო ინტერესის დაცვა მუნიციპალურ საქმიანობაში“ კონკურსში გამარჯვებული ოთხი პროექტი წარუდგინა, რომელიც თბილისში, ბათუმსა და ოზურგეთში გახორციელდება.  ოთხივე პროექტის მიზანია საჯარო სივრცეების დაცვა ქაოტური განაშენიანებისგან, გამწვანებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის პოლიტიკის შემუშავებაში მონაწილეობა და მდგრადი ურბანული განვითარების ხელშეწყობა. 1)      ახალგაზრდა მწვანეები- დიღმის ტყე-პარკში მრავალფუნქციური კომპლექსისა და ბათუმში „რივიერას“ კომპლექსის მშენებლობის წინაღმდეგ აქტივისტური ღონისძიებების განხორციელება. გარემოსდაცვითი აქტივისტური ჯგუფების გაძლიერება ბათუმში; 2)      სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტის ბათუმის ფილიალი - ბათუმის გამწვანებისა და ეკოლოგიის პოლიტიკის კვლევა, ხარვეზების გამოვლენა და ხარვეზების გამოსასწორებლად რეკომენდაციების შემუშავება. გამწვანებითა და ეკოლოგიით დაინტერესებული ადგილობრივი ჯგუფების გაძლიერება; გარემოსდაცვით გადაწყვეტილებებში მოქალაქეთა მონაწილეობის გაზრდა. 3)      საინიციატივო ჯგუფი „გადავარჩინოთ მთაწმინდა“- მთაწმინდაზე მიმდინარე მასიური მშენებლობის  წინააღმდეგ ეკოლოგიური, გეოლოგიური და სამართლებრივი არგუმენტების დამუშავება, სასამართლოში დავის წარმოება, აქტივისტური ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება მშენებლობის შესაჩერებლად; 4)      ინოვაციებისა და სამოქალაქო განვითარების ცენტრი- ოზურგეთში გენერალური გეგმის შემუშავებისა და დამტკიცების ადვოკატირების ... ...
  • თსუ სტუდენტური ლიტერატურული კონკურსის "შემოდგომის ლეგენდა 2019" მეათე ფინალისტი ოზურგეთელიათსუ სტუდენტური ლიტერატურული კონკურსის _ "შემოდგომის ლეგენდა 2019" მეათე ფინალისტი ხვიჩა ყაზაიშვილია _ ამის შესახებ ამავე უნივერსიტეტის ფეისბუქის გვერდიდან ხდება ცნობილი. ხვიჩა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ შემოქმედში დაიბადა და შემოქმედის საჯარო სკოლა დაამთავრა. “სწავლობს  _ განათლების სადოქტორო პროგრამაზე; კითხულობს _ რაც უნდა გასაკვირი იყოს, ახლა ჯაბა იოსელიანის "ლიმონათის ქვეყანას" ვკითხულობ. უფრო ხშირად სამეცნიერო ლიტერატურას ვეცნობი, ჩემი საყვარელი ჟანრი კი რეალიზმია;  წერს _  ადამიანებზე, რომლებიც ჩვენს რეალობაში ცხოვრობენ, თუმცა, მათ ვერც სიცოცხლეს და ვერც სიკვდილს ვერ ვხედავთ; ეშინია _ გველების; აშფოთებს _ უსამართლობა;  აბედნიერებს _ ფეხზე წამომდგარი ადამიანების დანახვა; ოცნებობს _ რომ ოდესმე ოზურგეთის "მერცხალი" ჩემპიონთა ლიგაზე ითამაშებს და გურიაში მადრიდის "რეალს" მოუგებს“, _ წერია ხვიჩა ყაზაიშვილის შესახებ “თსუ“-ს ფეისბუქგვერდზე. ერთი პერიოდი ხვიჩა ყაზაიშვილი საინფორმაციო სააგენტოს “გურია ნიუსის“ პრაქტიკოსი იყო. “გურია ნიუსი“ ხვიჩა ყაზაიშვილს წარმატებას და გამარჯვებას ... ...
  • ავღანეთიდან დაბრუნებული მამის შეხვედრა შვილთანსოციალურ ქსელში ვრცელდება ემოციური ფოტო, რომელზეც აღბეჭდილია ავღანეთიდან დაბრუნებული მამისა და შვილის შეხვედრა. „ავღანეთში მიმდინარე „მტკიცე მხარდაჭერის“ მისიიდან დაბრუნებული მშობლის მოულოდნელი და მონატრებული ვიზიტი თბილისის ერთ-ერთ ბაგა-ბაღში. ემოციური წუთები ყველაფრის მთქმელია„, _ წერია ფოტოს დასათაურებაში. წყარო: ... ...
  • "ივანიშვილი იძულებული იქნება სპეცრაზმის მეშვეობით მართოს ქვეყანა"- უგულავაამ წუთებში ოპოზიციის წარმომადგენლები პროკურატურასთან აქციას მართავენ. მათ პროკურატურის ჭიშკარს პროტესტის ნიშნად ბოქლომი დაადეს. როგორც გიგი უგულავამ ჟურნალისტებს განუცხადა, აქციები გაგრძელდება. მისი თქმით, ოპოზიცია მხარდამჭერებთან ერთად ორშაბათს საღამოს შეიკრიბება, ღამეს გაათევს და მეორე დღეს პარლამენტის პიკეტირებას მოახდენს. "გამოიყვნენ სპეცრაზმს? გამოიყვანონ, კი ბატონო ეგ არის ჩვენი მიზანი. ივანიშვილი იძულებული იქნება ქვეყანა მართოს, გადაადგილდეს მხოლოდ სპეცრაზმის მეშვეობით, თუ ამას მართვა ჰქვია",- განაცხადა ... ...
  • აქციის მონაწილეებმა გენარალური პროკურატურის ჭიშკარს ბოქლომი დაადესამ წუთებში ოპოზიციის წარმომადგენლები თბილისში, გენერალურ პროკურატურასთან აქციას მართავენ. მათ პროტესტი უსამართლობის წინააღმდეგ პროკურატურის ღობეზე ბოქლომის დადებით ... ...

არქივი

ზაფრანი

როგორ გამოვავლინოთ ნიჭიერი ბავშვი

არ დაგეგმოთ შვილებს მომავალი შეეცადეთ...

აუცილებელი წასაკითხი მამებისთვის

ახალშობილს უნდა ეძინოს დედის საწოლში...

ბეკონი ჯანმრთელობისთვის სახიფათო ყოფილა

შვედი მეცნიერების მტკიცებით, ბეკონის საკვებად...

როგორ დავალევინოთ წამალი პატარას

წამლის დალევა პატარებს არ უყვართ,...

მერილინ მონროს სილამაზის საიდუმლო

 რა იყო ის საიდუმლო, რომლის...

რატომ უნდა ვხატოთ

ცოტა ხნის წინ, ამერიკელმა ფსიქოლოგებმა...
კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...

დარწმუნებული ხართ თუ არა, რომ სასმელად ვარგის წყალს მოიხმართ?