რატომ უწევდათ საშუარზე წასვლა გურულებს

ისტორია

რატომ უწევდათ საშუარზე წასვლა გურულებს

20 აგვ. 2018, 16:12:23

ბატონყმობის გაუქმებასა და საგლეხო რეფორმას გურულ გლეხთა მატერიალური მდგომარეობა არ გამოუსწორებია. როგორც მომდევნო ხანის სინამდვილემ აჩვენა, მთავრობა, ბატონყმობის გაუქმებით, მხოლოდ მოვლენის ზედაპირულ მხარეს შეეხო და არა მის საფუძვლებს, მან უშუალო მწარმოებელს მხოლოდ პირადი თავისუფლება მისცა და არა ეკონომიური დამოუკიდებლობა. გაზეთ ,,შრომის” კორესპონდენტის სიტყვით, გურიაში იმის გამო, რომ მიწის მთელი ფონდი, ,,მცირე ნაწილს გარდა”, მებატონეთა და ხაზინის საკუთრებას წარმოადგენდა, გლეხებს უმიწოდ სული ძვრებოდათ. ბევრი მათგანის საკუთარი მამულის რაოდენობა თურმე  900 კვადრატულ საჟენს (ან ერთ ქცევას) არ აღემატებოდა. ,,იშვიათია გლეხი, _ წერდა კორესპონდენტი, _ რომელსაც საკუთარი მიწა ჰყოფნიდა წლის სამუშაოდ და ოჯახის სარჩოდ. გლეხობის უდიდესი უმეტესობა სხვის მიწაზე მუშაობს საზიაროდ, ე.ი. იმ პირობით, რომ მოწეული ნამუშევრის ნახევარი მზა-მზარეულად თავისი ხელით მიწის პატრონს მიუტანოს...” დავამატებ, რომ მოუსავლიან წელს გლეხი იძულებული იყო, რომ იჯარის პირობა მაინც შეესრულებინა, ამისთვის ,,აღთქმული რაოდენობა სხვა წყაროებიდან უნდა შეევსო.” იჯარის ასეთი მძიმე ფორმა გურიაში 1903 წლამდე არსებობდა. მართალია, მწარმოებელი კლასის მცირე ნაწილი ეკონომიურად ძლიერდებოდა და სოფლის ბურჟუაზიის რიგებში გადადიოდა, მაგრამ აბსოლუტური უმრავლესობა უძლურდებოდა და უკიდურეს სიღატაკისკენ მიექანებოდა.

ეს იყო მიზეზი იმისა, რომ გლეხი საარსებო წყაროს მოსაპოვებლად, ტოვებდა საკუთარი კარ-მიდამოს და ,,საშუარზე” მიდიოდა. საქართველოში გურული გლეხი ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც გარე სამუშაოზე გავიდა, ისიც აღსანიშნავია, რომ გურიის სოფლებიდან მუშა ხელის გადინება წლების განმავლობაში არ წყდებოდა.

მთავარმართებლის საბჭოს წევრი სულთან კრიმ-გირეი აღნიშნავდა: ,,...გურულებს ძალიან ცოტა მიწა დაურიგეს, ისიც ცუდი და უვარგისი... რადგან მიწა არ ჰქონდათ, ამიტომ ისინი შავი ზღვის ნავსადგურებსა და რკინიგზებზე მუშაობდნენ და მთავრობის წინააღმდეგ მიმართული ლიტერატურაც იქ გაიცნეს.” კრიმ-გირეის ანგარიშებიდან ცნობილია, რომ მარტო 1904-05 წლებში გარესამუშაოზე გასული იყო მოზრდილი მამაკაცების თითქმის ნახევარი. მამაკაცებთან ერთად გარესამუშაოზე გადიოდნენ ქალებიც.

გურულებმა უპირველესად გეოგრაფიულად უახლეს პუნქტს, ბათუმს მიაშურეს. ბაქო-ბათუმის რკინიგზის გაყვანის შემდეგ ბაქოს ნავთისა და ნავთობის სხვა პროდუქტების გატანა საზღვარგარეთ მხოლოდ ბათუმის ნავსადგურით ხდებოდა. თუ რამდენად დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ბათუმის ნავსადგურს, ეს იქიდან ჩანს, რომ მარტო 1888 წელს ბათუმიდან მსოფლიო ბაზარზე გატანილ იქნა ნავთის მთელი მსოფლიო მოხმარების 21,2 პროცენტი. პორტო ფრანკოდ ანუ უცხოური საქონლის უბაჟოდ შეტანა-გამოტანის უფლების მქონე ნავსადგურად გამოცხადებულ ბათუმში გურულები ნავსადგურში, ნავთის ქარხანასა და სხვა საწარმოებში მუშაობდნენ. ამის გარდა მათ ტუაფსეში, ნოვოროსიისკში, ოდესაში, ციმბირში და რუსეთის სხვა ადგილებში შეხვდებოდით (გურულები იმპერიის გარეთაც ახერხებდნენ თურმე სამუშაოდ წასვლას). სხვადასხვა მასალებიდან ჩანს, რომ თუ გლეხების ერთი ნაწილი ქარხნებსა და პორტში მუშაობდა, მეორე ნაწილი დღიურ დაქირავეულ მუშად მიდიოდა. 

სხვათაშორის, რომ შეემცირებინათ და ხელი შეეშალათ სოფლებიდან გლეხების გადინებისთვის, ხელისუფლებამ შემოიღო საპასპორტო სისტემა: იმ გლეხებს, რომელთაც არ ჰქონდათ გადახდილი მთავრობის, მემამულის და სამღვდელოების ყველა გადასახადი, არ აძლევდნენ პასპორტებს, პასპორტის გარეშე კი შეუძლებელი იყო ქალაქში წასვლა და სამუშაოზე მოწყობა. გურულები მოითხოვდნენ საპასპორტო სისტემის გაუქმებას, რათა თავისუფლად გადაადგილებისა საშუალება მისცემოდათ: ,,რაიმე ვალი გვაქვს, ფული გვჭირია, გვინდა ქალაქში წავიდეთ სამუშაოდ, რომ ეგებ ორი ფარა ვიშოვოთ, მაგრამ არ გვიშვებენ, ჯერ ვალი გადაიხადეთ, მერე პასპორტი მიიღეთო. ფული არა გვაქვს, ფულის საშოვრად მივდივართ და ჯერ ფული გადაიხადეთო, ვის გაუგონია.”

გურიაში იყო სოფლები, საიდანაც მთელი მცხოვრებლების ნახევარი გარე სამუშაოზე იყო გასული. მაგ., სოფელ ზემოხეთიდან სამუშაოდ იყო გასული 266 ადამიანი, ნანეიშვილიდან - 222, ერკეთიდან -300 და ა.შ.

რა თქმა უნდა მშობლიური ადგილებიდან შორს წასვლა, გლეხისთვის თვითმიზანს არ წარმოადგენდა. პირველ რიგში ის ცდილობდა საკუთარ სოფელში ან ახლო-მახლო ეშოვნა სამუშაო. თურმე ხშირად დადიოდნენ ყურძნის კრეფის დროს მამათში, აცანაში, აკეთსა და სხვა ადგილებში. დღეში გასამრჯელოდ ეძლეოდათ ერთი ფუთი (16,38 კგ) ღვინო და ასევე სხვა ხარჯი დამქირავებლის იყო.

ბათუმში მომუშავე გურული გლეხების შემადგენლობა მუდმივად იცვლებოდა, სხვადასხვა ცნობებით, ოზურგეთის მაზრის თითქმის მთელ მოსახლეობას ჰქონდა შეხება იქაურ მუშებთან და ისინი მუდმივად იმყოფებოდნენ სოციალ-დემოკრატიული პროპაგანდის გავლენის ქვეშ. ბათუმის 1902 წლის 9 მარტის დემონსტრაციის ჩახშობის შემდეგ დაიწყო რეპრესიები და მუშათა გასახლება ქალაქიდან მშობლიურ სოფლებში. ,,...მთავრობამ ბათომის გაფიცული მუშები, რომელთაგან დიდი უმრავლესობა გურულები იყვნენ, ,,ეტაპით” გადაგზავნა თავ-თავიანთ სოფლებში (მუშების გაგზავნა მთელი ერთი თვის განმავლობაში არ შეწყვეტილა _ ი. მ.)... სოფლებში დაბრუნებამ დიდათ შეუწყო ხელი გურიის გლეხობის მასიურ მოძრაობას თვითმპყრობელობის წინააღმდეგ” -წერდა თენგიზ ჟღენტი. ამაზე ამახვილებდნენ ყურადღებას თავად რევოლუციურ ქარტეხილების უშუალო მონაწილენი: 1908 წელს ოზურგეთის მაზრის ყოფილმა უფროსმა ლაზარენკომ ,,გურიის რესპუბლიკის” სასამართლო პროცესზე, კითხვაზე, თუ ვინ აწყობდა გურიაში რევოლუციასო, სავსებით სამართლიანად აღნიშნა: ,,...რევოლუცია გურიაში არ დაწყებულა, ის დაიწყო ბათუმში და იქიდან გურიაში გადმოვიდა.” გასახლებულ მუშებად ქცეულნი ყოფილი გლეხები პროკლამაციებს და სხვა არალეგალურ ლიტერატურას ავრცელებდნენ მოსახლეობაში და ეწეოდნენ პოლიტიკურ მუშაობას. პროპაგანდისტებს გურულები ,,მქადაგებლებს” ეძახდნენ. მათ `მესამედასელების” დახმარებით უზარმაზარი გავლენა იქონიეს გურულებს შორის რევოლუციური მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე.  საბოლოოდ გურულებმა ბოიკოტი გამოუცხადეს მეფის მთავრობას, საკუთარი თვითმმართველობა ჩამოაყალიბეს, რომელიც ,,გურიის რესპუბლიკის” სახელითაა ცნობილი. ეს იყო ერთგვარი რეპეტიცია, რომელიც რამდენიმე წლის შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნით დასრულდა, რომლის მშენებლები, მოსწონს ეს ვინმეს თუ არა, უმთავრესად გურულები იყვნენ.

გამოყენებული ლიტერატურა: ირაკლი მახარაძე _ "გურიის რესპუბლიკა";
გულნარა ცეცხლაძე _ "გურიის მოსახლეობის საოჯახო ყოფა"




 ახალი ამბები
  • ოზურგეთის სოფელ გურიანთაში 6 წლის ბავშვი დამხრჩვალი იპოვესოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გურიანთაში 6 წლის ბავშვი, სახლიდან 1 კმ-ის დაშორებით, გუბეში დამხრჩვალი იპოვეს. მცირეწლოვანს ოჯახი და ახლობლები დილიდან ეძებდნენ. ადგილზე მობილიზებულია პოლიცია და მიმდინარეობს საგამოძიებო ... ...
  • სატვირთო ავტომანქანების მძღოლების მონიტორინგი მკაცრდებასაქართველო სატვირთო ავტომანქანების მძღოლების მონიტორინგს ამკაცრებს. ამის შესახებ ჟურნალისტებს ქუთაისში ვიზიტის დროს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა, ნათია თურნავამ განუცხადა. მისი თქმით, ეს კორონავირუსის გავრცელების პრევენციას უკავშირდება. ,,ჩვენ ვხედავთ ამ რისკს. ჩვენ ისევე როგორც სხვა ყველა რისკს, ამასაც ვმართავთ. საგანგებო შტაბის და ჯანდაცვის სამინისტროს მონაწილეობით მკაცრდება მონიტორინგი მძღოლებზე, მათ შორის მასიური ტესტირება დაწყებულია უკვე და ეს არის ის ჯგუფი, რომელზეც ამიერიდან კიდევ უფრო მეტად გამკაცრდება კონტროლი“, - განმარტა ... ...
  • ლანჩხუთში დასუფთავების აქცია გაიმართა (R)ლანჩხუთში დასუფთავების აქცია გაიმართა. კერძოდ გრიგოლეთში, დასუფთავდა როგორც სანაპირო ზოლი ასევე, მიმდებარე ტერიტორია. სხვადასხვა სახის ნარჩენის გატანა სპეციალური ტექნიკის საშუალებით განხორციელდა. აქციაში გურიის მხარის რწმუნებული ზურაბ ნასარაია, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერი ალექსანდრე სარიშვილი, საჯარო მოხელეები და ა(ა)იპ „კეთილმოწყობისა და მომსახურების ცენტრის“ თანამშრომლები მონაწილეობდნენ. „ დღევანდელი აქცია არ იქნება ერთჯერადი, გვინდა, რომ მსგავსმა ღონისძიებამ პერმანენტული სახე მიიღოს და უფრო მეტი ადამიანი ჩაერთოს. ეს არის მნიშვნელოვანი და აუცილებელიც, რათა დამსვენებელს დახვდეს გაუმჯობესებული გარემო“, - განაცხადა ზურაბ ნასარაიამ. "საკურორტო სეზონის მოახლოებასთან ერთად გრიგოლეთის სანაპირო ზოლის დასუფთავება ყოველდღიურად მოხდება, დაემატება ნარჩენების შესაგროვებელი ნაგვის ურნები ლოკაციის ადგილებში. მერიის შესაბამისი სამსახურები, ყველაფერს აკეთებენ იმისათვის, რომ დამსვენებლებს სათანადო პირობები შევუქმნათ“, - აღნიშნა ალექსანდრე სარიშვილმა. ... ...
  • "ძალიან გთხოვთ, პანიკას ნუ მივეცემით" _ ამირან გამყრელიძე ძალიან გთხოვთ, პანიკას ნუ მივეცემით, შემთხვევების მატება დასაშვებია და შესაძლებელია იყოს, - ამის შესახებ დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის ხელმძღვანელმა ამირან გამყრელიძემ განაცხადა. მან, იმ ფონზე, რომ საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ამუშავდა, მოსახლეობას წესების მკაცრად დაცვისკენ მოუწოდა. ამასთანავე, გამყრელიძემ განაცხადა, რომ ჩვენ კვლავ მოგვიწევს „კოვიდ 19“-თან ერთად თანაცხოვრება, რადგან ის ამ წლის ბოლომდეც არსად წავა. „ჩვენ ვამბობდით, რომ შეზღუდვების შემსუბუქების პერიოდში, ყველა ქვეყანაში მოხდა ეს და მოხდება ჩვენთანაც, რომ შემთხვევების მატება დასაშვებია და შესაძლებელია იყოს. ამიტომ კიდევ ერთხელ მოვუწოდებ მოსახლეობას, რომ ამ შემსუბუქების პერიოდში აუცილებელია, რომ ყველამ დავიცვათ ის რეკომენდაციები, რასაც დაავადებათა კონტროლის ცენტრი გაძლევთ. არ ვიყოთ ძალიან ახლოს, ყველა უნდა იყოთ ნიღბით. ამუშავდა საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, მობილობის ყველაზე ძლიერი მექანიზმი ანუ მობილობა სერიოზულად გაიზარდა. გუშინ მე ვაკვირდებოდი ქალაქში რომ გადავაადგილდებოდი, რამდენად არის დაცული წესები და ძალიან გამიხარდა, რომ ბევრ ავტობუსში, თუმცა არა მიკროავტობუსში და გასაფრთხილებელია ეს ხალხი, პატიოსნად იყო დაცული წესები. დღეს მომიწია ერთ დიდ საჯარო დაწესებულებაში მისვლა და გამიხარდა, რომ ძალიან მოწესრიგებული იყო ადამიანთა მიღების, რიგში დგომისა და შესაბამისად, დამცავი საშუალებებით აღჭურვა. მოვუწოდებ საზოგადოებას, პანიკის არანაირი საფუძველი არ არის, ჩვენთან ეპიდსიტუაცია სრულად მართვადია. გვექნება ახალი შემთხვევები 3, 5, 10, 15 - არ არის ეს დიდი პრობლემა, ეს მართვადია და ყველა ადამიანი ძალიან ადრეულ ეტაპზე გამოჯანმრთელდება. ძალაში რჩება ის სლოგანი, რომ ჩვენ უნდა ვისწავლოთ თანაცხოვრება კოვიდთან ერთად“. მოგვიწევს ეს. კოვიდი დღეს, ხვალ, ზეგ არ გაქრება, არც ამ წლის ბოლომედ არ გაქრება, ამიტომ უნდა დავიცვათ წესები,“- განაცხადა ამირან ... ...
  • აფეთქება თურქეთში _ დაღუპულია საქართველოს მოქალაქეთურქეთში, ერთ-ერთ საწარმოში აფეთქების შედეგად საქართველოს მოქალაქე დაიღუპა, _ აღნიშნულის შესახებ ინფორმაციას თურქული მედია ავრცელებს. მედიის ცნობით, დაღუპული 45 წლის მამაკაცია. როგორც თურქული მედია იუწყება, აფეთქება გუშინ, ადგილობრივი დროით დილის თერთმეტ საათზე, სტამბოლის ერთ-ერთ სამრეცხაოში მოხდა. ფაქტს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში ადასტურებენ და ამობენ, რომ საკონსულო კონტაქტზეა ოჯახის ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ გაქვს თუ არა კარგი ზოგადი განათლება?

რომელ ცნობილ მეცნიერს მიენიჭა 1921...

ტესტი _ იცი თუ არა ფეხბურთის ისტორია

ვის გაუტანა 1986 წელს მარადონამ...

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

კარმიდამო ჩემი

აღვადგინოთ ქართული დაფნა

გასულ საუკუნეში, დაფნა, ჩაისა და...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

ვუშველოთ ციტრუსოვნებს

25 წლის მანძილზე, დასავლეთ საქართველოს...

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

რას ფიქრობთ სოფლის მეურნეობის დახმარების პროგრამაზე?