როდის მიიქცია ბახმარომ ყურადღება და ვინ ააგო პირველი სახლი ბახმაროში

ისტორია

როდის მიიქცია ბახმარომ ყურადღება და ვინ ააგო პირველი სახლი ბახმაროში

2018 აგვ 24 12:06:03

,,ბახმაროს ყურადღება  1850-იანი წლებიდან მიაქციეს. ზაფხულობით აქ მოსულ მეგრელ მწყემსებს ამოყვა ოზურგეთის მაზრის სოფ. გურიანთის მცხოვრები ძმებ ქარცივაძეთაგან  ერთ-ერთი მათგანი ციებისაგან განსაკურნავად. როცა ის ბარში შვებამოცემული დაბრუნდა, მეორე ზაფხულს მეორე ძმა ამოუყვანია, ისიც მოკეთებული დაბრუნებულა. ამის გამო სხვისთვისაც ურჩევიათ მთაში ,,საჰაეროდ” ასვლა...” თედო სახოკია, ,,მოგზაურობანი’.

ბახმაროს ეტიმოლოგია დღემდე დაუდგენელია და ერთიანი აზრი არ არსებობს, პროფესორი იური სიხარულიძე მიიჩნევს, რომ ის წარმოსდგება სვანური სიტყვიდან ,,ბაფს”, რაც ნაბიჯს ნიშნავს, პროფესორ დავით კობიძის აზრით, ბახმარო დაკავშირებულია ბახვისწყალთან და ბახვთან. და ა.შ. ყველაზე პოპულარული ვარაუდი კი ლეგენდას უკავშირდება, რომლის მიხედვით, XVI-XVII საუკუნეებში ოსმალებმა გურიიდან გაიტაცეს თავადის ლამაზი ქალი სახელად მარო.

,,ხელი სტაცა, შავი ბურთით

უმალ პირი გაუტენა,

შესვა ცხენზე და მთებისკენ

გააქროლა, გააჭენა”.

გამტაცებლებს გურულები დაედევნენ და დიდი ხნის დევნის შემდეგ ისინი ბახმაროს მიდამოებში მოამწყვდიეს.

,,ერთი ამბობს: თავს ვუშველოთ,

შევეფაროთ კლდეს და გორებს,

თორემ ბრძოლით ქართველები

წუთი სოფელს მოგვაშორებს,

მხეცებს მისცემს დასაგლეჯათ

აკუწულსა ჩვენსა მძორებს...”

ოსმალებმა ვეღარ შეძლეს ქალის წაყვანა, სამაგიეროდ, ის მოკლეს და მის შიშველ ტანზე დააწერეს მისივე სისხლით ,,ბახ-მარო”, რაც ქართულად ნიშნავს ,,ნახე-მარო”.

„და ისეთი მომხიბლავი

გამოსჩნდა იმ წუთს ქალი,

რომ თათრებსაც უნებურად

შეუჩერდათ ხელს ხანჯალი,

მაგრამ მაინც თავი მოსჭრეს.

მხეცის გული გააჯერეს,

და თეთრ მკერდზე სისხლის მელნით

,,ბახ-მარო”-ო! დააწერეს!

გურულებმაც ნაწამები ქალის საპატივსაცემოდ სწორედ ეს სახელი უწოდეს ამ ადგილს. ამ ლეგენდის საფუძველზე პოეტმა საფო გიგინეიშვილი-მგელაძემ 1918 წელს დაწერა პოემა ,,ბახ-მარო” და უფრო გაამყარა ეს ლეგენდა ხალხის აზროვნებაში (ზემოთ მოყვანილი სტროფები სწორედ ამ პოემიდანაა).

,,ეს აგარაკი ოზურგეთზედ დაშორებულია 30 ვერსით, მდებარეობს აღმოსავლეთ გურიაში და აჭარა-გურიის მთების ნაწილია. სიმაღლე აქვს ბახმაროს 8000 ფუტამდე, ჰაერი არის ცივი, მშრალი და სუფთა... ბახმაროს მეტისმეტ მარგებელ ჰაერს ბევრი დაუბრუნებია უკან, რომლებიც ადრე გაისეირნებდნენ საიქიოსაკენ!” გაზეთი ,,ივერია”, 1904, #190.

ბახმაროს ტყეებს XIX საუკუნეში ფლობდნენ სხვადასხვა ოჯახები: ერისთავები, მაჩაბლები, კეკელიძეები და ნაკაშიძეები. ტყის ფართობი ორი უბნისაგან შედგებოდა _ მეწიეთისა და ასკანის აგარაკებისაგან. 1864 წელს ორივე უბანი გადაეცა გურიის მეტყევეს ოკინჩინს, მაგრამ ჩოხატაურელმა თავადმა მიხეილ ერისთავმა მაინც მოახერხა მისი ერთი ნაწილის თავის გამგებლობაში დაეტოვებინა. 1872 წელს  ოზურგეთის მაზრის უფროსის მუხრანსკის თანხმობით, საეკლესიო მამულების მმართველმა ბლაღოჩინმა ქიქოძემ ბახმაროს ტყე გადასცა გურიის მეტყევეს მარდანოვს. მოკლედ, რომ ვთქვათ, ათეული წლების მანძილზე ბახმაროს უნიკალური სააგარაკო ტყე ხელიდან ხელში გადადიოდა.

,,ექიმმა დავიდიანცმა, დაახლოებით, 30 წ. წინეთ ინახულა ორიოდე ავათმყოფი, რომლებიც შეპყრობილი იყვნენ ტუბერკულოზით და ჰქონდათ, სხვათაშორის, პირიდან სასტიკი სისხლის დენა. ერთი მათგანი იყო ღვდელი ნ. კ. რომელიც ეხლა ცოცხალია (ეს სტრიქონები გასული საუკუნის ოციან წლებში დაიწერა - ი. მ.). აღნიშნულ ავათმყოფებს არ  ჰქონდათ საშვალება სადმე ცნობილ აგარაკზე წასულიყვნენ და ამის გამო ექიმმა ურჩია, მათ სადმე მაღალ ადგილზე წასვლა. ეს ავათმყოფები წაყვნენ მწყემსებს ტყეში და ზაფხული გაატარეს ბახმაროს რაიონში. შემდეგ ისევ ეჩვენენ ექიმ დავიდიანცს დ ამის განცვიფრებას საზღვარი არ ჰქონდა იმ საოცარი ცვლილებების გამო, რომელიც მომხდარიყო ავათმყოფთა ფილტვებში ჰაერის გავლენით... შემდეგ, როგორც მაზრის ექიმმა, მოსთხოვა მაზრის უფროსს ჩაფრები და (1896 წლის 27 ივლისს სამხედრო ფერშალ ა. ვადაჭკორიასა და ექიმ ძიძიშვილთან ერთად -ი.მ.) რაინდული სიმამაცით გაემგზავრა აღნიშნული ადგილის საძებრათ. დიდი განსაცდელის შემდეგ მიაკვლია ექიმმა დავიდიანცმა ბახმარო... და პირველი სახლი ბახმაროში მან ააგო (სახოკიას მიხედვით, პირველი ფიცრული სახლი იქ ნიკიფორე ქარცივაძეს წამოუდგამს _ ი.მ.). შემდეგ ბახმარომ მიიპყრო ხალხის ყურადღება და დაიმსახურა დიდი ნდობა” (ექიმ ა. ინგოროყვას მოგონებებიდან).

სულ მალე ბახმაროს ქომაგი და მცველი გამოუჩნდა იოსებ ათანასეს ძე ქიქოძის სახით. იგი დაიბადა 1846 წლის 28 თებერვალს ოზურგეთის მაზრის სოფელ ბახვში. დაწყებითი განათლება მან ბიძის, გაბრიელ ეპისკოპოსის ოჯახში მიიღო. შრომისმოყვარე ყმაწვილმა წარჩინებით დაამთავრა ქუთაისის სემინარია. 1871 წელს სწავლა განაგრძო პეტერბურგის სატყეო აკადემიაში, რომელიც დაამთავრა 1975 წელს, დაბრუნდა საქართველოში და დაინიშნა ქუთაისის მიწათმოქმედებისა და ქონებათა სამმართველოში ერთ-ერთ უმაღლეს თანამდებობაზე. მომდევნო წელს მას დაევალა გურიის ტყეების აღწერა. შემდეგ კი მას ვხედავთ შორაპნის მეტყევედ. 1876 წელს იოსებ ქიქოძე დანიშნეს გურიის მეტყევის თანამდებობაზე. სწორედ აქედან იწყება მისი ხანგრძლივი და შეუპოვარი ბრძოლა იმ ადამიანთა წინააღმდეგ, რომლებიც წლების მანძილზე ავრცელებდნენ თავიანთ ზედამხედველობას ბახმაროს ტყეზე.

,,მთელი გურია საზაფხულოდ გადის აგარაკ ბახმაროზედ... ყოველ ზაფხულობით არის ფერშალი, ერთ-ერთი ექიმი იგზავნება პატარა აფთიაქით, ავადმყოფებიც ძლიერ ადრე იკურნებიან, იშვიათი შემთხვევაა, რომ მომკვდარიყოს ვინმე. სულ ახსოვთ 3 მომკვდარი. უმეტეს ნაწილად უხდება ჭლექს, სისუსტეს, ცხელებას, ცივებას, თავის ტკივილს და სხვას...” გაზეთი ,,ცნობის ფურცელი”, 1899, #862.

1880 წელს იოსებ ქიქოძემ ოზურგეთის სამოქალაქო სასამართლოში შეიტანა სარჩელი, რათა ბახმაროს ტყეზე სახალხო მმართველობა აღედგინათ. მაგრამ მოგვიანებით, სახალხო მმართველობის ეს წესი დაარღვიეს თომა და დავით ერისთავებმა. ამის საპასუხოდ ქიქოძემ ტყეს მიუჩინა შეიარაღებული მცველები. სულ მალე კი იმასაც მიაღწია, რომ ბახმაროს ტყე სახალხო კუთვნილებად გამოცხადდა. თითქოს ყველაფერი მოგვარდა, მაგრამ 1887 წელს დავით, თომა და გრიგოლ ერისთავებმა, მეუღლეებმა ლიდა მაჩაბელმა და მამუკა სანიკიძემ კვლავ აღძრეს საკითხი ქუთაისის საგუბერნიო ქონებათა სამმართველოში, რათა მათ ეცნოთ მომჩივნების უფლებები ბახმაროს ტყის ნაწილზე. მაგრამ მათი ცდა უშედეგოდ დასრულდა.

,,გასართობი აქ ბევრია: ერთი დიდი როტონდაა, რომელშიაც სდგას რამდენიმე სტოლი, ასევე, არის ნარდი, ლოტო, კარტი, კეგლიც კი არის. საღამოობით გავარდება ხოლმე ბურთი... იმართება ხოლმე ქართული წარმოდგენები, აგერ 5-ჯერ იყო. ამას გარდა, შარშან ბ. ქვარიანმა წაიკითხა ლექციები მეურნეობის შესახებ. ეხლა აქ არის განყოფილება ასკანის წიგნთსაცავ სამკითხველოსი, რომელსაც საკმარისად მოსდის ჟურნალ-გაზეთები” (გაზეთი ,,ცნობის ფურცელი”, 1899, #862).

 1891 წელს იოსებ ქიქოძე დაინიშნა ქუთაისის სატყეო რევიზორად და მას მიენიჭა გენერლის ჩინი. 1909 წლიდან კი მას ნიშნავენ ქუთაისის სატყეო სამმართველოს უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად.

,,მოაგარაკეთა რიცხვი (ბახმაროში) ყოველ წლივ 1500 სულამდის ადის და რაც ხანი გადის, უფრო იმატებს. მოაგარაკეთ უფრო ღარიბი ხალხი ეტანება და მათ შორის მოსწავლე-ახალგაზრდობა, რადგან აქ ცხოვრება უფრო იაფი ჯდება სხვასთან შედარებით, მაგალითად, ძალიან იაფად იყიდება: ხორცი, რძე, ყველი, მაწონი, ერბო და სხვა, რომელიც ბლომად იშოვება აქ, რადგან გურიის მთელი ნახირი ბახმაროს ახლომახლო მოჰყავთ საძოვრად (1896 წელს თედო სახოკიას ბახმაროში ყოფნისას, საქონელი თურმე 3-4 კაპიკით უფრო მეტი ღირდა, ვიდრე ოზურგეთში, შაქარი 3 კაპიკით და ა.შ -ი.მ.)...” _ გაზეთი ,,ივერია”, 1904, #190.

იოსებ ქიქოძე საზოგადოებრივ მოღვაწეობასაც ეწეოდა: მისი ინიციატივით ოზურგეთში მოეწყო წყალსადენი, თავის მეუღლესთან ერთად 1889 წელს ბახვში მოაწყო აბრეშუმის პარკებისაგან მზა პროდუქციის დამამზადებელი საამქრო, რითაც ხელი შეუწყო ადგილობრივ, განსაკუთრებით კი ხელმოკლე გლეხობას. ასევე, ცნობილია ფაქტი, როცა ცნობილი მეტყევის, ვლადიმირ მაიაკოვსკის (ცნობილი პოეტის მამა) მოულოდნელი გარდაცვალების შემდეგ, იოსებ ქიქოძემ  ქუთაისის სახაზინო სამმართველოს უფროსს მიმართა თხოვნით, რათა მისი ქვრივისთვის და სამი შვილისთვის მაღალი პენსია დაენიშნათ და უნდა ითქვას, მიაღწია კიდევაც ამას...

იოსებ ქიქოძე 1921 წლის ზაფხულში გარდაიცვალა. ის დაკრძალულია ბახვის ეკლესიის გალავანში.

გამოყენებული ლიტერატურა:

ილია ცინცაძე _ „ბახმარო“.

ექიმი გ. მჟავანაძე _ „აგარაკი ბახმარო“.

საფო მგელაძე _ ლეგენდა-პოემა „ბახ-მარო“.




 ახალი ამბები
  • „საყურიანი ბიჭები ქართველობას არ შეეფერება“ _ ახალგაზრდებს მეტროში ფიზიკურად გაუსწორდნენ წუხელ, გვიან ღამით, „რუსთაველის“ მეტროში რამდენიმე ადამიანი ორ ახალგაზრდას ფიზიკურად გაუსწორდა.  „საყურიანი ბიჭები ქართველობას არ შეეფერება“, - ამ სიტყვებით მიმართავდნენ ახალგაზრდებს, რომლებიც სავარაუდოდ მუსიკოსები იყვნენ. მოგვიანებით, ახალგაზრდებს მეტროს გასასვლელში ფიზიკურად გაუსწორდნენ.  ინციდენტზე გამოძიება ხულიგნობისა და ძალადობის მუხლებით დაიწყო.  შსს-ს ცნობით, ფაქტზე გამოძიება მიმდინარეობს სსკ-ის 239-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რაც ხულიგნობას გულისხმობს, ასევე გამოძიება დაწყებულია სსკ-ის 126-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით, რაც რასობრივი, რელიგიური, ეროვნული ან ეთნიკური შეუწყნარებლობის ნიადაგზე ჩადენილ ძალადობას გულისხმობს. ინციდენტის ამსახველ ვიდეოს პირველი არხი ... ...
  • ქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტი კალისტრატე გარდაიცვალაქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტი მეუფე კალისტრატე, რამდენიმე საათის წინ, ქუთაისის ინტერვენციული მედიცინის ცენტრში გარდაიცვალა. მეუფე კალისტრატემ რამდენიმე დღის წინ მძიმე ოპერაცია გადაიტანა და უგონო მდგომარეობაში იმყოფებოდა. ქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტი, მეუფე კალისტრატე (მარგალიტაშვილი) 1938 წლის 20 ოქტომბერს, თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდისუბანში დაიბადა. 1982 წლიდან ბეთანიის მონასტრის მორჩილია. ამავე წელს აღიკვეცა ბერად. 1983 წლის აპრილიდან დაინიშნა ალავერდის ჯვართამაღლების სახელობის ტაძრის წინამძღვრად, რამოდენიმე თვეში აკურთხეს ეპისკოპოსად. სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ისა და წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით დაინიშნა ქუთაის-გაენათის ეპარქიის მმართველად. 1989 წლის 8 თებერვალს მეუფე კალისტრატე აღყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის, 1992 წლის 25 დეკემბერს კი - მიტროპოლიტის ... ...
  • სემეკი საოჯახო ტიპის სასტუმროებისთვის სასმელი წყლის ტარიფის მოდელზე იმსჯელებს20 ივნისის საჯარო სხდომაზე საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია (სემეკ) საოჯახო ტიპის სასტუმროებისთვის სასმელი წყლის ტარიფის მოდელზე იმსჯელებს. აღნიშნულ საკითხზე სემეკმა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება 2019 წლის იანვარში დაიწყო. ამ პერიოდის განმავლობაში რამდენიმე შეხვედრა გაიმართა დარგის ექსპერტებთან და საოჯახო სასტუმროების მფლობელებთან. სემეკი კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ ის პირები, რომლებიც აქირავებენ ბინებს როგორც დღიურად, ისე გრძელვადიან პერიოდში, სხვადასხვა საიტის მეშვეობით, მოხმარებული სასმელი წყლის საფასურს ისევ საყოფაცხოვრებო ტარიფით გადაიხდიან. კომისიის გადაწყვეტილება მხოლოდ საოჯახო ტიპის სასტუმროებს შეეხება. (R) ... ...
  • როგორ გადაჭრა ბათუმმა უწყლობის და ზღვის დაბინძურების პრობლემა ევროკავშირის დახმარებით დაბა ჩაქვში, მრავალსულიან ოჯახში მცხოვრები ნინო ქათამაძე ამბობს, რომ სასმელი წყლის 24-საათიან უწყვეტ მომარაგებასა და სისუფთავეს მისთვის, ისევე როგორც დანარჩენი მოსახლეობისთვის, დიდი მნიშვნელობა აქვს. ამ დასახლებაში ვიდრე წყალმომარაგების ახალ სისტემაზე გადავიდოდნენ, ნინო ამბობს, რომ წყლის ჭავლი ტანსაცმლისა თუ ჭურჭლის სარეცხი მანქანის ჩართვას არ ჰყოფნიდა. წყალი ხშირად წყდებოდა კიდეც. არადა, მთელი ბათუმი, სადაც 165 ათასი ადამიანი ცხოვრობს და ბათუმის შემოგარენიც, სასმელი წყლით სწორედ იმ მდინარის (ჩაქვისწყლის) სათავიდან მარაგდება, რომელიც ნინო ქათამაძის სახლიდან ათეულ მეტრში მიედინება. ჩაქვსა და ბათუმში ცალკე ტექნიკური წყალი არ აქვთ, მოსახლეობას მხოლოდ ერთი - სასმელი წყალი მიეწოდება. „ყოველი გაწვიმება გვაშინებდა. წყალი იმღვრეოდა, ბინძურდებოდა და სასმელად უვარგისი ხდებოდა. გრაფიკით მოგვეწოდებოდა ხან როდის - ხან როდის. ერთი წელია, რაც წყალმომარაგების ახალ სისტემაზე გადავედით და მრიცხველიც დაგვიმონტაჟეს. ახლა 24 საათის განმავლობაში სუფთა წყალი გვაქვს, დიდი შეღავათია,“ - ამბობს ნინო ქათამაძე. ჩაქვის მცხოვრებ ნინო ქათამაძის ოჯახი წყალმომარაგების ახალ სისტემაში ერთი წლის წინ ჩაერთო  ნინოს ოჯახი სასმელი წყლით ახლა ჩაქვის ახალი რეზერვუარიდან მარაგდება,  რომელიც ევროკავშირისა და KFW-ს დაფინანსების ფარგლებში ორი წლის წინ მოეწყო. 2500 კუბური მეტრის მოცულობის ეს რეზერვუარი 1100 აბონენტისთვის წყლის უწყვეტ რეჟიმში მიწოდებას უზრუნველყოფს. რეზერვუარის მშენებლობას 900 823 ევრო დასჭირდა. ცალკე პროექტის ფარგლებში ჩაქვში მეორე, შედარებით მცირე, 900 კუბური მეტრი მოცულობის წყლის სამარაგო რეზერვუარიც აშენდა. ჩაქვის №1 2500 კუბური მეტრის მოცულობის რეზერვუარიდან წყლით 1100 აბონენტი მარაგდება ჩაქვში, ასევე, ბათუმსა და მის შემოერთებულ ტერიტორიაზე კომუნალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ყველაზე დიდ ინვესტიციას გერმანია-საქართველოს ფინანსური თანამშრომლობის პროგრამის ფარგლებში ახორციელებს გერმანიის განვითარებისა და რეკონსტრუქციის ბანკი KFW და ევროკავშირის საინვესტიციო სამეზობლო ფონდი. კომუნალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია რამდენიმე წელია მიმდინარეობს. ჩაქვში ჩატარებული სამუშაოები რეაბილიტაციის მესამე ფაზაში შედის. ამ ფაზაში ჩაერთო ევროკავშირის თანადაფინანსებაც. სწორედ KFW-ის დაფინანსებითა და ევროკავშირის გრანტით განხორციელდა პროექტი, რაც წყალმომარაგებისა და ნაწილობრივ წყალარინების (საკანალიზაციო) სისტემების რეაბილიტაციას, ასევე, გამწმენდი ნაგებობის მშენებლობას მოხმარდა ჩაქვის, მახინჯაურისა და მწვანე კონცხის ტერიტორიაზე. პროექტისთვის, რომელიც მოსახლეობის კეთილდღეობაზე, მდინარეებისა და ზღვის წყლის სისუფთავეზე პირდაპირ აისახება, ევროკავშირმა 4 მილიონი ევრო გამოყო. პროექტის ღირებულებამ ჯამში 6 მილიონ 100 ათასი ევრო შეადგინა - 2 მილიონ 100 ათასი ევროს დაფინანსება  KFW ბანკმა და  ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიამ გამოყო. ბათუმის მუნიციპალიტეტის საინვესტიციო პოლიტიკისა და საგრანტო პროგრამების მართვის განყოფილების უფროსი, ჯაბა ტუღუში ამბობს, რომ ამ დასახლებებში წყალმომარაგების ძველ სისტემაზე ბევრი უკანონო დაერთება იყო, რის შედეგადაც მდინარე ჩაქვისწყლის სათავეზე მოპოვებული წყლის დიდი ნაწილი იკარგებოდა. ბათუმის მუნიციპალიტეტის საინვესტიციო პოლიტიკისა და საგრანტო პროგრამების მართვის განყოფილების უფროსი ჯაბა ტუღუში  „ერთ დიდ ქალაქს რომ ეყოფა, იმდენი წყალი იკარგებოდა. წყლის სისტემის რეაბილიტაციასთან ერთად უკანონო დაერთებებიც ჩაიჭრა, რაც მოსახლეობისთვის 24-საათიანი, უწყვეტი წყალმომარაგების გარანტიაა. უკვე მოწესრიგებული ახალი ქსელის საშუალებით მიმდინარეობს მოსახლეობის ეტაპობრივი გამრიცხველიანება. ცხადია, გაუმჯობესდა წყლის ხარისხიც, რაც რეზერვუარების არარსებობის პირობებში შეუძლებელი იყო. ჩაქვის ორივე რეზერვუარი თვითდენით ცენტრალური სათავე ნაგებობიდან მარაგდება წყლით და შემდეგ მოსახლეობაში ნაწილდება,“ - ამბობს ჯაბა ტუღუში. ზურაბ მიქელაძის მოვალეობა რეზერვუარში წყლის დონის და ქლორის შემცველობის მუდმივი კონტროლია. მან წყლის რეზერვუარის ოპერატორის სპეციალური კურსი გაიარა და სხვა პირებთან ერთად დასაქმდა.   ზურაბ მიქელაძემ სპეციალური კურსი გაიარა და ჩაქვის წყლის №1 რეზერვუარის ოპერატორად დასაქმდა გარდა ჩაქვისა, რომელიც ქობულეთის მუნიციპალიტეტს ეკუთვნის, წყალმომარაგების სისტემა სრულადაა განახლებული მწვანე კონცხსა და მახინჯაურშიც. ეს დასახლებები, ჩაქვის ნაწილის მსგავსად, ქალაქ ბათუმის ფარგლებშია მოქცეული. აქ წყალმომარაგების ახალი მილები ზღვის დონიდან 40 მეტრ სიმაღლეზე მცხოვრებ თითოეულ მოსახლესთან ინდივიდუალურადაა მიყვანილი. ამ ეტაპზე მიმდინარეობს აბონენტების ქსელში ჩართვა-გამრიცხველიანების პროცესი. აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს გარემოს ინტეგრირებული მართვის განყოფილების უფროსის, ნუგზარ პაპუნიძის თქმით, ჩაქვში წლების განმავლობაში ზღვაში კანალიზაციის წყლის უკანონო ჩაშვების 18 ადგილი იყო დაფიქსირებული და ეს დაბა ზღვის სანაპირო ზოლის ერთ-ერთ ყველაზე დამაბინძურებელ მონაკვეთად მიიჩნეოდა. პრობლემა მას შემდეგ აღმოიფხვრა, რაც ევროკავშირისა და KFW ბანკი დაფინანსების ფარგლებში ჩაქვის ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობა აშენდა ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ტერიტორიაზე. ევროპული სტანდარტის გამწმენდი ნაგებობის მოსაწყობად 400 ათასზე მეტი ევრო დაიხარჯა. ის 1200 ოჯახს ემსახურება. აქ გროვდება ყველა ჩამდინარე წყალი, სრულად იწმინდება  ბიოლოგიურად, ზედაპირულ წყალში ჩაშვებამდე კი, მოწმდება წმენდის ხარისხი. მსგავსი ნაგებობები აჭარის მთელ ტერიტორიაზე იქნება ზღვის წყლის უმაღლესი ხარისხის გარანტია, რადგან წყალარინების სისტემების გამართული მუშაობა პირდაპირ კავშირშია ზღვისა და მდინარეების წყლის სისუფთავესთან. ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის მიმდინარე პროექტის ფარგლებში ბათუმში აშენდა და ფუნქციონირებს ცენტრალური გამწმენდი ნაგებობა, სადაც მთელი ქალაქის, ასევე, გონიოსა და კვარიათის საკანალიზაციო სისტემები იყრის თავს. 2019 წელს, პირველად, ბათუმის კანალიზაცია ღიად ზღვაში აღარ ჩაედინება. ოპერატორი ჰუსეინ ნემსაძე ჩაქვის გამწმენდ ნაგებობაზე ხუთი  დასაქმებულიდან ერთ-ერთია. როგორც თავად ამბობს, მისთვის მნიშვნელოვანია ასრულებდეს სამუშაოს, რაც მდინარეების, ზღვის, ბუნების დაცვასთანაა დაკავშირებული. აკონტროლებს დანადგარებს და მდინარეში ჩაშვებამდე გაწმენდილი წყლის ხარისხზეა პასუხისმგებელი. ჰუსეინ ნემსაძე - ჩაქვის ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობის ოპერატორი  გამწმენდი ნაგებობა ჩაქვში უკვე სრულად ფუნქციონირებს. აქ დამონტაჟებული დანადგარებით გაწმენდილი წყლის არც ერთი ნაწილაკის შემცველობა გარემოსთვის საზიანო არ არის.             ჩაქვში, აღმაშენებლის ქუჩაზე, ინდივიდუალური დაერთებები გრძელდება იმ ახალ საკანალიზაციო ქსელზე, საიდანაც დაბინძურებული წყალი გამწმენდ ნაგებობაში იყრის თავს. პარალელურად მიმდინარეობს აბონენტების ჩართვა წყალმომარაგების ახალ სისტემაში. ჩაქვში, აღმაშენებლის გამზირზე აბონენტთა ახალ საკანალიზაციო სისტემაზე გადართვის სამუშაოები მიმდინარეობს ჩაქვის მოსახლეობა განცხადებისა და მიმართვის საფუძველზე უერთდება წყალმომარაგებისა და წყალარინების ცენტრალურ სისტემას, რაშიც მათ ფინანსური რესურსის ხარჯვა არ უწევთ. ყველა ხარჯი პროექტითაა გათვალისწინებული და ძირითადად, მუნიციპალიტეტისა და მუნიციპალური საწარმოს - „ბათუმის წყლის“ მიერ ფინანსდება. აღმაშენებლის გამზირის N36-ში მდებარე საცხოვრებელი კორპუსის მცხოვრები მამია კოჩალიძე ამბობს, რომ ამ და ახლომდებარე სხვა კორპუსების სერიოზული პრობლემა არასტაბილური წყალმომარაგება და მოუწესრიგებელი, არარსებული საკანალიზაციო სისტემა იყო. „მილები სულ იჭედებოდა, ვწვალობდით, ჩვენ ვწმენდდით... ძველ, კომუნისტების დროს მოწყობილ შამბოებზე იყო დაერთებული კორპუსების საკანალიზაციო მილები. ანტისანიტარია იყო... წყლისა და კანალიზაციის ძველი სისტემა აქ, მეზობლად მდებარე კორპუსებთანაც მთლიანად გაუქმდება და სრულად გადავალთ ახალ სისტემაზე,“ - ამბობს მამია კოჩალიძე. „მილები სულ იჭედებოდა, ვწვალობდით, ჩვენ ვწმენდდით“ - ჩაქვის მცხოვრები - მამია კოჩალიძე 24-საათიანი წყალმომარაგება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ჩაქვში, მწვანე კონცხსა და მახინჯაურში. შავიზღვისპირა ამ დასახლებებში მოსახლეობის უმეტესობისთვის მნიშვნელოვან შემოსავლის წყაროს წარმოადგენს საზღვაო ტურიზმი. სწორედ ჩაქვთან, მწვანე კონცხთან და მახინჯაურთანაა დაკავშირებული მტირალას ეროვნული პარკი, ცნობილი პლაჟები, ბათუმის ბოტანიკური ბაღი, რაც განსაკუთრებით იზიდავს ტურისტებს. მუდმივი წყალმომარაგება ზრდის მომსახურების ხარისხს, რაც ეკოლოგიურად სუფთა გარემოსთან და ზღვასთან ერთად არის ამ ადგილებში ტურისტებისა და დამსვენებლების რაოდენობის ზრდის გარანტია. ცხადია, ეს აისახება მოსახლეობის შემოსავლებზეც. ინგა ჯინჭარაძის ოჯახისთვის ტურისტულ სეზონზე ხარისხიანი წყლის უწყვეტ მომარაგებას დიდი მნიშვნელობა აქვს, აქამდე ვერც ეზოს რწყავდა ზაფხულობით ისე, როგორც მწვანე ნარგავებს სჭირდებოდა და მის საოჯახო სასტუმროში დაბინავებულ ტურისტებსაც დისკომფორტი ექმნებოდათ უწყლობისგან. უკვე ერთი წელია, რაც ეს მდოგომარეობა შეიცვალა და წყალი გასუფთავდა, აღარც გრაფიკია დაწესებული. ინგა მწვანე კონცხზე ცხოვრობს.  მწვანე კონცხის მცხოვრები - ინგა ჯინჭარაძე ევროკავშირის საინვესტიციო სამეზობლო ფონდისა და გერმანული KFW-ის  დაფინანსებით ჩაქვში, მახინჯაურსა და მწვანე კონცხზე - წყლისა და წყალარინების ახალი სისტემის მოსაწყობად ჩატარებულ სამუშაოებში არაერთი ადამიანი ჩაერთო, შეიქმნა ახალი სამუშაო ადგილები. მხოლოდ ახალი აბონენტების სისტემაში ჩართვისა და მრიცხველების დამონტაჟების  სამუშაოებისას დასაქმდა 300-350 ადამიანი, ამას ემატება გამწმენდ ნაგებობებსა და წყლის რეზერვუარებზე დასაქმებულთა რაოდენობა. წყლისა და წყალარინების ახალი სისტემის მოსაწყობად ჩატარებულ სამუშაოებში არაერთი ადამიანი ჩაერთო, შეიქმნა ახალი სამუშაო ადგილები.  ჩაქვის, მახინჯაურისა და მწვანე კონცხის წყლისა და წყალარინების ახალი სისტემები, რომლებშიც ევროკავშირისგან გამოყოფილი გრანტი დაიხარჯა, იმ დიდი პროექტის ნაწილია, რომლის მიხედვითაც ბათუმში საბოლოოდ უნდა შეიქმნას თანამედროვე, ევროპული სტანდარტების შესაბამისი და ერთი პულტით მართვადი წყლისა და წყალარინების ერთიანი ქსელი. იქ, სადაც წყალარინების სისტემა მოწესრიგებული არ არის, მოსახლეობა იძულებული ხდება კანალიზაციის მილები უკანონოდ მიუერთოს სანიაღვრეებს, დაბინძურებული წყალი კი, ყოველგვარი გაფილტვრის გარეშე ჩაედინება  ზედაპირულ წყლებში და საფრთხეს უქმნის მდინარეებს, აბინძურებს გარემოს, აუარესებს ზღვის წყლის ხარისხს. ჩაქვში, მწვანე კონცხსა და მახინჯაურში, ასევე, ბათუმს შემოერთებულ სხვა ტერიტორიებზე - ხელვაჩაურში, კახაბერში, მეჯინისწყალსა და ადლია-აეროპორტის დასახლებაში -  წყალარინების ახალი სისტემის სრულად გასამართად მუშავდება ახალი პროექტი, რომელიც დონორებთან, განსაკუთრებით KFW ბანკთან წინასწარი შეთანხმებით, მათივე დაფინანსებით განხორციელდება. ავტორი: ია ბობოხიძე სტატია დაიწერა პროექტის „ევროკავშირის აღმოსავლეთ სამეზობლო“ ფარგლებში.სტატიაში გამოხატული მოსაზრებები ეკუთვნის მხოლოდ და მხოლოდ სტატიის ავტორს ... ...
  • "მე და ბოკერია ორკაციან კამერაში ჩაგვსვით და ცოტა ხანი ნუ შემოიხედავთ" _ ლევან ვასაძე"ერთადერთი თხოვნა მექნება, რომ ორკაციან კამერაში ჩაგვსვით და ცოტა ხანი ნუ შემოიხედავთ, – ამის შესახებ ბიზნესმენმა, ლევან ვასაძემ ვიდეომიმართვისას განაცხადა. როგორც ლევან ვასაძემ აღნიშნა, პირადად შეურაცხყოფას არავის აყენებს, თუმცა, საქმე ეხება ქვეყნის რეპუტაციას. „მე თუ დასაპატიმრებელი ვარ, მაშინ გიგა ბოკერიაც არის დასაპატიმრებელი, ვინც არის იდეოლოგი არეულობის მცდელობისა. ერთადერთი თხოვნა მექნება, ორკაციან კამერაში ჩაგვსვით, ცოტა ხანი ნუ შემოიხედავთ, მერე ნამდვილად გექნებათ ლეგალურად დაკავების მიზეზი. ამას ვამბობ ყოველგვარი იუმორის გარეშე. მე პირად შეურაცხყოფაზე არ გადავდივარ, მაგრამ აქ საქმე ეხება ჩვენი ქვეყნის რეპუტაციას კავკასიის რეგიონში, ეს ხალხი ცდილობს ამ ქვეყნის დანგრევას. ჩვენი ქვეყნის პირველი ევროპელები ზეზვა და მზია. სულ უფრო და უფრო ემგვანებიან არამარტო ქცევით, ახლა უკვე გარეგნობითაც ზეზვას და მზიას. ამდენი წელია, მაგინებენ და მლანძღავენ. ეს არის პასუხი ჩემგან არა პირადი წყენის გამო, არამედ იმიტომ, რომ ცდილობენ ქვეყნის არევას“, – განაცხადა ლევან ... ...

არქივი

ზაფრანი

ეს დიეტა 99% - იან შედეგს იძლევა

ამ დიეტის დროს ერთ კვირაში...

ჩინური მედიცინის რჩევები

ძველი ჩინური მედიცინის მეცნიერულ შესწავლას,...

იაპონური სილამაზის საიდუმლო

გაიკეთეთ სახის და ტანის ნიღაბი,...

5 აკრძალული საკვები

იდეალური ფიგურა და ბრტყელი მუცელი...

10 პროდუქტი დაღლილობის წინააღმდეგ

შვრია _ შვრია შეიცავს მაგნიუმს,...

როგორ ვებრძოლოთ ღამით ჭამას

ეგრეთ წოდებული, "ღამის დიეტის" ავტორი...
კარმიდამო ჩემი

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...