"სამეგრელოს პრინცი" ნიკო დადიანი

ისტორია

"სამეგრელოს პრინცი" ნიკო დადიანი

2018 დეკ 20 17:44:35

1858 წლის 30 მაისს პეტერბურგში, ისააკის ეკლესიის კურთხევაზე სხვებთან ერთად ქართველებიც მონაწილეობდნენ, რომელთა შორის იმყოფებოდა სამეგრელოს დედოფლის, ეკატერინე ჭავჭავაძის ვაჟი _ 11 წლის ნიკო დადიანი. `...იწყება პარადი, რომელშიც თვით ხელმწიფე კამანდობს. ამ შემთხვევაში პირველი რიგი გამოსვლის ჩემსობას იყო ქართველ (კანვოების) ცხენოსნების ე.ი. ქართლ-კახელების, იმერელ-მეგრელ-გურულების, რომელსაც კამანდობდა კნიაზი პეტრე ბაგრატიონი, _ წერდა ამბის თვითმხილველი თედო ხოშტარია, _ როცა ხელმწიფემ შესძახა კანვოელებს გაჭენებით გავლა, მაშინ კნიაზ მენგრელსკიმაც სხვებთან ერთად, თერთმეტი წლის ყმაწვილმა, ფიცხლად გააჭენა ცხენი _ დიდი აღტაცებული ხმოვანება შექმნეს მაყურებლებმა, დიდებულებმა და ხალხმა და შექმნეს ხრიალი და უკანასკნელნი აქებდნენ ამ სიტყვით `გრუზინსკი ცარ~ და გაჭენების შემდეგ დაიბარა ხელმწიფემ, ცხენდაცხენ გადაკოცნა, მერმედ ჩამოიყვანეს ცხენიდან და მოიყვანეს იმპერატრიცასთან, რომელმაც დიდი ალერსით მიიღო და გაკოცნეს ველიკი კნიაზებმა და მათში გაერია~. 

ისააკის ტაძრის საზეიმო გახსნას სტუდენტი ილია ჭავჭავძეც დაესწრო და მოგვიანებით (5 ნოემბერი, 1860) შექმნა ლექსი `კანვოელი~, სადაც ის საკუთარ გულისტკივილს ასე გამოხატავდა:

აგერ რაზმიდან ისკუპა ყარაბაღულმა მერანმა,

შორსა გაჰფანტა, თრთოლით ხმა მისმა რახტისა ჟღერამა...

მიჰქრის, მიფრინავს, მიჭექავს, უკან მისდევს მტვრისა ბუქი,

მასზედ ჰზის ივერიელი ჭაბუკი ვინმე ჩაუქი.

აგერ უეცრდა რაღაცამ ჰაერში გაიკრიალა,

თურმე მან თოფი თავისი შეაგდო, შეატრიალა,

მერე ლამაზად ხან მარცხნივ, ხან მარჯვნივ გადმოწვებოდა,

 ხან ცხენიდამა ხტებოდა, ხან ზედვე შეჰფრინდებოდა,

შვენოდა იგი ჭაბუკი, ცხენზედა ვით ალვა რგული,

მაგრამ მე მის მჭვრეტელს ნაღვლით ამერია სული, გული...

ვსთქვი თუ, ვისთვის შენ კისკასობ, ვისთვინ იჩენ სიმარდესა?

შენი რაა, რომ ამშვენებ შენდ დამღუპველ ჩრდილოეთსა?

შენს სიმარდეს, სიჩაუქეს ქართლი შენი არ დაჰყურებს,

მეფე შენი თავის ქებით ჭაბუკს გულს არ გიხალისებს!..

ცენზურის გამო ლექსის დაბეჭდვა შეუძლებელი გახდა, ამიტომაც ილია ჭავჭავაძემ შეცვალა სათაური `კანვოელი~ _ `იანიჩარით~, ხოლო სიტყვა `ჩრდილოეთსა~ სიტყვით `ოსმალეთსა~.  სამსონ აბაშიძის შვილის, მარგალიტა ჭილაძის გადმოცემით, ეს ლექსი ილია ჭავჭავაძეს თითქოს კანვოელ დიმიტრი ამილახვარზე დაეწერა: `ეს ამილახვარი მარდი, მოხდენილი და ყოჩაღი იყოო~, - უთქვამს თურმე ილიას. 

ახლა კი ისააკის ტაძრის კურთხევის მთავარ პატარა გმირს, ნიკო დადიანს დავუბრუნდეთ, რომელსაც უწყალობეს ფლიგელ-ადიუტანტობა, ჩარიცხეს მისი უდიდებულესობის კანვოიში და ეკატერინე ჭავჭავაძის გამგზავრების შემდეგ, პეტერბურგში დატოვეს. ოფიციალური ფორმულირება მისი იმპერიის დედაქალაქში დატოვებისა მომავალი მთავრისათვის შესაფერისი აღზრდა-განათლების მიცემა იყო. სინამდვილეში, რუსულ ხელისუფლებას გამიზნული ჰქონდა სრულწლოვანების შემდეგ ნიკოს უარი ეთქვა სამეგრელოს სამთავროს უფლებებზე და 1867 წელს კიდევაც მიაღწიეს ამას (გაიხსენეთ ამანათობა).  იქამდე კი სამთავროს ავტონომიაც გააუქმეს. ნიკოს, ანუ ნიკოლოზ დადიანი-მინგრელსკის მართლაც შესაფერისი განათლება მისცეს პარიზში, 1875 წლიდან მსახურობდა კავალერგარდის პოლკში და თავიც გამოიჩინა 1877-1878 წლების რუსეთ-თურქეთის ომში; განსაკუთრებით ბულგარეთში გამართულ ბრძოლებში, რომლის შედეგადაც სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი შიპკას გადასასვლელი მოიპოვეს. შიპკაზე გამოვლენილი მამაცობისთვის მან რამდენიმე სამხედრო ორდენი მიიღო და გენერალ-მაიორის წოდებაზეც წარადგენეს. ავსტრიელმა კომპოზიტორმა იოჰან შტრაუსმა ნაწარმოებიც კი შექმნა სახელწოდებით `ნიკო-პოლკა~, რომელიც დადიანის გმირულ სამსახურს მიეძღვნა. ბულგარეთის ტახტიდან ალექსანდრე ბატენბერგის ჩამოგდების (1886 წლის 21 აგვისტო) შემდეგ, რუსეთის მთავრობამ დადიანი ბულგარეთის მეფის კანდიდატად წამოაყენა. ამასთან დაკავშირებით დადიანი ერთ წერილში იუწყებოდა: `...კავკასიაშიც ბევრს გაუკვირდება ჩემი კანდიდატობა; დარწმუნებული ვარ, ჩვენში ხალხი მამასახლისადაც არ ამირჩევდა. რუსეთს კი სხვა აზრი ჰქონია ჩემზე. და ამისთვის, მე მთელს სიცოცხლეში უნდა ვიყო მათი მონა მორჩილი, მოსამსახურე და აღმასრულებელი მათის სურვილისა~.  გადაუჭარბებლად შეიძლება ითქვას, რომ მთელი ევროპისა და რუსეთის პრესა, თავისთავად, იმ დღეებში `Dენ Mინგრელისცჰენ Pრინზენ~-ის (სამეგრელოს პრინცის), დადიანის შესახებ წერდა, განსაკუთრებით კი `ნემეცის ქალები, რომლებიც ეხლა პატივცემულნი ოჯახის დედები არიან, დიდი სიამოვნებით მოიგონებენ ხოლმე (მას)...~. ასევე წერდნენ, რომ თავადს `კეთილი გული აქვს და ამიტომ მეტად კეთილი მმართველი იქმნება ნახევრად განადირებულ ბოლგარებისათვის, რომელნიც ჯერ კიდევ სრულიად არ გადაჩვეულან ოსმალეთის უღელსა~.  მაგრამ მისი კანდიდატურა ვერ გავიდა. ინგლისელების ძალისხმევით, ავსტრია-უნგრეთმა შეძლო საკუთარი წარმომადგენლის, პრინც ფერდინანდ კობურგელის გაყვანა. 

თუ როგორი პიროვნება იყო ნიკო დადიანი, ამის შესახებ ერთი საგულისხმო ფაქტი მეტყველებს: 1871 წელს საქართველოში ჩამოსულ ალექსანდრე II-ს ადიუტანტი დადიანიც ახლდა. მაშინ ბატონყმობა ახალი გაუქმებული იყო და იმერელმა თავადაზნაურობის ნაწილმა თხოვნით მიმართა იმპერატორს _ ყმები უკან დაგვიბრუნეთო, რადგან `ყანები აღარ მოგვდის, აღარცა ბარი და ბოსტანი გვარგებს, ყოველივე ფუჭდება... ყოველივე მარჯვე ხელს ითხოვს...“. მერე აიღეთ და იმუშავეთო, უპასუხა იმპერატორმა. `ჩვენ, ბატონო, არ გახლავართ შეჩვეული მუშაობას, ჩვენ ვერ ვიზამთ იმდონობას, რასაც გლეხები სჩადიან, მერე ბატონო არ გვეკადრება და საცინრათ გავხდებით“. იმპერატორმა არ შეისმინა მათი თხოვნა _ `მაშ, გირჩევნიათ მუშაობას შეეჩვიოთ, გლეხებისაგან ისწავლეთ და მაშინ აღარ წაგიხდებათ ყანები და ბაღ-ბოსტანი...“.

იმპერატორის უკან მდგარი ნიკო დადიანი თურმე ხელებს უქნევდა თავად-აზნაურებს და ანიშნებდა, _ მაგას ნუ ლაპარაკობთო, მაგრამ ვერაფერი გააწყო. შეხვედრის დასრულების შემდეგ გაბრაზებულმა დადიანმა ქართულად მიმართა დამსწრეთ: `არა გრცხვენიათ თქვენ, ეგ რაებზედ ილაპარაკეთ, მაგაზედ მეტი სათხოვარი არაფერი გქონდათ, თქვე ვირებო თქვენა! ან სკოლები არ გინდათ, ან ხიდები, გზები, ან სხვა ამ გვარები. ეგ რა იყო, ვინ გასწავლათ და ვინ დაგარიგათ, რომ მაგაებზედ ილაპარაკეთ! რა გნებამთ, რა გინდათ, ყმების დაბრუნებას ელით, ეს აღარ იქნება, სირცხვილი თქვენთვის, რომ ასე შეირცხვინეთ თავი...~.

ექვთიმე თაყაიშვილი დადიანს `ძველი და ახალი ქართული ლიტერატურის სახელგანთქმულ მცოდნეს~ უწოდებდა.  1885 წელს ნიკო დადიანმა თავისი უმდიდრესი ბიბლიოთეკა (179 ტომი, მათ შორის X-XI საუკუნეების მანუსკრიპტები) უსასყიდლოდ გადასცა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას. ეს იმდენად მნიშვნელოვანი ამბავი იყო, რომ თავად ილია ჭავჭავაძე გაემგზავრა სამეგრელოში ამ ძვირფასი საჩუქრის თბილისში ჩამოსატანად.

ამონარიდი ირაკლი მახარაძის წიგნიდან ,,კანვოი რუსეთის იმპერატორთა ქართველი მცველები"




 ახალი ამბები
  • მონადირეთა ჯგუფი "ძამა" სოციალურად შეჭირვებული ოჯახების დასახმარებლად აქციებს მართავს სულ ცოტა ხანია, რაც სოციალურ ქსელში მონადირეთა ჯგუფი _ "ძამა" გამოჩნდა. ჯგუფი ლიცენზირებულ მონადირეებს აერთიანებს. ისინი დაკავებული არიან ბუნებიდან იმ მტაცებელი ცხოველების ამოღებით, რომლებიც დიდ ზიანს აყენებენ მოსახლეობას. ჯგუფში გაერთიანებულმა მონადირეებმა მიზნად დაისახეს სოციალურად შეჭირვებული ადამიანების დახმარება. ისინი უკვე დაეხმარნენ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ სამებაში მცხოვრებ ჯიმშერაძეების სამშვილიან ოჯახს. 28 ივლისს მონადირეები სოფელ ერკეთში მცხოვრებ ჯინჭარაძეებს ესტუმრებიან. ჯგუფი ქველმოქმედებას მომდევნო თვეებშიც გააგრძელებს. _ ჩვენი მიზანი, მავნებელი მტაცებლის ბუნებიდან ამოღებასთან ერთად, ქველმოქმედებაცაა. ჯერჯერობით, ამას მხოლოდ ჩვენი მცირერიცხოვანი ჯგუფი აკეთებს, მაგრამ იმედი გვაქვს, რომ საზოგადოება შემოგვიერთდება და ერთად ვაკეთებთ სიკეთეს, _ ამბობენ მონადირეთა ჯგუფის ადმინისტრატორები: ვახო სიხარულიძე და გაგა ყაჭეიშვილი. დაინტერესებული პირები ჯგუფის წევრებს შეუძლია დაუკავშირდნენ ფეისბუქგვერდზე _ მონადირეთა ჯგუფი "ძამა" ან დარეკონ ტელეფონის ნომერზე: (577) 957048.   ... ...
  • ხანძარი ოზურგეთშიოზურგეთში, ჯორჯიაშვილის ქუჩაზე მელუების საცხოვრებელ სახლს ცეცხლი გაუჩნდა. ოჯახის უფროსი ვახტანგ მლუა ამ დროს სახლში არ იმყოფებოდა და სამაშველო ბრიგადა მეგობარმა გამოიძახა. როგორც სამაშველო სამსახურის უფროსმა, პაატა ლომთაძემ "გურია ნიუსთან" განაცხადა, ამ დროისთვის ხანძარი ... ...
  • IRI-ის კვლევების მიხედვით, გამოკითხულთა უმეტესობა საპენსიო რეფორმას მხარს უჭერს"საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის" (IRI) კვლევების ცენტრის მიერ გამოქვეყნებული საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვის შედეგების მიხედვით, გამოკითხულთა უმეტესობა საპენსიო რეფორმას მხარს უჭერს. კითხვაზე: როგორ შეაფასებდით პარლამენტის მიერ ინიცირებულ საპენსიო რეფორმას, გამოკითხულთა 36%-მა უპასუხა, რომ უფრო მეტად კეთილგანწყობილია. აღნიშნული რეფორმა ნაწილობრივ მოსწონს 23%-ს, ნაწილობრივ არ მოსწონს 11%-ს. პარლამენტის მიერ ინიცირებული საპენსიო რეფორმის გატარებას არ ეთანხმება გამოკითხულთა 18%, არ იცის ან პასუხი არ აქვს გამოკითხვაში მონაწილე ადამიანების 12%-ს. კვლევა მთელი საქართველოს მასშტაბით 2019 წლის 20 მაისი - 11 ივნისის შუალედში ... ...
  • დაკავებისას ბრალდებულებმა სამართალდამცველებს ცეცხლი გაუხსნესსავაჭრო ცენტრ „ქარვასლასთან“ დაკავების დროს ბრალდებულებმა პოლიციას წინააღმდეგობა გაუწიეს და ცეცხლსასროლი იარაღიდან ესროლეს. ინფორმაციას შინაგან საქმეთა სამინისტრო ავრცელებს. შსს-ს ცნობით, ყაჩაღობის ფაქტზე მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში პოლიციამ ორი პირი დააკავა. „მომხდარის დროს არავინ დაშავებულა. ინტენსიურ რეჟიმში გრძელდება საგამოძიებო-ოპერატიული ღონისძიებები. გამოძიება სსკ-ის 179-ე მუხლით მიმდინარეობს“, - აცხადებენ შს ... ...
  • გვარამია: რუსთავი 2_დან მე გამოვედი გამარჯვებული, მაგრამ ამ გამარჯვებას ფასი არა აქვს"მე რუსთავი 2დან გავედი გამარჯვებული. ჩემი მისია შევასრულე - 7 წელი (არხის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი პერიოდი ვიყავი დირექტორი) არხი ვამუშავე წარმოუდგენელ რეჟიმში, ფაქტიურად, ბოლო ორი წელი, საოცრების ხარჯზე. სრულიად არავის დახმარებით, მტრულ გარემოში, ფინანსრური თავდასხმების და არხის ამჟამინდელი მფლობელის დამანგრეველი ყადაღის მიუხედავად, ყველა ხელფასი ყოველთვის გავეცი, თვითონაც არ ვიცი როგორ. ყველას, ვისაც განსაკუთრებულად უჭირდა, დავეხმარე" _ წერს სოციალურ ქსელში რუსთავი 2_ის ყოფილი გენერალური დირექტორი ნიკა გვარამია. მისივე თქმით, "რ2 გახდა სახელმწიფო სახელმწიფოში - სავსე თავისუფალი, ნიჭიერი, ფერადი ხალხით, ვინც არ გაეკარა ბნელ ქართულ ოცნებას, ვისაც უნდოდა დასავლეთი და თავისუფლება, და ვისი ერთადერთი ნავსაყუდელი რ2 გახდა. იმიტომ მიხაროდა მანდ მოსვლა - ქვეყანაში უანალოგო თავისუფლების კუნძული იყო, ჰაერში ეკიდა თავისულფების სუნი": _ამ არხმა 7 წელიწადში დაანგრია ამ ქვეყნის მთავარი მტერი - რუსული გავლენა. დიახ, დაანგირა და გააშიშვლა ხელისუფლება, რომელიც რუსული აღმოჩნდა თავიდან ბოლომდე. ბოლო კვლევით, რაც ვნახეთ, გავრილოვის ღამემდეც კი, რუსეთი არაა ამ ქვეყნის არჩევანი და ამაში ყველაზე მნიშვნელოვანი დამსახურება რ2ისაა, ღრმად მწამს, და ისიც მწამს, რომ რუსებმაც კარგად იციან ეს. იმიტომაც ყეფენ ხან დუმის ტრიბუნიდან, ხან პუტინის პირით და ხან ლავროვის განცხადებებით. დიახ, რუსეთმა კარგად იცის, ვინ იყო მისი მთავარი მტერი საქართველოში. კარგად იცის და არც მალავს. სამწუხაროა, რომ კვლევით ვინცაა ჩვენი არჩევანი, შვიდი წელი ვისი ფასეულობების დასამკვიდრებლადაც ვიბრძოდით სიკვდილ-სიცოცხლის ფასად, იმისი ხელით დავიხურეთ სწორედ. ირონიაა, მაგრამ ძალიან მწარე. ამაზე მოგვიანებით ვისაუბრებ და აუცილებად შევაფასებ ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებას დეტალურად. არაფერი არაა ამ ქვეყნად წმინდა ძროხა, რომლის კრიტიკა არ შეიძლება. მათ შორის, არც ევროსასამართლო. კონსპირაციები განზე დავტოვოთ, საგნობრივი კრიტიკა კი ნამდვილად საჭიროა. მივუბრუნდეთ თემას.  მე რუსთავი2დან გავედი გამარჯვებული. მე მოვუგე ყველა ბრძოლა მტრულად განწყობილ სახელმწიფოს და მის დამნაშავე ბოსს, უზურპატორ ბიძინა ივანიშვილს. მე მოვიგე ყველა ბრძოლა ყველა ეტაპზე საქართველოში, მაგრამ დავმარცხდი იქ, სადაც არ შეიძლებოდა უბრალოდ რომ დავმარცხებულიყავი. ჩვენ ვერ დაგვხურა მთელმა ქრთულმა პოლიტიკურმა მანქანამ, მაგრამ სამწუხაროდ ეს გააკეთა იმან, ვისაც ეს არასგზით არ უნდა გაეკეთებინა.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული. თუმცა ამ გამარჯვებას ნამდვილად ჯობდა გაემარჯვა სხვას, ყველაზე მნიშვნელოვანს მთელ ამ ამბავში.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცხდა ეროსის შექმნილი, ბევრის ღვაწლით განვითარებული, და ბოლოს ჩემი გზარდილი, ათასუბედურება გატარებული, ჩემი და ჩემი გუნდის მიერ მთელ პოსტსაბჭოთა სივრცეში მთავარ და საუკეთესო ტელევიზიად ქცეული რუსთავი 2.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცცხდა თავად რუსთავი 2. დამარცხდა პირველად 25 წლის მანძილზე. პირველად 25 წლის მანძილზე ქვეყნის მთავარი მცველი რუსეთის გავლენისგან, გახდა რუსული. ჯერ ამას ვერ აცნობიერებენ კარგად, სანამ ჩვენი გუნდი კიდევ იქაა და ფაქტიურად წინააღმდეგობის მოძრაობა აქვს გაჩაღებლი და გმირულად იბრძვის მტრულ გარემოში. მაგრამ ძალიან მალე მოვა გაცნობიერების დრო და მაშინ მიხვდებიან ზუსტად ჩვენი მაყურებლები და არამაყურებლებიც, რა კატასტროფას მოაწერა ხელი შვიდამა ევროპელმა მოსამართლემ.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცხდა ჩემი ნაზარდი და საყვარელი რუსთავი 2, ქვეყანაში თავისუფლების და დასავლეთის მთავარი და ალბათ ბოლო ბასტიონი. ქვეყანამ დაკარგა მისი დამოუკიდებლობის განმავლობაში შექმნილი და გაძლიერებული ერთერთი უმნიშვნელოვანესი მონაპოვარი, დასავლეთის, ხარისხის და თავისუფლების სიმბოლო. ქვეყანამ დაკარგა მისი დამოუკიდებლობის პერიოდში შექმნილი უმაღლესი კლასის და დასავლური შინაარსის და დონის ტელევიზია. ალბათ საქართველოს დამოუკიდებლობის პერიოდში შექმნილი მთავარი და ყველაზე წარმატებული ბრენდი - რუსთავი 2. ეს ფაქტი შედგა და მხოლოდ ცოტა დრო ჭირდება ამის სრულად გაცნობიერებას. ეს ფაქტი შედგა და არა მგონია, ოდესმე მისი უკან შექცევა მოხდეს. მე მხოლოდ გამიხარდება და წარმატებას ვუსურვებ, ვინც ამ საქმეს მომავალში ხელს მოკიდებს.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცხდა რუსთავი 2, ხელახლა მოკლეს ეროსი კიწმარიშვილი და დაიხურა ბოლო ფანჯარა დასავლეთში.  რუსთავი 2_დან მე გამოვედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცხდა ჩემი სამშობლო.  რუსთავი 2_დან მე გამოვედი გამარჯვებული, მაგრამ ამ გამარჯვებას ფასი არა აქვს"_ წერს ... ...

არქივი

ზაფრანი

ახალგაზრდობის შენარჩუნებისთვის

ჰარვარდის უნივერსიტეტის ექიმები, დევიდ სინკლერის...

ქსოვა სტრესს ხსნის

ექიმები ქსოვას ნამდვილ წამალს უწოდებენ,...

რაზე მეტყველებს ადამიანის ნაწერი

სპირალი, წრეები - სხვების პრობლემები...

რა უნდათ ქალებს მამაკაცებისაგან?

მამაკაცები ხშირად ამბობენ, რომ ვერ...

კითხვები, რომელიც აფრთხობს მამაკაცს

მამაკაცები მეტად მგრძნობიარე და ადვილად...

ქალმა არ მოინდომოს თორემ...

ძალიან ბევრი ფიქრობს, რომ ქალმა...
კარმიდამო ჩემი

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...