"ვერ გაგირჩევია, სად თავდება კაცი და სად იწყება ცხენი"

ისტორია

"ვერ გაგირჩევია, სად თავდება კაცი და სად იწყება ცხენი"

4 ივნ. 2019, 16:26:02

ყოველთვის მაკვირვებდა, თუ საიდან ისწავლეს უბრალო ღარიბმა გურულმა გლეხებმა ასეთი ოსტატური ცხენზე ჯირითი და ტრიუკების გაკეთება, მაშინ, როცა, როგორც ვიცი, საცხენოსნო სკოლა არ არსებობდა.

1862 წლის შემოდგომაზე, გურიაში იმოგზაურა პრუსიის სამეფოს პრინცმა ალბრეხტ ჰოჰენცოლერნმა და მოგვიანებით გამოსულ წიგნში ,,კავკასიაში 1862” მან რამდენიმე გვერდი მიუძღვნა გურიის ყოფა_ცხოვრებას, სადაც მითითებულია, რომ 30 სექტემბერს გურიის მილიციამ სტუმრებს საჩვენებელი ბრძოლა, სროლა და ჯირითი მოუწყო, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ საცხენოსნო ტრადიციას, მიუხედავად სკოლის უქონლობისა, საქართველოში და მათ შორის გურიაში ძლიერი ფესვები ჰქონდა. 

ამასვე მიუთითებს ვარლამ ჩერქეზიშვილი, რომელიც ლონდონელის ფსევდონიმით აქვეყნებდა წერილებს გაზეთში ,,ცნობის ფურცელი”. ლონდონში  გურული ცხენოსნების ერთ-ერთი გამოსვლით მოხიბლულმა ინგლისელმა მაყურებელმა ჩერქეზიშვილს-ლონდონელს განუცხადა: `საკვირველი მხედრები არიან! ავსტრალიის და ამერიკის მინდვრებში ვყოფილვარ, ასობით და ათასობით ვიცნობდი ცხენოსნებს, მაგრამ მაგათი მსგავსი კი არაფერი არ მინახავს. ეს კაცები, ასე გგონია, ცხენზე ამოსულები არიანო. ვერ გაგირჩევია: სად თავდება კაცი და სად იწყება ცხენი, ალბათ, იმათ ქვეყანაში კარგი ცხენოსნობის სკოლაა გამართული...

- რასა ბრძანებთ! ვუპასუხე, _ რის ცხენოსნობის სკოლა! ჩვენებური სოფლის ახალგაზრდობაა; ჩვენებურ სახალხო დღეობებში ყოჩაღი და მარჯვე ახალგაზრდა კაცები ყოველთვის ასე აჯირითებენ ცხენებს თავიანთ სატრფო ქალებსა და ტოლებს წინ.

- საკვირველია! აი, მექსიკელებმაც, ეხლა რომ ვნახეთ, ცხენზე კარგი ჯდომა იციან, მაგრამ ამ მთიელების შნო, სიმკვირცხლე და ყოჩაღობა კი არა აქვთ. მართალს ამბობთ: ცხენოსნობის სკოლაში კაცი ვერ შეისწავლის ასეთ კარგ მხედრობას. აქ ხანგრძლივი ეროვნულის ცხოვრების ტრადიცია სჩანს. საკვირველი კია და.

აი, კიდევ ერთი მაგალითი, რომელიც მოყვანილი აქვს ზოია ტუღუმს წიგნში ,,ეთნოგრაფიული მასალები ნინოშვილის მუზეუმის ფონდიდან”.

გურიელებთან სამსახურში იდგა პატარა ტანის კაცი ჯურუყვეთიდან სამანდალ გიგინეიშვილი. ის ძალიან ხუმარა იყო და ეშმაკი. ერთ დღეს გურიელებს სამეგრელოდან თავად-აზნაურობა ესტუმრა. გაიშალა დიდი სუფრა, თამადად აირჩიეს ვახტანგ გურიელი. ქეიფი კარგა ხანს გაგრძელდა და შეზარხოშებული სტუმრები სასახლის მდებარე სამი ჭადრის ქვეშ გაკეთებულ ,,სკამეიკებზე” სულის მოსათქმელად მოთავსდნენ.

ამ დროს გამოჩნდა სამანდალ გიგინეიშვილი. ვახტანგმა სტუმრებს უთხრა, როცა მოგვესალმება არ შეიმჩნიოთ რომ ხედავთო. სამანდალი მიესალმა საზოგადოებას, არანაირი, პასუხი. ასე განმეორდა სამჯერ. მიხვდა სამანდალი, რომ რაღაც ეშმაკობას ჰქონდა ადგილი, ჰოდა, არც აცია და არც აცხელა, ზურგი შეაქცია სტუმრებს, ჭადარს ამოეფარა, ჩაიძრო შარვალი და ჩაიცუცქა. გაკვირვებულმა გურიელმა დაუძახა: რას შობი სამანდალ? წამოხტა შარვალჩამძვრალი სამანდალი: ბიჯო, ნამეტარი სასირცხო გამიკეთებიაო. მე ტყეში მეგონა თავის, თქვენ კი ჯირკებად მომეჩვენეთო. გამოურბინა სტუმრებს და გაქანდა ქუხნასკენ.

-ყოჩაღ, სამანდალ ყოჩაღ! შეაქეს სტუმრებმა. რომ გვეკადრებოდა იგი გაგვიკეთა ამ კაცმაო. სტუმრებმა დაიძახეს - ცხენი ეკუთვნის ამ კაცს საჩუქრადო!

მეორე დღეს ჯაბა გურიელმა თეთრი ცხენი აჩუქა სამანდალს. ახლა მოვუსმინოთ ამ ამბის გადმომცემს თომა ინგოროყვას: ,, უყურებენ თელი ურცხო ხალხი... სტუმრები... უბზერენ სამანდალას, რას გააკეთებს... მოუტანეს უნაგერი და აღვირი. შეკაზმა კარგათ და შეჯდა ზედ, გააჭენა მაგრათ, ხან თავით დაეყუდა ცხენზე, ხან პლატოკი გადააგდო გაჭენებულზე. აქეთ გაურბინ- გამოურბინა ჭენებით. პლატოკი ხელით აიღო. ბეური თვალთმაქცობა გააკეთა ცხენის ჭენების დროს ჯირითში. სიცილით და ხელის ტაშის დაკვრით შეეგებენ სამანდალს...”

ყოფილა შემთხვევები როდესაც გურულები საზღვარგარეთ სწავლობდნენ საჯირითო ილეთებს. ბევრი გურული თუმცა კარგი ცხენოსანი იყო, მაგრამ ტრიუკების კეთება არ ეხერხებოდა.

 ერთი ასეთი ფაქტია მოყვანილი ნიკოლოზ ჭყონიას წერილში, რომელიც სავარაუდოდ 1912-13 წწ თარიღდება: ,,...ამას გარდა, მე რომდი ცხენოსანი რომ არ ვიყავი, ყველამ იცის, მაგრამ ჯერჯერობით გაჭენებულ ცხენზე გადმოხტომა და შეჯდომას ვაკეთებ და აწი ხვთის იმედი მაქ, რომ სხვაიც გავაკეთო”. ასევე ასწავლიდნენ ტრიუკების კეთებას სრულიად ახალგაზრდა ბარბალე ზაქარეიშვილ-იმნაძეს.




 ახალი ამბები
  • ორი გარდაცვლილი და ერთი დაშავებული - ძლიერი ავარია ხობშიორი ადამიანი გარდაიცვალა და ერთი მძიმედ დაშავდა ხობის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჭალადიდში მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად. თვითმხილველების ინფორმაციით, მერსედესის მარკის ავტომობილის მძღოლმა,სავარაუდოდ,საჭე ვერ დაიმორჩილა, გზის სავალი ნაწილიდან გადავიდა და ხეს შეეჯახა. რაც შეეხება დაშავებულს,იგი ამ დროისთვის ფოთის საავადმყოფოში გადაიყვანეს. შსს-მ გამოძიება სსკ-ის 276-ე მუხლით ... ...
  • ნიკა გვარამია კრიმინალურ პოლიციაში დაიბარეს"მთავარი არხის" დირექტორი, ნიკა გვარამია კრიმინალურ პოლიციაში დაიბარეს. მისი ადვოკატი, დიმიტრი საძაგლიშვილი რადიო თავისუფლებას ეუბნება, რომ ის 19 წლის ფეხბურთელის, გიორგი შაქარაშვილის გარდაცვალების საქმეზე დაიბარეს. საძაგლიშვილი ასევე აცხადებს, რომ გვარამია 17 საათზე დაიბარეს, თუმცა ის უწყებაში არ მივა. ადვოკატი განმარტავს, რომ გვარამია მზად არის მოსამართლის თანდასწრებით გამოკითხვას დათანხმდეს. 19 წლის ფეხბურთელის, გიორგი შაქარაშვილის გარდაცვალების საქმეზე, გამოძიება უკვე 4 მუხლით მიმდინარეობს: თავისუფლების უკანონოდ აღკვეთის, ძალადობის, ჯგუფური ძალადობის ორგანიზების და ჯგუფურად განხორციელებული განზრახ მკვლელობის მუხლებით. საქმეზე 17 პირს აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა აქვს შეფარდებული. ისინი ბრალს არ აღიარებენ. წყარო: რადიო ... ...
  • ავარია ქვაბღასთან _ როგორია დაშავებულების მდგომარეობაბახმაროსკენ მიმავალ გზაზე, ქვაბღასთან, ავტომობილი, რომლითაც 6 ადამიანი, მათ შორის 8 თვის ბავშვი მგზავრობდა, ხიდიდან გადავარდა. დაშავებულები ჩოხატაურის სამედიცინო ცენტრებში გადაანაწილეს, რომელთაგან 1-მა კლინიკა ამ დროისთვის უკვე დატოვა, 1 დაშავებული კი ქუთაისში გადაიყვანეს. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლის თანაშემწის ნაბეღლავის ადმინისტრაციულ ერთეულში, ნოდარ ირემაძის ინფორმაციით, დაშავებულები ჩოხატაურელები არიან. „ავტოკატასტროფა მოხდა ღამით. მოხდა სწრაფი რეაგირება. შემთხვევის ადგილას იმყოფებოდა სამაშველო სამსახური. სასწრაფომ დაშავებულები გადაიყვანა საავადმყოფოებში. ცალკე წაიღეს ავტომობილი.   ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ჩოხატაურელები დაშავდნენ“,_ ამბობს ირემაძე. ჩვენს კითხვაზე, ხშირია თუ არა ავტოსაგზაო შემთხვევები გზის ამ მონაკვეთზე, ნოდარ ირემაძე გვპასუხობს, რომ გზა აღნიშნულ მონაკვეთზე კარგია და არც ავარიები ხდება ხშირად. „წელს ეს პირველი ავტოსაგზაო შემთხვევაა ამ ტერიტორიაზე. გზა ძალიან კარგია. მთავარია, მძღოლი იყოს ყურადღებით. რას უკავშირდება მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევა, არ ვიცი“,_ გვპასუხობს ირემაძე. 6 დაშავებულიდან 2 _ მამაკაცი და ქალი "ჯანმრთელობის სახლ გურიაში“ გადაიყვანეს. კლინიკის მთავარი ექიმი თემურ კოროშინაძე: „ჩვენთან შემოიყვანეს 2 დაშავებული პიროვნება 1 მამაკაცი და 1 ქალი. მამაკაცს ჰქონდა ყბის ძვლის მოტეხილობა და გადაგზავნილი იქნა ქუთაისში ქირურგიული ჩარევისთვის. ქალს ტვინის შერყევა და ნეკნის მოტეხილობა აღენიშნება“,_ გვითხრა კოროშინაძემ. 4 დაშავებული, მათ შორის 8 თვის ბავშვი ჩოხატაურის სამედიცინო ცენტრ "მედალფაში" შეიყვანეს. „მედალფას“ დირექტორის, ანტონ ხუნდაძის თქმით, დაშავებულების სიცოცხლეს საფრთხე არ ემუქრება. 1 პაციენტი უკვე გაწერეს და 2 დღეში დანარჩენებიც დატოვებენ კლინიკას. „4 დაშავებული შემოიყვანეს ჩვენს კლინიკაში, 1 _ უკვე გავწერეთ და 3 _ რჩება. მათ სიცოცხლეს საფრთხე არ ემუქრება. ჩვენთან დაკვირების ქვეშ არის 8 თვის ბავშვიც. სერიოზული დაზიანებები არ აღენიშნება და 2 დღეში მასაც გავწერთ“, _ ამბობს ... ...
  • ნაპირზე ტანსაცმელი იპოვეს- რიონში დასაბანად შესულ 72 წლის კაცს ეძებენსამტრედიის შესასვლელში, აღმაშენებლის ქუჩის მიმდებარედ, მდინარე რიონის ნაპირზე 72 წლის როლანდ თვალაბეიშვილის ტანსაცმელი იპოვეს. მისი შვილის, ჯონი თვალაბეიშვილის განცხადებით, მამა გუშინ, დაახლოებით 16:00 საათზე გავიდა სახლიდან მდინარე რიონზე, დასაბანად. დღეს დილიდან უკვე მიმდინარეობს მდ. რიონზე საძიებო ღონისძიებები. ადგილზეა სამტრედიის და ქუთაისის როგორც ქვეითი, ასევე სამაშველო ჯგუფები საფრენი აპარატი დრონით და განსაკუთრებულ სიტუაციებზე რეაგირების მყვინთავთა ჯგუფი, წყალზე საძიებო სკანერი "ექოლოტით" აღჭურვილი გასაბერი და მოტორიანი ნავებით. ადგილზე იმყოფება მუნიციპალიტეტის მერი ვალერი ... ...
  • შაქარაშვილის საქმე- დამამძიმებელ გარემოებებში ჯგუფურად განხორციელებული განზრახ მკვლელობა გიორგი შაქარაშვილის გარდაცვალების საქმეზე ექსპერტიზის დასკვნის შემდგომ უკვე არსებულ კლასიფიკაციას  დაემატა დამამძიმებელ გარემოებებში ჯგუფურად განხორციელებული განზრახ მკვლელობა, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით და გამოძიება გიორგი შაქარაშვილის გარდაცვალების ნაწილში წარიმართება აღნიშნული კვალიფიკაციით. შეგახსენებთ, რომ ფეხბურთელი მცხეთაში, დაბადების დღის აღსანიშნავ წვეულებაზე წავიდა, შემდეგ კი გაუჩინარდა. მაშველებმა მის ცხედარს რამდენიმე დღიანი ძებნის შემდეგ მდინარეში მიაგნეს. "ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, გიორგი შაქარაშვილის სიკვდილის მიზეზია ასფიქსია წყალში დახრჩობით. ამავდროულად, გიორგი შაქარაშვილის ცხედარზე აღინიშნება სიკვდილის წინა ახლო პერიოდში მკვრივი-ბლაგვი საგნის მოქმედებით მიყენებული, სიცოცხლისდროინდელი დაზიანებები შუბლის/თავის, ორივე თვალბუდის, ზედა და ქვედა ტუჩის მიდამოებში, მარჯვენა იდაყვის სახსრისა და მარჯვენა წინამხრის მიდამოებში, აგრეთვე მუცლის, საზარდულის, ბოქვენის, წელისა და ორივე დუნდულოს მიდამოებში. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, აღნიშნული დაზიანებები, იზოლირებულად აღებული, ატარებენ სხეულის დაზიანებათა მსუბუქი ხარისხის ნიშნებს“, - ნათქვამია პროკურატურის ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ გაქვს თუ არა კარგი ზოგადი განათლება?

რომელ ცნობილ მეცნიერს მიენიჭა 1921...

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...

შვრიის ორცხობილა მოხალვის მეთოდით

მსუბუქი, გემრიელი და ზაფხულისთვის შესაფერი...