სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში

კარმიდამო ჩემი

სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში

1970 იან 1 04:00:00
ქვეყნის რეალური განვითარების უმნიშვნელოვანესი რესურსის, საექსპორტო პოტენციალის, სასურსათო უსაფრთხოებისა და დასაქმებულთა რაოდენობის მიხედვით, სოფლის მეურნეობა კვლავაც საქართველოს ეკონომიკის უმნიშვნელოვანეს დარგს წარმოადგენს. ყოველივე ზემოთქმული ასევეა გაწერილი საქართველოს მთავრობის სამოქმედო გეგმაში, თუმცა, რეალობა სულ სხვაა _ სოფლის მეურნეობა, ფაქტობრივად განადგურებულია, მისი, აღორძინებისთვის კი, ამ დრომდე, მხოლოდ განცხადებები კეთდება. ფაქტობრივად, არც სამეურნეო კოოპერირების მექანიზმი არ არსებობს.

რა მოხდა და რა ხდება ამ კუთხით საქართველოში, როგორი სურათი იხატება დღეისთვის და რა არის გამოსავალი, ამ საკითხებზე ექსპერტი ბექა ნაცვლიშვილი გვესაუბრება.

_ ბატონო ბექა, რა მოხდა საქართველოს სინამდვილეში, საიდან დაიწყო ის ნეგატიური პროცესები, რომელმაც დღემდე მოგვიყვანა?

_ საბაზრო ურთიერთობათა მოდელი, რომელიც საქართველომ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ აირჩია, ძირითადად ფასწარმოქმნის ლიბერალიზაციას, დარგთაშორის კავშირების რეგულირების პროცესებიდან სახელმწიფოს ჩამოცილებასა და სოციალური გარანტიების შემცირებას ითვალისწინებდა.

"ვარდების რევოლუციის" შედეგად, მოსულმა ხელისუფლებამ უფრო რადიკალური, ნეოლიბერალური კურსი აირჩია და სრულიად მოიხსნა პასუხისმგებლობა ეკონომიკური ურთიერთობის რეგულირებაზე და ზოგადად ეკონომიკის სტიმულირებაზე, რაც მთლიანად ბაზარს, როგორც მარეგულირებელ მექანიზმს, გადააბარა. თავისთავად ცხადია, საბჭოთა დაგეგმვითი ეკონომიკის გამოცდილების მქონე მეწარმე სუბიექტებმა როგორც შიდა, ასევე, საერთაშორისო ბაზარზე არსებული კონკურენციის პირობებში, ვერ აუბეს მხარი ახალ რეალობებს, რაც ქვეყნის წარმოებითუნარიანობაზე მძიმედ აისახა. განსაკუთრებით მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა სოფლის მეურნეობა.

_ ხომ არ გახდა ამ ყველაფრის მიზეზი ის, რომ არ არსებობდა და არ არსებობს ერთიანი სახელმწიფო რეგულაცია?

_ 1996 წელს სასოფლო სამეურნეო პროდუქცია მთლიან ეროვნულ დოვლათში 33%-ზე მეტს შეადგენდა, სადღეისოდ მისი წილი ოთხჯერ შემცირდა და 8.3%-ს არ აღემატება. კოლმეურნეობებისა და საბჭოთა მეურნეობების გამოცდილების შედეგად დაკნინებული თვითინიციატივის უნარის მქონე ქართველი გლეხი საბაზრო ეკონომიკის გამოწვევების წინაშე მარტო აღმოჩნდა. დღეს საქართველოს ხელისუფლების სასოფლო სამეურნეო პოლიტიკა შორს არის კომპლექსური მიდგომებისგან და მხოლოდ ერთჯერადი, ლოკალური ჩარევებით შემოიფარგლება. ეს კარგად ჩანს სოფლის მეურნეობაზე გამოყოფილ სახელმწიფო საბიუჯეტო ასიგნებების რაოდენობაზე, რომელიც 60,802 ათას ლარს შეადგენს, რაც მხოლოდ საბიუჯეტო ხარჯების 0,9% წარმოადგენს. მრავალი ექსპერტისა და პრაქტიკოსის აზრით, სოფლის მეურნეობის უფრო დაბალანსებული და ეფექტური განვითარება მოითხოვს საბაზრო მექანიზმებთან ერთად კოოპერირების მექანიზმების ამუშავებას. კოოპერირება წარმოადგენს მიწების გამასივების, ხარჯების შემცირების, ტექნოლოგიური განვითარებისა და საბოლოო ჯამში, ევროპული სტილის ინსტიტუციონალური მოწყობის ჩამოყალიბების გზას.

_ როგორია მსოფლიო პრაქტიკა ამ მხრივ?

_ მსოფლიოში არსებული შინამეურნეობების ზომების რეგულირების პრაქტიკა, მათი ოპტიმალური გამოყენებისა და მეურნეობების მდგრადი განვითარების მიზნით, რიგ მიდგომას გვთავაზობს. ამ მიმართულებით სახელმწიფო პოლიტიკა მსოფლიოში ძირითადად გეოგრაფიული და ისტორიული განვითარების ფაქტორების გათვალისწინებით ხელმძღვანელობს. დღესდღეობით, ძირითად, ტენდენციას შინამეურნეობების ზომების გამსხვილება წარმოადგენს. სამხრეთ ევროპის რიგ ქვეყნებში ფერმერული მეურნეობების სარგებლობაში არსებული მეურნეობათა ზომა, ნაკვეთების დაქუცმაცების თავიდან ასაცილებლად, დადგენილი ქვედა ზღვრის საშუალებით რეგულირდება. სკანდინავიის ქვეყნების პრიორიტეტს, სოფლიდან ქალაქში მიგრაციის პროცესის შესაჩერებლად, მცირე მეურნეობების შენარჩუნება წარმოადგენს.

საქართველოში 2004 წლის სასოფლო-სამეურნეო აღწერამ აჩვენა, რომ სასოფლო სამეურნეო მიწების მქონე შინამეურნეობების 43,2%-ს ჰქონდა 0,5 ჰა-ზე ნაკლები; 0,5-0,99 ჰა მიწა ჰქონდა 32%-ს მეურნეობებისას ე.ი. 1 ჰა-ზე ნაკლები ჰქონდა 75,2%-ს მეურნეობებისა; 1-1,99 ჰა-მდე ჰქონდა მხოლოდ 18,3%-ს მეურნეობებისა; 2-2,99 ჰა _ 3%-ს და 3-4 ჰა კი 1,4 %-ს შინამეურნეობებისა. აღსანიშნავია, რომ ეს მეტად მცირე ზომის ფართობიც დანაწევრებულია და გაბნეულია 2-3 და რიგ რეგიონებში უფრო მეტ ნაკვეთად.

ოჯახური მეურნეობის საშუალო ფართობებისა და ნაკვეთების საშუალო რაოდენობის მხრივ, საქართველოს რეგიონები არსებითად განსხვავდებიან. თუ მთლიანად საქართველოს კონტოლირებად ტერიტორიაზე საშუალოდ ერთი ოჯახური მეურნეობა სარგებლობდა 1,05 ჰა-ით; რეგიონებში ეს მონაცემი შეადგენდა (ჰა-ში): გურია _ 0,82; აჭარა _ 0,5; იმერეთი _ 0,64; კახეთი _ 1,9; მცხეთა-მთიანეთი _ 0,99; რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი _ 0,89; სამეგრელო-ზემო სვანეთი _ 0,71; სამცხე-ჯავახეთი _ 2,21; ქვემო ქართლი _ 0,95 და შიდა ქართლი _ 0,9.

საქართველოში უპრიანი იქნებოდა მეურნეობათა გამსხვილება საშუალოდ 2-3 ჰექტრამდე, მაგრამ დღევანდელი რეალობის გათვალისწინებით, როცა სოფლად განადგურებულია ან ამორტიზირებულია მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და შინამეურნეობების კრიტიკული ნაწილი ფინანსური რესურსების უქონლობას უჩივის, შინამეურნეობების გამსხვილება კარგავს აზრს. ამრიგად, შინამეურნეობების ტექნიკური აღჭურვილობის დონე მეტად დაბალია. ნაკვეთების დაქსაქსულობის, სამუშაოების არაერთდროულად ჩატარების გამო, იხარჯება მეტი საწვავი, ტექნიკა გამოიყენება არაეფექტურად. იკვეთება ტენდენცია, მექანიზირებული სამუშაოების შემცირებისა და ცოცხალი გამწევი ძალით (ხარი, ცხენი) თუ ხელის იარაღებით შრომის გადიდებისა. საერთაშორისო დონორების დახმარებით მიღებული სასოფლო სამეურნეო ტექნიკა, რომელიც რიგ რეგიონებზე გადანაწილდა, არსებითად ვერ ცვლის არსებულ სურათს.

_ ბატონო ბექა, სავალალოა შინამეურნეობების ეკონომიკური და ფინანსური მდგომარეობაც.

_ ზემოთ აღნიშნულის გათვალისწინებით, მეურნეობათა გამსხვილება შესაძლებელი იქნებოდა მცირე მეურნეობათა რაოდენობის შემცირებისა და მსხვილი ფერმერული მეურნეობების ზრდის ხარჯზე. ყოფილი მცირე მეურნეობების მფლობელთა დიდი ნაწილი, რომელიც წარმოქმნილ მსხვილ ფერმერულ მეურნეობებში ვერ დასაქმდებოდა, იძულებული იქნებოდა ადგილზე, ან ქალაქად ეძებნა არასასოსფლო-სამეურნეო სამუშაო. ინდუსტრიის სექტორის სიმცირისა და სერვისის სექტორში დასაქმების თვალსაზრისით, უმძიმესი მდგომარეობის გათვალისწინებით უმუშევრობის ისედაც სავალალო მდგომარეობა უფრო დამძიმდებოდა.

თუ ევროპული სახელმწიფოების გამოცდილებას გავითვალისწინებთ, არსებული სიტუაციიდან ოპტიმალურ გამოსავალს სასოფლო სამეურნეო კოოპერატივებისა და კავშირების შექმნა წარმოადგენს. ეს ერთობლივად ნედლეულის შეკრების, გადამუშავების, შენახვის, წარმოებისა და რეალიზაციის მიზნით ან ერთობლივად სხვადასხვა წარმოების საშუალებების (თესლები, სასუქები, სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა) შეძენისა თუ მცირე საოჯახო მეურნეობების მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთების კოლექტიურად სარგებლობის მიზნით, სხვადასხვა დონის ფერმერული გაერთიანებების შექმნას გულისხმობს. კოოპერაცია ამცირებს მასში გაერთიანებული შინამეურნეობების წარმოებისა და ტრანსაქციულ ხარჯებს და ზრდის მათ რენტაბელურობას.

_ თუმცა, ჩვენ ვიცით, სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში.

_ კოოპერირების ერთ-ერთ მიზანს ნატურალური მეურნეობიდან საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლა წარმოადგენს, რადგან ნატურალური მეურნეობების მიზერული შემოსავლების გათვალისწინებით, კოოპერირების გარეშე მისი საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლა წარმოუდგენელია. სტატისტიკური მონაცემების თანახმად, მეურნეობათა 82% პროდუქტს აწარმოებს ძირითადად საკუთარი მოხმარებისთვის, ხოლო 18% _ გასაყიდად. 2004 წლის მონაცემებით, საშუალოდ მეურნეობათა თვიურ შემოსავლებში სოფლის მეურნეობის პროდუქტების რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი საერთო შემოსავლების მხოლოდ 20 პროცენტს წარმოადგენდა. მაშასადამე, მეურნეობათა კრიტიკული უმრავლესობა ნატურალური მეურნეობით არის დაკავებული. ნატურალური მეურნეობის მქონე ოჯახი იძულებულია, თუ გინდ მცირე რაოდენობის, მაგრამ შეძლებისდაგვარად სხვადასხვა კულტურები გააშენოს თავის მეურნეობაში, რათა დაზოგოს საკვები პროდუქტების შეძენაზე ფინანსური რესურსები. გარდა ამისა, ის რისკების გადანაწილებას ცდილობს _ თუ ერთი კულტურის მოსავალი გაფუჭდა, მას რჩება სხვა კულტურის მოსავალი, რომლითაც იგი შეძლებს თავის გატანას. განსხვავებით ნატურალურისგან, საბაზრო მეურნეობა ერთი რომელიმე კულტურის მაქსიმალურ მოსავალსა და რენტაბელურობაზეა ორიენტირებული, რადგან რომელიმე კონკრეტულ კულტურაზე ორიენტაცია ამცირებს სამეწარმეო ხარჯებსა და ხდის მას უფრო მომგებიანს.

_ რა მდგომარეობაა ამ მხრივ ქართულ სოფლებში, არის თუ არა სოფლის მოსახლეობა შეკრული მდიდარი სოციალური კაპიტალით, თუ დაქსაქსულია?

_ ქართულ სოფლებში სოციალური ურთიერთობების ინტენსივობა საკმაოდ მაღალია, მაგრამ ამ ურთიერთობების შედეგად ინსტიტუტების ჩამოყალიბება, რომლებიც ხელს უწყობს ნატურალური მეურნეობიდან საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლას, ვერ ხერხდება.

თანამშრომლობა ძირითადად ხდება ნათესავებსა და მეზობლებს შორის და არის საკმაოდ ხშირი (მაგალითად, ნადი, რომლის დროსაც მეურნეები ერთმანეთს მოსავლის აღებაში ეხმარებიან), თუმცა, ერთჯერადი ურთიერთდახმარებითა, ან ვერტიკალურ ურთიერთობებზე აგებული ინიციატივებით შემოიფარგლება (მაგალითად, რწმუნებულის მიერ ინიცირებული რომელიმე საქმიანობა, რომელიც სოფლის მცხოვრებლების ჩართულობას მოითხოვს). ამ სახის თანამშრომლობის შედეგად, ურთიერთობა არ გენერირდება და არ წარმოშობს ურთიერთობების უფრო მაღალ ხარისხს. სივრცე, სადაც ამ ტიპის თანამშრომლობის საჭიროება დგება, არ მოითხოვს ამ ურთიერთობაში ინვესტირებას, რადგან ისინი ტერიტორიული სიახლოვისა და გაზიარებული წარმომავლობის ფონზე, არის უკვე ნდობის მაღალი ხარიხით გამსჭვალული და საკმაოდ მყარი.

_ სახელმწიფომ რა უნდა გააკეთოს სამეურნეო კოოპერირების მიმართულებით?

_ უპრიანი იქნებოდა სახელმწიფოს მხრიდან იმ ზომების მიღება, რომლებიც გააუმჯობესებდა სამეწარმეო გარემოს და ეკონომიკურ ურთიერთობებს გახდიდა უფრო სტაბილურსა და გათვლადს, გააჩენდა საჯარო სივრცეს, საერთო საკუთრებისა და საზოგადო სიკეთეების შექმნისა და განკარგვის შესაძლებლობას, რის გასახორციელებლადაც კოოპერირება იქნებოდა აუცილებელი და რაციონალური. შედეგად, გაუმჯობესებული სოციალური გარემო გაზრდიდა თემთან ურთიერთობის საჭიროებისა და თემის შიგნით თვითრეალიზაციის შესაძლებლობის განცდას.




 ახალი ამბები
  • „საყურიანი ბიჭები ქართველობას არ შეეფერება“ _ ახალგაზრდებს მეტროში ფიზიკურად გაუსწორდნენ წუხელ, გვიან ღამით, „რუსთაველის“ მეტროში რამდენიმე ადამიანი ორ ახალგაზრდას ფიზიკურად გაუსწორდა.  „საყურიანი ბიჭები ქართველობას არ შეეფერება“, - ამ სიტყვებით მიმართავდნენ ახალგაზრდებს, რომლებიც სავარაუდოდ მუსიკოსები იყვნენ. მოგვიანებით, ახალგაზრდებს მეტროს გასასვლელში ფიზიკურად გაუსწორდნენ.  ინციდენტზე გამოძიება ხულიგნობისა და ძალადობის მუხლებით დაიწყო.  შსს-ს ცნობით, ფაქტზე გამოძიება მიმდინარეობს სსკ-ის 239-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რაც ხულიგნობას გულისხმობს, ასევე გამოძიება დაწყებულია სსკ-ის 126-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით, რაც რასობრივი, რელიგიური, ეროვნული ან ეთნიკური შეუწყნარებლობის ნიადაგზე ჩადენილ ძალადობას გულისხმობს. ინციდენტის ამსახველ ვიდეოს პირველი არხი ... ...
  • ქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტი კალისტრატე გარდაიცვალაქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტი მეუფე კალისტრატე, რამდენიმე საათის წინ, ქუთაისის ინტერვენციული მედიცინის ცენტრში გარდაიცვალა. მეუფე კალისტრატემ რამდენიმე დღის წინ მძიმე ოპერაცია გადაიტანა და უგონო მდგომარეობაში იმყოფებოდა. ქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტი, მეუფე კალისტრატე (მარგალიტაშვილი) 1938 წლის 20 ოქტომბერს, თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდისუბანში დაიბადა. 1982 წლიდან ბეთანიის მონასტრის მორჩილია. ამავე წელს აღიკვეცა ბერად. 1983 წლის აპრილიდან დაინიშნა ალავერდის ჯვართამაღლების სახელობის ტაძრის წინამძღვრად, რამოდენიმე თვეში აკურთხეს ეპისკოპოსად. სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ისა და წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით დაინიშნა ქუთაის-გაენათის ეპარქიის მმართველად. 1989 წლის 8 თებერვალს მეუფე კალისტრატე აღყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის, 1992 წლის 25 დეკემბერს კი - მიტროპოლიტის ... ...
  • სემეკი საოჯახო ტიპის სასტუმროებისთვის სასმელი წყლის ტარიფის მოდელზე იმსჯელებს20 ივნისის საჯარო სხდომაზე საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია (სემეკ) საოჯახო ტიპის სასტუმროებისთვის სასმელი წყლის ტარიფის მოდელზე იმსჯელებს. აღნიშნულ საკითხზე სემეკმა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება 2019 წლის იანვარში დაიწყო. ამ პერიოდის განმავლობაში რამდენიმე შეხვედრა გაიმართა დარგის ექსპერტებთან და საოჯახო სასტუმროების მფლობელებთან. სემეკი კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ ის პირები, რომლებიც აქირავებენ ბინებს როგორც დღიურად, ისე გრძელვადიან პერიოდში, სხვადასხვა საიტის მეშვეობით, მოხმარებული სასმელი წყლის საფასურს ისევ საყოფაცხოვრებო ტარიფით გადაიხდიან. კომისიის გადაწყვეტილება მხოლოდ საოჯახო ტიპის სასტუმროებს შეეხება. (R) ... ...
  • როგორ გადაჭრა ბათუმმა უწყლობის და ზღვის დაბინძურების პრობლემა ევროკავშირის დახმარებით დაბა ჩაქვში, მრავალსულიან ოჯახში მცხოვრები ნინო ქათამაძე ამბობს, რომ სასმელი წყლის 24-საათიან უწყვეტ მომარაგებასა და სისუფთავეს მისთვის, ისევე როგორც დანარჩენი მოსახლეობისთვის, დიდი მნიშვნელობა აქვს. ამ დასახლებაში ვიდრე წყალმომარაგების ახალ სისტემაზე გადავიდოდნენ, ნინო ამბობს, რომ წყლის ჭავლი ტანსაცმლისა თუ ჭურჭლის სარეცხი მანქანის ჩართვას არ ჰყოფნიდა. წყალი ხშირად წყდებოდა კიდეც. არადა, მთელი ბათუმი, სადაც 165 ათასი ადამიანი ცხოვრობს და ბათუმის შემოგარენიც, სასმელი წყლით სწორედ იმ მდინარის (ჩაქვისწყლის) სათავიდან მარაგდება, რომელიც ნინო ქათამაძის სახლიდან ათეულ მეტრში მიედინება. ჩაქვსა და ბათუმში ცალკე ტექნიკური წყალი არ აქვთ, მოსახლეობას მხოლოდ ერთი - სასმელი წყალი მიეწოდება. „ყოველი გაწვიმება გვაშინებდა. წყალი იმღვრეოდა, ბინძურდებოდა და სასმელად უვარგისი ხდებოდა. გრაფიკით მოგვეწოდებოდა ხან როდის - ხან როდის. ერთი წელია, რაც წყალმომარაგების ახალ სისტემაზე გადავედით და მრიცხველიც დაგვიმონტაჟეს. ახლა 24 საათის განმავლობაში სუფთა წყალი გვაქვს, დიდი შეღავათია,“ - ამბობს ნინო ქათამაძე. ჩაქვის მცხოვრებ ნინო ქათამაძის ოჯახი წყალმომარაგების ახალ სისტემაში ერთი წლის წინ ჩაერთო  ნინოს ოჯახი სასმელი წყლით ახლა ჩაქვის ახალი რეზერვუარიდან მარაგდება,  რომელიც ევროკავშირისა და KFW-ს დაფინანსების ფარგლებში ორი წლის წინ მოეწყო. 2500 კუბური მეტრის მოცულობის ეს რეზერვუარი 1100 აბონენტისთვის წყლის უწყვეტ რეჟიმში მიწოდებას უზრუნველყოფს. რეზერვუარის მშენებლობას 900 823 ევრო დასჭირდა. ცალკე პროექტის ფარგლებში ჩაქვში მეორე, შედარებით მცირე, 900 კუბური მეტრი მოცულობის წყლის სამარაგო რეზერვუარიც აშენდა. ჩაქვის №1 2500 კუბური მეტრის მოცულობის რეზერვუარიდან წყლით 1100 აბონენტი მარაგდება ჩაქვში, ასევე, ბათუმსა და მის შემოერთებულ ტერიტორიაზე კომუნალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ყველაზე დიდ ინვესტიციას გერმანია-საქართველოს ფინანსური თანამშრომლობის პროგრამის ფარგლებში ახორციელებს გერმანიის განვითარებისა და რეკონსტრუქციის ბანკი KFW და ევროკავშირის საინვესტიციო სამეზობლო ფონდი. კომუნალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია რამდენიმე წელია მიმდინარეობს. ჩაქვში ჩატარებული სამუშაოები რეაბილიტაციის მესამე ფაზაში შედის. ამ ფაზაში ჩაერთო ევროკავშირის თანადაფინანსებაც. სწორედ KFW-ის დაფინანსებითა და ევროკავშირის გრანტით განხორციელდა პროექტი, რაც წყალმომარაგებისა და ნაწილობრივ წყალარინების (საკანალიზაციო) სისტემების რეაბილიტაციას, ასევე, გამწმენდი ნაგებობის მშენებლობას მოხმარდა ჩაქვის, მახინჯაურისა და მწვანე კონცხის ტერიტორიაზე. პროექტისთვის, რომელიც მოსახლეობის კეთილდღეობაზე, მდინარეებისა და ზღვის წყლის სისუფთავეზე პირდაპირ აისახება, ევროკავშირმა 4 მილიონი ევრო გამოყო. პროექტის ღირებულებამ ჯამში 6 მილიონ 100 ათასი ევრო შეადგინა - 2 მილიონ 100 ათასი ევროს დაფინანსება  KFW ბანკმა და  ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიამ გამოყო. ბათუმის მუნიციპალიტეტის საინვესტიციო პოლიტიკისა და საგრანტო პროგრამების მართვის განყოფილების უფროსი, ჯაბა ტუღუში ამბობს, რომ ამ დასახლებებში წყალმომარაგების ძველ სისტემაზე ბევრი უკანონო დაერთება იყო, რის შედეგადაც მდინარე ჩაქვისწყლის სათავეზე მოპოვებული წყლის დიდი ნაწილი იკარგებოდა. ბათუმის მუნიციპალიტეტის საინვესტიციო პოლიტიკისა და საგრანტო პროგრამების მართვის განყოფილების უფროსი ჯაბა ტუღუში  „ერთ დიდ ქალაქს რომ ეყოფა, იმდენი წყალი იკარგებოდა. წყლის სისტემის რეაბილიტაციასთან ერთად უკანონო დაერთებებიც ჩაიჭრა, რაც მოსახლეობისთვის 24-საათიანი, უწყვეტი წყალმომარაგების გარანტიაა. უკვე მოწესრიგებული ახალი ქსელის საშუალებით მიმდინარეობს მოსახლეობის ეტაპობრივი გამრიცხველიანება. ცხადია, გაუმჯობესდა წყლის ხარისხიც, რაც რეზერვუარების არარსებობის პირობებში შეუძლებელი იყო. ჩაქვის ორივე რეზერვუარი თვითდენით ცენტრალური სათავე ნაგებობიდან მარაგდება წყლით და შემდეგ მოსახლეობაში ნაწილდება,“ - ამბობს ჯაბა ტუღუში. ზურაბ მიქელაძის მოვალეობა რეზერვუარში წყლის დონის და ქლორის შემცველობის მუდმივი კონტროლია. მან წყლის რეზერვუარის ოპერატორის სპეციალური კურსი გაიარა და სხვა პირებთან ერთად დასაქმდა.   ზურაბ მიქელაძემ სპეციალური კურსი გაიარა და ჩაქვის წყლის №1 რეზერვუარის ოპერატორად დასაქმდა გარდა ჩაქვისა, რომელიც ქობულეთის მუნიციპალიტეტს ეკუთვნის, წყალმომარაგების სისტემა სრულადაა განახლებული მწვანე კონცხსა და მახინჯაურშიც. ეს დასახლებები, ჩაქვის ნაწილის მსგავსად, ქალაქ ბათუმის ფარგლებშია მოქცეული. აქ წყალმომარაგების ახალი მილები ზღვის დონიდან 40 მეტრ სიმაღლეზე მცხოვრებ თითოეულ მოსახლესთან ინდივიდუალურადაა მიყვანილი. ამ ეტაპზე მიმდინარეობს აბონენტების ქსელში ჩართვა-გამრიცხველიანების პროცესი. აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს გარემოს ინტეგრირებული მართვის განყოფილების უფროსის, ნუგზარ პაპუნიძის თქმით, ჩაქვში წლების განმავლობაში ზღვაში კანალიზაციის წყლის უკანონო ჩაშვების 18 ადგილი იყო დაფიქსირებული და ეს დაბა ზღვის სანაპირო ზოლის ერთ-ერთ ყველაზე დამაბინძურებელ მონაკვეთად მიიჩნეოდა. პრობლემა მას შემდეგ აღმოიფხვრა, რაც ევროკავშირისა და KFW ბანკი დაფინანსების ფარგლებში ჩაქვის ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობა აშენდა ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ტერიტორიაზე. ევროპული სტანდარტის გამწმენდი ნაგებობის მოსაწყობად 400 ათასზე მეტი ევრო დაიხარჯა. ის 1200 ოჯახს ემსახურება. აქ გროვდება ყველა ჩამდინარე წყალი, სრულად იწმინდება  ბიოლოგიურად, ზედაპირულ წყალში ჩაშვებამდე კი, მოწმდება წმენდის ხარისხი. მსგავსი ნაგებობები აჭარის მთელ ტერიტორიაზე იქნება ზღვის წყლის უმაღლესი ხარისხის გარანტია, რადგან წყალარინების სისტემების გამართული მუშაობა პირდაპირ კავშირშია ზღვისა და მდინარეების წყლის სისუფთავესთან. ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის მიმდინარე პროექტის ფარგლებში ბათუმში აშენდა და ფუნქციონირებს ცენტრალური გამწმენდი ნაგებობა, სადაც მთელი ქალაქის, ასევე, გონიოსა და კვარიათის საკანალიზაციო სისტემები იყრის თავს. 2019 წელს, პირველად, ბათუმის კანალიზაცია ღიად ზღვაში აღარ ჩაედინება. ოპერატორი ჰუსეინ ნემსაძე ჩაქვის გამწმენდ ნაგებობაზე ხუთი  დასაქმებულიდან ერთ-ერთია. როგორც თავად ამბობს, მისთვის მნიშვნელოვანია ასრულებდეს სამუშაოს, რაც მდინარეების, ზღვის, ბუნების დაცვასთანაა დაკავშირებული. აკონტროლებს დანადგარებს და მდინარეში ჩაშვებამდე გაწმენდილი წყლის ხარისხზეა პასუხისმგებელი. ჰუსეინ ნემსაძე - ჩაქვის ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობის ოპერატორი  გამწმენდი ნაგებობა ჩაქვში უკვე სრულად ფუნქციონირებს. აქ დამონტაჟებული დანადგარებით გაწმენდილი წყლის არც ერთი ნაწილაკის შემცველობა გარემოსთვის საზიანო არ არის.             ჩაქვში, აღმაშენებლის ქუჩაზე, ინდივიდუალური დაერთებები გრძელდება იმ ახალ საკანალიზაციო ქსელზე, საიდანაც დაბინძურებული წყალი გამწმენდ ნაგებობაში იყრის თავს. პარალელურად მიმდინარეობს აბონენტების ჩართვა წყალმომარაგების ახალ სისტემაში. ჩაქვში, აღმაშენებლის გამზირზე აბონენტთა ახალ საკანალიზაციო სისტემაზე გადართვის სამუშაოები მიმდინარეობს ჩაქვის მოსახლეობა განცხადებისა და მიმართვის საფუძველზე უერთდება წყალმომარაგებისა და წყალარინების ცენტრალურ სისტემას, რაშიც მათ ფინანსური რესურსის ხარჯვა არ უწევთ. ყველა ხარჯი პროექტითაა გათვალისწინებული და ძირითადად, მუნიციპალიტეტისა და მუნიციპალური საწარმოს - „ბათუმის წყლის“ მიერ ფინანსდება. აღმაშენებლის გამზირის N36-ში მდებარე საცხოვრებელი კორპუსის მცხოვრები მამია კოჩალიძე ამბობს, რომ ამ და ახლომდებარე სხვა კორპუსების სერიოზული პრობლემა არასტაბილური წყალმომარაგება და მოუწესრიგებელი, არარსებული საკანალიზაციო სისტემა იყო. „მილები სულ იჭედებოდა, ვწვალობდით, ჩვენ ვწმენდდით... ძველ, კომუნისტების დროს მოწყობილ შამბოებზე იყო დაერთებული კორპუსების საკანალიზაციო მილები. ანტისანიტარია იყო... წყლისა და კანალიზაციის ძველი სისტემა აქ, მეზობლად მდებარე კორპუსებთანაც მთლიანად გაუქმდება და სრულად გადავალთ ახალ სისტემაზე,“ - ამბობს მამია კოჩალიძე. „მილები სულ იჭედებოდა, ვწვალობდით, ჩვენ ვწმენდდით“ - ჩაქვის მცხოვრები - მამია კოჩალიძე 24-საათიანი წყალმომარაგება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ჩაქვში, მწვანე კონცხსა და მახინჯაურში. შავიზღვისპირა ამ დასახლებებში მოსახლეობის უმეტესობისთვის მნიშვნელოვან შემოსავლის წყაროს წარმოადგენს საზღვაო ტურიზმი. სწორედ ჩაქვთან, მწვანე კონცხთან და მახინჯაურთანაა დაკავშირებული მტირალას ეროვნული პარკი, ცნობილი პლაჟები, ბათუმის ბოტანიკური ბაღი, რაც განსაკუთრებით იზიდავს ტურისტებს. მუდმივი წყალმომარაგება ზრდის მომსახურების ხარისხს, რაც ეკოლოგიურად სუფთა გარემოსთან და ზღვასთან ერთად არის ამ ადგილებში ტურისტებისა და დამსვენებლების რაოდენობის ზრდის გარანტია. ცხადია, ეს აისახება მოსახლეობის შემოსავლებზეც. ინგა ჯინჭარაძის ოჯახისთვის ტურისტულ სეზონზე ხარისხიანი წყლის უწყვეტ მომარაგებას დიდი მნიშვნელობა აქვს, აქამდე ვერც ეზოს რწყავდა ზაფხულობით ისე, როგორც მწვანე ნარგავებს სჭირდებოდა და მის საოჯახო სასტუმროში დაბინავებულ ტურისტებსაც დისკომფორტი ექმნებოდათ უწყლობისგან. უკვე ერთი წელია, რაც ეს მდოგომარეობა შეიცვალა და წყალი გასუფთავდა, აღარც გრაფიკია დაწესებული. ინგა მწვანე კონცხზე ცხოვრობს.  მწვანე კონცხის მცხოვრები - ინგა ჯინჭარაძე ევროკავშირის საინვესტიციო სამეზობლო ფონდისა და გერმანული KFW-ის  დაფინანსებით ჩაქვში, მახინჯაურსა და მწვანე კონცხზე - წყლისა და წყალარინების ახალი სისტემის მოსაწყობად ჩატარებულ სამუშაოებში არაერთი ადამიანი ჩაერთო, შეიქმნა ახალი სამუშაო ადგილები. მხოლოდ ახალი აბონენტების სისტემაში ჩართვისა და მრიცხველების დამონტაჟების  სამუშაოებისას დასაქმდა 300-350 ადამიანი, ამას ემატება გამწმენდ ნაგებობებსა და წყლის რეზერვუარებზე დასაქმებულთა რაოდენობა. წყლისა და წყალარინების ახალი სისტემის მოსაწყობად ჩატარებულ სამუშაოებში არაერთი ადამიანი ჩაერთო, შეიქმნა ახალი სამუშაო ადგილები.  ჩაქვის, მახინჯაურისა და მწვანე კონცხის წყლისა და წყალარინების ახალი სისტემები, რომლებშიც ევროკავშირისგან გამოყოფილი გრანტი დაიხარჯა, იმ დიდი პროექტის ნაწილია, რომლის მიხედვითაც ბათუმში საბოლოოდ უნდა შეიქმნას თანამედროვე, ევროპული სტანდარტების შესაბამისი და ერთი პულტით მართვადი წყლისა და წყალარინების ერთიანი ქსელი. იქ, სადაც წყალარინების სისტემა მოწესრიგებული არ არის, მოსახლეობა იძულებული ხდება კანალიზაციის მილები უკანონოდ მიუერთოს სანიაღვრეებს, დაბინძურებული წყალი კი, ყოველგვარი გაფილტვრის გარეშე ჩაედინება  ზედაპირულ წყლებში და საფრთხეს უქმნის მდინარეებს, აბინძურებს გარემოს, აუარესებს ზღვის წყლის ხარისხს. ჩაქვში, მწვანე კონცხსა და მახინჯაურში, ასევე, ბათუმს შემოერთებულ სხვა ტერიტორიებზე - ხელვაჩაურში, კახაბერში, მეჯინისწყალსა და ადლია-აეროპორტის დასახლებაში -  წყალარინების ახალი სისტემის სრულად გასამართად მუშავდება ახალი პროექტი, რომელიც დონორებთან, განსაკუთრებით KFW ბანკთან წინასწარი შეთანხმებით, მათივე დაფინანსებით განხორციელდება. ავტორი: ია ბობოხიძე სტატია დაიწერა პროექტის „ევროკავშირის აღმოსავლეთ სამეზობლო“ ფარგლებში.სტატიაში გამოხატული მოსაზრებები ეკუთვნის მხოლოდ და მხოლოდ სტატიის ავტორს ... ...
  • "მე და ბოკერია ორკაციან კამერაში ჩაგვსვით და ცოტა ხანი ნუ შემოიხედავთ" _ ლევან ვასაძე"ერთადერთი თხოვნა მექნება, რომ ორკაციან კამერაში ჩაგვსვით და ცოტა ხანი ნუ შემოიხედავთ, – ამის შესახებ ბიზნესმენმა, ლევან ვასაძემ ვიდეომიმართვისას განაცხადა. როგორც ლევან ვასაძემ აღნიშნა, პირადად შეურაცხყოფას არავის აყენებს, თუმცა, საქმე ეხება ქვეყნის რეპუტაციას. „მე თუ დასაპატიმრებელი ვარ, მაშინ გიგა ბოკერიაც არის დასაპატიმრებელი, ვინც არის იდეოლოგი არეულობის მცდელობისა. ერთადერთი თხოვნა მექნება, ორკაციან კამერაში ჩაგვსვით, ცოტა ხანი ნუ შემოიხედავთ, მერე ნამდვილად გექნებათ ლეგალურად დაკავების მიზეზი. ამას ვამბობ ყოველგვარი იუმორის გარეშე. მე პირად შეურაცხყოფაზე არ გადავდივარ, მაგრამ აქ საქმე ეხება ჩვენი ქვეყნის რეპუტაციას კავკასიის რეგიონში, ეს ხალხი ცდილობს ამ ქვეყნის დანგრევას. ჩვენი ქვეყნის პირველი ევროპელები ზეზვა და მზია. სულ უფრო და უფრო ემგვანებიან არამარტო ქცევით, ახლა უკვე გარეგნობითაც ზეზვას და მზიას. ამდენი წელია, მაგინებენ და მლანძღავენ. ეს არის პასუხი ჩემგან არა პირადი წყენის გამო, არამედ იმიტომ, რომ ცდილობენ ქვეყნის არევას“, – განაცხადა ლევან ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...
ზაფრანი

ეს დიეტა 99% - იან შედეგს იძლევა

ამ დიეტის დროს ერთ კვირაში...

ჩინური მედიცინის რჩევები

ძველი ჩინური მედიცინის მეცნიერულ შესწავლას,...

იაპონური სილამაზის საიდუმლო

გაიკეთეთ სახის და ტანის ნიღაბი,...

5 აკრძალული საკვები

იდეალური ფიგურა და ბრტყელი მუცელი...

10 პროდუქტი დაღლილობის წინააღმდეგ

შვრია _ შვრია შეიცავს მაგნიუმს,...

როგორ ვებრძოლოთ ღამით ჭამას

ეგრეთ წოდებული, "ღამის დიეტის" ავტორი...