სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში

კარმიდამო ჩემი

სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში

1970 იან 1 04:00:00
ქვეყნის რეალური განვითარების უმნიშვნელოვანესი რესურსის, საექსპორტო პოტენციალის, სასურსათო უსაფრთხოებისა და დასაქმებულთა რაოდენობის მიხედვით, სოფლის მეურნეობა კვლავაც საქართველოს ეკონომიკის უმნიშვნელოვანეს დარგს წარმოადგენს. ყოველივე ზემოთქმული ასევეა გაწერილი საქართველოს მთავრობის სამოქმედო გეგმაში, თუმცა, რეალობა სულ სხვაა _ სოფლის მეურნეობა, ფაქტობრივად განადგურებულია, მისი, აღორძინებისთვის კი, ამ დრომდე, მხოლოდ განცხადებები კეთდება. ფაქტობრივად, არც სამეურნეო კოოპერირების მექანიზმი არ არსებობს.

რა მოხდა და რა ხდება ამ კუთხით საქართველოში, როგორი სურათი იხატება დღეისთვის და რა არის გამოსავალი, ამ საკითხებზე ექსპერტი ბექა ნაცვლიშვილი გვესაუბრება.

_ ბატონო ბექა, რა მოხდა საქართველოს სინამდვილეში, საიდან დაიწყო ის ნეგატიური პროცესები, რომელმაც დღემდე მოგვიყვანა?

_ საბაზრო ურთიერთობათა მოდელი, რომელიც საქართველომ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ აირჩია, ძირითადად ფასწარმოქმნის ლიბერალიზაციას, დარგთაშორის კავშირების რეგულირების პროცესებიდან სახელმწიფოს ჩამოცილებასა და სოციალური გარანტიების შემცირებას ითვალისწინებდა.

"ვარდების რევოლუციის" შედეგად, მოსულმა ხელისუფლებამ უფრო რადიკალური, ნეოლიბერალური კურსი აირჩია და სრულიად მოიხსნა პასუხისმგებლობა ეკონომიკური ურთიერთობის რეგულირებაზე და ზოგადად ეკონომიკის სტიმულირებაზე, რაც მთლიანად ბაზარს, როგორც მარეგულირებელ მექანიზმს, გადააბარა. თავისთავად ცხადია, საბჭოთა დაგეგმვითი ეკონომიკის გამოცდილების მქონე მეწარმე სუბიექტებმა როგორც შიდა, ასევე, საერთაშორისო ბაზარზე არსებული კონკურენციის პირობებში, ვერ აუბეს მხარი ახალ რეალობებს, რაც ქვეყნის წარმოებითუნარიანობაზე მძიმედ აისახა. განსაკუთრებით მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა სოფლის მეურნეობა.

_ ხომ არ გახდა ამ ყველაფრის მიზეზი ის, რომ არ არსებობდა და არ არსებობს ერთიანი სახელმწიფო რეგულაცია?

_ 1996 წელს სასოფლო სამეურნეო პროდუქცია მთლიან ეროვნულ დოვლათში 33%-ზე მეტს შეადგენდა, სადღეისოდ მისი წილი ოთხჯერ შემცირდა და 8.3%-ს არ აღემატება. კოლმეურნეობებისა და საბჭოთა მეურნეობების გამოცდილების შედეგად დაკნინებული თვითინიციატივის უნარის მქონე ქართველი გლეხი საბაზრო ეკონომიკის გამოწვევების წინაშე მარტო აღმოჩნდა. დღეს საქართველოს ხელისუფლების სასოფლო სამეურნეო პოლიტიკა შორს არის კომპლექსური მიდგომებისგან და მხოლოდ ერთჯერადი, ლოკალური ჩარევებით შემოიფარგლება. ეს კარგად ჩანს სოფლის მეურნეობაზე გამოყოფილ სახელმწიფო საბიუჯეტო ასიგნებების რაოდენობაზე, რომელიც 60,802 ათას ლარს შეადგენს, რაც მხოლოდ საბიუჯეტო ხარჯების 0,9% წარმოადგენს. მრავალი ექსპერტისა და პრაქტიკოსის აზრით, სოფლის მეურნეობის უფრო დაბალანსებული და ეფექტური განვითარება მოითხოვს საბაზრო მექანიზმებთან ერთად კოოპერირების მექანიზმების ამუშავებას. კოოპერირება წარმოადგენს მიწების გამასივების, ხარჯების შემცირების, ტექნოლოგიური განვითარებისა და საბოლოო ჯამში, ევროპული სტილის ინსტიტუციონალური მოწყობის ჩამოყალიბების გზას.

_ როგორია მსოფლიო პრაქტიკა ამ მხრივ?

_ მსოფლიოში არსებული შინამეურნეობების ზომების რეგულირების პრაქტიკა, მათი ოპტიმალური გამოყენებისა და მეურნეობების მდგრადი განვითარების მიზნით, რიგ მიდგომას გვთავაზობს. ამ მიმართულებით სახელმწიფო პოლიტიკა მსოფლიოში ძირითადად გეოგრაფიული და ისტორიული განვითარების ფაქტორების გათვალისწინებით ხელმძღვანელობს. დღესდღეობით, ძირითად, ტენდენციას შინამეურნეობების ზომების გამსხვილება წარმოადგენს. სამხრეთ ევროპის რიგ ქვეყნებში ფერმერული მეურნეობების სარგებლობაში არსებული მეურნეობათა ზომა, ნაკვეთების დაქუცმაცების თავიდან ასაცილებლად, დადგენილი ქვედა ზღვრის საშუალებით რეგულირდება. სკანდინავიის ქვეყნების პრიორიტეტს, სოფლიდან ქალაქში მიგრაციის პროცესის შესაჩერებლად, მცირე მეურნეობების შენარჩუნება წარმოადგენს.

საქართველოში 2004 წლის სასოფლო-სამეურნეო აღწერამ აჩვენა, რომ სასოფლო სამეურნეო მიწების მქონე შინამეურნეობების 43,2%-ს ჰქონდა 0,5 ჰა-ზე ნაკლები; 0,5-0,99 ჰა მიწა ჰქონდა 32%-ს მეურნეობებისას ე.ი. 1 ჰა-ზე ნაკლები ჰქონდა 75,2%-ს მეურნეობებისა; 1-1,99 ჰა-მდე ჰქონდა მხოლოდ 18,3%-ს მეურნეობებისა; 2-2,99 ჰა _ 3%-ს და 3-4 ჰა კი 1,4 %-ს შინამეურნეობებისა. აღსანიშნავია, რომ ეს მეტად მცირე ზომის ფართობიც დანაწევრებულია და გაბნეულია 2-3 და რიგ რეგიონებში უფრო მეტ ნაკვეთად.

ოჯახური მეურნეობის საშუალო ფართობებისა და ნაკვეთების საშუალო რაოდენობის მხრივ, საქართველოს რეგიონები არსებითად განსხვავდებიან. თუ მთლიანად საქართველოს კონტოლირებად ტერიტორიაზე საშუალოდ ერთი ოჯახური მეურნეობა სარგებლობდა 1,05 ჰა-ით; რეგიონებში ეს მონაცემი შეადგენდა (ჰა-ში): გურია _ 0,82; აჭარა _ 0,5; იმერეთი _ 0,64; კახეთი _ 1,9; მცხეთა-მთიანეთი _ 0,99; რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი _ 0,89; სამეგრელო-ზემო სვანეთი _ 0,71; სამცხე-ჯავახეთი _ 2,21; ქვემო ქართლი _ 0,95 და შიდა ქართლი _ 0,9.

საქართველოში უპრიანი იქნებოდა მეურნეობათა გამსხვილება საშუალოდ 2-3 ჰექტრამდე, მაგრამ დღევანდელი რეალობის გათვალისწინებით, როცა სოფლად განადგურებულია ან ამორტიზირებულია მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და შინამეურნეობების კრიტიკული ნაწილი ფინანსური რესურსების უქონლობას უჩივის, შინამეურნეობების გამსხვილება კარგავს აზრს. ამრიგად, შინამეურნეობების ტექნიკური აღჭურვილობის დონე მეტად დაბალია. ნაკვეთების დაქსაქსულობის, სამუშაოების არაერთდროულად ჩატარების გამო, იხარჯება მეტი საწვავი, ტექნიკა გამოიყენება არაეფექტურად. იკვეთება ტენდენცია, მექანიზირებული სამუშაოების შემცირებისა და ცოცხალი გამწევი ძალით (ხარი, ცხენი) თუ ხელის იარაღებით შრომის გადიდებისა. საერთაშორისო დონორების დახმარებით მიღებული სასოფლო სამეურნეო ტექნიკა, რომელიც რიგ რეგიონებზე გადანაწილდა, არსებითად ვერ ცვლის არსებულ სურათს.

_ ბატონო ბექა, სავალალოა შინამეურნეობების ეკონომიკური და ფინანსური მდგომარეობაც.

_ ზემოთ აღნიშნულის გათვალისწინებით, მეურნეობათა გამსხვილება შესაძლებელი იქნებოდა მცირე მეურნეობათა რაოდენობის შემცირებისა და მსხვილი ფერმერული მეურნეობების ზრდის ხარჯზე. ყოფილი მცირე მეურნეობების მფლობელთა დიდი ნაწილი, რომელიც წარმოქმნილ მსხვილ ფერმერულ მეურნეობებში ვერ დასაქმდებოდა, იძულებული იქნებოდა ადგილზე, ან ქალაქად ეძებნა არასასოსფლო-სამეურნეო სამუშაო. ინდუსტრიის სექტორის სიმცირისა და სერვისის სექტორში დასაქმების თვალსაზრისით, უმძიმესი მდგომარეობის გათვალისწინებით უმუშევრობის ისედაც სავალალო მდგომარეობა უფრო დამძიმდებოდა.

თუ ევროპული სახელმწიფოების გამოცდილებას გავითვალისწინებთ, არსებული სიტუაციიდან ოპტიმალურ გამოსავალს სასოფლო სამეურნეო კოოპერატივებისა და კავშირების შექმნა წარმოადგენს. ეს ერთობლივად ნედლეულის შეკრების, გადამუშავების, შენახვის, წარმოებისა და რეალიზაციის მიზნით ან ერთობლივად სხვადასხვა წარმოების საშუალებების (თესლები, სასუქები, სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა) შეძენისა თუ მცირე საოჯახო მეურნეობების მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთების კოლექტიურად სარგებლობის მიზნით, სხვადასხვა დონის ფერმერული გაერთიანებების შექმნას გულისხმობს. კოოპერაცია ამცირებს მასში გაერთიანებული შინამეურნეობების წარმოებისა და ტრანსაქციულ ხარჯებს და ზრდის მათ რენტაბელურობას.

_ თუმცა, ჩვენ ვიცით, სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში.

_ კოოპერირების ერთ-ერთ მიზანს ნატურალური მეურნეობიდან საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლა წარმოადგენს, რადგან ნატურალური მეურნეობების მიზერული შემოსავლების გათვალისწინებით, კოოპერირების გარეშე მისი საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლა წარმოუდგენელია. სტატისტიკური მონაცემების თანახმად, მეურნეობათა 82% პროდუქტს აწარმოებს ძირითადად საკუთარი მოხმარებისთვის, ხოლო 18% _ გასაყიდად. 2004 წლის მონაცემებით, საშუალოდ მეურნეობათა თვიურ შემოსავლებში სოფლის მეურნეობის პროდუქტების რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი საერთო შემოსავლების მხოლოდ 20 პროცენტს წარმოადგენდა. მაშასადამე, მეურნეობათა კრიტიკული უმრავლესობა ნატურალური მეურნეობით არის დაკავებული. ნატურალური მეურნეობის მქონე ოჯახი იძულებულია, თუ გინდ მცირე რაოდენობის, მაგრამ შეძლებისდაგვარად სხვადასხვა კულტურები გააშენოს თავის მეურნეობაში, რათა დაზოგოს საკვები პროდუქტების შეძენაზე ფინანსური რესურსები. გარდა ამისა, ის რისკების გადანაწილებას ცდილობს _ თუ ერთი კულტურის მოსავალი გაფუჭდა, მას რჩება სხვა კულტურის მოსავალი, რომლითაც იგი შეძლებს თავის გატანას. განსხვავებით ნატურალურისგან, საბაზრო მეურნეობა ერთი რომელიმე კულტურის მაქსიმალურ მოსავალსა და რენტაბელურობაზეა ორიენტირებული, რადგან რომელიმე კონკრეტულ კულტურაზე ორიენტაცია ამცირებს სამეწარმეო ხარჯებსა და ხდის მას უფრო მომგებიანს.

_ რა მდგომარეობაა ამ მხრივ ქართულ სოფლებში, არის თუ არა სოფლის მოსახლეობა შეკრული მდიდარი სოციალური კაპიტალით, თუ დაქსაქსულია?

_ ქართულ სოფლებში სოციალური ურთიერთობების ინტენსივობა საკმაოდ მაღალია, მაგრამ ამ ურთიერთობების შედეგად ინსტიტუტების ჩამოყალიბება, რომლებიც ხელს უწყობს ნატურალური მეურნეობიდან საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლას, ვერ ხერხდება.

თანამშრომლობა ძირითადად ხდება ნათესავებსა და მეზობლებს შორის და არის საკმაოდ ხშირი (მაგალითად, ნადი, რომლის დროსაც მეურნეები ერთმანეთს მოსავლის აღებაში ეხმარებიან), თუმცა, ერთჯერადი ურთიერთდახმარებითა, ან ვერტიკალურ ურთიერთობებზე აგებული ინიციატივებით შემოიფარგლება (მაგალითად, რწმუნებულის მიერ ინიცირებული რომელიმე საქმიანობა, რომელიც სოფლის მცხოვრებლების ჩართულობას მოითხოვს). ამ სახის თანამშრომლობის შედეგად, ურთიერთობა არ გენერირდება და არ წარმოშობს ურთიერთობების უფრო მაღალ ხარისხს. სივრცე, სადაც ამ ტიპის თანამშრომლობის საჭიროება დგება, არ მოითხოვს ამ ურთიერთობაში ინვესტირებას, რადგან ისინი ტერიტორიული სიახლოვისა და გაზიარებული წარმომავლობის ფონზე, არის უკვე ნდობის მაღალი ხარიხით გამსჭვალული და საკმაოდ მყარი.

_ სახელმწიფომ რა უნდა გააკეთოს სამეურნეო კოოპერირების მიმართულებით?

_ უპრიანი იქნებოდა სახელმწიფოს მხრიდან იმ ზომების მიღება, რომლებიც გააუმჯობესებდა სამეწარმეო გარემოს და ეკონომიკურ ურთიერთობებს გახდიდა უფრო სტაბილურსა და გათვლადს, გააჩენდა საჯარო სივრცეს, საერთო საკუთრებისა და საზოგადო სიკეთეების შექმნისა და განკარგვის შესაძლებლობას, რის გასახორციელებლადაც კოოპერირება იქნებოდა აუცილებელი და რაციონალური. შედეგად, გაუმჯობესებული სოციალური გარემო გაზრდიდა თემთან ურთიერთობის საჭიროებისა და თემის შიგნით თვითრეალიზაციის შესაძლებლობის განცდას.




 ახალი ამბები
  • „ოცნება“ ნაღმზე ისე აფეთქდება, რომ ხელისუფლებაში ვეღარ დარჩება“_ მანანა ნაჭყებია„საერთო სასამართლოების შესახებ“ მმართველი პარტიის მიერ მომზადებული კანონპროექტის ნაღმზე „ქართული ოცნება“ ისე აფეთქდება, რომ ხელისუფლებაში ვეღარ დარჩება“, _ აღნიშნა „გურია ნიუსთან“ „ახალი მემარჯვენეების“ ლიდერმა მანანა ნაჭყებიამ. მისივე თქმით, „ქართული ოცნების“ სურვილი იმის შესახებ, რომ ლევენ მურუსიძის სასამართლო მუდმივად არსებობდეს, წაგებისთვის არის განწირული“. _ ქალბატონო მანანა, „ქართული ოცნება“, რომელმაც ’’საერთო სასამართლოების შესახებ“ კანონპროექტი შესაფასებლად ვენეციის კომისიას გაუგზავნა, ევროპელი ექსპერტების ორ რეკომენდაციას _ ინტერესთა კონფლიქტისა და მოსამართლეთა საკვალიფიკაციო  გამოცდის გაუქმების შესახებ რჩევებს ითვალისწინებს. როგორ ფიქრობთ, მმართველი პარტია რატომ ამბობს უარს,  სხვა იმ ძირითადი რეკომენდაციების საკანონმდებლო პაკეტში ასახვაზე, რომლთა გაზიარება სასამართლო სისტემის გაჯანსაღებისთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელია? _“ქართულ ოცნებას“ უნდა სასამართლო ხელისუფლება თავიდან ბოლომდე  მმართველი პარტიის მიერ იყოს კონტროლირებადი. ეს არის ბიძინა ივანიშვილის დავალება, რომელსაც ირაკლი კობახიძე, დავით მათიკაშვილი, ანრი ოხანაშვილი და სხვები პირნათლად ასრულებენ. სამარცხვინოა ის შეფასებები, რომლებსაც მმართველი პარტიის წარმომადგენლები ვენეციის კომისიის მისამართით აკეთებენ. „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლებმა უნდა იცოდნენ, რომ ვენეციის კომისია არის ინსტიტუტი, რომელიც რეკომენდაციას იძლევა იმისთვის, რომ ქვეყნებში შენარჩუნებული იყოს დემოკრატიული სისტემები და სასამართლო სისტემა ისე მოეწყოს, რომ მმართველი პოლიტიკური ძალისგან დამოუკიდებელი იყოს. „ქართული ოცნების“ სურვილი იმის შესახებ, რომ ლევან მურუსიძის სასამართლო მუდმივად არსებობდეს, წაგებისთვის არის განწირული. მმართველი პარტიის მიერ მომზადებული კანონპროექტის ნაღმზე „ქართული ოცნება“ ისე აფეთქდება, რომ  ხელისუფლებაში ვეღარ დარჩება. _“ქართული ოცნების“ დეპუტატმა, კარლო კოპალიანმა ვენეციის კომისიის შესახებ, განაცხადა, რომ  ევროპელ ექსპერტებს არ აქვს უფლება „ქართული ოცნების“ პოლიტიკური ცხოვრების წესში ჩაერიონ. აღნიშნული პათოსით მმართველი პარტია საერთაშორისოდ აღიარებულ ინსტიტუტს ლეგიტიმურობას, რომლის რჩევა-დარიგებებს ნაწილობრივ საქართველოც ითვალისწინებს, ეჭვქვეშ თავადვე ხომ არ აყენებს? _ ეს არის ზუსტად ისეთი განმარტება, როგორსაც თავის დროზე ვენეციის კომისიის დასკვნების შესახებ „ნაციონალური მოძრაობა“ აკეთებდა.  სირცხვილია, ხალხო. „ქართული ოცნება“, რომელიც ხელისუფლებაში „ნაციონალური მოძრაობის“ კრიტიკის დროშით მოვიდა, იმეორებს იმას, რასაც  წინა ხელისუფლება აკეთებდა.  _ ვენეციის კომისია „ქართულ ოცნებას“ მოუწოდებს, მე-9 მოწვევის პარლამენტმა თანამდებობებზე უზენაეს სასამართლოში გასამწესებელ მოსამართლეთა რაოდენობის მხოლოდ ნაწილი დანიშნოს. აღნიშნული იმას ნიშნავს, რომ ევროპელი ექსპერტები იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსთან ერთად უნდობლობას „ქართულ ოცნებასაც“ უცხადებენ? _ რა თქმა უნდა, ეს არის ერთ-ერთი მწვავე შეფასება, რომელიც ვენეციის კომისიისგან ოდესმე მსმენია. ევროპელმა ექსპერტებმა მმართველ პარტიასა და მათ მიერ დაკომპლექტებულ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს უთხრეს, რომ თქვენ ხართ პოლიტიკურად მოტივირებული ჯგუფი, რომელსაც საზოგადოების ნდობა არ გააჩნია. ამასთან, ვენეციის კომისია „ქართულ ოცნებას“ მოუწოდებს, ბოლომდე არ გაანადგუროს ის დემოკრატია, რომლიც საფუძველიც ქვეყანაში, ასე თუ ისე, შეიქმნა. „ქართულმა ოცნებამ“ ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ მათ მიერ განხორციელებული თითქოს რეფორმები ასეთი შეფასებით დასრულებულიყო. _ მმართველი პარტიის ლიდერმა ბიძინა ივანიშვილმა “ოცნების“ მმართველობიდან მეშვიდე წელს სანდრო გირგვლიანის საქმის ადვოკატი შალვა შავგულიძე წინა ხელისუფლებასთან გარიგებაში დაადანაშაულა, ხოლო ამავე საქმის განმხილველი მოსამართლე ლევან მურუსიძე გმირად წარმოაჩინა. როგორ ფიქრობთ, ივანიშვილი თეთრს შავად და პირიქით, რა მოტივით  წარმოაჩენს? _ მსგავსი უტიფრობა ჯერ არ მსმენია. ბიძინა ივანიშვილი ვერ აცნობიერებს რამხელა პარადოქსის წინაშე დგას და როგორ ულოგიკო განცხადებებს აკეთებს. ეს კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ „ქართული ოცნება“ ხელისუფლებიდან რაც შეიძლება მალე უნდა წავიდეს. მმართველი პარტია, რომელიც ყველაფერს ერთი ადამიანის სურვილების შესაბამისად ჭრის და კერავს, ქვეყანაში დემოკრატიული სისტემის მშენებელი და ადამიანის უფლებების დაცვის გარანტი ვერ ... ...
  • თურნავა თუ ბაჩიაშვილი - ვინ შეცვლის ქობულიას? ეკონომიკის მინისტრის გამოთავისუფლებულ თანამდებობას მინისტრის მოადგილე ნათია თურნავა, ან თანაინვესტირების ფონდის ყოფილი ხელმძღვანელი გიორგი ბაჩიაშვილი დაიკავებს. ბაჩიაშვილი თანამდებობიდან გუშინ მოულოდნელად გადადგა. ეკონიმიკის მინისტრი, რომლის გადადგომის შესახებ ინფორმაცია ბოლო ერთი თვეა ვრცელდება, თანამდებობიდან ცოტა ხნის წინ გადადგა. წყარო: პირველი ... ...
  • გერმანიაში მყოფი არალეგალი მიგრანტები შესაძლოა, ციხეებში გადაიყვანონ გერმანიის მინისტრთა კაბინეტმა დეპორტაციის შესახებ სადავო კანონი დაამტკიცა. საქმე ეხება პროექტს, რომლის მიხედვითაც, თავშესაფრის მაძიებლებს, რომელთაც გერმანიაში დარჩენაზე უარი უთხრეს, დეპორტაციამდე ციხეებში გადაიყვანენ. გერმანელი პოლიტიკოსების უმეტესობა კანონპროექტს აკრიტიკებს და აცხადებს, რომ ახალი რეგულაციები ევროკავშირის კანონმდებლობას ეწინააღმდეგება. კანონის მიღებას გერმანიის შინაგან საქმეთა სამინისტრო ითხოვს, რომელიც ამტკიცებს, რომ არალეგალი მიგრანტების თავშესაფრები გადავსებულია და ამიტომ აუცილებელია მათი ციხეებში გადაყვანა, სადაც თავშესაფრის მაძიებლებს კრიმინალებისგან განცალკევებით მოათავსებენ. გერმანიამ 2018 წელს 23 600 ადამიანის დეპორტაცია მოახდინა, მაგრამ კიდევ 31 000-მა მიგრანტმა, რომელთაც ასევე დაავალდებულეს ქვეყნის ტერიტორიის დატოვება, გერმანიაში დარჩენა მოახერხა. იმ შემთხვევაში, თუ გერმანიის ბუნდესტაგმა დეპორტაციის შესახებ სადავო კანონპროექტი დაამტკიცა, მაშინ ის ივლისიდან ამოქმედდება. წყარო: ... ...
  • საპენსიო სააგენტო კომპანიებთან შეხვედრებს განაგრძობს პირისპირ კომუნიკაცია, დისკუსიის რეჟიმი და პასუხები ყველა შეკითხვაზე _ ამ მიზნით საპენსიო სააგენტოს დირექტორი დღეს კომპანია ,,თელასის“ თანამშრომლებს შეხვდა. ლევან სურგულაძემ თითოეულ დასაქმებულს აუხსნა როგორია საერთაშორისო პრაქტიკა დაგროვებითი პენსიის მიმართულებით და განმარტა, რომ ყველა განვითარებულ ქვეყანაში თითოეული მოქალაქე თავად ზრუნავს საპენსიო ასაკში საკუთარ კეთილდღეობაზე. ,,თელასის“ თანამშრომლების შეკითხვები ძირითადად საპენსიო ასაკში დაგროვილ თანხებს და მათი გატანის წესებს შეეხო. (R) ამავე თემაზე: საპენსიო სააგენტოს დირექტორი საქართველოს რკინიგზის 200-მდე თანამშრომელს ... ...
  • ეკონომიკის მინისტრი გადადგაეკომონიკის მინისტრი გიორგი ქობულია გადადგა. ამის შესახებ ცოტა ხნის წინ გახდა ცნობილი. ამ დროისთვის მინისტრის გადადგომის კონკრეტული მიზეზები არ სახელდება. მას სავარაუდოდ, მისი მოადგილე ნათია თურნავა ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...

ნუ ეხუმრებით გაციებას!

გაციება სიცივის დადგომისთანავე ვლინდება. ბევრი...
ზაფრანი

რატომ უნდა მივბაძოთ ბავშვებს

ნებისმიერი ადამიანი ზოგჯერ ბავშვობაში უნდა...

ელტონ ჯონის „საბედისწერო“ სტილი

ელტონ ჯონზე სტილისტები ამბობენ, ისე...

შვიდი დღე გასალამაზებლად

ნამდვილად არ გაწყენთ, სულ რაღაც...

ქრონიკული დაღლილობა ვირუსით არის გამოწვეული

ადამიანის დაღლილობა, შეიძლება, ვირუსით იყოს...

„რაინდი მანდილოსნები“

გაგიკვირდებათ და ჰოლივუდელი ქალბატონების ერთი...

ხორცი _ დამამშვიდებელი საშუალება

„მადის მომგვრელი ხორცის ნაჭერი დამამშვიდებლად...