სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში

კარმიდამო ჩემი

სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში

1 იან. 1970, 04:00:00
ქვეყნის რეალური განვითარების უმნიშვნელოვანესი რესურსის, საექსპორტო პოტენციალის, სასურსათო უსაფრთხოებისა და დასაქმებულთა რაოდენობის მიხედვით, სოფლის მეურნეობა კვლავაც საქართველოს ეკონომიკის უმნიშვნელოვანეს დარგს წარმოადგენს. ყოველივე ზემოთქმული ასევეა გაწერილი საქართველოს მთავრობის სამოქმედო გეგმაში, თუმცა, რეალობა სულ სხვაა _ სოფლის მეურნეობა, ფაქტობრივად განადგურებულია, მისი, აღორძინებისთვის კი, ამ დრომდე, მხოლოდ განცხადებები კეთდება. ფაქტობრივად, არც სამეურნეო კოოპერირების მექანიზმი არ არსებობს.

რა მოხდა და რა ხდება ამ კუთხით საქართველოში, როგორი სურათი იხატება დღეისთვის და რა არის გამოსავალი, ამ საკითხებზე ექსპერტი ბექა ნაცვლიშვილი გვესაუბრება.

_ ბატონო ბექა, რა მოხდა საქართველოს სინამდვილეში, საიდან დაიწყო ის ნეგატიური პროცესები, რომელმაც დღემდე მოგვიყვანა?

_ საბაზრო ურთიერთობათა მოდელი, რომელიც საქართველომ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ აირჩია, ძირითადად ფასწარმოქმნის ლიბერალიზაციას, დარგთაშორის კავშირების რეგულირების პროცესებიდან სახელმწიფოს ჩამოცილებასა და სოციალური გარანტიების შემცირებას ითვალისწინებდა.

"ვარდების რევოლუციის" შედეგად, მოსულმა ხელისუფლებამ უფრო რადიკალური, ნეოლიბერალური კურსი აირჩია და სრულიად მოიხსნა პასუხისმგებლობა ეკონომიკური ურთიერთობის რეგულირებაზე და ზოგადად ეკონომიკის სტიმულირებაზე, რაც მთლიანად ბაზარს, როგორც მარეგულირებელ მექანიზმს, გადააბარა. თავისთავად ცხადია, საბჭოთა დაგეგმვითი ეკონომიკის გამოცდილების მქონე მეწარმე სუბიექტებმა როგორც შიდა, ასევე, საერთაშორისო ბაზარზე არსებული კონკურენციის პირობებში, ვერ აუბეს მხარი ახალ რეალობებს, რაც ქვეყნის წარმოებითუნარიანობაზე მძიმედ აისახა. განსაკუთრებით მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა სოფლის მეურნეობა.

_ ხომ არ გახდა ამ ყველაფრის მიზეზი ის, რომ არ არსებობდა და არ არსებობს ერთიანი სახელმწიფო რეგულაცია?

_ 1996 წელს სასოფლო სამეურნეო პროდუქცია მთლიან ეროვნულ დოვლათში 33%-ზე მეტს შეადგენდა, სადღეისოდ მისი წილი ოთხჯერ შემცირდა და 8.3%-ს არ აღემატება. კოლმეურნეობებისა და საბჭოთა მეურნეობების გამოცდილების შედეგად დაკნინებული თვითინიციატივის უნარის მქონე ქართველი გლეხი საბაზრო ეკონომიკის გამოწვევების წინაშე მარტო აღმოჩნდა. დღეს საქართველოს ხელისუფლების სასოფლო სამეურნეო პოლიტიკა შორს არის კომპლექსური მიდგომებისგან და მხოლოდ ერთჯერადი, ლოკალური ჩარევებით შემოიფარგლება. ეს კარგად ჩანს სოფლის მეურნეობაზე გამოყოფილ სახელმწიფო საბიუჯეტო ასიგნებების რაოდენობაზე, რომელიც 60,802 ათას ლარს შეადგენს, რაც მხოლოდ საბიუჯეტო ხარჯების 0,9% წარმოადგენს. მრავალი ექსპერტისა და პრაქტიკოსის აზრით, სოფლის მეურნეობის უფრო დაბალანსებული და ეფექტური განვითარება მოითხოვს საბაზრო მექანიზმებთან ერთად კოოპერირების მექანიზმების ამუშავებას. კოოპერირება წარმოადგენს მიწების გამასივების, ხარჯების შემცირების, ტექნოლოგიური განვითარებისა და საბოლოო ჯამში, ევროპული სტილის ინსტიტუციონალური მოწყობის ჩამოყალიბების გზას.

_ როგორია მსოფლიო პრაქტიკა ამ მხრივ?

_ მსოფლიოში არსებული შინამეურნეობების ზომების რეგულირების პრაქტიკა, მათი ოპტიმალური გამოყენებისა და მეურნეობების მდგრადი განვითარების მიზნით, რიგ მიდგომას გვთავაზობს. ამ მიმართულებით სახელმწიფო პოლიტიკა მსოფლიოში ძირითადად გეოგრაფიული და ისტორიული განვითარების ფაქტორების გათვალისწინებით ხელმძღვანელობს. დღესდღეობით, ძირითად, ტენდენციას შინამეურნეობების ზომების გამსხვილება წარმოადგენს. სამხრეთ ევროპის რიგ ქვეყნებში ფერმერული მეურნეობების სარგებლობაში არსებული მეურნეობათა ზომა, ნაკვეთების დაქუცმაცების თავიდან ასაცილებლად, დადგენილი ქვედა ზღვრის საშუალებით რეგულირდება. სკანდინავიის ქვეყნების პრიორიტეტს, სოფლიდან ქალაქში მიგრაციის პროცესის შესაჩერებლად, მცირე მეურნეობების შენარჩუნება წარმოადგენს.

საქართველოში 2004 წლის სასოფლო-სამეურნეო აღწერამ აჩვენა, რომ სასოფლო სამეურნეო მიწების მქონე შინამეურნეობების 43,2%-ს ჰქონდა 0,5 ჰა-ზე ნაკლები; 0,5-0,99 ჰა მიწა ჰქონდა 32%-ს მეურნეობებისას ე.ი. 1 ჰა-ზე ნაკლები ჰქონდა 75,2%-ს მეურნეობებისა; 1-1,99 ჰა-მდე ჰქონდა მხოლოდ 18,3%-ს მეურნეობებისა; 2-2,99 ჰა _ 3%-ს და 3-4 ჰა კი 1,4 %-ს შინამეურნეობებისა. აღსანიშნავია, რომ ეს მეტად მცირე ზომის ფართობიც დანაწევრებულია და გაბნეულია 2-3 და რიგ რეგიონებში უფრო მეტ ნაკვეთად.

ოჯახური მეურნეობის საშუალო ფართობებისა და ნაკვეთების საშუალო რაოდენობის მხრივ, საქართველოს რეგიონები არსებითად განსხვავდებიან. თუ მთლიანად საქართველოს კონტოლირებად ტერიტორიაზე საშუალოდ ერთი ოჯახური მეურნეობა სარგებლობდა 1,05 ჰა-ით; რეგიონებში ეს მონაცემი შეადგენდა (ჰა-ში): გურია _ 0,82; აჭარა _ 0,5; იმერეთი _ 0,64; კახეთი _ 1,9; მცხეთა-მთიანეთი _ 0,99; რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი _ 0,89; სამეგრელო-ზემო სვანეთი _ 0,71; სამცხე-ჯავახეთი _ 2,21; ქვემო ქართლი _ 0,95 და შიდა ქართლი _ 0,9.

საქართველოში უპრიანი იქნებოდა მეურნეობათა გამსხვილება საშუალოდ 2-3 ჰექტრამდე, მაგრამ დღევანდელი რეალობის გათვალისწინებით, როცა სოფლად განადგურებულია ან ამორტიზირებულია მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და შინამეურნეობების კრიტიკული ნაწილი ფინანსური რესურსების უქონლობას უჩივის, შინამეურნეობების გამსხვილება კარგავს აზრს. ამრიგად, შინამეურნეობების ტექნიკური აღჭურვილობის დონე მეტად დაბალია. ნაკვეთების დაქსაქსულობის, სამუშაოების არაერთდროულად ჩატარების გამო, იხარჯება მეტი საწვავი, ტექნიკა გამოიყენება არაეფექტურად. იკვეთება ტენდენცია, მექანიზირებული სამუშაოების შემცირებისა და ცოცხალი გამწევი ძალით (ხარი, ცხენი) თუ ხელის იარაღებით შრომის გადიდებისა. საერთაშორისო დონორების დახმარებით მიღებული სასოფლო სამეურნეო ტექნიკა, რომელიც რიგ რეგიონებზე გადანაწილდა, არსებითად ვერ ცვლის არსებულ სურათს.

_ ბატონო ბექა, სავალალოა შინამეურნეობების ეკონომიკური და ფინანსური მდგომარეობაც.

_ ზემოთ აღნიშნულის გათვალისწინებით, მეურნეობათა გამსხვილება შესაძლებელი იქნებოდა მცირე მეურნეობათა რაოდენობის შემცირებისა და მსხვილი ფერმერული მეურნეობების ზრდის ხარჯზე. ყოფილი მცირე მეურნეობების მფლობელთა დიდი ნაწილი, რომელიც წარმოქმნილ მსხვილ ფერმერულ მეურნეობებში ვერ დასაქმდებოდა, იძულებული იქნებოდა ადგილზე, ან ქალაქად ეძებნა არასასოსფლო-სამეურნეო სამუშაო. ინდუსტრიის სექტორის სიმცირისა და სერვისის სექტორში დასაქმების თვალსაზრისით, უმძიმესი მდგომარეობის გათვალისწინებით უმუშევრობის ისედაც სავალალო მდგომარეობა უფრო დამძიმდებოდა.

თუ ევროპული სახელმწიფოების გამოცდილებას გავითვალისწინებთ, არსებული სიტუაციიდან ოპტიმალურ გამოსავალს სასოფლო სამეურნეო კოოპერატივებისა და კავშირების შექმნა წარმოადგენს. ეს ერთობლივად ნედლეულის შეკრების, გადამუშავების, შენახვის, წარმოებისა და რეალიზაციის მიზნით ან ერთობლივად სხვადასხვა წარმოების საშუალებების (თესლები, სასუქები, სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა) შეძენისა თუ მცირე საოჯახო მეურნეობების მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთების კოლექტიურად სარგებლობის მიზნით, სხვადასხვა დონის ფერმერული გაერთიანებების შექმნას გულისხმობს. კოოპერაცია ამცირებს მასში გაერთიანებული შინამეურნეობების წარმოებისა და ტრანსაქციულ ხარჯებს და ზრდის მათ რენტაბელურობას.

_ თუმცა, ჩვენ ვიცით, სამეურნეო კოოპერირების ჩამოყალიბების თავისებურებანი ქართულ სოფელში.

_ კოოპერირების ერთ-ერთ მიზანს ნატურალური მეურნეობიდან საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლა წარმოადგენს, რადგან ნატურალური მეურნეობების მიზერული შემოსავლების გათვალისწინებით, კოოპერირების გარეშე მისი საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლა წარმოუდგენელია. სტატისტიკური მონაცემების თანახმად, მეურნეობათა 82% პროდუქტს აწარმოებს ძირითადად საკუთარი მოხმარებისთვის, ხოლო 18% _ გასაყიდად. 2004 წლის მონაცემებით, საშუალოდ მეურნეობათა თვიურ შემოსავლებში სოფლის მეურნეობის პროდუქტების რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი საერთო შემოსავლების მხოლოდ 20 პროცენტს წარმოადგენდა. მაშასადამე, მეურნეობათა კრიტიკული უმრავლესობა ნატურალური მეურნეობით არის დაკავებული. ნატურალური მეურნეობის მქონე ოჯახი იძულებულია, თუ გინდ მცირე რაოდენობის, მაგრამ შეძლებისდაგვარად სხვადასხვა კულტურები გააშენოს თავის მეურნეობაში, რათა დაზოგოს საკვები პროდუქტების შეძენაზე ფინანსური რესურსები. გარდა ამისა, ის რისკების გადანაწილებას ცდილობს _ თუ ერთი კულტურის მოსავალი გაფუჭდა, მას რჩება სხვა კულტურის მოსავალი, რომლითაც იგი შეძლებს თავის გატანას. განსხვავებით ნატურალურისგან, საბაზრო მეურნეობა ერთი რომელიმე კულტურის მაქსიმალურ მოსავალსა და რენტაბელურობაზეა ორიენტირებული, რადგან რომელიმე კონკრეტულ კულტურაზე ორიენტაცია ამცირებს სამეწარმეო ხარჯებსა და ხდის მას უფრო მომგებიანს.

_ რა მდგომარეობაა ამ მხრივ ქართულ სოფლებში, არის თუ არა სოფლის მოსახლეობა შეკრული მდიდარი სოციალური კაპიტალით, თუ დაქსაქსულია?

_ ქართულ სოფლებში სოციალური ურთიერთობების ინტენსივობა საკმაოდ მაღალია, მაგრამ ამ ურთიერთობების შედეგად ინსტიტუტების ჩამოყალიბება, რომლებიც ხელს უწყობს ნატურალური მეურნეობიდან საბაზრო მეურნეობაზე გადასვლას, ვერ ხერხდება.

თანამშრომლობა ძირითადად ხდება ნათესავებსა და მეზობლებს შორის და არის საკმაოდ ხშირი (მაგალითად, ნადი, რომლის დროსაც მეურნეები ერთმანეთს მოსავლის აღებაში ეხმარებიან), თუმცა, ერთჯერადი ურთიერთდახმარებითა, ან ვერტიკალურ ურთიერთობებზე აგებული ინიციატივებით შემოიფარგლება (მაგალითად, რწმუნებულის მიერ ინიცირებული რომელიმე საქმიანობა, რომელიც სოფლის მცხოვრებლების ჩართულობას მოითხოვს). ამ სახის თანამშრომლობის შედეგად, ურთიერთობა არ გენერირდება და არ წარმოშობს ურთიერთობების უფრო მაღალ ხარისხს. სივრცე, სადაც ამ ტიპის თანამშრომლობის საჭიროება დგება, არ მოითხოვს ამ ურთიერთობაში ინვესტირებას, რადგან ისინი ტერიტორიული სიახლოვისა და გაზიარებული წარმომავლობის ფონზე, არის უკვე ნდობის მაღალი ხარიხით გამსჭვალული და საკმაოდ მყარი.

_ სახელმწიფომ რა უნდა გააკეთოს სამეურნეო კოოპერირების მიმართულებით?

_ უპრიანი იქნებოდა სახელმწიფოს მხრიდან იმ ზომების მიღება, რომლებიც გააუმჯობესებდა სამეწარმეო გარემოს და ეკონომიკურ ურთიერთობებს გახდიდა უფრო სტაბილურსა და გათვლადს, გააჩენდა საჯარო სივრცეს, საერთო საკუთრებისა და საზოგადო სიკეთეების შექმნისა და განკარგვის შესაძლებლობას, რის გასახორციელებლადაც კოოპერირება იქნებოდა აუცილებელი და რაციონალური. შედეგად, გაუმჯობესებული სოციალური გარემო გაზრდიდა თემთან ურთიერთობის საჭიროებისა და თემის შიგნით თვითრეალიზაციის შესაძლებლობის განცდას.




 ახალი ამბები
  • ხანძარი ჩოხატაურში- ცეცხლმა ხვიჩა გელოვანის საცხოვრებელი სახლი გაანადგურახანძარი ჩოხატაურში- ცეცხლმა შუა სურებში ერთ-ერთი მოსახლის საცხოვრებელი სახლი გაანადგურა. როგორც "გურია ნიუსს" მერის წარმომადგენელმა შუა სურების ადმინისტრაციულ ერთეულში, განუცხადა, დამწვარია ხვიჩა გელოვანის საცხოვრებელი სახლი.  შემთხვევის ადგილზე ამ დრომდე იმყოფებიან მეხანძრე-მაშველები. როგორც საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურში ამბობენ, შემთხვევის ადგილას მობილიზებულია 3 სახანძრო ეკიპაჟი. ხანძრის შედეგად არავინ ... ...
  • უბედური შემთხვევა თბილისში- ერთ წლამდე ბავშვი მე-14 სართულიდან გადავარდაერთ წლამდე ბავშვი მე-14 სართულიდან დღეს, გამთენიისას გადავარდა და ადგილზე გარდაიცვალა. უბედური შემთხვევა თბილისში, ფონიჭალის დასახლებაში მოხდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, უბედური შემთხვევის დროს ბავშვის მშობლები სახლში იმყოფებოდნენ. მომხდარზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 116-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც გაუფრთხილებლობით სიცოცხლის მოსპობას გულისხმობს. ... ...
  • იმოგზაურე მატარებლით და აღმოაჩინე საქართველო რკინიგზასთან ერთად! (R)ძვირფასო მგზავრებო! ორშაბათს, 10 აგვისტოს თბილისი-ფოთის რეისზე მარიკა ბაკურაძე დაგემგზავრებათ.  ჩვენი გზამკვლევი მოგიყვებათ რა ისტორია ინახება ფოთის მუზეუმში, რომელიც ,,გერმანულ სახლში" მდებარეობს, რაზე მოგვითხრობს ლეგენდა პალიასტომის ტბის შესახებ, რომელ ტყეს ადარებენ უცხოელები ამაზონის ტყეს და როგორია კოლხეთის ნაკრძალი, რომელიც აუცილებლად მოსანახულებელ ადგილთა სიაში შედის - ეს ჩვენი ე.წ. გიდის ამბების მხოლოდ მოკლე ჩამონათვალია.  დაგვემგზავრეთ ფოთის რეისზე და ჩვენ საინტერესო თავგადასავალს გპირდებით.   შეგახსენებთ, რომ მგზავრობის პროცესში ჩვენი გადამღები ჯგუფი აწარმოებს გადაღებას, მოგვიანებით კი მოვამზადებთ საინფორმაციო ვიდეო რგოლს, რადგან სხვა ადამიანებსაც მოვასმენინოთ ჩვენი გზამკვლევების მიერ მოყოლილი ამბები. იმოგზაურე მატარებლით და აღმოაჩინე საქართველო რკინიგზასთან ერთად! ... ...
  • მეუფე მელქისედეკი - საქართველოს ომი არ დაუწყია"ცნობილი გამოთქმა - ,,დათვი რომ მოგერევა, ბაბაია დაუძახეო“ არათუ ქართული არაა, არამედ ანტიქართულია და მხოლოდ იმისკენაა მიმართული, რომ ჩვენს ხალხში მონური სულისკვეთება გააღვივოს", - ასე გამოეხმაურა, აგვისტოს ომის 12 წლისთავს, მარგვეთის და უბისის ეპისკოპოსი მელქისედეკი (ხაჩიძე). მეუფეს თქმით, რუსეთ-საქართველოს ომი 2008 წელს არ დაწყებულა და არც დასრულებულა. როგორც მღვდელმთავარი აღნიშნავს, საქართველოს ომი არ დაუწყია და რუსეთი არის ოკუპანტი. ,,გურია ნიუსი“ მღვდელმთავრის წერილს, რომელიც სოციალურ ქსელში გავრცელდა, უცვლელად გთავაზობთ: ,,ქრისტესმიერ საყვარელო ძმანო და დანო, კიდევ ერთხელ გვიწევს რუსეთ-საქართველოს შორის მომხდარი, 2008 წლის აგვისტოს თარიღის გახსენება. ჩვენი და ჩვენი ჩრდილოელი მეზობლის დაპირისპირებაზე საუბრისას, კონკრეტული თარიღი ალბათ უფრო პირობითი ტერმინია. დიახ, რუსეთს საქართველოს თავისუფლებისა და სუვერენიტეტის წინააღმდეგ ომი 2008 წელს არც დაუწყია და არც დაუმთავრებია, გვებრძოდა მანამ და გვებრძვის იმის მერეც, ოღონდ განსხვავებული საშუალებებით, იქნება ეს ეკონომიკური ემბარგო, მავთულხლართები, ჰიბრიდული ომი, ცრუ ინფორმაციების გავრცელება თუ სხვა საზარელი მეთოდები, რომლებითაც, სამწუხაროდ, უფრო მეტად იფლობა ოკუპაციის მომაკვდინებელ და დამღუპველ ცოდვაში. აგვისტოს ომმა თითოეულ ჩვენგანს უამრავი ტკივილი მოგვაყენა, მაგრამ თუ კარგად დავფიქრდებით ვნახავთ, რომ ის საგმირო საქმეები, რაც ჩვენმა თანამემამულეებმა 2008 წლის აგვისტოში გამოიჩინეს, წაუშლელ კვალს დატოვებს ქართველი ერის მეხსიერებაში. რად ღირს შინდისის გმირების, გიორგი ანწუხელიძის თუ სხვათა (თუნდაც დღემდე უცნობი) ქართველების გაბედულების გახსენება, რომლებმაც საკუთარი თავი გასწირეს, რათა ჩვენთვის ესწავლებინათ, რომ მტერს, თუნდაც ურიცხვს, არ შეიძლება უფლება მივცეთ, რომ სისხლით მონაპოვარი დამოუკიდებლობა დაგვათმობინოს. ფილოლოგი არ ვარ, მაგრამ მგონია, რომ ცნობილი გამოთქმა - ,,დათვი რომ მოგერევა, ბაბაია დაუძახეო“ არათუ ქართული არაა, არამედ ანტიქართულია და მხოლოდ იმისკენაა მიმართული, რომ ჩვენს ხალხში მონური სულისკვეთება გააღვივოს. აგვისტოს ომის გმირების ისტორიის კარგად შესწავლა ამ პრობლემასაც აგვაცილებს თავიდან. ჩვენი მოქალაქეებისა და მეომრების ისტორიის გახსენებასთან ერთად, ამ საკითხზე საუბრისას, არ შეიძლება უცხოელი მეგობრებისა და პარტნიორების ამაგის დაუფასებლობა, რომ არაფერი ვთქვათ იმ დიპლომატიურ ომზე, რაც მსოფლიოს საერთაშორისო ორგანიზაციების ტრიბუნებზე იყო გაჩაღებული და ჩვენი უმთავრესი სტრატეგიული პარტნიორის, ამერიკის შეერთებული შტატების დახმარებაზე, ცალკე უნდა გამოვყოთ აღმოსავლეთ ევროპის სახელმწიფოების თანადგომა და მათი მეთაურების საოცარი გაბედულება, რომლებმაც, საკუთარი სიცოცხლის საფრთხეში ჩაგდების სანაცვლოდ დატოვეს კომფორტული სამუშაო კაბინეტები, ჩამოვიდნენ საქართველოში და გვერდში დაგვიდგნენ. უფალმა დაუფასოს მათ და მათ სახელმწიფოებს ეს ამაგი. და ბოლოს, მსურს კიდევ ერთხელ შევავედრო ყოვლადმოწყალე უფალს აგვისტოს ომში აღსრულებული, როგორც მშვიდობიანი მოსახლეობის, ასევე ქართველი მეომრების უკვდავი სულები და შევთხოვო, რომ მისი სარწმუნოების ერთგულ ქართველ, მშვიდობისმოყვარე ერს, ააცილოს სამომავლოდ ის აგრესია, რაც 2008 წელს ოკუპანტმა რუსეთმა ჩვენი სახელმწიფოს წინააღმდეგ გამოიჩინა. საქართველოს ომი არ დაუწყია! რუსეთი ... ...
  • ლანჩხუთში 2008 წლის ომში დაღუპული გმირების ხსოვნას პატივი მიაგესდღეს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელობამ პატივი მიაგო 2008 წლის ომში დაღუპული გმირების ხსოვნას. ამ ომმა ლანჩხუთიდან სამი ვაჟკაცის სიცოცხლე შეიწირა- ემზარ წილოსანი და რუსლან წულაძე შინდისის ბრძოლაში დაეცნენ, ვასილ სმირნოვი კი გორის გზაზე დაბომბვას ემსხვერპლა.  ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერმა, ალექსანდრე სარიშვილმა საკრებულოს თავმჯდომარე ბესიკ ტაბიძემ და ადგილობრივი ხელისუფლების სხვა წარმომადგენლებმა გმირების საფლავები ყვავილებით შეამკეს. "დღეს 12 წელი გავიდა იმ ავბედითი თარიღიდან, მაგრამ რა დროც უნდა გავიდეს, ჩვენ გმირებს დავიწყება არ უწერიათ. ქედს ვიხრით მათ წინაშე", - აღნიშნა მუნიციპალიტეტის მერმა, ალექსანდრე სარიშვილმა.  ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ეკლესიაში მამა დავითმა (წულაძემ) გმირთა სულების მოსახსენებელი პანაშვიდი ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ რა იცი მსოფლიოს ღირშესანიშნაობების შესახებ?

რომელმა ქვეყანამ აჩუქა აშშ-ს თავისუფლების...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...