ექვსასი მილიონი წლის ჭიაყელა _ ყველაზე მომგებიანი "შინაური ცხოველი"

კარმიდამო ჩემი

ექვსასი მილიონი წლის ჭიაყელა _ ყველაზე მომგებიანი "შინაური ცხოველი"

2012 აპრ 6 05:00:32
ბევრ ადამიანს რომ ჰკითხო, რა არის ჭიაყელა, ზოგი ამრეზით დაიმანჭება და შეიძლება, ხალხური ანდაზაც შემოგაშველოს _ "ჭიაყელამ გაიწია და გაწყდაო". მეურნე ადამიანმა კი იცის, რომ ჭიაყელა სასოფლო-სამეურნეო სავარგულს აკეთილშობილებს, თუმცა, მის ფენომენზე დღეს განსაკუთრებით ვრცლად ვისაუბრებთ.

ჭიაყელა (წვიმის ჭია) დედამიწაზე, თურმე, 600 მილიონი წლის წინ გაჩნდა და წარმატებით გადაიტანა დინოზავრების გადაშენების პერიოდიც კი. ის არის ყველაზე უძველესი და სიცოცხლისადმი შემგუებელი არსება. ამავე დროს, როგორც ფერმერები ამტკიცებენ, მსოფლიო მასშტაბით, არც ისე დიდი ხანია, რაც ყველაზე მომგებიანი "შინაური ცხოველი" გახდა. ვიდრე გურიის, კერძოდ, ოზურგეთის სინამდვილეში "ჭიაყელასთან შეჭიდების" ახალდაწყებულ "ილეთებსა" და მათ ავტორზე გესაუბრებოდეთ, მცირეოდენი ექსკურსს შემოგთავაზებთ ამ ცხოველის გაკულტურების შესახებ, რასაც სხვადასხვა წყაროები გვიამბობენ: ჭიაყელას "მოშინაურება" პირველად, გასული საუკუნის 50-იან წლებში, ამერიკელ ექიმ თომას ბარეტს მოუვიდა აზრად. იგი დააკვირდა და შეამჩნია, რომ ნაკელი, რომელიც გადამუშავებული და გაფხვიერებული იყო ჭიაყელების მიერ და ჰუმუსად შეჰქონდა ნაყოფიერი ხეების ქვეშ, ძალიან ზრდიდა მოსავლიანობას. ამის შემდეგ, მას ჭიები სპეციალურად გამოჰყავდა ყუთებში, რომელსაც ავსებდა მიწით და ნაკელით. რამდენიმე წლის შემდეგ, ეს წამოწყება აიტაცეს ადგილობრივმა ფერმერებმა. მალე მათი დაკვეთით ბიოლოგებმა გამოიყვანეს ჭიაყელას ახალი ჯიში _ "კალიფორნიის წითელი ჭიაყელა", რომელიც ახლა ფართოდაა გავრცელებული რუსეთში. საბჭოთა კავშირში კალიფორნიის ჭიაყელა გამოჩნდა 25 წლის წინ, როცა ის შემოიტანეს აღმოსავლეთ ევროპიდან უკრაინაში, მაგრამ მალე "პერესტროიკა" დაიწყო და ჭიაყელებისთვის არავის ცხელოდა.

მაინც როგორია შინაურ პირობებში ჰუმუსის წარმოების გამოცდილება, რომელსაც ჭიაყელასთან "დასაქმების" შემდეგ იღებ? _ ჰუმუსი, ეს არის ის, რაც რჩება მატლების (ჭიაყელების) ნიადაგში "გადავლის" შედეგად. ჰუმუსის მნიშვნელობა ვერ შეფასდება _ რა არის ამ მიწაზე უკეთესი? აქ არის ყველაფერი, რაც სჭირდება მცენარეს ზრდისა და ნაყოფის მოცემისთვის. ნერგი, შეიძლება, პირდაპირ ჩავრგოთ მასში, თანაც ერთი თვით ადრე, ვიდრე ჩვეულებრივ ვრგავთ. ოღონდ ეს ძვირი სიამოვნებაა, რადგან ბევრი დასჭირდება, ამიტომ სჯობს, მცენარის ძირს შემოვუყაროთ ირგვლივ. მერე კი, როცა გავძლიერდებით, ღმერთია მოწყალე, ყველაფერი ხომ, მაინც მისი ნებით გვაქვს? _ მიიჩნევს ჩვენი რესპონდენტი, ოზურგეთელი კოტე სარიშვილი.

მან "ჭიაყელების საამქროს" შექმნა პირველად გასულ წელს სცადა, როგორც თვითონ ამბობს, პრიმიტიული, მარტივი ფორმით და მიიღო შედეგი, რომლითაც გაკვირვებული დარჩა. ახლა კი ნახაზებში და სხვადასხვა ლიტერატურასა თუ საძიებლებშია ჩართული, რათა სხვაც გააკვირვოს და რა თქმა უნდა, დაასაქმოს. რაც მთავარია, ცივილური ფორმით ჭიაყელას ჰუმუსის მიღების საქმეში, ის პიონერი უნდა იყოს არათუ რეგიონში, არამედ საქართველოშიც. შეიძლება ვინმემ იფიქროს, რომ რა სიახლე ჰუმუსია, ეს ხომ იგივე ნაკელია, ერთმანეთში არეულ-დარეული ნეშომპალა და მისთანები, რასაც ბუნება თავად გამოიმუშავებსო, მაგრამ ჩვენს მკითხველს შევახსენებთ, რომ ბატონი კოტე ახლა იმ ფორმით მუშაობას აპირებს, რომ აამოქმედოს "ფაბრიკა-სამზარეულო" ჰუმუსის საწარმოებლად, სადაც ერთწლიანი ლოდინის ნაცვლად, მრავალი ჭიაყელას მეშვეობით და მათი კიდევ უფრო მოშინაურებით, ორიოდე თვეში მივიღებთ უნიკალურ ჰუმუსს, ისეთს, რომელიც დროთა განმავლობაში ადამიანს ხელს ააღებინებს ნიადაგში შხამიანი, არაორგანული ნაერთების შეტანაზე და მთლიანად ეკოლოგიურად სუფთა ხილსა და ბოსტნეულს დადებს საკუთარ სუფრაზე.

კოტე სარიშვილი: _ ჭიაყელა რასაც მიირთმევს და მერე გამოყოფს, არის ყველანაირად დადებითი და სასარგებლო ნივთიერება, მცენარისთვის ყველაზე კარგად დაბალანსებული, ბუნებრივი ანტიბიოტიკებით გაჯერებული. როცა ირგვლივ უყრი მცენარის ძირს, ფესვს უმაგრებს და იმუნიტეტსაც იმდენად უძლიერებს, რომ მას უკვე დაავადებები ნაკლებად უჩნდება. ჩვეულებრივი 100 გრამი აზოტოვანი სასუქი რომ ავიღოთ რაოდენობით და შემადგენლობით და დავაყაროთ რაიმეს, ჭიაყელასგან გამომუშავებული 20 გრამი ჰუმუსი უტოლდება მას, გაცილებით უკეთესია და ბუნებრივიც. აი, ეს არის უდიდესი უპირატესობა.

_ ბატონო კოტე, დააკონკრეტეთ, როგორ უნდა მივცეთ მცენარეს ჰუმუსი?

_ ჩვეულებრივად, ძირთან მუჭით შემოვაყრით.

_ თუ ქვეშ უვარგისი მიწა აქვს მცენარეს?

_ თავის როლს მაინც შეასრულებს და მთლიანად თუ შიგ ჩავრგავთ, ამას რა სჯობს? თუმცა, ეს ძვირი სიამოვნებაა, რადგან ჯერ არ გვაქვს ასეთი რაოდენობით, რომ ყველას და ყველაფერს ეყოს. ხალხს მაინც ის ურჩევნია, ამ გაჭირვების ჟამს, გადაიხადოს ძვირი აზოტში და მოწამლოს ნიადაგი და თან თავიც მოიწამლოს.

_ როგორ დაიწყეთ მუშაობა, რა ეტაპზე ხართ და მიგაჩნიათ თუ არა, რომ თქვენ ამ საქმის პიონერი გახდებით, გურიაში მაინც?

_ მე შარშან გავაკეთე ნიმუში, მაგრამ ახლა მინდა, გავაფართოვო და მივიღო მეტი ჰუმუსი. შედეგი ის იყო, რომ ერთ დღეს, შუადღით, როცა შევხედე ამოწვერილ ნათესს, ჯერ სარეველა მეგონა, დავასხი წყალი და მეორე დღეს 3-4 სმ სიმაღლის იყო უკვე. თვალებს არ დავუჯერე. ამ მეთოდით დროში და ხარისხში მოვიგებთ, თან ძალიან საგრძნობლად.

_ როგორ ააგეთ ჭიაყელას "პირველი საამქრო" და რა დრო დასჭირდა, რომ მიგეღოთ ამ საამქროდან პირველი ჰუმუსი?

_ ახლა მწყდება გული, თავიდან სურათები რატომ არ გადავუღე ამ ყველაფერს. თუმცა, მაინც ცდის დონეზე ვმუშაობდი და შედეგზე ვიყავი ორიენტირებული, ამიტომ სხვა არაფერზე ვფიქრობდი. თუმცა, უახლოეს მომავალში ამ ყველაფერს საინტერესო სახეს მივცემ და მოგიწვევთ კიდეც. ახლა გიამბობთ, როგორ გავაკეთე ეს ყველაფერი: ერთი დიდი ყუთი ოთხ თანაბარ ნაწილად გავყავი, ზომით 70X70X30. ერთ ნაწილში ვყრით მიწას და ზემოდან დავსვამთ ჭიაყელებს, მოფანტულად. სულ სჭირდება 300 ცალი ჭიაყელა. ბევრი არ გეგონოთ, ერთი ასანთის ყუთია სულ. მერე დაქუცმაცებული, სველი ნეშომპალათი მოვფარავთ. სისველე არ უნდა გადავაჭარბოთ _ ეს მასა ღრუბელივით გასაწური არ უნდა იყოს, საშუალო სისველე სჭირდება. კიტრის თუ კარტოფილის დაკეპილი ნათალიც შეიძლება. ორი კვირის შემდეგ, მეორე განყოფილებაში ჩავყარე მიწა, რადგან პირველში რომ უთავდებათ საკვები ნეშომპალა, ჭიები მეორე განყოფილებაში გადმოდიან _ ყუთებს შორის, გამყოფებში გაკეთებულია ხვრელები, 10 სმ დიამეტრით. კიდევ ორი კვირის შემდეგ, გადავა მომდევნო ნაწილში. თავიდან მიწას არ ვყრი ყველა ყუთში, თანდათან ვავსებ. აქა-იქ რჩება ზარმაცი ჭიები, რომლებიც უნდა ამოვიყვანოთ და გადავსვათ მომდევნო ყუთში, იმის მიხედვით, როდის დაამთავრებენ ჭიები მუშაობას. მომდევნო ყუთს ვავსებთ მიწით და სველი ნეშომპალათი, როგორც პირველ შემთხვევაში. 2-3 კვირაში დასრულდება ეს ყველაფერი და ბოლოს, გავათავისუფლებთ ყველა ყუთს. მიღებული მასა არის სწორედ ესოდენ საჭირო ჰუმუსი, რომელსაც ასე მოკლე დროში გვიმზადებენ ჭიაყელები.

_ რა არის მთავარი, რომ მუშაობა ეფექტური და პროდუქტიული იყოს?

_ აუცილებელი პირობებია, სითბო _ 20 გრადუსი და ტენიანობა _ 85%! ეს უნდა იქნეს კარგად დაცული! ჭიაყელაც ბევრი უნდა იყოს, რომ ეს ყველაფერი შეჭამოს. ყუთები სიბნელეში უნდა გვქონდეს მოთავსებული, იქ, სადაც მზის სხივი არ აღწევს. საერთოდ, მსოფლიო პრაქტიკაში 1 კვ. მ-ზე, 60 სმ სიმაღლის მიწაში, 25 000 ჭიაყელა უნდა იყოს. აი, მაშინ არის მიწა კარგი. სასუქი კლავს ჭიაყელას, ასევე სპობს ცეცხლის წაკიდებაც, საერთოდ, მიწაში სიცოცხლე კვდება აზოტითა და ცეცხლის დანთებით. ფოთლების დაწვა არ შეიძლება! ეს უნდა შეიგნოს მოსახლეობამ. ეს თუ ყველამ იცის, მაშინ გაიხედეთ გაზაფხულზე, რა ხდება კარმიდამოებში. აი, ამ საშინელებისგან უნდა დავიცვათ თქვენთვის და ჩვენთვის ასე საყვარელი კარ-მიდამო და მერე ვიფუსფუსოთ შიგ. წელს სერიოზულად ვაპირებ ჭიების ფერმის გაკეთებას და სიმართლე გითხრათ, ვოცნებობ, ძალიან კარგი შედეგი მივიღო.

_ ჭიაყელას ჰუმუსი რა რაოდენობით უნდა გქონდეს, რომ ერთ ოჯახს მთლიანად ეყოს საკუთარ სამეურნეო საქმეში?

_ ეს ჩემი პრაქტიკაა _ 1 კვმ მიწას გასანოყიერებლად ჰყოფნის 1 ლიტრიანი ქილა ჰუმუსი. ეს უნდა მოვაყაროთ. მარტივად ასე გადავიანგარიშებთ, რამდენი კვმ ფართობიც გაქვთ, იმდენი ლიტრი მასა უნდა მოვაყაროთ წლის განმავლობაში.

_ სიმინდისთვის შეიძლება გამოვიყენოთ?

_ დიახ, ბრწყინვალეა. ჩვენთან, ჯერჯერობით, აზოტით წამლავენ ამ მცენარეს. ევროპაში სპეციალური მანქანებით ყრიან ფართობებში. წარმოიდგინეთ, ჩვენთან როგორც მარილს ყრიან გზებზე, ისე აყრიან ჰუმუსს ყანებში.

_ სამყოფად რომ მივცეთ სიმინდის ყანას, შეიძლება აზოტის ყიდვას ავცდეთ?

_ რა თქმა უნდა. საქართველო თუ ამ გზით წავა, რა სჯობს? ჩვენ გვაქვს უნიკალური შანსი, რომ ეს გავაკეთოთ _ ყველაფერი გაგვაჩნია საამისოდ. სასუქს თუ ნაკლებად გამოვიყენებთ, ამაზე კარგი რა არის? კონკურენტული თუ გინდა გახდე, ხარისხიანი პროდუქცია უნდა გქონდეს. ათას პესტიციდებს ხმარობენ და ჩვენი მიწები გამოფიტულიაო, ამბობენ. აბა როგორ იქნება _ იმდენი სასუქი შეჰქონდათ და ახლაც შეაქვთ. ჭიაყელას გარდაქმნილი ნივთიერება მცენარეს ღმერთმა დაუწესა, იგი აუცილებელია ნიადაგის მოსამზადებლად, რადგან ადვილად ასათვისებელი გახდეს ადამიანისთვის.

ყველაზე კარგ საჭმელად ჭიაყელასთვის ითვლება ორი წილი ნაკელი და ერთი წილი მწვანე მასა, რომელსაც ერთმანეთში ურევენ. ერთ დღეს ხდება ფერმენტირება, რის დროსაც ხდება ტემპერატურის აწევა 70 გრადუსამდე. ამ დროს ყველანაირი მიკრობი კვდება აღნიშნულ მასაში. საერთოდ, მრავალნაირი მეთოდი არსებობს ჭიაყელას ჰუმუსის მისაღებად, თუმცა, ყველა ერთმანეთს ჰგავს და ყველაზე პრაქტიკული და ეკონომიური რომელიც იქნება, იმის მიხედვით უნდა ვიმოქმედოთ. რაც მთავარია, ეს არის შესანიშნავი საშუალება, ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქტის მისაღებად.

_ თქვენთვის თუ არის ცნობილი, რა ღირს ასეთი ჰუმუსი ევროპის ქვეყნებში?

_ 1 კბმ (ასე ყიდიან, ძირითადად) 150 ევრო ღირს. დაფასოებულიც იყიდება.

_ ერთი აბსტრაქტული კითხვაც _ ჭიაყელას რომ შუქი არ უყვარს?

_ დიახ, ამიტომაც სჭირდება სიბნელე და ტენი მის საამქროს. თუმცა, ზოგი ლიტერატურა იმასაც ამბობს, რომ შუქზე უნდა დასვა და თანდათან ჩავა მიწაში.

_ მსოფლიოში როგორი პრაქტიკა აქვთ ამ მხრივ?

_ დიდია ასეთი პრაქტიკა მექსიკაში, ტაილანდში, ინდოეთში, ვიეტნამში, რუსეთში, უკრაინაში. ამ ქვეყნებში შექმნილია ჭიაყელას უზარმაზარი ფერმები. ჭიაყელა ცალკე იყიდება და სასუქი _ ცალკე. უხვად გამოიყენებენ მეთევზეობაში, მექათმეობაში, მეღორეობაში. აგრეთვე, ჭიაყელების აბებს აკეთებენ კულტურისტებისთვის _ ეს აბები კუნთებს ზრდის, თურმე.

_ ბატონო კოტე, თქვენ ხართ "პირველი მერცხალი" ამ საქმეში საქართველოში, მართალია ჯერ დამწყები, მაგრამ _ თავდაჯერებული. თქვენს გამოცდილებას მომავალში სხვებს გაუზიარებთ?

_ ვისაც სურს სწავლა, ყველას ვასწავლი. ორმა ფერმერმა _ ამერიკელმა და ავსტრიელმა, მთელი ტექნოლოგიები გამომიგზავნა. სრულიად საქართველოს რომ ასწავლო, გგონიათ, ბევრი გააკეთებს? ნეტა, ისე მოხდეს, რომ ყველა დაინტერესდეს.

_ რა არის თქვენი საბოლოო მიზანი, ამ საქმით დიდ ბიზნესში თუ აპირებთ შებიჯებას და რას ურჩევთ აღნიშნული საქმიანობის საწყის ეტაპზე დაინტერესებულ ფერმერს, ზოგადად, ჩვენს მკითხველს?

_ ბევრი კარგი მიზანი მაქვს, მათ შორის, წარმატებულ ბიზნესში ფეხის შედგმასაც ვაპირებ. ფერმერებს, რომლებიც ჯერ ვერ ახერხებენ ჭიაყელების მინი-საამქროს გაკეთებას მაინც, ერთ რამეს ვურჩევდი: გააკეთონ მიწის ამაღლებული კვლები. ამას ქართულად ბაზო ჰქვია. თურმე, ასეთ ბაზოებს კოლხი მედეაც აკეთებდა და სამკურნალო მცენარეები მოჰყავდა. ღია გრუნტში ავამაღლოთ ერთი სიგრძივი კვალი. მცენარის ფესვი მიწაში როცა ღრმად ჩადის, იქედან მხოლოდ წყალი ამოაქვს. ამაღლებული ფენა თავისთავად ჰუმუსოვანი ფენაა. მის გვერდით, ბარის პირით კიდევ ავიღოთ სხვა ჰუმუსოვანი ფენა, ანუ ნიადაგის ზედაპირის ნაწილი და ამაღლებულ კვალს კვლავ დავამატოთ. კვალის გასწვრივ კეთდება ჩადაბლებული ადგილი, რაშიც წვიმის დროს წყალიც მოგროვდება და კვალს წაადგება. ასევე, კვალის გასწვრივ შეიძლება დავყარო თივის, ნამჯის თუ სხვადასხვა მწვანე მასის ნარჩენები. ბაზოში ჭიაყელები გაცილებით ბევრიც იქნება და აქტიურადაც იმუშავებენ. კვალზე დათესილი თუ დარგული მცენარე ბევრად საღი, მოსავლიანი და იმუნიტეტის მქონე იქნება.

რაც შეეხება "ჭიების საამქროს", ყუთში ჩასმის პრინციპით, ჩემს ოჯახშიც დავიწყეთ მისი გაკეთება. დიდია ინტერესი, რა მოხდება 1-2 თვეში. ამ თემას ჩვენ, ალბათ, არა ერთხელ მივუბრუნდებით.




 ახალი ამბები
  • გენერალურმა პროკურატურამ პატიმრების შეწყალების ფაქტზე გამოძიება დაიწყოსაქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ პატიმრების შეწყალების ფაქტზე გამოძიება დაიწყო. პროკურატურის ინფორმაციით, გამოძიება სამსახურებრივი უფლებამოსილების შესაძლო ბოროტად გამოყენების ფაქტზე მიმდინარეობს. „საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ დაიწყო გამოძიება მსჯავრდებულების: რამაზ დევაძის, ასლან ბეჟანიძის, ზურაბ ნადირაძის და სხვა პირთა შეწყალების პროცესში სამსახურებრივი უფლებამოსილების შესაძლო ბოროტად გამოყენების ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული სსკ-ის 332-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით. საზოგადოებას პერიოდულად მივაწვდით ინფორმაციას გამოძიების მიმდინარეობისა და შედეგების შესახებ“, _ ნათქვამია პროკურატურის ... ...
  • ანზორ ჩუბინიძე: ჩემი სამსახურის თანამშრომელს არანაირი იარაღი, არც ლეტალური და არც არალეტალური არ ქონიასახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსი ანზორ ჩუბინიძე 20 ივნისის მოვლენებთან დაკავშირებით გენერალურ პროკურატურაში დაიკითხა. როგორც ანზორ ჩუბინიძემ ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა, მან გამოძიებას ყველა კითხვაზე გასცა პასუხი. „20-21 ივნისის მოვლენებზე გამოვიკითხე და რაც მკითხეს, ვუპასუხე. რა დონეზე ვმონაწილეობდი, როგორ ვიყავით ჩართულები და პირადად ჩემთან ქონდათ გარკვეული კითხვები ჩემი მონაწილეობის შესახებ. მე ვარ სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის ხელმძღვანელი, პარლამენტის შენობა არის დაცვის სპეციალური სამსახურის დასაცავი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ობიექტი და აქ კითხვა არაა, თუ რატომ ვიყავი იქ. მე მითითებებს გავცემდი მხოლოდ და მხოლოდ სდსს თანამშრომლებზე. რა თქმა უნდა, არ გავცემდი არანაირ ბრძანებას სროლაზე“, – განაცხადა ანზორ ჩუბინიძემ. ამასთან სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსის თქმით, ის პასუხისმეგებლობისგან გაქცევას არ აპირებს. ​ „რაც შეეხება იმას, რომ სდსს-ის თანამშრომლები იყვნენ განლაგებული პარლამენტის სხვადასხვა შესასვლელთან, ეს ასე იყო და იქნება, სანამ მე ვიქნები ხელმძღვანელი სდსს-ის. ჩემი სამსახურის თანამშრომელს არანაირი იარაღი, არც ლეტალური და არც არალეტალური არ ქონია. არავინ გაექცევა პასუხისმგებლობას, მათ შორის არც მე, თუ დადგება ეს საკითხი. გამოძიება აუცილებლად მივა ბოლომდე და ყველა კითხვას პასუხი გაეცემა“, – განაცხადა ანზორ ჩუბინძემ. ... ...
  • გიორგი გახარია: "ეს იყო გავრილოვის დღე და ეს იყო პარლამენტის შტურმის ღამე""მე ვიყავი პირველი შინაგან საქმეთა მინისტრი, რომელიც მივიდა პროკურატურაში და გამოძიებას ჩვენება მისცა, თუ საჭირო იქნა, მე ვიქნები პირველი პრემიერ-მინისტრი, რომელიც ასევე მივა პროკურატურაში და მისცემს ჩვენებას" _ განაცხადა ჟურნალისტებთან საუბრისას საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ. მისივე თქმით, პროკურატურის გადასაწყვეტია რამდენ ადამიანს დააკავებენ: „20 ივნისი იყო გავრილოვის დღე, მაგრამ ეს იყო პარლამენტის შტურმის ღამე. კიდევ ერთხელ ვიმეორებ და კიდევ ერთხელ ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, რომ თითოეულმა პოლიციელმა მაშინ შეძლო და დაიცვა სახელმწიფო ინსტიტუტი, ემსახურა სახელმწიფოს და შეასრულა თავისი ძირითადი მოვალეობები. რა თქმა უნდა, იყო ერთეული გადაცდომები, რომელზეც დევნა დაწყებულია, გამოძიება გრძელდება, თუ იქნება საჭირო 10 ადამიანის დაკავება, დააკავებენ 10 ადამიანს, თუ იქნება საჭირო, დააკავებენ ოცს“,_  განაცხადა გიორგი გახარიამ. 21 ივნისის მოვლენებიდან დღეს 3 თვე გავიდა და აქცია "სირცხვილიას" ორგანიზატორები, რომლებიც 3 თვეა საპროტესტო აქციებს მართავენ, დღევანდელ დღეს პარლამენტის წინ მაშტაბური აქციით აღნიშნავენ. ... ...
  • მზად, დამოუკიდებელი ცხოვრებისთვის! დიანა ბაქრაძე 19 წლის სტუდენტია თელავიდან. იგი მინდობით აღზრდის სახელმწიფო პროგრამაში 11 წელი იმყოფებოდა. მინდობით აღზრდა 18 წლამდე არასრულწლოვანის ოჯახურ გარემოში გარკვეული დროით აღზრდას უზრუნველჰყოფს. როგორც თავად გვიყვება, ერთ დღეს, მას დაუკავშირდა სოციალური მუშაკი და „საქველმოქმედო ჰუმანიტარული ცენტრი აფხაზეთის“ პროექტში ჩართვა შესთავაზა: „ამ პროექტში 17 წლის ასაკში ჩავერთე. ჩემმა სოციალურმა მუშაკმა შემატყობინა, რომ არსებობდა ორგანიზაცია, რომელიც საინტერესო პროექტს ახორციელებდა და ბავშვებს საკომუნიკაციო თუ სხვა მათთვის საჭირო უნარ-ჩვევების გამომუშავებასა და განვითარებაში ეხმარებოდა. მეც დავთანხმდი, რადგან მაშინ არც თუ ისე გამოვირჩეოდი კომუნიკაბელურობით და თითქოს, რაღაც უფრო მეტი მჭირდებოდა იმისთვის, რომ ცხოვრებაში ჩემი მიმართულებები გამჩენოდა. მოლოდინი ნამდვილად გამიმართლდა, რადგან პროექტის მიმდინარეობის პერიოდიდანვე ვგრძნობდი, როგორ ვძლიერდებოდი, ვხდებოდი თავდაჯერებული და უფრო ადვილად ვამყარებდი ურთიერთობას ადამიანებთან“. პროექტს, რომელზეც დიანა საუბრობს, „საქველმოქმედო ჰუმანიტარული ცენტრი აფხაზეთი“ ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით 28 თვის განმავლობაში ახორციელებდა.  საპილოტე პროექტი _ „საქართველოს მოწყვლადი მოზარდების ხელშეწყობა გახდნენ პროდუქტიული, სრულფასოვანი მოქალაქეები სწავლების, ტრენინგებისა და დასაქმების გზით“ სამ რეგიონს  _ კახეთი, შიდა ქართლი, მცხეთა-მთიანეთი, თბილისი _ მოიცავდა. ორგანიზაციის მიერ დაგეგმილ აქტივობებში სახელმწიფო ზრუნვის პროგრამებში ჩართული 14-დან 25-წლამდე 144 მოზარდი მონაწილეობდა. პროექტის მნიშვნელობის შესახებ საუბრისას, ორგანიზაციის კომუნიკაციის მენეჯერი სოფიკო ლაგვილავა აღნიშნავს: „სახელმწიფოს ზრუნვის ქვეშ მყოფი ბავშვები, რომლებიც მცირე საოჯახო სახლებსა და მინდობით აღზრდის პროგრამებში არიან ჩართულები, 18 წლის შესრულების შემდეგ სახელმწიფოს მზრუნველობის მიღმა რჩებიან.  მათზე სახელმწიფო წყვეტს ზრუნვას. ამიტომ, აუცილებელია, არასრულწლოვნებმა სწორედ ამ პერიოდში შეიძინონ ყველა ის უნარ-ჩვევა, რაც 18 წლის შემდგომ დამოუკიდებლად ცხოვრებაში დაეხმარებათ. ჩვენ მიერ განხორციელებულ პროექტში დაგეგმილი აქტივობები, ტრენინგები და სტაჟირებები, სწორედ ამ მიზნისკენ იყო მიმართული. მოზარდები, რომლებსაც თავიდან უჭირდათ კომუნიკაცია, საუბარი, დიალოგში ჩართვა, საკუთარი აზრის გამოხატვა, საწინააღმდეგო პოზიციის დაფიქსირება, ახალი ადამიანების გაცნობა, - შეიცვალნენ. ამაღლდა მათი თვითშეფასება, შეიძინეს ახალი მეგობრები, გააქტიურდნენ და გაუმჯობესდა მათი განვითარებაზე ორიენტირებულობის ხარისხი“. დიანა ბაქრაძე პროექტის ფარგლებში გავლილი ტრენინგებისა და სტაჟირების შემდეგ, დიანა ბაქრაძე ერთ-ერთ კერძო საწარმოში დასაქმდა კიდეც. იგი ერთი წლის განმავლობაში მუშაობდა: „პროექტის ფარგლებში გავიარეთ სხვადასხვა ტრენინგი, ეს იყო კომუნიკაცია, უნარ-ჩვევების განვითარება, ხელსაქმე. შემდეგ გვქონდა სტაჟირების გავლის შესაძლებლობა, მე სტაჟირების კურსი ავირჩიე ყველის ქარხანაში, სადაც ყველის დაფასოება და თბილისის მასშტაბით მაღაზიებისთვის შეკვეთების გამზადება მევალებოდა. შემდეგ ამავე ადგილას დავსაქმდი და ერთი წლის განავლობაში ვმუშაობდი. ამ პროექტმა საფუძველი მომცა იმისთვის, რომ ჩავრთულიყავი საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, დავინტერესებულიყავი სხვადასხვა აქტივობით და კი არ დავლოდებოდი იმას, ვინ რას შემომთავაზებდა, არამედ თავად მემოქმედა“. ანა ვარამაშვილი ამავე პროექტის 19 წლის მონაწილეა. ამჟამად ისიც სტუდენტია და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის „მეცნიერებისა და ხელოვნების“ ფაკულტეტზე ქართული ფილოლოგიისა და ფსიქოლოგიის მიმართულებით სწავლობს. პროექტში 2018 წლის გაზაფხულიდან ანაც სოციალური მუშაკის დახმარებით ჩაერთო. მასწავლებლობა ბავშვობიდან უნდოდა, ამიტომ პროექტის ფარგლებში დაგეგმილი აქტივობები და ტრენინგებიც სწორედ ამ მიმართულებით გაიარა. „ყველაზე მნიშვნელოვანი რაც ამ პროექტისგან მივიღე არის ის, რომ მომეცა შესაძლებლობა, სტაჟირება გამევლო რედაქტორის პოზიციაზე. ვარედაქტირებდი სხვადასხვა ნაწარმოებებს _ ნოველებს, მოთხრობებს. გარდა ამისა, პროექტის ფარგლებში, ქართული ენისა და ლიტერატურის სპეციალისტთან გავდიოდი სტაჟირებას იმ მეთოდების შესასწავლად, რასაც მასწავლებლები საგაკვეთილო პროცესებში იყენებენ. აბიტურიენტებისთვის განკუთვნილ მასალას ვამუშავებდი არა როგორც მოსწავლე, არამედ, როგორც რეპეტიტორი. ვსწავლობდი ტექნიკას, როგორ უნდა მიმეწოდებინა ინფორმაცია სწორად. ამ ყველაფერმა გაზარდა ჩემი თეორიული და პრაქტიკული ცოდნა და განავითარა ჩემი კრიტიკული აზროვნება. აღნიშნულმა პროექტმა დიდი გავლენა იქონია ჩემს პრაქტიკულ და წიგნიერ განვითარებაზე, რადგან სამომავლოდ, შეძენილი უნარ-ჩვევების ჩემს საქმიანობაში გამოყენება ძალიან დამეხმარება“, _ გვიყვება ანა. ანა ვარამაშვილი გარდა მიღებული პრაქტიკული ცოდნისა, ანა ვარამაშვილი სოციალური უნარების ტრენინგების მნიშვნელობაზეც საუბრობს და ამბობს, რომ აღნიშნულმა ტრენინგმა შესაძლებლობა მისცა, შეემეცნა და ჩაღრმავებოდა თანატოლების ფსიქოლოგიურ მდგომარეობას, აეხსნა როგორც თავისი, ისე თანატოლების ქცევა კომუნიკაციისას, რაც ახლა ჯანსაღი ურთიერთობების დამყარებაში ეხმარება: „ჩვენ გავიგეთ, თუ რამდენად საჭიროა თითოეული მოზარდის აქტიური კომუნიკაცია და კავშირი საზოგადოებასთან, უცნობ და ნაცნობ ადამიანებთან, ასევე რა გავლენა აქვს ჩვენს ჩართულობას, რა დადებით და უარყოფით მხარეებს მოიცავს და სხვა რიგი საკითხები, რაც მიადვილებს განსხვავებულ ადამიანებთან კონტაქტში ადვილად შესვლას. ეს პროექტი უამრავ მოზარდს, ჩემი ჩათვლით, დაგვეხმარა, აღმოგვეჩინა საკუთარი თავები, მიზნები და დამოუკიდებლად გვეზრუნა თვითრეალიზებისთვის“. „საქველმოქმედო ჰუმანიტარული ცენტრი აფხაზეთის“ კომუნიკაციების მენეჯერი სოფიკო ლაგვილავა პროექტის შედეგებზე საუბრისას აღნიშნავს, რომ ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შედეგია მოზარდების დასაქმება: „მოზარდები, რომლებსაც არ ჰქონდათ სოციალური უნარები, რომლებმაც არ იცოდნენ, რისი კეთება სურდათ, ან თუნდაც, რა გამოსდიოდათ კარგად და მათი დასაქმების შანსი არც ისე დიდი იყო‒ დღეს დასაქმებულები არიან; აქვთ ყოველთვიური სტაბილური შემოსავალი; სწავლობენ ხელფასის განკარგვას საკუთარი საჭიროებების მიხედვით. ასევე, მნიშვნელოვანია იმის აღნიშნვაც, რომ მათ ჰყავთ სამეგობრო წრე მეწარმის და მისი თანამშრომლების სახით, ჩართულები არიან აქტიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, უშვებენ შეცდომებს მუშაობის პროცესში და სწავლობენ როგორ მიიღონ შენიშვნები, გამოასწორონ თავიანთი ქცევა. ამ მოზარდებს, დღეს შეუძლიათ, ერთმანეთისაგან ცუდისა და კარგის გარჩევა, ყოველდღიურად აკვირდებიან საზოგადოებას, ოჯახებს, აფასებენ არსებულ ვითარებას, ოჯახის წევრთა თანადგომას და ამ ყველაფრისგან იქმნიან მათთვის მისაღებ ოჯახის მოდელებს“. ანა ვარამაშვილი მთავარ ფოტოზე დიანა ბაქრაძე სტატია დაიწერა პროექტის „ევროკავშირის აღმოსავლეთ სამეზობლო“ ფარგლებში. სტატიაში გამოხატული მოსაზრებები ეკუთვნის მხოლოდ და მხოლოდ სტატიის ავტორს.   ავტორი: თამარ ... ...
  • 3 თვე გავრილოვის სისხლიანი ღამიდან _ არასოდეს შევეგუებით გახარიასნაირ პოლიტიკურ ფიგურებს სავარძლებში3 თვე გავრილოვის სისხლიანი ღამიდან _ დაჭრილი, თვალდაკარგული და დაშავებული ასობით ადამიანი. აქცია რუსთაველის გამზირზე დღეს ფართომასშტაბიანი იქნება. აქციის მონაწილეები იმ დღის მოვლენებს გაიხსენებენ კი ხელისუფლებას კიდევ ერთხელ შეახსენებენ, რომ გიორგი გახარია მათი სირცხვილია.  „ამ თარიღის აღნიშვნა არის ძალიან მნიშვნელოვანი, რადგან ქართული ოცნების ხელისუფლებას, კიდევ ერთხელ უნდა გავაგონოთ, რომ საქართველოს მოქალაქეები არასოდეს შეეგუებიან გიორგი გახარიასნაირ პოლიტიკურ ფიგურებს სავარძლებში“, _ განაცხადა ნოდარ რუხაძემ. სამომავლო გეგმებზე ისაუბრა ანტისაოკუპაციო მოძრაობის ორგანიზატორმა, გიგა მაქარაშვილმა.  „20 სექტემბრიდან ჩვენი პერმანენტული აქციების ფორმატი წყდება, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ რაღაც პაუზას ვიღებთ, პირიქით. უკვე 21-22-დან ჩვენ სხვადასხვა ფლანგზე გამოვჩნდებით. მთავარი ხაზი ჩვენი იქნება ის, რომ არ ვაპირებთ ოკუპაციას შევეგუოთ, უსამართლობას და ძალადობას“ _ განაცხადა გიგა მაქარაშვილმა.   20 ივნისს აქციის მონაწილეების პროტესტი საქართველოს პარლამნეტში რუსი დეპუტატის გავრილოვის ყოფნამ განაპირობა. პარლამენტში სხდომის წაყვანის შედეგად ქუჩაში ათასობით მოქალაქე გამოვიდა. პროტესტი მთელი დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა. ღამის 12 საათისთვის ძალოვანმა სტრუქტურებმა ცრემლსადენი გაზისა და რეზინის ტყვიების გამოყენებით აქციის დაშლა გაუფრთხილებლად დაიწყეს. რუსთაველის გამზირზე საავტომობილო გზაზე მდგარი აქციის მონაწილეები თავდაცვის მიზნით ტერიტორიას გაეცალნენ, თუმცა მალევე უკან დაბრუნდნენ.  ამის შემდეგ სპეცრაზმმა რეზინის ტყვიების გამოყენებაც დაიწყო, რის გამოც აქციის არაერთი მოქალაქე და მედიის წარმომადგენელი მძიმედ დაშავდა. ორმა ადამიანმა, სპეცრაზმის მხრიდან ნასროლი რეზინის ტყვიების შედეგად თვალი დაკარგა, 240-მდე მოქალაქემ კი სხეულის დაზიანებები მიიღო. ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

როგორ გახდა იდეალური დედა იდეალური მეწარმე

ქალი, რომლის ცხოვრება საგანგებოდ შექმნილი...

საზამთრო გურიის პირობებში

ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში საზამთროს მოყვანა...

შევარჩიოთ ტყემლის ჯიშები და მეტი ყურადღება დავუთმოთ მის გაშენებას

ტყემლის კულტურა საქართველოში უძველესი დროიდან...

სახის მოვლის ნატურალური საშუალებები

მუდამ სილამაზესა და სიკოხტავეზე მოფიქრალ...

როგორ ვუმკურნალოთ კბილებს

ხილისა და ბოსტნეულის წვენების სასიკეთო...

ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ

თხილის კულტურის სიდამპლის და სოკოვანი...

როგორ მოვიქცეთ ჭექა-ქუხილის დროს?

წელიწადის დროებსა და თვეებს შორის,...

სეზონის შესაფერი სამუშაოებისთვის მზადყოფნა აუცილებელია

ზოგს თოხნა და სარეველებისგან ბოსტნის...

უკრაინული გოგრა _ საუკეთესო თვისებების მქონე საკვები აგრარული კულტურა

წარმატებულმა მეურნემ ნოდარ დიასამიძემ, რომელიც...
ზაფრანი

საკვები, რომელიც ხანგრძლივი სიცოცხლის საწინდარია

ადამიანის ჯანმრთელობა პირდაპირ კავშირშია კვებასთან....

მუდმივად დაამატეთ სოდა თქვენს ყავას

სოდას უამრავი სასარგებლო თვისება გააჩნია....

სიმართლე სანთლების შესახებ

ზოგიერთი სურნელოვანი სანთელი ორგანიზმისთვის მავნებელი...

სანამდე მივყავართ უძილობას

გარკვეული მიზეზების გამო, ხშირად გიწევთ...

როგორ უნდა მოხიბლოთ ქალი

ვერძი – ქალი ვერძების დიდ...

ქალები, რომელთა შეყვარებასაც მწარედ ინანებთ

ვერძი - მამაკაცური პლანეტა მარსი,...