ჩაი და მისი ადგილი საქართველოში

კარმიდამო ჩემი

ჩაი და მისი ადგილი საქართველოში

1970 იან 1 04:00:00
ჩაის კულტურის სამშობლო ჩინეთია. იგი ცნობილია მე-4 საუკუნიდან (სხვა წყაროებით, ათასი წლით უფრო ადრე). იაპონიასა და კორეაში ჩაი მე-9 საუკუნეში გააშენეს. სხვა ქვეყნებში ფართოდ ვრცელდება მე-19 საუკუნიდან. ამ პერიოდიდან მისი მოხმარება განუხრელად იზრდებოდა. 1900 წლიდან დღემდე მსოფლიოს მოსახლეობა 4,2-ჯერ, ჩაის წარმოება-მოხმარება კი 11-ჯერ გაიზარდა და 4 მლნ ტონას აღწევს. ერთ სულ მოსახლეზე წლიურად ჩაის მოხმარება მსოფლიოში საშუალოდ 550 გრამს, ზოგიერთ ქვეყნებში 3-4 კგ-ს შეადგენს.

საქართველოში მე-20 საუკუნეში, ჩაის კულტურის ფართოდ განვითარების შედეგად, იგი ერთ-ერთი ძირითადი მოხმარების პროდუქტი გახდა. ნორმით ერთ სულზე 1 კგ-ს მოხმარებაა გათვალისწინებული. თუმცა, ფაქტობრივი მაჩვენებელი ამჟამად 0,3 კგ-ს არ აღემატება, მისი წილი სასურსათო მოხმარებაში 1-2%-ს შეადგენს.

საქართველოში ჩაი 1847 წელს შემოიტანეს და პროდუქცია პირველად კუსტარულად 1864 წელს დაამზადა მ. ერისთავმა.

პირველი სამრეწველო პლანტაცია 1885 წელს ჩაქვში გააშენა სოლოვცევმა. 1921 წლამდე ჩაის ფართობი საქართველოში ათასამდე ჰექტარს, მოსავალი 550 ტონას აღწევდა.

საბჭოთა კავშირის პერიოდში, 20-ე საუკუნის 20-იანი წლებიდან 90-იან წლებამდე საქართველო, როგორც სუბტროპიკული და სამხრეთული კულტურების პროდუქციის მწარმოებელი ქვეყანა, განსაკუთრებულ პირობებში აღმოჩნდა. პირველყოვლისა ეს ითქმის მეჩაიეობის მისამართით. 1921-დან 1928 წლამდე, ათას ჰექტრამდე ახალი პლანტაცია გაშენდა, ხოლო 1928 წლიდან, დაჩქარებულ კოლექტივიზაციას თან ახლდა ყოველწლიურად 3-5 ათასი ჰა ჩაის ახალი პლანტაციების გაშენება. 1941 წლისთვის, საქართველოში, ჩაის ფართობმა 51,5 ათას ჰექტარს მიაღწია. 1950-იანი წლებიდან გრძელდება ჩაის პლანტაციების გაშენება და 1956 წლისათვის მისი მთლიანი ფართობი 66,2 ათ. ჰექტარს აღწევს. ამის შემდეგ, პლანტაციების გაშენება-ჩამოწერა პარალელურად ხდება და 1990 წლისათვის დასახული 81 ათასის (2000წ-90 ათასი) ჰექტრის ნაცვლად, იგი 1956 წლის დონეზე დარჩა.

მეჩაიეობა შრომატევადი დარგია. 1950 წლიდან 1965 წლამდე, ჩაის ხარისხოვანი ფოთლის წარმოება 84-ათასიდან 186 ათას ტონამდე გაიზარდა. მოსავლის დროული აღებისთვის კრეფა არ წყდებოდა წვიმიან ამინდშიც კი. გარდა ძირითადი მუშახელისა, გამოიყენებოდა მოსწავლეების, სტუდენტების, საწარმოო-დაწესებულებებში დასაქმებულთა შრომა. შემდეგ დაინერგა მობილური მანქანები, ხელის აპარატები, მექანიკური საშუალებები (მაკრატელი, ნამგალი, დანა და სხვა.), რამაც შეამცირა არაძირითად მუშახელზე მოთხოვნა, მაგრამ დაეცა ჩაის ხარისხი.

წინააღმდეგობრივი განვითარების მიუხედავად, მეჩაიეობა მე-20 საუკუნეში საქართველოს სტრატეგიული დარგი იყო. მისი წილი დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის მეურნეობების მთლიან პროდუქციაში 70-90% აღწევდა.

90-იანი წლებიდან, მეჩაიეობა საქართველოში სრულიად ახალ გარემოში აღმოჩნდა. აუცილებელი იყო დარგის განვითარების ახალი სტრატეგიის შემუშავება, რომლის საფუძველზე ხელშეკრულებით უნდა განეხორციელებინათ პლანტაციების იჯარითა და კერძო საკუთრებაში გადაცემა, გასათვალისწინებელი იყო მსოფლიო ბანკის რეკომენდაციები (1996 წ.). ეს არ გაკეთდა, ამიტომ მთავრობის მიერ გამოყოფილი 17 მილიონი ლარის დახმარება და 2005 წელს ჩატარებული ჩაის ინვენტარიზაცია (სოფლის მეურნეობის სამინისტროსა და ჩაის ინსტიტუტის მიერ) უშედეგო იყო.

გაზეთ "24 საათისათვის " მიცემულ ინტერვიუში კახა ბენდუქიძე აღნიშნავს რომ "მეჩაიეობა... საქართველოს მძიმე ტვირთად აწევს. " დღეს, როდესაც 52 ათასი ჰექტრიდან მხოლოდ 3-4 ათასი ჰექტარია მოქმედი, ისიც არასრულფასოვნად, ხოლო დანარჩენი 48 ათასიდან მხოლოდ ნაწილია ათვისებული, ასეთი შეფასება არ არის ძნელი. შემდეგ ის აზრს ასე ავითარებს: "ხალხს დღემდე აქვს იმედი, ჩაის კულტურა აღდგება ". ნამდვილად საეჭვოა, რომ 20 წლის შემდეგ ხალხს კვლავ ჰქონდეს ჩაის კულტურის აღდგენის იმედი.

პრივატიზაციის პირველივე წლებიდან, მოსახლეობამ დაიწყო ჩაის ამოძირკვა და მისი შეცვლა ალტერნატიული კულტურებით (თხილი, სიმინდი და სხვა). ხალხი უფრო პრაგმატულია, ვიდრე ბევრი სწავლული, მეცნიერი, მაგრამ თუ ჩაის ფართობის დიდი ნაწილი კვლავ აუთვისებელია, ეს ხდება არა მოლოდინის, არამედ უსახსრობის გამო. ასეთ ვითარებაში სახელმწიფოს მიერ ჩაის ცენტრალიზებულად ამოძირკვა, რომელიც 10-15 წლის წინათ უნდა გახორციელებულიყო (თუნდაც, გამოყოფილი 17 მილიონი ლარიდან 10 მილიონის ხარჯზე), რა თქმა უნდა, მიზანშეწონილი იქნება, მაგრამ მეჩაიეობის დარგის საკითხი, დღეს 20 წლის შემდეგაც კი ბატონი კახასთვის, როგორც ჩანს არც თუ მთლად ნათელია, რადგან მას ასე გამოხატავს: "ეს შეიძლება უკეთესი იყოს ". არადა ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების ინსტიტუტის აგრარულ უნივერსიტეტთან შეერთების შემდეგ, რომელთანაც თავისუფალი უნივერსიტეტის საბჭოს თავმჯდომარეს კახა ბენდუქიძეს უშუალო ურთიერთობა აქვს, ჩაის ამოძირკვის მასშტაბის, ჩაის ოპტიმალურ დონით განვითარების, თუ სხვა საკითხი დაზუსტებული უნდა ჰქონდეს. თუმცა, ახლა ეს ინსტიტუტი შეძლებს კი ამ საკითხზე თავისი თვალსაზრისი წარმოადგინოს დასაბუთებულად და ობიექტურად?

არსებული მასალების ანალიზი (2007 წლამდე ჩემს მოსაზრებებს სიტყვიერად გამოვხატავდი, შემდეგ ინსტიტუტის თანამშრომელი გავხდი და მეჩაიეობის დარგის სხვადასხვა ასპექტის კვლევის შედეგები 8 სამეცნიერო ნაშრომის სახით გამოვაქვეყნე) გვიჩვენებს, რომ საქართველოს აქვს ქვეყნის მოთხოვნილების დაკმაყოფილების, ჩაის ექსპორტ-იმპორტში დეფიციტის აღმოფხვრის, ბაზრის კონიუნქტურის გათვალისწინებით წარმოების ოპტიმალური მასშტაბით (თავდაპირველად 2-3 ათასი ჰა) განვითარების პოტენციალი, მაგრამ იმისთვის, რომ უფრო სრული წარმოდგენა გვქონდეს საქართველოში დარგის განვითარების პერსპექტივებზე თუ უპერსპექტივობაზე, სახელმწიფოსა და ბიზნესის მიერ გასახორციელებელ ღონისძიებებისთვის, საჭიროა, შერჩეულ იქნეს რამდენიმე ფირმა (3-5), კონკრეტული პირობების მიხედვით დამუშავდეს მათი პროექტი, რომელშიც გათვალისწინებულ იქნება რესურსთა უკუგება, კვლავწარმოების შესაძლებლობანი და სხვა საკითხები. 2-3 წლის განმავლობაში ამ ფირმების სამეურნეო საქმიანობის შესწავლის, გაანალიზების საფუძველზე, შესაძლებელი იქნება, გამოვლინდეს წარმოებისა და ეფექტიანობის შემაფერხებელი ფაქტორები და შემუშავდეს რეკომენდაციები მათი აღმოფხვრისთვის, გაკეთდეს დასკვნები და მოხდეს მიღებული შედეგების განზოგადება.

ასეთი წინადადება ამ სტრიქონების ავტორს და ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორ, აწ განსვენებულ სოსო გურულს რამდენიმე წლის წინათ გვქონდა, მაგრამ, სამწუხაროდ, სათანადო მხარდაჭერა ვერ მოვიპოვეთ.

გურამ ღლონტი, ეკონომიკის მეცნიერების აკადემიური დოქტორი




 ახალი ამბები
  • სექსუალური ხასიათის იძულება და გამოძალვა_ ბრალდებულს 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა თბილისის საქალაქო სასამართლომ სრულად გაიზიარა ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფის, სქესობრივი კავშირის იძულებისა და გამოძალვისთვის  ბრალდებული ზ.ქ. დამნაშავედ ცნო. ამის შესახებ გენერალური პროკურატურის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაშია ნათქვამი. „სასამართლო  პროცესზე გამოკვლეული  მტკიცებულებებით დადასტურდა, რომ ზ.ქ.-მ უკანონოდ მოიპოვა ს.გ.-ს პირადი ცხოვრების  ამსახველი ფოტოები, რომლებიც 2019 წლის იანვარში დაზარალებულის მეგობარს გადაუგზავნა. ზ.ქ.  აღნიშნული მასალის გავრცელებისა და ოჯახის წევრებთან გადაგზავნის მუქარით, დაზარალებულს მასთან სქესობრივი კავშირის დამყარებას აიძულებდა და  300 ლარის გადაცემას მოითხოვდა.  სამართალდამცველებმა ზ.ქ. 2019 წლის 20 მაისს სიღნაღში დააკავეს. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულმა პროკურატურამ  მას ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის 139-ე მუხლის პირველი ნაწილით (სექსუალური ხასიათის იძულება), 1571-ე მუხლის პირველი ნაწილით (პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფა, ე.ი. პირადი ცხოვრების საიდუმლოს უკანონოდ მოპოვება, შენახვა და გავრცელება) და 181-ე მუხლის პირველი ნაწილით (გამოძალვა, ე.ი. სხვისი ნივთის გადაცემის მოთხოვნა, რასაც ერთვის დაზარალებულის მიმართ  სახელის გამტეხი ცნობის გახმაურების მუქარა)  წარუდგინა. ზ.ქ.-ს აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეეფარდა. თბილისის საქალაქო სასამართლომ ზ.ქ. წარდგენილ ბრალდებაში სრულად ცნო დამნაშავედ და სასჯელის ზომად 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა განუსაზღვრა,”_ წერია პროკურატურის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში. ... ...
  • დედაქალაქის გარკვეულ ზონებში საბურავების, ჯართის, ამტვერებადი და ფეთქებადი მასალების რეალიზაცია აიკრძალება საცხოვრებელ და რეკრეაციულ  ზონებში მეორადი საბურავების, ჯართის, ამტვერებადი და ფეთქებადი მასალების რეალიზაცია 2021 წლის პირველი იანვრიდან აიკრძალება, - ამის შესახებ თბილისის მერმა, კახა კალაძემ მუნიციპალიტეტის მთავრობის დღევანდელ სხდომაზე განაცხადა. მტვრის შემცირებისა და ადამიანების უსაფრთხოების დაცვისკენ მიმართული ახალი რეგულაციის შესახებ კანონპროექტის დროულად მომზადება და საკრებულოში გადაგზავნა კახა კალაძემ შესაბამის სამსახურებს დაავალა. როგორც თბილისის მერმა აღნიშნა, მუნიციპალიტეტის ინიციატივით, შეფუთვის გარეშე სამშენებლო მასალების ტრანსპორტირებასთან დაკავშირებით სანქციების შესახებ ერთი წლის წინ მიღებულმა კანონმა ეფექტიანად იმუშავა და ამ დრომდე,  სამართალდარღვევის 415 ფაქტი გამოვლინდა.  მისივე თქმით,  მოქმედი რეგულაციები საკმარისი არ არის და ქალაქში არსებული ეკოლოგიური გამოწვევების გათვალისწინებით, ახალი რეგულაციების მიღება აუცილებელია.   „არსებული ეკოლოგიური მდგომარეობა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი გამოწვევაა. ჩვენ ამ მიმართულებით კონკრეტული ნაბიჯების გადადგმა დავიწყეთ. ვიცით, გამონაბოლქვის თვალსაზრისით, როგორ დისკომფორტს და პრობლემას  წარმოადგენს ე.წ. ყვითელი ავტობუსები და მიკროავტობუსები. ეს პირდაპირ აისახება ჩვენს ჯანმრთელობაზე, არსებულ ეკოლოგიურ მდგომარეობაზე. პრობლემას წარმოადგენს ასევე, სამშენებლო მტვერი და ამ მიმართულებით, დაახლოებით, ერთი წლის წინ, პარლამენტში წარვადგინეთ კანონპროექტი, რომლითაც გათვალისწინებულია გარკვეული სანქციების ამოქმედება სამშენებლო მოედნებზე საშენი მასალების ქაოტურ განლაგებასა და შეფუთვის გარეშე ასეთი მასალების ტრანსპორტირებასთან დაკავშირებით. ამ კანონმა, როგორც მტვრის შემცირებისკენ გადადგმულმა კიდევ ერთმა ნაბიჯმა, ძალიან ეფექტიანად იმუშავა - ამ დრომდე გამოვლინდა სამართალდარღვევის 415 ფაქტი, აქედან 67 შემთხვევა სამშენებლო ობიექტებზე დაფიქსირდა. სამართალდარღვევისთვის დაკისრებული ჯარიმის საერთო თანხამ 197 800 ლარი შეადგინა“, - განაცხადა თბილისის მერმა. მისივე თქმით, კანონს ზოგიერთ შემთხვევაში, თბილისის მერიის კონტრაქტორი კომპანიების წარმომადგენლებიც არღვევდნენ, როდესაც ქუჩებში ქვის მშრალი წესით დამუშავებას ახდენდნენ. „ბევრი მსგავსი კომპანია დაჯარიმდა, თუმცა ამ მიმართულებით, მუშაობას აქტიურად განვაგრძობთ. ქალაქში მტვრის ნაწილაკების შემცირებას, ასევე, ხელს უწყობს მულჩირება. ყველას  შეგვხვედრია ჩაბეტონებული გზაგამყოფები და ვეცადეთ, რომ ეს ადგილები გაგვემწვანებინა. ეს ღონისძიებები მნიშვნელოვანია, თუმცა საკმარისი არ არის. იმავე კანონში, რომელიც ჩვენ პარლამენტში წარვადგინეთ, იყო კიდევ ერთი მუხლი, რომელიც კანონქვემდებარე აქტის მიღებას და საკრებულოსთვის დასამტკიცებლად წარდგენას გვავალდებულებდა. საუბარია თბილისის ტერიტორიაზე მეორადი საბურავების, შავი და ფერადი ლითონის, ჯართის, ექსპლუატაციიდან გამოსული სატრანსპორტო საშუალებების, ამტვერებადი და ფეთქებადი მასალების განთავსებასა და რეალიზაციის წესის დადგენაზე. აღნიშნული რეგულაციის მიხედვით, მსგავსი მასალების რეალიზაცია აიკრძალება ისეთ ფუნქციურ ზონებში, როგორიცაა  საცხოვრებელი, რეკრეაციული ზონები, რათა მოსახლეობის უსაფრთხოება და ჯანმრთელობა მაქსიმალურად იყოს დაცული. ასეთი ტიპის მასალის განთავსება-რეალიზაცია დასაშვები იქნება მხოლოდ სპეციალურად დადგენილ ზონებში და ისეთ შენობა-ნაგებობაში, სადაც საფრთხის შემცველი ნივთიერებების შენახვისა და რეალიზაციის პირობები და უსაფრთხოების ნორმები იქნება დაცული“, - აღნიშნა კახა კალაძემ.   თბილისის მერმა შესაბამის სამსახურებს დაავალა, იმ ადამიანებს, რომლებიც მსგავსი მასალებით ვაჭრობენ, ახალი რეგულაციების შესახებ მაქსიმალური ინფორმაცია მიაწოდონ. მათ სავაჭრო საქმიანობის კანონმდებლობით დაშვებულ ადგილებში გასაგრძელებლად, გონივრული ვადა მიეცემათ. „მინდა, შესაბამის სამსახურებს დავავალო, ხვალიდანვე დავიწყოთ კომუნიკაცია ყველა იმ ადამიანთან, ვინც ასეთი მასალებით ვაჭრობს და მივაწოდოთ ჩვენი გეგმა და ხედვა, ასევე, მივცეთ გონივრული ვადა და მითითებები, თუ სად უნდა განაგრძონ საქმიანობა. გთხოვთ, კანონპროექტი, რომელიც გვავალდებულებს რეგულაციების მიღებას, დროულად მოამზადოთ და გადააგზავნოთ საკრებულოში. რეგულაციები 2021 წლის პირველი იანვრიდან ავამოქმედოთ, რათა მოქალაქეებს ჰქონდეთ გონივრული ვადა იმისთვის, რომ თავიანთი საქმიანობა კანონმდებლობით დაშვებულ სხვა ადგილებში განახორციელონ. ეს არის სერიოზული გამოწვევა, რომელსაც ჩვენ აუცილებლად  მოვაწესრიგებთ. ადამიანების უსაფრთხოება მაქსიმალურად უნდა იყოს დაცული. იქ, სადაც საცხოვრებელი ზონებია, ასეთი საქმიანობა აკრძალული იქნება“, - განაცხადა კახა კალაძემ.   ... ...
  • როდემდე შენარჩუნდება უნალექო ამინდიგარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, 26-27 თებერვალს  საქართველოში მოსალოდნელია  თბილი და უნალექო ამინდი. ჰაერის ტემპერატურა 27-ში დღის საათებში დასავლეთ საქართველოს დაბლობში +18, +23, აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში +12, +17  გრადუსამდე მოიმატებს. 28-29 თებერვალს საქართველოს დასავლეთ რეგიონებში გაწვიმდება, მაღალმთაში ზოგან მოთოვს. ჰაერის ტემპერატურა დაბლობსა და ბარში +14, +19 გრადუსის ფარგლებში დაფიქსირდიბა. თბილისში უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა +14, +17 გრადუსია ... ...
  • გადაიჭრება თუ არა მიუსაფარი ცხოველების პრობლემამიუსაფარი ძაღლები ქუჩის ბინადრები არიან, რომლებსაც არსებობა გამვლელების მიერ გადაგდებული ლუკმა-პურით ან ნაგვის ურნაში მოძიებული საჭმლით უწევთ. ქუჩაში მათი მოხვედრის ისტორია თითქმის იდენტურია: მათზე უარი პატრონმა რამდენიმე მიზეზის გამო თქვა _ ან სახლში მიყვანის შემდეგ სათანადოდ ვერ გაზარდა და გამოაგდო, ან მისი შენახვის ფინანსური საშუალება დღევანდელ დუხჭირ ცხოვრებაში აღარ ჰქონდა, რის გამოც, ერთგულ მეგობარზე უარი თქვა. ქუჩაში დარჩენილი ჩვენი ოთხფეხა თანამოქალაქეები კი არსებობისთვის იბრძვიან. მათ მაღაზიებთან, სკოლებთან, რესტორნებთან, სამედიცინო დაწესებულებებთან, სკვერებში, ბაზარში _ თითქმის ყველგან შეხვდებით, სადაც ადამიანი ტრიალებს, რადგან ადამიანისგან მიტოვებულები, ისევ ადამიანისგან ელიან შემწეობას. ცხოველთმოყვარული ადამიანები ამბობენ, რომ აგრესიული ძაღლების რიცხვი, რომლებიც ადამიანებს ერჩიან, ძალიან მცირეა. ძაღლი ადამიანს თავისი ინიციატივითა და სურვილით არ ესხმის თავს, ხშირ შემთხვევაში, ადამიანები ახორციელებენ ამის პროვოცირებას, თუმცა, მოქალაქეების ნაწილს ქუჩაში შემხვედრი ცხოველების ეშინია. მსგავსი სიტუაცია, სხვა ქალაქების მსგავსად, ჩოხატაურშიც დგას. "გურია ნიუსი" დაინტერესდა, ვინ ზრუნავს მიუსაფარ ცხოველებზე, რა კეთდება ჩოხატაურში მათ მოსავლელად და ვის რა გზა აქვს არჩეული პრობლემის აღმოსაფხვრელად, რომ არც ცხოველების უფლებები დაირღვეს და არც ადამიანების. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მერი, ირაკლი კუჭავა ამბობს, რომ ჩოხატაურში ძაღლებით გამოწვეული პრობლემა ნამდვილად დგას, მიუხედავად იმისა, რომ მერია შეძლების ფარგლებში, მაქსიმუმს ცდილობს. "ამ საკითხის შესახებ არაერთხელ მისაუბრია, მათ შორის, თქვენს გამოცემასთან. პრობლემა ნამდვილად არსებობს მიუხედავად იმისა, რომ მერია შეძლების ფარგლებში მაქსიმუმს აკეთებს. გაფორმებული გვაქვს ხელშეკრულება მომსახურებაზე ინდმეწარმე თეონა მესხიშვილთან, რომელიც დასავლეთ საქართველოს რამდენიმე მუნიციპალიტეტს ემსახურება. ამავდროულად, მსგავსი ინდმეწარმეების ნაკლებობა ქმნის პრობლემას. გარდა ამისა, უნდა აღვნიშნო ისიც, რომ ყოველწლიურად იზრდება მომსახურების ფასები _ ბოლო სამი კვირის განმავლობაში სამჯერ გაიზარდა. დღეისთვის ერთი მიუსაფარი ძაღლის გაყვანა მუნიციპალიტეტს 90 ლარი უჯდება. მეწარმეს საკონტრაქტო ვალდებულებაში შედის მიუსაფარი ძაღლების გაყვანა, აცრა, დაჩიპვა და ბუნებრივ გარემოში დაბრუნება. გასულ კვირას 20 ასეთი ძაღლი გავიყვანეთ, მათ შორის, პირველი საჯარო სკოლის მიმდებარე ტერიტორიიდან", _ ამბობს მერი. თუმცა, მიუსაფარ ძაღლების მხოლოდ აცრა და კასტრაცია საკმარისი არ არის. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში რამდენიმე ცხოველმოყვარული ადამიანი ცხოვრობს, რომლებიც მიუსაფარ ძაღლებს კვებავენ. მათ შორის ერთ-ერთი გურამ სიხარულიძეა. მან მიუსაფარი ძაღლების გამოკვება 10-12 წლის წინ დაიწყო და მას შემდეგ, როცა სახლიდან გამოდის, ყოველთვის თან აქვს პური და წამალი, რომ ძაღლებს აჭამოს და თუ სამკურნალოა, უმკურნალოს. გურამ სიხარულიძის თქმით, აუცილებელია თავშესაფრის გაკეთება, რომ მიუსაფარი ცხოველები აღარ არსებობდნენ და მათზე სათანადოდ იზრუნონ. ის ასევე, აღნიშნავს, რომ ადამიანებს არაფერი დააკლდებათ, თუ ერთ ლუკმა პურს ძაღლებს გადაუგდებენ: "დაახლოებით, 12 წელია, რაც მიუსაფარ ძაღლებს ვუვლი. ხალხი დამცინის კიდეც ამის გამო. წლიდან წლამდე იზრდება ასეთი ცხოველების რაოდენობა _  ქუჩაში რომ გამოვალ, 15 ძაღლი მაინც მომდევს, რომ ვაჭამო. ადამიანმა უნდა იცოდეს, ლეკვს რომ მოიყვანს, თუ უნდა ჰყავდეს ჭკვიანი და კარგი ძაღლი, მოიცალოს მისთვის, შინაურ ცხოველებს და ფრინველებს შეაჩვიოს, რომ არ დაკბინოს ისინი. ძაღლს არ უნდა უყვირო, არ უნდა დაარტყა, უნდა მოეფერო. აუცილებლად უნდა არსებობდეს ძაღლების თავშესაფარი,  სადაც ძაღლებს მიხედავენ, უმკურნალებენ, სტერილიზაცია-კასტრაციას გაუკეთებენ. აქ გვყავს ერთი ძაღლი, რომელსაც ყურზე აქვს "ბირკა", რაც ნიშნავს, რომ სტერილიზებულია, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ სტერილიზაცია არ აქვს გაკეთებული. აფორმებენ, თითქოს ძაღლს სტერილიზაცია-კასტრაცია გაუკეთდა, მაგრამ სინამდვილეში ასე არ არის. სად მიდის ეს ფული? სერიოზული პრობლემაა და სერიოზული მისახედია ეს საქმე", _ ამბობს გურამ სიხარულიძე და აღნიშნავს, რომ ჩოხატაურში რამდენიმე წელია, რაც ცოფის შემთხვევა არ ყოფილა. ძაღლები კი აგრესიულად გამრავლების პერიოდში იქცევიან, რის გამოც, მათთვის კასტრაციის ჩატარება აუცილებელია: "ჩოხატაურში ერთი 5 წელია ცოფის გამოვლენა არ ყოფილა. დადიან და ცრიან ოჯახებში. დიდ ძაღლს ვერ ეკარებიან, ეშინიათ და ვერ აცრიან. ერთხელ მოვიყვანე ამცრელი. ძაღლს შეხედა, რამხელაა, ამას მე ვერ ავცრიო და გაიქცა. მე მაგალითად ყველა ძაღლი მცნობს. კარგად რომ მოექცევი, ლუკმა პურს გადაუგდებ და თავზე ხელს გადაუსვამ, ის უკვე გენდობა. ძაღლი ადამიანის მეგობარია და ტყუილად არაფერს დაუშავებს ადამიანს. ძაღლის წამება, წვალება მისი და მოკვლა ეს დიდი ბოროტებაა. ღმერთი არავის არაფერს შეარჩენს _ მე ვიცი, რომ ვინც ძაღლებს კლავდა, ბოლოს თავი ჩამოიხრჩო. ადამიანი ყველა ერთნაირი ხომ არაა? ზოგი _ კეთილია და ზოგი _ ბოროტი. ასევეა ძაღლებიც, ძაღლი მაღაზიასთან და ხალხმრავალ ადგილზე იმიტომ მიდის, რომ ჭამა უნდა, მაგრამ იმდენად გაბოროტებულია ხალხი _ ერთი ლუკმა არ ემეტებათ მისთვის. მე ჩემი ჯიბის ფულით ვყიდულობ წამლებს და პურს ძაღლებისთვის. არავინ მეხმარება და არც არავის ვთხოვ დახმარებას. თუ მაქვს, მაქვს, თუ არ მაქვს და რა ვქნა?!" _ ამბობს სიხარულიძე. გურამ სიხარულიძის გარდა, კიდევ ერთი ჩოხატაურელი ცხოველმოყვარული მანანა მენაბდეა  დაკავებული მიუსაფარი ცხოველების მოვლა-პატრონობით. თუმცა, გურამ სიხარულიძისგან განსხვავებით, ქალბატონ მანანას მიუსაფარი ცხოველების მოვლაში ორგანიზაცია "ოთხი თათი" ეხმარება. "სულ პურის ვალი მაქვს მაღაზიაში, მაგრამ ჩემს ძაღლებთან ერთად უამრავ მიუსაფარ ძაღლსაც ვკვებავ. ხალხს ქუჩაში ეშინია ძაღლის, მაგრამ ღრენა ცხოველის თავდაცვითი უნარია. დასტრესილები არიან და რა ქნან?! თავზე ხელს რომ გადაუსვამ, ის ხვდება, რომ არაფერს დაუშავებ. ბიუჯეტში მიუსაფარი ძაღლების მოსავლელად გარკვეული თანხაა გამოყოფილი, მაგრამ გაუგებარია, ამ თანხის რა უკეთდებათ ძაღლებს. როცა ძაღლს ყურზე "ბირკა" ადევს, ნიშნავს, რომ კასტრირებულია და გამრავლების უნარი აღარ უნდა ჰქონდეს, მაგრამ ერთს შევნიშნე, რომ "ბირკის" მიუხედავად, გამრავლების უნარი მაინც აქვს... წაიყვანენ აქედან და სადმე სხვა ადგილას გაუშვებენ. ძაღლები ადგილს რომ იცვლიან, ვეღარ ეგუებიან ახალ ტერიტორიას. აქ მიჩვეულები არიან და იციან, სად დაიძინონ, სად ჭამონ. ამიტომ, აუცილებელია ჩოხატაურშიც გაკეთდეს თავშესაფარი. ეს იდეა ადგილობრივ ხელისუფლებას შევთავაზე, მაგრამ მითხრეს, რომ ბიუჯეტში ამისთვის საკმარისი თანხა არ არის. ბევრი შრომა და რესურსი მაქვს ჩადებული ამ საქმეში, მეხმარება ორგანიზაცია "ოთხი თათი", ემიგრანტებიც მიდგანან გვერდში. რამდენიმე ძაღლი, რომელსაც ოპერაცია სჭირდებოდათ, მათი დახმარებით გავგზავნე თბილისში და გაუკეთდა ოპერაცია. ერთი კარგი გოგონა შემომეხმიანა, ნატა ჟღენტი და მითხრა, რომ ამ ზაფხულში იქნებ ვეტერინარი ჩამოვიყვანოო", _ ამბობს მანანა მენაბდე. აღსანიშნავია, ისიც, რომ ცხოველმოყვარულ ადამიანებს კასტრაცია პრობლემის გადაჭრის მართებულ მეთოდად არ მიაჩნიათ. როგორც მანანა მენაბდე ამბობს, უსამართლობაა ტყეში მგლები მრავლდებოდნენ, ძაღლების რაოდენობა მცირდებოდეს. ამიტომ პრობლემის გადაჭრის გზად ისევ თავშესაფრის აშენების აუცილებლობა რჩება, რომლისთვისაც, ჩოხატაურის საკრებულოს სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმარებისა და ინფრასტრუქტურის კომისიის თავმჯდომარის ზვიად მამალაძის თქმით, თანხა მუნიციპალიტეტს არ აქვს. ზვიად მამალაძე "გურია ნიუსთან" საუბრისას აღნიშნავს, რომ ვერ ხდება მიუსაფარი ცხოველების მოვლისთვის ბიუჯეტიდან გამოყოფილი თანხების ხარჯვის გაკონტროლება და კარგი იქნება, თუ იმავე თანხით მსგავსი საქმიანობისთვის ჩოხატაურშივე გამოიყოფა ფართი: "მანანა მენაბდე მთავაზობდა, გავაკეთოთ თავშესაფარიო, მაგრამ ეს დიდ ხარჯებთან არის დაკავშირებული. ჩვენ ბიუჯეტიდან ვიხდით ფულს, რომ მიუსაფარი ძაღლები წაიყვანონ, გაუკეთონ კასტრაცია, აცრა, "დაბირკონ" და დააბრუნონ უკან, მაგრამ ეს კეთდება თუ არა, ამას ვერავინ აკონტროლებს. ამიტომ გამოჩნდა იდეა, რომ ამ თანხით გავაკეთოთ ოთახი, ავიყვანოთ სპეციალისტი და აქვე გავაკეთოთ შესაბამისი პროცედურები", _ ამბობს ზვიად მამალაძე. ძაღლებისთვის თავშესაფრის გაკეთების იდეას ჩოხატაურის მერიც ემხრობა, მაგრამ ამბობს, რომ ამისთვის ფინანსური შესაძლებლობა არ არსებობს. სანამ მიუსაფარი ცხოველების პრობლემა ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში მოუგვარებელი რჩება, მერი მოქალაქეებს მოუწოდებს, რომ ძაღლის ყოლა პასუხისმგებლობაა და ქუჩაში გასაგდებად არ უნდა გაიმეტონ: "კარგი და ჰუმანური იქნებოდა მიუსაფარი ძაღლებისთვის თავშესაფრის შექმნა, მაგრამ ჩვენ ამის ფინანსური შესაძლებლობები არ გაგვაჩნია. ასევე, მინდა მოვუწოდო ჩვენს თანამოქალაქეებს, რომ ძაღლის ყოლა პასუხისმგებლობაა და ნუ გაიმეტებენ მათ ქუჩაში გასაგდებად. ამით, გარდა იმისა, რომ არაჰუმანურად ეპყრობიან ცხოველებს, საფრთხეს უქმნიან სხვა ადამიანებსაც. ჩოხატაურის მერია კვლავ გააგრძელებს ამ პრობლემის მოგვარებაზე მუშაობას", _ ამბობს ირაკლი ... ...
  • დაპირებად დარჩენილი დაპირება და უნდობლობა სამინისტროსგურიის გუბერნატორს ზურაბ ნასარაიას მონადირეები საჯაროდ, ღია წერილით მიმართავენ და მისგან დახმარებას ითხოვენ. საქმე კი იმ შეზღუდვებს ეხება, რომლებიც მათ კოლხეთის ეროვნული პარკის ფუნქციონირების გამო დაუწესდათ. "ბატონო ზურაბ, მოგეხსენებათ ნადირობას საქართველოში, ისევე, როგორც დანარჩენ მსოფლიოში, დიდი ხნის ისტორია აქვს. მონადირეებისთვის ის ასოცირდება დიდ კულტურულ ფასეულობასთან. ათეული წლებია, საქართველოში ცხოველზე ნადირობა, გარდა კერძო მეურნეობებისა, აკრძალულია. მონადირეებს რჩებათ მხოლოდ გადამფრენ ფრინველებზე ნადირობის უფლება, როგორიცაა: იხვი, წყლის ქათამი, მწყერი და სხვა. გადამფრენი ფრინველის ამოღების უფლების მოპოვების შემთხვევაშიც კი, მონადირეს არა აქვს საშუალება, რეალურად განახორციელოს გადამფრენ ფრინველზე ნადირობა. რადგან იხვი საქართველოში, ძირითადად, ჯავახეთსა და კოლხეთის დაბლობზე გადაიფრენს", _ წერია წერილში, სადაც, ასევე, ხაზგასმითაა აღნიშნული, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა წინააღმდეგია ეროვნული პარკის შექმნის. "არა ერთი მოთხოვნა გაჟღერდა გურიის მოსახლეობის მხრიდან, რომ დაარსების დღიდან წინააღმდეგი იყვნენ ეროვნული პარკის შექმნის. გარდა ამისა, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის საკრებულო 2018 წლის ოთხი აპრილით დათარიღებულ წერილში, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრ ლევან დავითაშვილს სთხოვს, მოსახლეობის მოთხოვნიდან გამომდინარე, ლანჩხუთის ტერიტორიაზე მოქცეული კოლხეთის ეროვნული პარკის 10 212 ჰა მიწის ფართობი მუნიციპალიტეტს გადმოსცეს, რომ აღნიშნული ტერიტორია გამოცხადდეს ლანჩხუთის მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიად, რომლის მართვასა და კონტროლს განახორციელებს დაცული ტერიტორიების სააგენტო, რომელიც ესადაგება ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირისა და საქართველოს სახელმწიფოს მიერ გარემოს დაცვის სფეროში აღებულ ყველა საერთაშორისო ვალდებულებას. სამინისტროს მხრიდან მუნიციპალიტეტისა და მოსახლეობის ერთობლივ მოთხოვნაზე პასუხი არ გაცემულა და პირდაპირ უგულებელყოფილ იქნა ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესები", _ წერია მონადირეების ერთობლივ ღია წერილში, რომლის ადრესატიც მხარის გუბერნატორია. როგორც აღნიშნულ საკითხზე საუბრისას გურულ მონადირეთა კლუბის პრეზიდენტი სულხან პატარაია ამბობს, ვინაიდან, ტრადიციული სანადირო ტერიტორიები ეროვნულმა პარკმა თავისი საზღვრების გაფართოების ხარჯზე მიიერთა, მონადირეებს ლიცენზიით ნებადართული ფრინველის მოპოვების უფლება აღარ დარჩათ: "ჩვენ 2019 წლის იანვრის დასაწყისში ქალაქ ლანჩხუთში გავმართეთ საპროტესტო აქცია, რომლის მიზანი იყო კოლხეთის ეროვნული პარკის ლანჩხუთის ტერიტორიაზე მოქცეული 1021 ჰა მიწის ფართობზე ნადირობის მოპოვების უფლება. იმავე წლის 14 იანვარს კი გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში აღნიშნული პრობლემის გადასაჭრელად, სამინისტრომ გამოთქვა მზაობა, სანადირო სეზონის დამთავრებისთანავე, 2019 წლის მარტიდან მუშა ჯგუფის შექმნასთან დაკავშირებით. თუმცა, დაპირება დაპირებად დარჩა, რის გამოც სამინისტროსადმი უნდობლობის ნიშნად, კიდევ ერთხელ გავმართეთ საპროტესტო აქცია", _ ამბობს პატარაია. მისივე თქმით, გასული წლის მაისში საქართველოს დაცული ტერიტორიების სააგენტოსა და სსიპ "ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს" წარმომადგენლები ჩამოვიდნენ გურიაში. "მათ ადგილზე დავათვალიერებინეთ ტერიტორია და ავუხსენით, რომელ ნაწილს ვითხოვდით სანადიროდ. აიღეს მოთხოვნილი ტერიტორიის GPS კოორდინატები და შეგვპირდნენ, რომ აღნიშნულ საკითხზე გაიმართებოდა განხილვა. თუმცა, მიუხედავად დიდი დაინტერესებისა, ჩვენთვის დღემდე უცნობია, რა ბედი ეწია დასკვნას აღნიშნულ ტერიტორიაზე. 2019 წლის 1 ნოემბერს მთელი რიგი დაპირებების შეუსრულებლობისა და იხვზე ნადირობის სეზონის დახურვის თარიღის გადაწევასთან დაკავშირებით, "გარემოსა და ნადირობის მდგრადი განვითარების საზოგადოებამ" გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან გამართა საპროტესტო აქცია, რომელზეც ჩვენი მხრიდან 4-პუნქტიანი მოთხოვნა იქნა წაყენებული. ამის შემდეგ, ჩვენი ორგანიზაციისთვის გამოგზავნილ რვა ნოემბრით დათარიღებულ წერილში გარემოს დაცვის სამინისტრო გამოთქვამს მზაობას მუშა ჯგუფის შექმნასთან დაკავშირებით, რომლის ორგანიზებაც ამავე სამინისტროს სსიპ "ველური ბუნების ეროვნულ სააგენტოს" უნდა გაეწია, მაგრამ დაპირება ამჯერადაც არ შეასრულეს", _ ამბობს მონადირეთა კლუბის პრეზიდენტი. წერილის დასასრულს, სწორედ ამ შეხვედრის ორგანიზების თხოვნით მიმართავენ გურული მონადირეები მხარის გუბერნატორს: "აღნიშნული პრობლემიდან გამომდინარე, გურული მონადირეები ვითხოვთ, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს წარმომადგენლებთან შეხვედრას. აგრეთვე, ვითხოვთ ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერის ალექსანდრე სარიშვილის და მუნიციპალიტეტის მაჟორიტარის პარლამენტში ნინო წილოსანის ჩართულობასაც. ბატონო ზურაბ, გთხოვთ, აღნიშნულ თემასთან დაკავშირებით უზრუნველყოთ შეხვედრის ორგანიზება ზემოთ დასახელებულ პირებთან ერთად", _ წერია ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...
ზაფრანი

„დავიწყებული“ ჰოლივუდელები

ჯესიკა ალბა ჯესიკა ალბას გარღვევად...

როდის გრძნობთ თავს ყველაზე კარგად

ზამთარი – მშვილდოსნის, კუროსა და...

ქალი, ბიზნესი … ასტროლოგია

ქალწული - ზოდიაქოს კიდევე რთი...

15 შეცდომა რეცხვის დროს, რომელიც სარეცხს და მანქანას აზიანებს

ხშირად ვამბობთ, რომ ტანსაცმელს აფუჭებს...

რატომ უნდა მიირთვათ ბევრი შოკოლადი

შოკოლადის მირთმევის შედეგად ადამიანის ბედნიერების...

ჰოლივუდელი მარტოხელა მამები

ალ პაჩინო - მსახიობი სამი...