საადრეო კარტოფილის მოყვანისას ჯიში გადამწყვეტია

კარმიდამო ჩემი

საადრეო კარტოფილის მოყვანისას ჯიში გადამწყვეტია

1 იან. 1970, 04:00:00
ჩვენი რეგიონის დაბლობში, ბოლო წლებში, ფერმერებმა ინტენსიურად დაიწყეს კარტოფილის მოვლა-მოყვანა, მაგრამ დაბალი მოსავლიანობის გამო, მასზე საოჯახო მოთხოვნილებასაც კი ვერ იკმაყოფილებენ.
კარტოფილის დაბალი მოსავლიანობის მთავარი მიზეზი ჩვენი აგროკლიმატური პირობებისთვის შესაბამისი ჯიშის კონდიციური თესლის უქონლობაა. ფერმერისთვის უცნობია აგრარულ ბაზარზე შემთხვევითი გამყიდველისგან ნაყიდი თესლის ჯიშობრივი მახასიათებლები და რეპროდუქცია _ მასზე პასუხისმგებელიც არავინ არის.
კარტოფილი სითბოს ზომიერად მოყვარული მცენარეა. მისი ზრდისა და ტუბერწარმოქმნის საუკეთესო ტემპერატურად ითვლება +16 გრადუსი, მცენარის განვითარებისთვის საუკეთესოა ზომიერად თბილი დღე (+15+20 გრადუსი) და გრილი ღამე (+8 +12 გრადუსი). მაღალი ტემპერატურის (+25 +30 გრადუსი) დროს ტუბერი ცუდად იზრდება და გადაგვარებას განიცდის. ამით აიხსნება, რომ მთიან რაიონებში და ჩრდილოეთში, სადაც ჰავა კონტინენტურია და ჰაერის ტემპერატურის სადღეღამისო მერყეობა მეტია, კარტოფილის განვითარებისთვის უფრო ხელსაყრელი პირობებია, მოსავლიანობა მაღალია და დაავადებების ნაკლები გავრცელების გამო, მოსავალიც უფრო ხარისხიანი მიიღება.
რეგიონის დაბლობ ზონაში კარტოფილზე დამაკნინებლად მოქმედებს მაის-ივნისის სიცხეები, რომელსაც მცენარე ტუბერების ტექნიკურ სიმწიფეში უნდა შეხვდეს, რაც რამდენიმე გზით ან მათი კომბინაციით მიიღწევა:
1. სათესლე კარტოფილის სუპერსაადრეო ან საადრეო ჯიშების შერჩევით; 2. სათესლე მასალის იაროვიზაციით (წინასწარ დარგვამდე გაღივება, რაც აჩქარებს ვეგეტაციას); 3. შეძლებისდაგვარად ადრეული თესვით (ზღვის დონიდან 700 მ-მდე კარტოფილის საგაზაფხულო თესვის საუკეთესო პერიოდია 20 თებერვლიდან 10 მარტამდე, დაღმავალი მთვარის დროს).
ამ ვარიანტებს ის უპირატესობაც აქვთ, რომ კარტოფილის ყველაზე საშიში მავნებლის _ კოლორადოს ხოჭოს მასიურ გამრავლებას მცენარე უკვე მოძლიერებული ხვდება, რაც ამცირებს მოსავლის დანაკარგს და დანახარჯებს მათ წინააღმდეგ ბრძოლისას. აქედან გამომდინარე, ჩვენს ბაზრებზე ძირითადად შემოთავაზებული საქართველოს მთიან რეგიონებში გავრცელებული საშუალო-საგვიანო და საგვიანო ჯიშები სრულიად გამოუსადეგარია დაბლობ ზონაში საგაზაფხულო თესთვისთვის.
ფერმერმა აუცილებელია იცოდეს, რომ სასოფლო-სამეურნეო ჯიშებს ხანგრძლივი მოხმარებისას, გენეტიკური, აგრონომიული და სხვა მიზეზების გამო, უქვეითდებათ მათთვის დამახასიათებელი პირვანდელი ბიოსამეურნეო მაჩვენებლები: მოსავლიანობა, ხარისხი, გამძლეობა დაავადებების და მავნებლების მიმართ და ა.შ. ფერმერები, უპირატესად, სათესლედ იყენებენ საკუთარ თესლს ანუ სასაქონლო პროდუქციიდან აღებულ ნაწილს, რომელიც, ზემოთ აღნიშნული მიზეზების გამო, დაბალ და არასტაბილურ მოსავალს იძლევა. კარტოფილის სათესლე (სარგავი) მასალა ადვილად ავადდება ვირუსული დაავადებებით, რაც მის მოსავლიანობას 5-7-ჯერ ამცირებს. ამ უარყოფითი მოვლენის თავიდან ასაცილებლად, ფერმერებმა პერიოდულად, 4-5 წელიწადში ერთხელ, უნდა შეცვალონ თავისი თესლი იმავე ჯიშის ელიტური თესლით. ამ უკანასკნელის წარმოება ძვირი ჯდება და შესაბამისად, ფასიც მაღალი აქვს. ამიტომ, მისი შეძენის შესაძლებლობაც ფერმერთა უმრავლესობას არ გააჩნია. ეს განსაკუთრებით ეხება დიდი ნორმით სათეს კულტურებს, მათ შორის კარტოფილს. ამიტომ, მიზანშეწონილია თესლის განახლება ფერმერმა დაიწყოს ელიტური თესლის შეძენით არა მთელი სათესი ნაკვეთისთვის, არამედ მის ნაწილზე დასარგავად, რათა მეორე წელს მას ჰქონდეს I რეპროდუქციის თესლი უკვე მთელი ფართობისთვის, რომელიც კიდევ 2-3 წელს გამოადგება. ამის შემდეგ ისევ უნდა შეიძინოს ელიტური თესლი.
თესლის რეპროდუქცია უმნიშვნელოვანესი მომენტია. მასზე მეტყველებს ფასებიც _ რაც მეტი რეპროდუქციისაა თესლი (ანუ ელიტარული თესლიდან მერამდენე წლის მოსავლიდან არის მიღებული), მით ნაკლებია მასზე ფასი.
საქართველოში კარტოფილის მეთესლეობა არასოდეს ყოფილა საკმარისად განვითარებული და თესლი სხვა რესპუბლიკებიდან შემოდიოდა.
80-90-იან წლებში ქვეყანაში კარტოფილის თესლის უმწვავესი დეფიციტი შეიქმნა _ ათეული წლების მანძილზე, სათესლე მასალა არ შეცვლილა. ჯანსაღი სათესლე მასალის უქონლობამ, აგროტექნიკის უკიდურესად დაბალმა დონემ, მცენარეთა დაცვის მოძველებულმა მეთოდებმა განაპირობეს ინფექციური დაავადებების გავრცელება, რამაც სათესლე მასალის გადაგვარება გამოიწვია.
გაითვალისწინეს რა ეს მდგომარეობა, საქართველოში მოღვაწე უცხოურმა ორგანიზაციებმა შემოიტანეს გერმანული და ჰოლანდიური კარტოფილის ჯიშების სუპერელიტური და ელიტური სარგავი მასალა. სახელმწიფო ჯიშთა გამოცდას გადაეცა 60-მდე ჯიში, მათგან 10-მა ჯიშმა გაიარა ფართო საწარმოო გამოცდა და მაღალი მოსავლიანობა აჩვენეს. მათ გაიარეს სრული ფიტოსანიტარული, თესლისა და სარგავი მასალის სახელმწიფო კონტროლი და ნებადართულია ჩვენს ქვეყანაში გამოსაყენებლად.
ელიტური თესლის გამრავლება ხდება მაღალმთიანი ზონის სპეციალიზირებულ მეურნეობებში (მათ შორის, ფერმერებთან), რომლებიც უზრუნველყოფენ კარტოფილის მოყვანის მაღალ აგროტექნიკურ ფონს და ინფექციებისგან დაცვის თანამედროვე სისტემას. აქ წარმოებული სათესლე მასალა შემდეგ მიეყიდება კარტოფილის მწარმოებელ ფერმერებს.
ჩვენი რეგიონის დაბლობ ზონაში შეუძლებელია კარტოფილის კონდიციური სათესლე მასალის წარმოება. ძნელია, ზაფხულში მიღებული მოსავლიდან თესლის შენახვაც მომავალი წლის გაზაფხულამდე. ყველაზე რაციონალურ გზად გვესახება საქართველოს კარტოფილის მეთესლეობის მთიან ზონაში წარმოებული საადრეო ჯიშების I, II ან III რეპროდუქციის თესლის გავრცელება. 
გაგაცნობთ "ხელხვავის" ქსელში ამჟამად არსებულ კარტოფილის ჯიშებს:
"კოლეტე" _ გერმანული სელექციის, ძალიან საადრეო; მაღალი კულინარული თვისებებით; ტუბერის ფორმა _ მოგრძო ოვალური; ტუბერის ზომა _ მსხვილი, კანი _ ყვითელი, ნაკლებად გლუვი; შიგთავსის ფერი _ მოყვითალო-კრემისფერი; მოსავლიანობა საშუალო (30 ტ/ჰა საწარმოო პირობებში).
"ანუშკა" _ გერმანული სელექციის, ძალიან საადრეო, ტუბერის ფორმა _ მოგრძო ოვალური; ტუბერის ზომა _ მსხვილი; კანი _ გლუვი, ყვითელი; მოსავლიანობა _ მაღალი.
კარტოფილი აღებულია ახალციხისა და ადიგენის რაიონების ჯიშთა გამოცდის ნაკვეთებიდან, რომელიც განლაგებულია მაღალმთიან, სათესლე მასალის საწარმოო-სანიტარულ ზონაში, II რეპროდუქციის სათესლე მასალიდან.
კერძო მეურნეობებში მაღალი აგროტექნიკის ფონზე (სათანადო გამოკვება, მცენარეთა დაცვის სისტემა, მორწყვა, სარეველების წინააღმდეგ ბრძოლა და ა.შ.) მოსავლიანობა გაცილებით მაღალია საწარმო მაჩვენებლებთან შედარებით.
საადრეო მოსავლის მიღებით მემამულეს საშუალება ეძლევა კარტოფილის პროდუქცია ბაზარზე გაყიდოს მაშინ, როცა მას ყველაზე მაღალი ფასი აქვს, ამოიღოს გაწეული დანახარჯები  და მიიღოს მაღალი მოგება. საზრიანი მეურნე ადვილად შეაფასებს ასეთი თესლის უპირატესობას.




 ახალი ამბები
  • საზარელი ავარია ანაკლია-განმუხურის გზაზე - არიან გარდაცვლილებიცოტა ხნის წინ ავტოსაგზაო შემთხვევა მოხდა ანაკლია-განმუხურის გზაზე. არსებული ინფორმაციით, მსუბუქი ავტომობილი გზიდან გადავიდა და ხეს შეასკდა. როგორც „გურია ნიუსს“ ერთ-ერთმა თვითმიხლველმა განუცხადა,  გარდაცვლილია სამი ადამიანი. ადგილზე მობილიზებულია პოლიცია და სასრაფო დახმარების ბრიგადები. "გურია ნიუსი" დეტალების გარკვევას ამ წუთებში, შსს-ში ... ...
  • ოხანაშვილი: „ნაციონალური მოძრაობა" და მათი სატელიტები ცდილობენ ბაჩალიაშვილის ოჯახის ტრაგედიით მანიპულირებას"„ნაციონალური მოძრაობა", მისი სატელიტი პარტიები და პარტიული ტელევიზიები უმძიმეს „მორალურ" ქმედებებს სჩადიან   და საზოგადოების თვალში ცდილობენ, რომ საზოგადოებას რაიმე შინაარსობრივ დღის წესრიგზე კი არ ესაუბრონ არამედ,  ოჯახის ტრაგედიით მანიპულირებაზე  ესაუბრონ",_ამის შესახებ განცხადება იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ, ანრი ოხანაშვილმა გააკეთა. ოხანაშვილმა აღნიშნა, რომ მათი ქცევა ახალი არ არის. "ეს ჩვენთვის არახალია. ეს არის დღის წესრიგი, რაც ეს კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ ამ გაკოტრებულ ჯგუფებს არაფერი აქვთ საზოგადოებასთან სალაპარაკო. ისინი იყენებენ   ოჯახის ტრაგედიებს, ახდენენ მანიპულაციას, ახდენენ ფაქტების დამახინჯებას და ამით, „ნაციონალური მოძრაობა" და მათი სატელიტები ცდილობენ საკუთარი პარტიული ტელევიზიებით საზოგადოების თვალში კითხვის ნიშნები დასვან გამოძიებასთან მიმართებაში", - განაცხადა  ... ...
  • ვოლსკი: ბაჩალიაშვილის საქმესთან დაკავშირებით გამოძიებას ჯერჯერობით ვერ მივედავებით„არც ერთი თემა, რომელიც კითხვის ნიშნის ქვეშ არის, არ არის მხოლოდ ოჯახის და ჭირისუფლის ინტერესში, რომ პასუხი გაეცეს. საზოგადოებას აინტერესებს ამ კითხვებზე პასუხი. გამოძიებას ამასთან დაკავშირებით ჯერჯერობით  ვერ მივედავებით იმიტომ, რომ  კონკრეტული განცხადებები არ გაუკეთებია და რაიმე შედეგებზე ჯერჯერობით არ გავსულვართ", - განაცხადა პარლამენტის თავმჯდომარის პირველმა მოადგილემ,  გიორგი ვოლსკიმ. მისივე თქმით, კითხვები ბევრია და ამ კითხვებზე პასუხს კომპეტენტური გამოძიება გასცემს. „დანარჩენი,  ყველა პოლიტიკური ინსინუაცია, რასაკვირველია, გამოძიებასაც უშლის ხელს და იმ მიმართულებას ემსახურება, რასაც ჰქვია დესტრუქცია, სტრესული ატმოსფეროს შექმნა და როგორმე დესტაბილიზაციის მიღწევა წინასაარჩევნო პერიოდში ჰქვია", – განაცხადა გიორგი ... ...
  • გლდანის საპატიმროში სამლოცველო მოეწყო (R)N8 პენიტენციური დაწესებულების ტერიტორიაზე სამლოცველო მოეწყო, რომელიც სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით, წმინდა გიორგის სახელობის იქნება. სამლოცველო მარტვილისა და ჭყონდიდის მიტროპოლიტმა მეუფე გრიგოლმა დაწესებულების მოძღვართან და სასულიერო პირებთან ერთად აკურთხა.  საზეიმო წირვა-ლოცვას დაწესებულების თანამშრომლები და მსჯავრდებულები დაესწრნენ. ღონისძიების დასასრულს, საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის ლოცვა-კურთხევით, სამლოცველოს საჩუქრად საეკლესიო ნივთები და ლიტერატურა გადაეცა. ამ დრომდე N8 პენიტენციურ დაწესებულების ტერიტორიაზე სამლოცველო სივრცე არ არსებობდა. ფართი დაწესებულების დირექტორისა და სპეციალური პენიტენციური სამსახურის ხელშეწყობით მოიძებნა და მასში ბრალდებულებისა და მსჯავრდებულებისათვის, ასევე თანამშრომლებისათვის, სამლოცველო ... ...
  • ,,თბილისის ცენტრალური საავადმყოფოს" დირექტორი და ექიმი დააკავესთბილისის პროკურატურის საგამოძიებო სამმართველოს თანამშრომლებმა, სამსახურეობრივი გულგრილობის, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით თაღლითობისა და უკანონო საექიმო საქმიანობის ფაქტზე, მოსამართლის განჩინების საფუძველზე, ,,თბილისის ცენტრალური საავადმყოფო“-ს დირექტორი გ.ლ. და ამავე კლინიკის ექიმი ვ.ყ. დააკავეს, ხოლო უკანონო საექიმო საქმიანობის ფაქტზე მ.ხ.-ს მიმართ დაუსწრებლად იქნა გამოტანილი დადგენილება ბრალდებულად პასუხისგებაში მიცემის შესახებ. „საქმეზე ჩატარებული გამოძიებით დადგინდა, რომ 2018 წლის ზაფხულში მოქალაქე ნ.ც.-მ შესაბამისი სამედიცინო მომსახურების მიღების მიზნით, კლინიკა - შპს ,,თბილისის ცენტრალურ საავადმყოფო“-ს მიმართა, სადაც მას კონსულტაცია ექიმმა ვ.ყ.-მ გაუწია. პაციენტი- ნ.ც. და მისი ოჯახის წევრები დაარწმუნა, რომ პაციენტისათვის ჩატარებული გამოკვლევის შედეგები იტალიაში გადააგზავნეს და მათი რეკომენდაციით უნდა ჩატარებულიყო ქირურგიული ოპერაცია, რომელსაც ასევე იტალიიდან მოწვეული ექიმები გააკეთებდნენ. თუმცა, აღნიშნული ოპერაცია , შპს ,,თბილისის ცენტრალურ საავადმყოფო“-ში 2018 წლის 18 სექტემბერს ექიმმა ვ.ყ.-მ თავად გაუკეთა პაციენტს, ისე რომ მას არ გააჩნდა დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის დამადასტურებელი სახელმწიფო სერტიფიკატი სპეციალობით ,,ორთოპედია-ტრავმატოლოგია“, ასევე მან ოპერაციაზე დაიხმარა მ.ხ. რომელსაც ასევე არ გააჩნდა სახელმწიფო და/ან დროებითი სერტიფიკატი არც ერთ სპეციალობაში და იგი საავადმყოფოში ხელშეკრულების საფუძველზე კონსულტანტის თანამდებობაზე მუშაობდა. გამოძიებით ასევე დადგენილია, რომ ოპერაციის შემდეგ ნ.ც.-ს ტკივილები განუახლდა, რის გამოც პაციენტმა აღნიშნულ საავადმყოფოს ისევ მიმართა. ვ.ყ-მ დაიყოლია პაციენტი და მისი ოჯახის წევრები განმეორებითი ოპერაციის ჩატარებაზე, იმ არგუმენტით, რომ ეს იტალიელი სპეციალისტების რეკომენდაცია იყო და რომ ოპერაციას იტალიიდან მოწვეული ექიმები თავად ჩაატარებდნენ. ნ.ც.-ს განმეორებითი ოპერაცია 2018 წლის 10 დეკემბერს გაუკეთდა და ისევე როგორც პირველი ოპერაცია იტალიელი სპეციალისტების ნაცვლად, შესაბამისი ლიცენზიის არმქონე ვ.ყ.-მ და მ.ხ-მ ჩაატარეს. ექიმების მიერ გამოვლენილი უყურადღებობისა და დაშვებული შეცდომების გამო პაციენტის მდგომარეობა გართულდა და იგი დღემდე კომატოზურ მდგომარეობაში იმყოფება. გამოძიებით ასევე დადგინდა, რომ პაციენტისთვის ჩატარებული ორივე ოპერაციის დროს კლინიკას გ.ლ. ხელმძღვანელობდა, რომელმაც ჯეროვნად არ შეასრულა თავისი სამსახურებრივი მოვალეობა. ნ.ც.-ს მიმართ დაგეგმილ ოპერაციას, მის მიმდინარეობას, ექიმების შესაბამისი ლიცენზიის არსებობის კონტროლის საკითხს, ასევე პაციენტის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას მოეკიდა დაუდევრად. ვ.ყ.-ს ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ და მესამე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტებით, 246-ე მუხლის I ნაწილით წარედგინა, რაც სასჯელის სახედ და ზომად ექვსიდან ცხრა წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გ.ლ.-ს ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის 2201-ე მუხლის მეორე ნაწილით წარედგინა, რაც სასჯელის სახედ და ზომად ორიდან ხუთ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. შეეხება მ.ხ.-ს, იმის გათვალისწინებით, რომ მას საქართველოს ტერიტორია დატოვა და უარს აცხადებს საგამოძიებო ორგანოში გამოცხადებაზე, მის მიმართ დაუსწრებლად იქნა გამოტანილი დადგენილება სისხლის სამართლის კოდექსის 246-ე მუხლის I ნაწილით, რაც სასჯელის სახედ და ზომად სამ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. საქართველოს პროკურატურა სამივე ბრალდებულის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახედ პატიმრობის გამოყენების შუამდგომლობით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიმართავს“,_ აცხადებენ ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ იცი თუ არა ფეხბურთის ისტორია

ვის გაუტანა 1986 წელს მარადონამ...

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...