გურია და ვაზი

კარმიდამო ჩემი

გურია და ვაზი

2011 მარ 25 07:48:51

გურია ძველთაგანვე ცნობილი იყო მრავალფეროვანი და უნიკალური ვაზის ჯიშებით. აკადემიკოსმა ივანე ჯავახიშვილმა, გასული საუკუნის 30-იან წლებში, საქართველოში აღწერა 420 ვაზის ჯიში (დღეისთვის აღწერილია 500-ზე მეტი), აქედან 59 _ გურიაში. ამ მაჩვენებლით ის II ადგილზეა საქართველოში კახეთის შემდეგ (66 ჯიში), ხოლო გურიის ისტორიული საზღვრების გათვალისწინებით კი _ პირველ ადგილზე. მარტო აქედანაც კარგად ჩანს, როგორ იყო განვითარებული მევენახეობა-მეღვინეობა ჩვენს რეგიონში.

დღეს, სამწუხაროდ, გარდა ცალკეული გამონაკლისისა, განთქმული უძველესი გურული ვაზის ადგილი უკავიათ დაბალხარისხოვან უცხოურ ჰიბრიდებს: იზაბელას ("ადესა"), ნოას ("ნოვე"), ჭეიშვილს, აგრეთვე ფრანგული წარმოშობის ჰიბრიდებს, რომელთაც შეცდომით კაჭიჭას ვეძახით.

სად გაქრა ჩვენი წინაპრების მიერ საუკუნეების მანძილზე რუდუნებით გამოყვანილი, ჩვენს ნიადაგს, კლიმატს თუ ხასიათს საოცრად მორგებული უძველესი აბორიგენული ჯიშები?

გურიაში მევენახეობის დაკნინების ძირითადი მიზეზია XIX საუკუნის II ნახევარში ამერიკის კონტინენტიდან ჯერ დასავლეთ ევროპაში, ხოლო შემდეგ საქართველოშიც ვაზის სოკოვანი დაავადებისა და ფილოქსერის შემოჭრა. იმ დროს, არ არსებობდა ვაზის მკურნალობის საშუალებები და ამიტომაც მასიურად გავრცელდა ე.წ. "უწამლო" ჰიბრიდი იზაბელა, რომელიც მაშინ ჭრაქით მცირედ ავადდებოდა, ხოლო ნაცარი პრაქტიკულად არ უჩნდებოდა.

იზაბელა _ ეს ბუნებრივი ჰიბრიდი, კალიფორნიის ტყეში იპოვა ვინმე იზაბელა გიფსმა. იგი ევროპაში 1820 წელს გამოჩნდა, ხოლო მოგვიანებით სამეგრელოს უკანასკნელი მთავრის დავით დადიანის გამოწერით ქ. ოდესის პორტით შემოვიდა ჩვენთან და იმავე სახელწოდებით დამკვიდრდა.

გურიაში გავრცელებული კიდევ ერთი ჰიბრიდი _ ნოე, იგივე ნოვე ან ნოველლა გურული ვარიაციებია და მისი ნამდვილი სახელწოდებაა ნოა _ ამერიკული პირდაპირმწარმოებელი ჰიბრიდი, ძალიან მდარე ხარისხის ვაზი, როგორც საღვინედ, ისე სასუფრედ, თუმცა, უხვმოსავლიანი და დაავადებებისადმი საკმაოდ მდგრადი.

ასევე პირდაპირმწარმოებელი ჰიბრიდია ჭეიშვილი, რომელიც იზაბელასთან და ნოასთან შედარებით, უკეთესი ხარისხით გამოირჩევა და მისი, ასე თუ ისე, საშუალო ჰიბრიდები საქართველოს სხვა რეგიონებშიც გვხვდება ქიწნურას, დირბულას, ჯიბრიდას (ან გიბრიდას), ფრანგულას, სებელის, ვაქირულას და სხვათა სახელწოდებით. ყველა ესენი გამოყვანილია ცნობილი სელექციონერების: კუდერკის, ზეიბელის და სხვათა მიერ.

შედარებით ხარისხიან პროდუქციას იძლევა დღეს გურიაში, განსაკუთრებით კი ისტორიულ ზემო გურიაში _ ჩოხატაურის რაიონში გავრცელებული იმერული ცოლიკაური, თუმცა, გარდა ცალკეული გამონაკლისისა, ხარისხით იგი მაინც ჩამორჩება იმერეთის რეგიონში მოწეულს.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ჩოხატაურის რაიონში დღეისთვის შედარებით მცირე რაოდენობით, მაგრამ, მაინც იწარმოება განთქმული გურული ჩხავერი და ალადასტური; ასევე, გურიის სხვა რაიონებთან შედარებით, ცალკეულ საკარმიდამოებზე უფრო მეტადაა შემორჩენილი უძველესი გურული ჯიშებიც.

ჩვენს რეგიონში მევენახეობის დაკნინებაში, გარდა ზემოთ აღნიშნულისა, დიდი როლი ითამაშა კოლექტივიზაციამ, ჩაის მონოკულტურის დამკვიდრებამ და რეგიონში არატრადიციული მცენარეების (მაგ. ციტრუსების) გაშენებამ (განსაკუთრებით, ოზურგეთის და ლანჩხუთის რაიონებში). ამის შემდეგ, ვაზისთვის ადგილი აღარ დარჩა.

ისმის კითხვა: რა გზით უნდა განვითარდეს მევენახეობა გურიაში?

ჩვენი აზრით, პასუხი ერთია: უნდა აღვადგინოთ ადგილობრივი მაღალხარისხოვანი ჯიშები, უნდა გამოსწორდეს დაახლოებით ერთნახევარი საუკუნის წინათ დაშვებული შეცდომა.

ალბათ, მიზანშეწონილი არ იქნებოდა მასიურად ყველა იმ 60-მდე ჯიშის გავრცელება, რაც ჩვენმა წინაპრებმა დაგვიტოვეს. ცხადია, თითოეულ მათგანს სჭირდება გადარჩენა და დაცვა ამისთვის სპეციალურად მოწყობილ საკოლექციო ნაკვეთებში, მაგრამ დღევანდელ რეალობიდან გამომდინარე, მოსახლეობაში მასიურად გასავრცელებლად უნდა შეირჩეს მოსავლიანობისა და ხარისხის თვალსაზრისით გამორჩეული რამდენიმე ჯიში.

ჩვენ გვქონდა კონსულტაციები საქართველოში ამ დარგის წამყვან მეცნიერებთან, სპეციალისტებთან და ასეთ ჯიშებად შევარჩიეთ:

წითელყურძნიანი: ჩხავერი (საღვინე), სხილათუბანი (საღვინე), მტევანდიდი (საღვინე), ორონა (საღვინე), ალადასტური (საღვინე-სუფრის), ჯანი (საღვინე-სუფრის), ჭუმუტა (საღვინე-სუფრის), მტრედისფეხა (სუფრის-საღვინე);

თეთრყურძნიანი: საკმიელა (საღვინე), თეთრი კამური (საღვინე-სუფრის), კლარჯული (სუფრის-საღვინე).

გურული ვაზის ჯიშების 70 % წითელყურძნიანია, დღეს კი მსოფლიოში მკვეთრადაა გაზრდილი მოთხოვნა ამ ჯიშთა პროდუქციაზე როგორც ღვინის, ისე სუფრის ყურძნის მოხმარების მხრივ, მათი პროფილაქტიკური, სამკურნალო და ანტირადიაციული თვისებების გამო.

ეტყობა, ჩვენმა ბრძენმა წინაპრებმა იცოდნენ ეს და ამიტომაც ამჯობინებდნენ წითელი ღვინის ზომიერად სმას, თუმცა, არც თეთრზე ამბობდნენ უარს.

სპეციალისტების შეფასებით, გურული წითელყურძნიანი (და არა მარტო) ჯიშები, ხარისხის თვალსაზრისით, სრულად პასუხობენ ყველაზე თანამედროვე მოთხოვნებს. ამასთან, ისინი უმეტეს შემთხვევაში უხვმოსავლიანობითაც გამოირჩევიან.

ცნობილია, რომ წითელი ღვინო ძირითადად განკუთვნილია ხშირი, მაგრამ მცირე ულუფებად მოხმარებისთვის, თეთრი კი უფრო წვეულებებზე ისმება და შედარებით დიდი რაოდენობითაც. დღევანდელი ქართული ხასიათის თავისებურებიდან გამომდინარე, ჩვენში დღეს მაინც თეთრი ღვინო ფასობს, როგორც იოლად შესათვისებელი. ამ თვალსაზრისით გამორჩეულია თეთრყურძნიანი ჯიში საკმიელა (სინონიმები: საკმეველა, საკმიელი, საკმელა). იგი ადრე ფართოდ იყო გავრცელებული მთელ გურიაში. იძლევა მაღალხარისხოვან ღვინოს, უხვმოსავლიანია (ერთ ძირის საშუალო მოსავლიანობა მაღლარზე 70 კგ-მდე ადიოდა), არ ახასიათებს მეწლეურობა, შედარებით ადრეულმოსავლიანია (იკრიფება ოქტომბრის პირველ რიცხვებში). ასე რომ, საკმიელა გამორჩევით უნდა გავრცელდეს მასიურად.

ადესას, ნოვეს, ჭეიშვილის და სხვა ჰიბრიდების ჩანაცვლება მაღალხარისხოვანი ტრადიციული გურული ჯიშებით უნდა მოხდეს თანდათან და არა ე.წ. "შოკური თერაპიით", ანუ მოსახლეობაში დღეს არსებულ ტალავერზე ან ოლიხნარზე (თუნდაც დაბლარზე) ვაზებს შორის შუალედებში უნდა დაირგოს ახალი ხარისხიანი ნერგები, რომლებიც სათანადო მოვლის პირობებში 2-3 წელიწადში მომძლავრდებიან და უმტკივნეულოდ ჩაანაცვლებენ არსებულ ჰიბრიდებს.

თუ გვინდა მაღალხარისხოვანი ღვინო და სუფრის ყურძენი ვაწარმოოთ, უნდა გავითავისოთ ელემენტარული ჭეშმარიტება: მევენახეობაში ერთხელ და სამუდამოდ დამთავრდა ხეზე მიშველებული ვაზის ეპოქა. ხეზე ვაზს სრულყოფილად ვერც გასხლავ, ვერც შეწამლავ. ე.წ. "უწამლი ვაზი" კი, უმეტეს შემთხვევაში, დაბალხარისხიან პროდუქციას იძლევა და თანაც, როგორც მეცნიერები გვარწმუნებენ, გარკვეული რაოდენობით ტოქსინებსაც შეიცავს.

უნდა აღინიშნოს, რომ თუ ადრე იზაბელას წამლობა არ სჭირდებოდა, დღეს ოთხჯერ მაინც უნდა შეიწამლოს. ერთი-ორიც წამლობაც დავამატოთ და, სამაგიეროდ, მაღალხარისხოვან ღვინოს და სუფრის ყურძენს მივიღებთ.

დღეს გურია მევენახეობა-მეღვინეობის დონით საქართველოს სხვა რეგიონებს აშკარად ჩამორჩება. არადა, აქ ტრადიციულად, საუკუნეების მანძილზე იწარმოებდა მაღალხარისხოვანი ღვინო და სუფრის ყურძენი.

ამას აკეთებდნენ ჩვენი წინაპრები, ეს უნდა გავაკეთოთ ჩვენც. მით უმეტეს, რომ დღეს საქართველოში ტურიზმი აღმავალი გზით ვითარდება. რაც წარმოუდგენელია მაღალხარისხოვანი ღვინისა და სუფრის ყურძნის გარეშე.

ანდრო ვაშალომიძე, გურიის რეგიონული ასოციაციის "გურული ვაზის" გამგეობის თავმჯდომარე




 ახალი ამბები
  • ნარკოდანაშაულის ბრალდებით ცნობილი ბიზნესმენი და მსახიობი ლევან ჯიბღაშვილი დააკავესნარკოდანაშაულის ბრალდებით თბილისში ცნობილი ბიზნესმენი და მსახიობი ლევან ჯიბღაშვილი დააკავეს. როგორც შსს-ში აცხადებენ, გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილით მიმდინარეობს, რაც ნარკოტიკული საშუალების უკანონო შეძენა-შენახვას გულისხმობს. დანაშაული 11 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. არსებული ინფორმაციით, ჯიბღაშვილი წუხელ თბილისში ... ...
  • პრეზიდენტი: ბავშვის შიმშილისა და თვითმკვლელობის ურთიერთკავშირი არის სახელმწიფოს სირცხვილი„მე ვერ გავარკვევ რამდენი ფაქტორი იყრის თავს ასეთი ტრაგედიის წარმოქმნაში, მაგრამ როგორც ქვეყნის პრეზიდენტმა ვიცი, რომ ბავშვის შიმშილისა და თვითმკვლელობის ურთიერთკავშირი არის ქვეყნის ტრაგედია და სახელმწიფოს სირცხვილი“, - განაცხადა საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვლმა დღეს გამართულ პრესკონფერენციაზე. „აქვე მივმართავ ჯანდაცვის სამინისტროს და სოციალური უზრუნველყოფის სამსახურს,  სასწრაფოდ დაიწყონ უკიდურესად ღარიბი ოჯახების აღწერა და ამ ბავშვების დასახმარებლად განსაკუთრებული ზომების მიღება. ვიზიარებ ოჯახის ტრაგედიას და ბოდიშს ვუხდი როგორც რიგითი მოქალაქე. ამასთან, მინდა აღვნიშნო, რომ სირცხვილად მიმაჩნია ასეთი ტრაგედიის პოლიტიკური ნიშნით გამოყენება“, - განაცხადა საქართველოს პრეზიდენტმა. მარტვილში რამდენიმე დღის წინ არასრულწლოვანმა ბიჭმა თავი მოიკლა. სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2“-მა მოამზადა სიუჟეტი, სადაც ნათქვამია, რომ 15 წლის ბიჭმა თავი შიმშილის გამო მოიკლა. ოჯახის წევრები ბავშვის შიმშილით სიკვდილს უარყოფენ და ითხოვენ, ამ თემით მანიპულირება შეწყდეს.  გამოძიება თვითმკვლელობამდე მიყვანის მუხლით ... ...
  • პოლიციელებზე ძალადობრივი ქმედება მიუღებელია - ზურაბიშვილი პანკისზეპოლიციელებზე ძალადობრივი ქმედება ნებისმიერ სახელმწიფოში მიუღებელია, მით უმეტეს მიუღებელია ეს სახელმწიფოში, რომელსაც აქვს ოკუპირებული ტერიტორიები, რომლისთვისაც საზღვრების დაცულობა და სტაბილურობა არის სასიცოცხლო მნიშვნელოვანის ამოცანა – ასე გამოეხმაურა პრეზიდენტი პანკისში გუშინ განვითარებულ მოვლენებს. "მისასალმებელია, რომ შს მინისტრის ხელმძღვანელობით შესაძლებელი გახდა ხეობაში ვითარების დამშვიდება. რაც შეეხება შექმნილი დაძაბულობის მიზეზს, ჰესის მშენებლობას, ხაზი მინდა გავუსვა, რომ ქვეყანას სჭირდება ეკონომიკური წინსვლა, ამავე დროს აუცილებელია ჰესის მშენებლობის გადაწყვეტილებას ამყარებდეს სრული გეოლოგიური კვლევა, საფრთხეების კომპლექსური შეფასება და საზოგადოების ჩართულობა. ვიმედოვნებ, რომ მომავალში სწორედ ამ კრიტერიუმით ვიმოქმედებთ და ასევე განვახორციელებთ სახელმწიფოს გაძლიერებისთვის მნიშვნელოვან პროექტებს“, – განაცხადა სალომე ... ...
  • "მცირე ჰესების პროექტის გახორციელება პანკისის მოსახლეობას სარგებელს მოუტანს"ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო პანკისის ხეობაში მცირე ჰესების მშენებლობის საკითხზე განცხადებას ავრცელებს, სადაც ნათქვამია, რომ ჰესების მშენებლობის პროცესში ჩართული პერსონალის უსაფრთხოების დაცვის მიზნით, უწყებამ შსს-ს თავად მიმართა. თურნავას უწყების განცხადებაში ძირითადად იმ სარგებელზეა საუბარი რომელიც მათი განცხადებით, ჰესებს მოაქვს “გვსურს, გამოვეხმაუროთ პანკისის ხეობაში მცირე ჰესების მშენებლობასთან დაკავშირებულ პროცესებს და აღნიშნულ საკითხზე ამომწურავი განმარტება გავაკეთოთ. 2017 წელს საქართველოს მთავრობამ მცირე ჰესების - „ხადორი 3“ - ის და „სამყურაწყალი 2“ -ის ინვესტორ კომპანიას, შპს „ალაზანი ენერჯის“ მხოლოდ მას შემდეგ გაუფორმა მემორანდუმი და გასცა მშენებლობის ნებართვა, რაც ყველა სახელმწიფო უწყებამ თავისი კომპეტენციის ფარგლებში პროექტი დადებითად შეაფასა. ასევე შესრულდა კანონით დადგენილი ყველა პროცედურა, რომელიც მსგავსი პროექტის შესახებ ადგილობრივი მოსახლეობის ინფორმირებას ითვალისწინებს. აღსანიშნავია, რომ „ალაზანი ენერჯის“ დამფუძნებელია ქართული კომპანია შპს „ფერი“, რომელიც საქართველოს ბაზარზე წარმატებით ოპერირებს, განხორციელებული აქვს მრავალი ენერგეტიკული ობიექტი საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში. მათ შორის, ჰიდროელექტროსადგური პანკისის ხეობაში. კომპანიის მესვეურები კარგად იცნობენ ხეობის თავისებურებას. ამასთან, კომპანია ხეობის ერთ-ერთი მსხვილი დამსაქმებელია. ამდენად, „ალაზანი ენერჯის“ ხელმძღვანელობამ თავიდანვე აქცენტი აიღო ადგილობრივ მოსახლეობასთან დიალოგზე და 2017 წლიდან დღემდე სხვადასხვა ფორმატში არაერთი შეხვედრა გამართა პროექტის მიმართ მოსახლეობის დამოკიდებულების პოზიტიურად ჩამოყალიბების მიზნით. კომპანიის მხრიდან აღნიშნული კომუნიკაციის ფარგლებში მოხდა „სამყურაწყალი 2“ - ის ჰესის პროექტის ოპტიმიზაცია და მოსახლეობის მოთხოვნის საფუძველზე უარი ითქვა კაშხლის აშენებაზე. შედეგად, როგორც „ხადორი 3“, ასევე „სამყურაწყალი 2“ გარემოსთვის მაქსიმალურად უვნებელ ჰიდროსადგურებად ჩამოყალიბდა. 2019 წლის 19 აპრილს ინვესტორმა კომპანიამ შპს “ალაზანი ენერჯიმ“, რომელიც გეგმავდა ჰესის მშენებლობის დაწყებას, წერილობით მიმართა ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს და ითხოვა დახმარება, რათა სამინისტროს მოეხდინა სამშენებლო სამუშაოების მშვიდ და უსაფრთხო გარემოში ჩატარების უზრუნველყოფა. გამომდინარე იქიდან, რომ სამწუხაროდ, არსებობდა მსგავსი პრეცედენტები, მათ შორის, საქართველოს სხვა რეგიონებში მიმდინარე პროექტებშიც, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ შემდგომი რეაგირებისთვის მიმართა შინაგან საქმეთა სამინისტროს, რათა დაცული ყოფილიყო მშენებლობის პროცესში ჩართული პერსონალის უსაფრთხოება. მცირე ჰესების პროექტის განხორციელება პანკისის ხეობის მოსახლეობას შემდეგ სარგებელს მოუტანს: მშენებლობის მთელი პერიოდის განმავლობაში, სხვა სპეციალისტებთან ერთად, დასაქმებული იქნება არანაკლებ 100 ადგილობრივი მოსახლე, ხოლო ჰიდროსადგურებისექსპლუატაციაში გაშვების შემდეგ, 50 მუდმივი სამუშაო ადგილი შეიქმნება. კომპანია ასევე უზრუნველყოფს ახალგაზრდების გადამზადებას, რაც მათ სამომავლოდ სხვა ჰესებზე დასაქმების შესაძლებლობას მისცემს. გარდა ამისა, ინვესტორი კომპანია ვალდებულებას იღებს, ხეობისა და ჰესის სიახლოვეს განლაგებული დასახლებების სასარგებლოდ, სოციალურ პროექტებს განახორციელებს. ამავე დროს, ინვესტიციას დააბანდებს ელექტროგადამცემ ქსელებში, რაც მოსახლეობისთვის ელექტროენერგიის მიწოდების ხარისხს გააუმჯობესებს. ყოველივე დადებითად აისახება ხეობის სოფლებში მიკრო და მცირე ბიზნესის, მათ შორის, ტურისტული ობიექტების გამართულ ფუნქციონირებაზე. ინვესტორი ასევე ვალდებულებას იღებს, შექმნას ადგილობრივი სათემო განვითარების ფონდი, რომლის ანგარიშზეც ყოველწლიურად 120,000 ლარს შეიტანს. პროექტებს, რომლებიც აღნიშნული ფონდიდან დაფინანსდება, ადგილობრივი მოსახლეობის ნდობით აღჭურვილი პირები შეარჩევენ. ამავე დროს, უმნიშვნელოვანესია ის, რომ აღნიშნული პროექტი ავითარებს ე.წ. მწვანე ენერგეტიკას, რომელიც გარემოზე მინიმალურად ზემოქმედებს. ბოლო წლებში საქართველოში მიღებული კანონმდებლობის თანახმად, რომელიც საუკეთესო ევროპულ პრაქტიკას ეფუძნება, ნებისმიერი ენერგეტიკული ობიექტის ასაშენებლად ინვესტორს ნებართვა მხოლოდ უმკაცრესი გარემოსდაცვითი ექსპერტიზის შედეგად ეძლევა. ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მიესალმება დიალოგის გზით პანკისის ხეობის ადგილობრივ მოსახლეობასთან კონსესუსის მიღწევას”, - ნათქვამია ეკონომიკის სამინისტროს განცხადებაში. ... ...
  • პანკისის ხეობაში მომხდარი დაპირისპირება BBC-ის ობიექტივშიპანკისის ხეობაში  განვითარებული მოვლენები BBC-ის ობიექტივში მოხვდა. როგორც მაუწყებელი წერს, საქართველოში, პანკისის ხეობაში ადგილობრივ მოსახლეობას და პოლიციას შორის დაპირისპირება ჰიდროელექტრო სადგურის მშენებლობის გამო მოხდა. ადგილობრივები მიიჩნევენ, რომ ჰესი ხეობას დააზიანებს და მის წინააღდეგ გამოდიან. დაპირისპირების შედეგად ათობით ადამიანი, უმეტესად პოლიციელები დაშავდნენ. როგორც საქართველოს ხელისუფლებამ განაცხადა, ჰესი იმ შემთხვევაში აშენდება თუ ადგილობრივი მოსახლეობა მხარს დაუჭერს. პანკისის ხეობაში ადგილობრივ მოსახლეობას ძირითადად მუსლიმი ქისტები წარმოადგენენ. რეგიონი ცნობილია, როგორც „ისლამური სახელწიფოს“ ერთ-ერთი მთავარი  მეთაურების სამშობლო. ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...

ნუ ეხუმრებით გაციებას!

გაციება სიცივის დადგომისთანავე ვლინდება. ბევრი...
ზაფრანი

იცინეთ ხშირად!

თუ მძიმე დღე გქონდათ –...

რატომ უნდა მიირთვათ ხშირად კარტოფილი

არსებობს რამდენიმე მიზეზი, რის გამოც...

რატომ უნდა მივბაძოთ ბავშვებს

ნებისმიერი ადამიანი ზოგჯერ ბავშვობაში უნდა...

ელტონ ჯონის „საბედისწერო“ სტილი

ელტონ ჯონზე სტილისტები ამბობენ, ისე...

შვიდი დღე გასალამაზებლად

ნამდვილად არ გაწყენთ, სულ რაღაც...

ქრონიკული დაღლილობა ვირუსით არის გამოწვეული

ადამიანის დაღლილობა, შეიძლება, ვირუსით იყოს...