თესლების თესვის წინა დამუშავება

კარმიდამო ჩემი

თესლების თესვის წინა დამუშავება

1970 იან 1 04:00:00

მაღალხარისხოვანი ელიტური თესლის წარმოება სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემაა _ თესლის ხარისხზეა დამოკიდებული მცენარის სიცოცხლისუნარიანობა, მოსავალი, ხარისხი.

თესლის ხარისხსა და სიცოცხლისუნარიანობის დაქვეითებას იწვევს მასზე განვითარებული სხვადასხვა მიკროორგანიზმები. თესლი შეიძლება იყოს როგორც გარეგანი, ისე შინაგანი ინფექციის მატარებელი. ხშირ შემთხვევაში ის დაავადებების გავრცელების ძირითადი წყაროა. გარეგანი ინფექციებისას თესლის ზედაპირი დანაგვიანებულია დაავადების გამომწვევი სოკოს სპორებით. დასენიანებული თესლიდან განვითარებული მცენარე სუსტია და სხვა დაავადებებითაც ადვილად ავადდება. შინაგანი ინფექციის დროს სოკო იჭრება ქსოვილში, რაც იწვევს თესლის ფორმის, ფერის, ზედაპირის შეცვლას და მოცულობაში შემცირებას. შინაგანი ინფექციით დაავადებული თესლიდან აღმონაცენი ან არ ვითარდება, ან დაკნინებულია და არ ავითარებს ნაყოფსა და თესლს.

დაავადებული თესლის თესვა ქმნის ინფექციის ახალ კერებს ნიადაგში. აუცილებელია, თესლზე გავრცელებული დაავადებების გამოვლინება და ამის საფუძველზე ბრძოლის ეფექტურ საშუალებათა შემუშავება.

სათესლე მასალის თესვისწინა დამუშავების ძირითადი მიზანია, მოცემული კულტურის თესლის პოტენციური შესაძლებლობის მაქსიმალური გამოვლენა, რაც მაღალი და ხარისხიანი მოსავლის მიღების საწინდარია.

თესვისწინა დამუშავება მოიცავს: ა) თესლის დაკალიბრებას; ბ) თესლის გაუვნებლობას; გ) თესლის აღმოცენების უნარის გაძლიერებას.

თესლის დაკალიბრება გულისხმობს მის გადარჩევას, განუვითარებელი, სუსტი და უსიცოცხლო თესლების მოცილებას. თანაბარზომიერი აღმონაცენის მიღებისთვის, აუცილებელია, თესლს ერთნაირი ზომა და მასა ჰქონდეს. ამავე დროს, მსხვილი, კარგად განვითარებული თესლი უფრო მეტ საკვებ ნივთიერებებს შეიცავს, შესაბამისად, უფრო ძლიერ, ჯანსაღ აღმონაცენს იძლევა, ვიდრე წვრილი თესლი.

მსხვილი თესლის (ლობიო, ბარდა, გოგრისნაირები და სხვ.) გადარჩევა ხელით ხდება _ აცილებენ წვრილ, განუვითარებელ, დაავადებულ თესლებს, აგრეთვე იმ თესლებს, რომელთაც მოცემული ჯიშისათვის არადამახასიათებელი ზომა და შეფერილობა აქვთ. ასეთივე თესლის და განსაკუთრებით, წვრილი თესლების, გადარჩევისთვის იყენებენ სუფრის მარილის 3-5% წყალხსნარს (30-50 გრ. ერთ ლიტრ წყალში). წყალხსნარში 5 წუთით ჩაიყრება სათესლე მასალა. მსხვილი, მკვრივი და შევსებული თესლი ჩაიძირება, მოუმწიფებელი, წვრილი კი _ ხსნარის ზედაპირზე დარჩება. დასათესად იყენებენ მარილწყალში ჩაძირულ თესლს, რომელსაც სუფთა წყალში ორჯერ რეცხავენ და აშრობენ.

თესლის გაუვნებლობა გულისხმობს მის გათავისუფლებას სხვადასხვა დაავადებებისგან. აგრეთვე, გაუვნებლობით გარკვეული დროით ვიცავთ თესლს დაავადებების გაჩენისაგან. ამით თავს ვარიდებთ ნიადაგის საშუალებით დაავადებების გავრცელებასაც. თესლის გაუვნებლობისთვის იყენებენ ქიმიურ, ფიზიკურ და ბიოლოგიურ საშუალებებს. ყველაზე ხშირად გამოიყენება თესლის გაუვნებლობისის ქიმიურ საშუალებები. ბოსტნეულის თესლების მავნებლების, აგრეთვე სოკოვანი და ბაქტერიული დაავადებების წინააღმდეგ გამოიყენება თანამედროვე ეფექტური პრეპარატები. თესლის მწარმოებელი კომპანიების სარეაბილიტაციო პროდუქციის დიდი ნაწილი სწორედ ამ ტიპის ქიმიური საშუალებებით არის დამუშავებული ("შეწამლული") და იგი ადვილი გასარჩევია დაუმუშავებელი სათესლე მასალისგან. ეს ქიმიური პრეპარატები არის ცალკე გაყიდვაშიც და ფერმერს თავისუფლად შეუძლია საკუთარ მეურნეობაში აღებული თესლის დამუშავებაც შესაბამისი ნორმებისა და წესების (მშრალი, სველი, ნახევარ სველი, შერეული) დაცვით.

გაუვნებლობის ფიზიკური მეთოდებიდან გამოიყენება თესლის დამუშავება თერმოსტატში მაღალ ტემპერატურაზე. თერმული დამუშავებისას ტემპერატურას და ექსპოზიციას არჩევენ ინდივიდუალურად _ დაავადებისა და თესლის მაღალი ტემპერატურის მიმართ მედეგობის მიხედვით.

შინაურ პირობებში, როცა არ გვაქვს თერმოსტატი, დასამუშავებელ თესლებს, ნაჭრის პარკებით, რამდენიმე საათით ათავსებენ ღუმელთან ახლოს 45-50 ტემპერატურის პირობებში.

პრაქტიკაში გამოიყენება, აგრეთვე, თესლების მზის სხივებით დასხივება. თესლებს თხელ ფენად შლიან ფანჯრის რაფაზე 5-10 დღის განმავლობაში და ხშირად ურევენ. ამ დროს ადგილი აქვს თესლების როგორც გაუვნებლობას, ასევე აღმოცენების უნარის გაძლიერებას.

ხშირად, მეტი ეფექტის მისაღებად, ატარებენ კომბინირებულ ფიზიკურ-ქიმიურ დამუშავებას.

ბოსტნეული კულტურების სოკოვანი დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით, წარმატებით გამოიყენება ფიტონციდური ბუნების მქონე ნივთიერებები, რომლებიც ეკოლოგიურად სუფთა და უსაფრთხოა. მაგალითად, ცდებით დადგინდა ნივრის და ნიახურის გამონაწურების მადეზინფეცირებელი და მასტიმულირებელი უნარი _ ბოსტნეული კულტურების თესლის დამუშავება ნივრის გამონაწურში საშუალოდ 5-16%-ით ამცირებს თესლზე სოკოვანი დაავადებების გამოვლინებას, ნიახურის გამონაწურში დამუშავება _ შესაბამისად 7-15 %-ით. ამ გამონაწურის გამოყენება კარგ შედეგებს იძლევა დახურულ გრუნტში კიტრის სოკოვანი დაავადების წინააღმდეგ.

ნიახურის გამონაწურის დამზადების ტექნოლოგია ასეთია: 0,5 კგ საღი, კარგად გარეცხილი ნიახურის მწვანე მასა უნდა გატარდეს საკეპ მანქანაში, გამონაწური გაზავდეს 0,5 ლ წყალში და მოთავსდეს მინის ან მომინანქრებულ ჭურჭელში. ნარევი დაყოვნდეს 24 საათი. შემდეგ გავწუროთ დოლბანდში. მიღებულ ნაყენში მოვათავსოთ დასამუშავებელი თესლი 1 საათით. შემდეგ თესლს ვიღებთ და ვაშრობთ ფილტრის ქაღალდზე. დამუშავება ხდება დათესვამდე 24-48 საათით ადრე. ანალოგიურად მზადდება ნივრის გამონაწური.

დათესვის წინ, აუცილებელია თესლის აღმოცენების უნარის შემოწმება. იღებენ წვრილთესლიანი კულტურების (სტაფილო, კომბოსტო, პომოდირი, ოხრახუში) 100-200 თესლს, საშუალო სიდიდის (საზამთრო, ნესვი, კიტრი, ცერცვი) 50-100 თესლს და მსხვილთესლიანი კულტურის (გოგრა, ლობიო) 20-50 თესლს. აწყობენ სველ ფილტრის ქაღალდზე ან მარლაზე, რომელიც დევს თეფშზე, ზემოდან ახურავენ დანესტიანებულ ფილტრის ქაღალდს ან მარლას და ხურავენ მინით ან მეორე თეფშით ისე, რომ ჰაერაცია არ დაირღვეს. ტემპერატურა უნდა იყოს 18-20 გრადუსი, ქაღალდი ან მარლა მთელი ხნის განმავლობაში ნესტიანი უნდა იყოს. გარკვეული დროის შემდეგ (რაც კულტურაზეა დამოკიდებული), ითვლიან გაღივებულ ან აღმოცენებული მცენარეების რაოდენობას და გაღვივების ან აღმოცენების ენერგიას პროცენტებში. თუ აღმოცენების უნარი 40-60%-ზე ნაკლებია, შესაბამისად, ადიდებენ თესვის ნორმას.

თესლის აღმოცენების უნარი და აღმოცენების დრო, შეიძლება, გარკვეულ ფარგლებში გავაუმჯობესოთ, თუ გამოვიყენებთ თესლის წინასწარ დამუშავებას.

თესლების დასველება და გაღვივება: თესლებს ყრიან მარლის პარკებში და ჩაუშვებენ წყალში. ადვილად გაღვივებად თესლებს აჩერებენ 12 საათით, ძნელად გასაღივებელს _ 24 საათით, სითბოსმოყვარულ მცენარეთათვის იყენებენ 18-20 გრადუსი ტემპერატურის მქონე წყალს; სიცივის ამტანი მცენარეებისთვის _ 15-18 გრადუსის. დასველების დროს, წყალს ცვლიან 3-4-ჯერ, იმისთვის, რომ მასში ჟანგბადის საკმაო რაოდენობა იყოს. შემდეგ თესლებს იღებენ წყლიდან, თხელ ფენად აწყობენ პოლიეთილენის აფსკზე, ზემოდან ფარავენ ნაჭრით და ათავსებენ სიბნელეში 20-25 გრადუს ტემპერატურაზე, ღივების გამოსვლამდე. მათი სიგრძე არ უნდა აღემატებოდეს 1-2 მმ-ს. გაღივებულ თესლებს აშრობენ ისეთ ტენიანობამდე, რომ ისინი ერთმანეთს არ ეწებებოდეს და თესავენ. თესლების ასეთი დამუშავება 5-6 დღით აჩქარებს აღმოცენებას. კიტრის და კომბოსტოს თესლის გაღვივების საორიენტაციო ხანგრძლივობა 1-2 დღეა, პომიდვრის და ჭარხლის _ 3-5 დღე.

თესლის დასველებას და გაღვივებას ხშირად უთავსებენ თესლის მიკროელემენტებითა და ზრდის სტიმულატორებით დამუშავებას. მათი შერჩევა შესაძლებელია ფერმერთა მომსახურების სპეციალიზირებულ მაღაზიებში. დღეს უკვე არსებობს როგორც უცხოური, ასევე სამამულო წარმოების საინტერესო და ეფექტური საშუალებები.

თესლის აღმოცენების უნარის გაუმჯობესების და დაჩქარებისთვის, იყენებენ, აგრეთვე, თესლების გაკაჟებას (გარემოს არახელსაყრელ პირობებთან მცენარის უკეთ შეგუების მიზნით), იაროვიზაციას, ბარბოტირებას, დრაჟირებას, ინკრუსტირებას, ექსპრეს-მაგნიტოფორულ დამუშავებას, რომელთაც საკარმიდამო მეურნეობებში ნაკლები პრაქტიკული გამოყენება აქვთ.

თესლის პოტენციური შესაძლებლობების მაქსიმალური გამოვლენა შესაძლებელია თესვისწინა დამუშავების შესაძლო მეთოდის გამოყენებითა და მათი კომბინაციით.

გურამ ჩხაიძე, ფერმერთა მომსახურების ცენტრი "ხელხვავი"




 ახალი ამბები
  • “ყველა ორგანიზაციას მოვუწოდებთ, უფრო აქტიურად მოითხოვონ ვაჟა ექიმის გათავისუფლება“ „საქართველო - ევროსაბჭოს თავმჯდომარე ქვეყანაა“. ამ ფაქტთან დაკავშირებით “ქართული ოცნების“ ოზურგეთის ახალგაზრდული ორგანიზაციის ორგანიზატორებით ღონისძიება გაიმართა. ღონისძიებაზე სიტყვით გამოვიდა “ქართული ოცნების“ დამფუძნებელი და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე, დავით დარჩია. ღონისძიების დასასრულს “გურია ნიუსმა“ კითხვით მიმართა დავით დარჩიას. _ ბატონო დავით, თქვენ ახსენეთ, რომ საქართველო ისწრაფვის ევროპისკენ. სამწუხაროდ, არ გიხსენებიათ ის ფაქტი, რომ ცხინვალის იზოლატორში, უსამართლოდ, ზის ერთ თვეზე მეტია ექიმი ვაჟა გაფრინდაშვილი. ამ საკითხზე როგორია თქვენი პოზიცია? – ვაჟა გაფრინდაშვილი არის გმირი და მე პირადად, ჩვენს მოქალაქეებთან ერთად ველოდები მისი ტყვეობიდან გათავისუფლებას. იმედია, ეს დღე მალე დადგება. ოზურგეთის მოსახლეობის სახელით ვიტყვი, მივცემ ჩემს თავს ამის უფლებას და ყველა ორგანიზაციას მოვუწოდებთ, უფრო მეტად აქტიურად მოითხოვონ ვაჟა ექიმის გათავისუფლება, - გვითხრა დავით ... ...
  • პარლამენტის ჯანდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე დიმიტრი ხუნდაძე გახდააკაკი ზოიძე პარლამენტის ჯანდაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის პოსტზე დიმიტრი ხუნდაძემ შეცვალა. მას მხარი პლენარულ სხდომაზე 80-მა დეპუტატმა ... ...
  • განზრახ მკვლელობისა და ყაჩაღობისთვის 3 პირი დააკავესშინაგან საქმეთა სამინისტროს კახეთის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა, ჩატარებული ოპერატიულ-სამძებრო და საგამოძიებო ღონისძიებების შედეგად, სოფელ არბოშიკში მომხდარი განზრახ მკვლელობის და ყაჩაღობის ფაქტი გახსნეს. დაკავებულია 3 პირი: 1959 წელს დაბადებული ტ.ლ., 1974 წელს დაბადებული დ. ჯ. და 1992 წელს დაბადებული თ.მ. ჩადენილი დანაშაული 7-დან 15 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებულები მიმდინარე წლის 6 ნოემბერს, ძალადობის გამოყენებით, ყაჩაღურად თავს დაესხნენ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ არბოშიკში მცხოვრებ, 1959 წელს დაბადებულ თ.ბ.-ს, რის შემდეგაც მისი საცხოვრებელი სახლიდან ფული და სამკაულები გაიტაცეს. თავდასხმის შედეგად თ.ბ. გარდაიცვალა. პოლიციამ ​ორი ბრალდებული - ტ.ლ. და დ.ჯ. აჭარაში იმ დროს დააკავა, როდესაც ისინი სასაზღვრო გამშვები პუნქტის გვერდის ავლით, არალეგალური გზით, თურქეთის რესპუბლიკაში გადასვლას გეგმავდნენ. ჯგუფის მესამე წევრი - თ.მ. კი სამართალდამცველებმა ქალაქ რუსთავში დააკავეს. პოლიციამ დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული სამკაულები ნივთმტკიცების სახით ამოიღო. განზრახ მკვლელობის და ჯგუფურად ჩადენილ ყაჩაღობის ფაქტებზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 108-ე მუხლით და 179-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების “ბ” ქვეპუნქტებით ... ...
  • „პრეზიდენტის ბულინგი რას ემსახურება?"_ ზურაბიშვილი საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი საკუთარ ფეიბუქის გვერდზე პოსტით ეხმაურება მისი 10 დეკემბრის განცხადებისადმი საზოგადოებაში გაჩენილ დამოკიდებულებას. ზურაბიშვილი აქცენტს ბულინგზე აკეთებს და მიიჩნევს, რომ ჩასაფრებული პოზიციიდან მისი ყველა სიტყვა საქილიკო ხდება. „პრეზიდენტის ბულინგი რას ემსახურება? იმის მაგივრად, რომ საქმეზე ორიენტირებული კომენტარები ან თუნდაც კრიტიკა ისმოდეს, ჩასაფრებული პოზიციიდან პრეზიდენტის ყველა სიტყვა (არაფერი, რომ ვთქვათ მის ჩაცმაზე, გადაადგილებაზე, თუ “ლობიოს ჭამაზე”) ხდება საქილიკო. ვრცელდება დამახინჯებული და გროტესკულად კონტექსტიდან ამოგლეჯილი მისი სიტყვები, ცილისმწამებლური შეფასებებით და ინტერპრეტაციებით. რაზედაც შემდეგ ითხოვენ პრეზიდენტისგან განმარტებას და ასევე სთხოვენ ხელისუფლების წარმომადგენლებს კომენტარის გაკეთებას არასწორედ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, რათა შეიქმნას განცდა დაშორების თუ დაპირისპირების. ამითი უნდათ გააჩინონ საზოგადოებაში გაუგებრობა და უნდობლობა. ვის აწყობს, პრეზიდენტის ინსტიტუტის დასუსტება? ხან მისი და პოლიციის, ხან მისი და თავდაცვის ძალების ან კიდევ მასსა და მმართველ გუნდს შორის ბზარის გაჩენა? მცდელობაა ასევე, რომ პრეზიდენტის ყველა ინიციატივა მითუმეტეს, რომელიც ეხება ეროვნული ფასეულობების დაცვა-გაძლიერებას, იყოს იგნორირებული, დაკნინებული, დამახინჯებული, და გადაფარული ახალი “სკანდალით”. გუშინდელი მეტად მნიშვნელოვანი წამოწყება მოიცავდა ყველა იმ უწყებების/ინსტიტუტების შეკრებას, რომლებიც საქართველოს და კავკასიის შესწავლას ემსახურებიან, სწორედ ამ ღონისძიებაზე დაარსდა მათი ერთიანი საკოორდინაციო ცენტრი და ეს ნამდვილად არის ეროვნული საქმე. ასეთი წამოწყების მიზანია, რომ ჩვენს მეცნიერებას და კულტურას კიდევ უფრო მეტად “გავუშალოთ ფრთები”(რაზედაც ალბათ ვიღაც დაწერს, რომ ავიაციას ვებრძვი) რათა მსოფლიოში ჩვენ თვითონ გავიტანოთ სწორი და სრული ინფორმაცია ჩვენი ქვეყნის და ჩვენი მიღწევების შესახებ. დღეს ჩვენ თუ კი გვესმის დღევანდელი მსოფლიოს გამოწვევები და რბილი ძალების შეტაკება, უნდა გვესმოდეს თუ რაოდენ მნიშვნელოვანია ჩვენი ეროვნული იდეოლოგიის გაძლიერება, რაც თავისთავად ჩვენი სტრატეგიული მიზანიც უნდა იყოს,“_წერს პრეზიდენტი საკუთარ ფეისბუქ გვერდზე. ... ...
  • პრემიერ-მინისტრი: ქართული ჯარის წინაშე ბოდიში ყველამ უნდა მოიხადოსსაქართველოს პრემიერ-მინისტრის, გიორგი გახარიას განცხადებით, ქართული ჯარის წინაშე ბოდიში ყველამ უნდა მოიხადოს. პრემიერ-მინისტრი ასევე ბაგრამის ავიაბაზაზე მომხდარ თავდასხმას გამოეხმაურა.  „ქართული ჯარის ეფექტურობა ყოველდღიურად იზრდება. დღეს ტერორისტები თავს დაესხნენ ბაგრამის საავიაციო ბაზას, სადაც სხვათა შორის 500-ზე მეტი ქართველი ჯარისკაცია წარმოდგენილი. ისინი ჩვენს სტრატეგიულ პარტნიორ ჯართან ერთად მხარდამხარ იბრძვიან, რათა ტერორიზმს მიუჩინონ თავისი ადგილი. სამწუხაროდ, ხუთი დაჭრილი ჯარისკაცი გვყავს. რა თქმა უნდა, ეს პირდაპირ მიუთითებს და მეტყველებს ქართული ჯარის სიძლიერეზე, მის მომავალზეც და მის ხვალინდელ დღეზეც. ჩვენ ყველამ უნდა მოვიხადოთ ბოდიში ქართული ჯარის წინაშე. პირველ რიგში უნდა მოვიხაროთ ქედი იმ გმირობებისთვის, რასაც ეს ბიჭები ყოველდღიურად სჩადიან, რომლის მაგალითიც გვქონდა დღეს. მინდა, მათ პირველ რიგში ჯანმრთელობა და რაც შეიძლება მეტი გამარჯვება ვუსურვო“, - განაცხადა გიორგი ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...
ზაფრანი

სამკაულები, რომლებსაც უბედურება მოაქვს

ზოგიერთ სამკაულს თავისი მფლობელისთვის წარუმატებლობის...

2020 წლის ჩინური ჰოროსკოპი

ჩინური ჰოროსკოპი ცხოველთა 12 ნიშანს...

იცით თუ არა, რომ...

ადამიანები, რომლებიც დიდი რაოდენობით ტესტოსტერონს...

რა გავლენას ახდენს მოწევა ტვინზე

მოწევა არა მხოლოდ ფილტვებს, არამედ...

რატომ უნდა მიირთვათ ვაშლი ყოველდღე

ვაშლი დაბერებას აფერხებს; ვაშლი უჯრედისით...

შეიძლება თუ არა სველი თმით დაძინება

სახლში სამსახურიდან დაქანცული ბრუნდებით, აბაზანას...

საპარლამენტო არჩევნების რომელ მოდელს უჭერთ მხარს