აღვადგინოთ ქართული დაფნა

კარმიდამო ჩემი

აღვადგინოთ ქართული დაფნა

6 აპრ. 2020, 15:01:13

გასულ საუკუნეში, დაფნა, ჩაისა და ციტრუსების შემდეგ, ერთ-ერთ შემოსავლიან კულტურად ითვლებოდა. იმ პერიოდისთვის დაფნის პლანტაციების ფართობი 6-7 ათას ჰექტარს შეადგენდა.

პროდუქციის ძირითადი მომხმარებელი ყოფილი საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკები იყო, მცირე ნაწილი გადიოდა ექსპორტზე.

დღეისთვის დაფნის პლანტაციების ფართობი 1500 ჰა-მდე აღირიცხება ცალკეული ნარგაობის სახით. ყოველწლიურად 4-5 ათასი ტონა პროდუქცია გადის ევროპისა და აზიის ათზე მეტ ქვეყანაში.

დაფნის პროდუქციაზე საექსპორტო მოთხოვნილების გაზრდამ ფერმერებს, ცალკეულ კომპანიებს, კერძო მოსახლეობას ამ კულტურის მიმართ სერიოზული ინტერესი გაუჩინა. შესაბამისად, გაიზარდა მომართვიანობა, რათა დაფნის კულტურა შევიდეს პროგრამა _ "დანერგე მომავლის" მრავალწლიანი ბაღების თანადაფინანსების კომპონენტის ჩამონათვალში.

უნდა აღდგეს და გაძლიერდეს თუ არა საქართველოშიდაფნის კულტურა?

2017 წელს ა(ა)იპ "ექსპორტის განვითარების ასოციაციის" მიერ, USAID/REAP-ის დავალებით ჩატარებული კვლევა-ანგარიში გამოქვეყნდა, რომელიც მოიცავს საქართველოში დაფნის წარმოების არსებულ და პოტენციურ მოცულობებს, ასევე, რეალურად მისაღწევ ხარისხის სტანდარტებს და საექსპორტო შესაძლებლობებს. ჩვენი მკითხველისთვის საინტერესო იქნება, ყურადღება გავამახვილოთ ზოგიერთ მნიშვნელოვან ასპექტზე.

2016 წლის მონაცემებით, საქართველოში აღრიცხულია 1 500 ჰექტრამდე დაფნის ერთეული ხეები, საიდანაც საშუალო მოსავალი ერთ ჰექტარზე 3-დან 5 ტონას უდრის. მთლიანი წლიური მოცულობა შეადგენს 4-5 ათას ტონა დაფნის გამომშრალ ფოთოლს. საქართველოში მოქმედი დაფნის მწარმოებელი კომპანიები ნედლეულს, უმეტესად, მცირე საკარმიდამო ნაკვეთებიდან იძენენ, რომელთაგან თითოეულს, საშუალოდ, 2.5 ტონა დაფნის ნედლი ფოთლის (თავისი ნედლი ღეროებით) მიწოდება შეუძლია. დაახლოებით, 5 კგ. ღეროიანი ნედლი ფოთოლია საჭიროა 1 კგ. გამომშრალი დაფნის ფოთლის საწარმოებლად.

სტატისტიკური მონაცემებით, ათი ათასი საკარმიდამო ნაკვეთია ჩართული დაფნის ნედლეულის მიწოდებაში. ამჟამად საქართველოში მხოლოდ რამდენიმე კომპანიას აქვს დაფნის საკუთარი პლანტაცია.

დანარჩენი 97% კერძო საკარმიდამო ნაკვეთებიდან შეძენილი ნედლეულია. ამ დროისთვის, საქართველოში წარმოებულია 4 135 ტონა საექსპორტო პროდუქცია. საქართველოში დაფნის ფოთლის ყველაზე მნიშვნელოვანი ექსპორტიორები არიან თურქეთი, რუსეთი, უკრაინა, ყაზახეთი, ბელორუსი, უზბეკეთი; უმნიშვნელო ექსპორტი ხორციელდება პოლონეთში, ბალტიის ქვეყნებში, სამხრეთ კორეაში, ვიეტნამში, ნიგერიაში, ფილიპინებზე, ესპანეთსა და ბულგარეთში.

საქართველოში დაფნის გამომშრალი ფოთლის საექსპორტო ფასები 2.2-დან 7.5 დოლარამდეა, ხოლო წვრილად დაჭრილ და დაფქვილ პროდუქციაზე 0.22-დან 1.6 დოლარამდე. ფასების ცვალებადობა დამოკიდებულია ფოთლის სიგრძეზე, ფერზე, ზომაზე, ეთერზეთების შემადგენლობაზე, გაუტეხელი და დაზიანებული ფოთლების პროცენტული რაოდენობაზე, ასევე, ფოთლებზე არსებული შავი/ყავისფერი ლაქების რაოდენობასა და ღეროების რაოდენობაზე დაფნის გამომშრალი ფოთლის ყოველ ერთ კილოგრამში. აი, ესაა პირობები, რომლებიც უნდა ახსოვდეს მეურნეს და მკაცრად უნდა იქნას დაცული დაფნის წარმოებისა და რეალიზაციის პროცესში.

დაფნის წარმოებისა და ექსპორტის სფეროში საქართველოს გააჩნია სერიოზული კონკურენტები. ასეთია თურქეთი, რომელიც ითვლება დაფნის წარმოებისა და ექსპორტის მსოფლიო ლიდერად. იგი რჩება საქართველოსთვის დაფნის ფოთლის ერთ-ერთ იაფ უმთავრეს საექსპორტო ბაზრად. იმპორტირებული დაფნა თურქეთს საკუთარი დაფნის ფოთოლთან ერთად გააქვს რეექსპორტზე მსოფლიოს 78 ქვეყანაში. 2016 წელს 14 073 ტონა პროდუქცია გაიტანა.

ამრიგად, უნდა გაჩნდეს ინტერესი და მოტივაცია საქართველოში წარმოებული დაფნის ფოთლის მოცულობების გადიდებისა და საექსპორტოდ პირდაპირი კავშირების ძიებისკენ. თუმცა, ბოლო წლების ინფორმაციით, მოძიებულია მრავალი ქვეყანა ხარისხიანი დაფნის ფოთლის, ეთეროვანი ზეთის და სხვა პროდუქციის პირდაპირი ექსპორტისთვის. ამისთვის მაქსიმალურად უნდა იქნას გამოყენებული თავისუფალი სავაჭრო ურთიერთობის მქონე ევროკავშირის ქვეყნები, ჩინეთი და სხვა.

დღეისთვის დაფნის ნარგაობა, საიდანაც საექსპორტო პროდუქცია მზადდება, ველურ მდგომარეობაშია და მოვლა-პატრონობის სერიოზული დეფიციტს განიცდის. ძირითადი ოპერაცია, რაც ამ ნარგაობაში ტარდება, გახლავთ შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში ღერო-ფოთლების აჭრა და რეალიზაცია. ნარგაობა მოკლებულია განოყიერების, ნიადაგის დამუშავების, შეწამვლისა და გასხვლა-ფორმირების აგროტექნიკურ ღონისძიებებს.

ნედლეული ექსპორტიორების მიერ შეფასებულია, როგორც ბიოლოგიურად სუფთა პროდუქცია, მაგრამ თუ გვინდა პერსპექტივაში გადავიდეთ დაფნის სამრეწველო (შპალერული წესით) ნარგაობის გაშენებაზე, თავიდანვე გათვალისწინებული უნდა იყოს ამ კულტურის მოვლა-მოყვანის მეცნიერულად შემუშავებული კომპლექსური ღონისძიებები, რაც უპირველეს ყოვლისა, გაზრდის ხარისხიანი ფოთლის მოსავლიანობას და ნედლეულში ეთერზეთების შემცველობას.

აღნიშნულ საკითხზე ჩვენ მიერ მზადდება კონკრეტული რეკომენდაციები, რომლებიც უახლოეს პერიოდში მიეწოდება მოსახლეობას.

 განვაახლოთ ძველი ნარგავები

ახლა, რაც შეეხება დაფნის ძველ ნარგავებს, რომლებიც ქაოტურადაა გაბნეული მოსახლეობაში  _  მათ მფლობელებს გვინდა მივაწოდოთ ზოგიერთი სახის რჩევა-დარიგებები და ის გასატარებელი ღონისძიებები, რაც მნიშვნელოვნად გაახანგრძლივებს  დაფნის ექსპლუატაციას და გააუმჯობესებს ფოთლის ხარისხს.

უპირველეს ყოვლისა, დაფნის ინდივიდუალურ ნარგაობებში უნდა მოეწყოს მცენარეთა დათვალიერება-შემოწმება, პარალელურად ჩატარდეს შტამბისა და ვარჯის გაწმენდა ეკალ-ბარდისაგან.

თებერვალ-მარტში ნარგაობის ქვეშ ჩატარდეს ნიადაგის შებარვა-გაფხვიერება. ახალგაზრდა ნარგაობაში ერთ ხეზე 0.5 კგ. ხოლო ხნიერ ნარგაობაში 1,0 კგ. რთული მინერალური სასუქი NPK (ამოფოსკა) შეტანა. სასურველია ორგანული სასუქის (ნაკელი, ტორფ-კომპოსტი) _ ერთ ხეზე 20-40 კგ-ის შეტანა და ნიადაგის მულჩირება.

საქართველოს ტენიან სუბტროპიკებში (განსაკუთრებით, გურია-აჭარა) დაფნის ნაზ ყლორტებს და ფოთლებს აზიანებს სხვადასხვა სახეობის მჩხვლეტ-მწუწნი მავნებლები, აქვე ვითარდება სოკოვანი დაავადება, რომელთა წინააღმდეგ სასურველია, წამლობის პერიოდული ჩატარება სპეციალისტის რეკომენდაციით.

დაფნის ხნიერ ხეებზე მიზანშეწონილია ყოველ 2 წელიწადში მოსავლის აღება 2-3-წლიანი ტოტების აჭრით, ხოლო ყოველ 5-6 წელიწადში სასურველია მცენარეების უფრო მძიმედ გასხვლა ახალი იუვენილური ყლორტების განვითარების მიზნით.

ხშირია შემთხვევა, როცა დაფნის ნარგაობა გაშენებულია ღობეების გასწვრივ ან ცოცხალ ღობედ შეკრული შპალერის სახით. ნუ შეეცდებით მცენარის ფესვის ყელზე აჭრას, აქაც ნიადაგის ზედაპირიდან 1.5 მეტრის სიმაღლეზე აწარმოეთ. ე. წ. შპალერული გასხვლა 2 წელიწადში ერთხელ, ნიადაგის სათანადო დამუშავებით, განოყიერებითა და ნაზი ყლორტების შეწამვლის აგროტექნიკური ღონისძიებების გამოყენებით.

მჟავე ნიადაგებზე გაშენებულ დაფნის ნარგაობებში ყოველ 4-5 წელიწადში სასურველია ერთ ხეზე 10-15 კგ. კირის შემცველი ნივთიერებების შეტანა.

დაფნა ვერ ეგუება დაჩრდილვას _ იგი სინათლისა და სითბოს მოყვარული მცენარეა, ამდენად, ეცადეთ, დაფნის ნარგაობა გაათავისუფლოთ ირგვლივ არსებული ნაკლებად ეფექტური მაჩრდილობელი მცენარეებისგან.

 როგორი ნიადაგი დაგარემო სჭირდება დაფნას?

დაფნა ყველა ტიპის ნიადაგზე იზრდება, კარგია ნეშომპალა-კარბონატული და ალუვიური ტიპის ნიადაგები, თუმცა, სათანადო ქიმიური მელიორაციის შემდეგ დაფნისთვის მისაღებია წითელმიწა, ყვითელმიწა, ეწერმიწა ნიადაგები, რომლებიც დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკულ ზონაში ფართო მასშტაბითაა წარმოდგენილი.

დაფნა, შესაძლებელია, გაშენდეს, როგორც ვაკე, ისე ფერდობ ადგილებზე, მით უმეტეს, მაშინ, როდესაც მცენარის მძლავრი ფესვთა სისტემა საუკეთესო პირობაა ეროზიული პროცესების შესამცირებლად.

ნედლეულის გარეგანი სახისა და მასში ეთერზეთების მეტი რაოდენობით დაგროვების მიზნით, უკეთესია დასავლეთისა და სამხრეთ-დასავლეთის ექსპოზიციის ფერდობები. ამ მიზნით მნიშვნელოვანია მდინარე რიონის გასწვრივ მდებარე ვაკე და შემაღლებული გორაკ-ბორცვიანი ადგილები. თუმცა, დაფნის სათანადო ყინვაგამძლეობა (-14;-16) მთელი საქართველოს მასშტაბით, ამ კულტურის გავრცელების ფართო შესაძლებლობებს იძლევა, როგორც იმერეთში, ისე გურიასა და აჭარაში.

როგორც წესი, დაფნის ახალი პლანტაციების გასაშენებლად ფართობი წინასწარ უნდა გაიწმინდოს ხე-ბუჩქნარისგან, თუ ფართობი ერთწლიანი კულტურების ქვეშაა დაკავებული, სეზონის მშრალ პერიოდში უნდა მოხდეს პლანტაჟური წესით 50 სმ სიღრმეზე დამუშავება მინერალური სასუქების NPK- 500 კგ/ჰა და ორგანული სასუქების (ნაკელი; ტორფ-კომპოსტი) ჰექტარზე 20 ტონის შეტანით. მჟავე ნიადაგებში, ნიადაგის პირველადი დამუშავების დროს, სასურველია, ქიმიური მელიორანტების (კირი, დოლომიტი, დეფეკაციური ტალახი) შეტანა მჟავიანობის ინდექსის მიხედვით.

ჭარბტენიან ადგილებში (კოლხეთის დაბლობი) უნდა მოვაწყოთ 8-10 მ. სიგანის ოვალური პროფილირებული კვლები. წყალგამყვანი გვერდითი არხებით. სასურველია, პლანტაჟური წესით დამუშავებული ფართობები ნიადაგის უკეთ გაკულტურების მიზნით 1-2 წელი გამოყენებული იქნას ერთწლიანი სათოხნი კულტურების ქვეშ.

გაშენების საუკეთესო ვადაა შემოდგომა (ოქტომბერი-ნოემბერი) ან გაზაფხული (მარტი-აპრილი).

დაფნის სამრეწველო პლანტაციის გაშენება ხდება ორი წესით: მდიდარ ნიადაგებზე ინდივიდუალური (ბუჩქური) და მწირ ნიადაგებზე შპალერული წესით. ინდივიდუალური წესით გაშენების დროს რეკომენდირებულია მწკრივებს შორის მანძილი 1,75 ან 2,0 მ, ხოლო მწკრივში მცენარეთა შორის 1,0 მეტრი. ასეთ დროს ერთ ჰექტარზე თავსდება შესაბამისად 5 700 და 5 000 ძირი ნერგი. შპალერული გაშენების დროს, მწკრივთა შორის მანძილი იგივეა, ხოლო მწკრივში მცენარეთა შორის მანძილი 0,5 მ-ია. ასეთ შემთხვევაში, მცენარეთა რაოდენობა ორმაგდება 10 000-დან 11 500-მდე. ფერდობ ადგილებზე დაფნის მწკრივები განლაგდება ჰორიზონტალურად, ასევე, სასურველია წყალამრიდი არხების გაყვანა.

დაფნის პლანტაციები შენდება, როგორც თესლით, ისე ნერგით. თესლით გაშენების შემთხვევაში, წინასწარ დაგეგმილ მწკრივებში ამოიღება ბუდნები, სადაც 4-5 სმ. სიღრმეზე ითესება 3-4 დაფნის კონდიცირებული თესლი, მიწა იტკეპნება და ერჭობა მაჩვენებელი ჯოხი. ერთი ჰექტრის გასაშენებლად საჭიროა 50-80 კგ. თესლი.

პლანტაციის ნერგებით გაშენებისას მონიშნულ ადგილებზე ამოიღებენ 20-25 სმ. სიღრმის ორმოებს, დაფნის ნერგის ფესვებს ამოავლებენ წუნწუხში, რგავენ, ტკეპნიან, საჭიროების შემთხვევაში, რწყავენ კიდეც.

პლანტაციების ნერგებით გაშენებას აქვს უპირატესობა, პირველ ორ წელიწადს იოლდება ახალგაზრდა მცენარეების მოვლა და რაც მთავარია, ნარგაობა 1-2 წლით ადრე შედის ექსპლოატაციაში. უმჯობესია სარგავ მასალად გამოყენებული იქნას წინასწარ პოლიეთილენის პარკებში, ან რეზინის კონტეინერებში მიწის კომით გამოყვანილი ნერგები. ამ დროს მაღალია გახარება და მინიმუმამდეა მეჩხერიანობა.

დაფნის სამრეწველო პლანტაციების გასაშენებლად აუცილებელია სერტიფიცირებული სანერგეების მოწყობა, რომელიც სახელმწიფო თანადაფინანსებით იქნება უზრუნველყოფილი.

სასურველია, სანერგეები მოეწყოს რეგიონების მიხედვით, რითაც გაიოლდება სარგავი მასალის რეალიზაცია, თუმცა, შესაძლებელია, უკვე მოქმედ სერტიფიცირებულ სანერგეებშიც დაიწყოს დაფნის სტანდარტული ნერგების წარმოება.

მაღალმოსავლიანი და მაღალი ზეთის შემცველობის დაფნის სამრეწველო პლანტაციების გაშენების დროს განსაკუთრებული ყურადღება ენიჭება სათესლე მასალისა და ნერგის ხარისხობრივ მაჩვენებლებს. დაფნის თესლი უნდა დამზადდეს წინასწარ აპრობირებული, ნორმალურად განვითარებული ჯანსაღი მდედრობითი სქესის სადედე ხეებიდან.

დაფნის თესლი იკრიფება ოქტომბერ-ნოემბერში. სასურველია, იმავე წელს თესლის თესვა სანერგე პლანტაციის გასაშენებლად. თუ თესლი არ ითესება, საჭიროა გაუკეთდეს სტრატიფიკაცია 7%-იანი ტენიანობის სილაში და მოთავსდეს ხის ყუთებში.

შენახული თესლი ითესება გაზაფხულზე 25 თებერვლიდან 25 მარტამდე.

როგორც სანერგეში, ისე პლანტაციაში აღმონაცენების მზის სხივების სიდამწვრისგან დასაცავად მიმართავენ სპეციალური საჩრდილობლების ან მცენარეული ტოტების გამოყენებას.

 ზაურ გაბრიჩიძე,სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი;

იოსებ ბასილია, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი;

ნიკა გუნთაძე, მაგისტრანტი





 ახალი ამბები
  • სიახლეები და გამოწვევები „მეწარმეთა შესახებ“ ახალ კანონპროექტშიევროკავშირთან ასოცირების შესახებ შეთანხმება საქართველოს კანონმდებლობის ჰარმონიზაციას ავალდებულებს. აღნიშნული პირდაპირ არის დაკავშირებულია სამეწარმეო სამართალში კონკრეტული ცვლილებების გატარებასთან, რაც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტიდანაც ვლინდება. ორგანიზაცია „ახალგაზრდა ადვოკატების“  მთავარი იურისტი, ნიკა მენოგნიშვილი საუბრობს კანონპროექტის სიახლეებსა და გამოწვევებზე. ნიკა მენოგნიშვილის განმარტებით, წარმოდგენილი კანონპროექტი თვისობრივად ცვლის „მეწარმეთა შესახებ“ მოქმედ რედაქციას, უფრო დეტალურად და სიღრმისეულად აწესრიგებს პრობლემატურ გარემოებებს, გვთავაზობს სადავო საკითხების გადაჭრის საკანონმდებლო გზებს, რაც დღესდღეობით, მხოლოდ სასამართლო პრაქტიკით იყო დარეგულირებული. ამ მხრივ, წარმოდგენილი კანონპროექტი აკმაყოფილებს არსებულ საჭიროებებს, იგი მრავალი პროგრესული სიახლით გამოირჩევა, რაც აუმჯობესებს თანამედროვე სამეწარმეო საზოგადოებისა და ზოგადად, კორპორაციული მართვის სისტემას. „კანონპროექტში კვლავ რჩება არაერთი ბუნდოვანი ნორმა. კერძოდ, ცვლილება შეეხო, როგორც არსებითად კორპორატიულ-სამართლებრივ, ისე ვალდებულებით-სამართლებრივ საკითხებს, რაც წინამდებარე კანონპროექტს შინაარსობრივად მნიშვნელოვან დოკუმენტად აქცევს. მაგალითისათვის, ამჟამინდელი რედაქციით, იმ შემთხვევაში, თუკი მეწარმე სუბიექტის რეგისტრაციამდე, დამფუძნებლებმა მეწარმე სუბიექტის სახელით იკისრეს ვალდებულების შესრულება, მაშინ საწარმოს დამფუძნებლები პასუხს აგებენ პერსონალურად ამ მოქმედებიდან წარმოშობილი ყველა ვალდებულებისათვის. ეს პასუხისმგებლობა ძალაში რჩება მეწარმე სუბიექტის რეგისტრაციის შემდეგაც. ამჟამინდელი რედაქციით მოწესრიგება შეიცვალა. კერძოდ, სამეწარმეო საზოგადოების დაფუძნების შემდეგ, ზ/აღნიშნული პირები თავისუფლდებიან ვალდებულებისგან, თუ კრედიტორთან სხვა რამ არ არის შეთანხმებული. მკაცრდება მეწარმე სუბიექტების ხელმძღვანელი პირების პასუხისმგებლობის საკითხები. აღნიშნული მნიშვნელოვანია იმდენად, რამდენადაც არსებული კანონპროექტი ითვალისწინებს მათთვის დამატებითი ვალდებულებების დაკისრებას, რისი დარღვევაც ხელმძღვანელი პირების ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას გამოიწვევს. მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილია, რომ რეგისტრირებული მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ დაინტერესებული პირისთვის წინასწარ იყო ცნობილი ამ მონაცემების უზუსტობა. აღნიშნული საკითხი წარმოდგენილ კანონპროექტში უფრო მასშტაბურად არის მოწესრიგებული, თუმცა, ამავდროულად, პრობლემატურ საკითხებსაც შეიცავს. კერძოდ, დადგენილია, რომ რეესტრის გამოქვეყნებული რეგისტრირებული მონაცემის მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. აღნიშნული საკითხი საკმაოდ მნიშვნელოვან როლს ასრულებს თანამედროვე ბიზნეს ურთიერთობებში. თუმცა, ბუნდოვანია ის მოწესრიგება, რომელიც ადგენს, რომ იმ ურთიერთობების ფარგლებში, რომლებიც წარმოიშვა რეგისტრაციისა და გამოქვეყნებიდან 15 დღის ვადაში, დაუშვებელია რეგისტრირებულ და გამოქვეყნებულ მონაცემებზე დაყრდნობა მესამე პირის მიმართ, თუ ეს უკანასკნელი დაამტკიცებს, რომ მან აღნიშნული ფაქტების და დოკუმენტების შესახებ არ იცოდა და არც შეიძლებოდა, რომ სცოდნოდა. სტაბილურობის განცდა, მით უმეტეს, ისეთ შემთხვევებში, როდესაც მონაცემები მუდმივად განახლებადია, მნიშვნელოვანია, მაგრამ დაუსაბუთებელია 15 დღიანი ვადის დაწესება. აღნიშნული, სასამართლო პრაქტიკაში მრავალ სირთულეს გამოიწვევს, რამაც, შესაძლებელია, მეწარმე სუბიექტიც დააზიანოს. აგრეთვე, პრობლემატურია ის მოწესრიგებაც, რომელიც გვხვდება მეწარმე სუბიექტსა და ადმინისტრაციულ ორგანოს შორის სამართლებრივი ურთიერთობის დროს. კერძოდ, კანონპროექტის მე-15 მუხლის მე-6 ნაწილი ადგენს, რომ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, თუ დაწყებულია ხელმძღვანელობაზე ან წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირთა ცვლილების შესახებ სარეგისტრაციო წარმოება, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია პირდაპირ დაეყრდნოს მიღებულ გადაწყვეტილებებს, კონკრეტული წინაპირობების გათვალისწინებით. აღნიშნული ნორმა ანიჭებს ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლებამოსილებას, განსაკუთრებულ შემთხვევაში, დაეყრდნოს სამეწარმეო საზოგადოების მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას და მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ არ არის საჯარო რეესტრის მხრიდან რეგისტრირებული, შესაბამისად, შემოწმებული არ არის მისი ფაქტობრივი/იურიდიული საფუძვლები, გადაწყვეტილებაში მითითებულ პირებთან დაიწყოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობა. პრაქტიკაში, იქნება ისეთი შემთხვევა, როდესაც საჯარო რეესტრის უარს ეტყვის მეწარმე სუბიექტს ცვლილების რეგისტრაციაზე, შესაბამისად, აღმოჩნდება, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს სამართლებრივი ურთიერთობა ჰქონდა არაუფლებამოსილ პირთან, რაც, თეორიულად, მიღებული გადაწყვეტილებების გაუქმების საფუძველიც უნდა იყოს. აღნიშნულმა, თეორიულად, დააზიანებს სამეწარმეო საზოგადოებას, ხოლო ადმინისტრაციულ ორგანოს მისცემს თვითნებობის შესაძლებლობას. ნოვაციას წარმოადგენს საქმიანი წერილისა და ვებგვერდის საკითხის მოწესრიგება. აღნიშნული საკმაოდ საინტერესო და მნიშვნელოვანია, რადგანაც ადგენს იმ სავალდებულო რეკვიზიტების სიას, რაც სამეწარმე საზოგადოების საქმიან წერილს უნდა ახლდეს თან. ამავდროულად, წარმოდგენილია ვებგვერდის სამართლებრივი მოწესრიგებაც, რაც წინგადადგმული ნაბიჯია ელექტრონული კომერციის საკითხის დარეგულირებისკენ - ეს კი, საქართველოს ასოცირების შეთანხმებით გათვალისწინებული ვალდებულებაა, შესაბამისად, ამ მიმართულებით მუშაობა უნდა გაგრძელდეს. კანონპროექტის 41-ე მუხლით დადგენილია პარტნიორთა საერთო კრების გადაწყვეტილების ბათილობის საფუძველი. აღნიშნული საფუძველი შესაძლებელია იყოს როგორც შინაარსობრივი, ასევე ფორმალური. კანონმდებელი დეტალურად ადგენს იმ წინაპირობებს, რომლებიც პარტნიორთა კრების ოქმის გაუქმების საფუძველი შეიძლება იყოს, აგრეთვე, ასახავს გზას, თუ როგორ მიიღწევა ეს შედეგი და ვადას, რომელიც საკითხის ხანდაზმულობას იწვევს. წარმოდგენილი კანონპროექტით ხდება სასამსახურო ხელშეკრულების დეფინიცია, რაც აქამდე სასამართლო პრაქტიკით იყო მოწესრიგებული. პირდაპირ დადგენილია, რომ სასამსახურო ხელშეკრულებაზე არ ვრცელდება შრომის სამართლის დებულებები, რაც პრობლემატურ გარემოებად შეიძლება ჩაითვალოს. მართალია, მიმდინარე კანონმდებლობითაც, დირექტორთან დადებული ხელშეკრულება ითვლება დავალების ხელშეკრულებად, თუმცა, არსებული პრაქტიკა იძლეოდა შესაძლებლობას, აღნიშნული ხელშეკრულების შრომით ხელშეკრულებად მიჩნევისთვის, თუკი იყოს არსებობდა შესაბამისი წინაპირობები. აღნიშნული კანონპროექტით კი პირდაპირ გამოირიცხება დირექტორთან დადებული ხელშეკრულების შრომით ხელშეკრულებად მიჩნევის შესაძლებლობა, რაც, დირექტორს ართმევს შესაძლებლობას, რომ ისარგებლოს იმ პრივილეგიებით, რომელიც დადგენილია შრომის კოდექსით. აღნიშნული საკითხი უფრო მეტად საყურადღებოა იმ ნორმის გათვალისწინებით, რომელიც პარტნიორთა კრების აძლევს უფლებამოსილებას ნებისმიერ დროს გაათავისუფლოს თანამდებობიდან ხელმძღვანელი პირი შესაბამისი საფუძვლის მითითების გარეშე. ამიტომაც, აუცილებელია, რომ დირექტორმა, სასამსახურო ხელშეკრულების გაფორმების დროს სამეწარმეო საზოგადოებასთან შეათანხმოს ისეთი ნორმები, რაც მის სოციალურ დაცვას უზრუნველყოფს. საინტერესოა დირექტორის პასუხისმგებლობის საკითხიც. არსებული კანონმდებლობით, ზრუნვის მოვალეობის დარღვევის დროს, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრება დირექტორს. შესაბამისად, ისეთ შემთხვევაში, როდესაც საწარმოს მიმართ არსებობს ვადამოსული მოთხოვნა, სამეწარმეო საზოგადოება ვერ ასრულებს ვალდებულებას, ხოლო აღნიშნული ქმედება აუცილებელია კრედიტორის დასაკმაყოფილებლად, კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს საზოგადოებას დააყენოს დირექტორის მიმართ ზიანის ანაზღაურების საკითხი. ასეთ შემთხვევაში, საზოგადოების უარი რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნებზე ან საზოგადოების კომპრომისი ბათილია, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად. წარმოდგენილ კანონპროექტში კი გათვალისწინებულია პარტნიორთა კრების მიერ საზოგადოების ხელმღვანელის მიერ გაწეული მუშაობის მოწონების საკითხი. კერძოდ, დადგენილია, რომ პარტნიორთა კრების მიერ დირექტორის მუშაობის იწვევს სამეწარმეო საზოგადოების მხრიდან ამ ორგანოების მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაზე უარის თქმას. შესაბამისად, თუკი პარტნიორთა კრება არამართლზომიერად იმოქმედებს, მოიწონებს დირექტორის მიერ გაწეულ მუშაობას (რამაც ზიანი გამოიწვია), კრედიტორი უფრო რთულ ვითარებაში აღმოჩნდება, რადგანაც მას პარტნიორების მიერ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების მტკიცებაც მოუწევს. წარმოდგენილი კანონპროექტის მნიშვნელოვან მიღწევას წარმოადგენს დირექტორის დაცვა „ბიზნესის გადაწყვეტილების მართებულობის“ პრინციპის რეალიზაციის კუთხით. კერძოდ, თუკი არსებული კანონმდებლობით, საზოგადოების ხელმძღვანელის ვალდებულება არ წყდება იმის გამო, რომ ის მოქმედებდა პარტნიორთა გადაწყვეტილებების შესასრულებლად, კანონპროექტის 51-ე მუხლის მე-5 ნაწილი ადგენს, რომ  კონკრეტული წინაპირობების არსებობისას, ხელმძღვანელი პირი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისგან, თუ მისი ქმედებით ის ასრულებს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებას. კეთილსინდისიერი დირექტორის ქმედების გასამართლებლად აღნიშნული ნორმა ფუნდამენტურია, რაც აღნიშნული კანონპროექტის ერთ-ერთ მიღწევადაც გვევლინება. გარდა ზემოაღნიშნულისა, წინამდებარე კანონპროექტი მრავალ სიახლეს გვთავაზობს, თვისობრივად განსხვავებულად არეგულიბეს ზოგად ნაწილს, შემოაქვს არაერთი დამატებითი ნორმა, როგორც ზოგად, აგრეთვე კერძო ნაწილში. მიზანი კი ნათელია - შეიქმნას ისეთი საკანონმდებლობა ბაზა, რომელიც იქნება კონკურენტული, ეფექტური, თანამედროვე საჭიროებების ამსახველი, მხარეთა კანონიერი ინტერესებისა და უფლებების დამცველი და ბიზნეს-საქმიანობის გამამარტივებელი. კანონმდებლობით საკითხების მკაფიოდ მოწესრიგება დაეხმარება მხარეებს შეთანხმებით გადაწყვიტონ მათ შორის წარმოშობილი უთანხმოება, აღნიშნული საკითხი კი, თავის მხრივ, აღმოფხვრის სასამართლო სისტემაში დავათა სიმრავლის პრობლემას.  „ახალგაზრდა ადვოკატები“ გააგრძელებს კანონპროექტზე მუშაობას და მისი მიღების შემთხვევაში, გააგრძელებს აღსრულების პროცესზე დაკვირვებას“,_ ნათქვამია სამართლებრივ ... ...
  • გუმათში მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე 6 პირი დააკავესშინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლებმა, სოფელ გუმათში მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისთვის 6 პირი დააკავეს. “შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად შეკრების ან მანიფესტაციის მონაწილეებს ეკრძალებათ განზრახ შექმნან დაბრკოლებები ტრანსპორტის გადაადგილებისათვის. აქციის მონაწილეთა მხრიდან არაერთხელ გაცხადდა, რომ მათი შეკრების მიზანი კომპანია „ენკას“ სატრანსპორტო საშუალებების გადაადგილებისთვის განზრახ დაბრკოლების შექმნა იყო. მიუხედავად პოლიციის მიერ არაერთი გაფრთხილებისა, აქციის მონაწილეებმა არ გაათავისუფლეს გზის სავალი ნაწილი, არ დაემორჩილნენ პოლიციის კანონიერ მოთხოვნებს, რის შემდეგაც პოლიციამ გამოიყენა იძულების პროპორციული ღონისძიებები. ამასთან, შინაგან საქმეთა სამინისტრო, როგორც მართლწესრიგის დაცვაზე პასუხისმგებელი უწყება მოუწოდებს მოქალაქეებს, შეკრებისას დაიცვან კანონი და დაემორჩილონ პოლიციელთა კანონიერ მოთხოვნებს”,_ ნათქვამია შსს-ს ... ...
  • გერმანიაში დასასაქმებლად პირველი ნაკადი საქართველოდან ხვალ გაემგზავრებაგერმანიაში დასაქმების მიზნით, პირველი ნაკადი – 20 ადამიანი საქართველოდან ხვალ გაემგზავრება. ამის შესახებ ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს შრომითი მიგრაციის საკითხთა სამმართველოს უფროსმა, გიორგი ბუნტურმა საქართველოს პირველ არხს განუცხადა. ბუნტურის თქმით, დღევანდელი მდგომარეობით, გერმანიაში ლეგალურად დასაქმების მიზნით დაახლოებით 98 000 ადამიანია დარეგისტრირებული. „საკმაოდ აქტიურად მიმდინარეობს შერჩევისა და გასაუბრების პროცესი და უკვე გერმანიაში გარკვეული რაოდენობის ადამიანების სიაც გაგზავნილია; ნაწილზე შესაბამისი სამუშაო ნებართვებიც მიღებულია და პირველი ნაკადი გერმანიაში ხვალ გაემგზავრება სამუშაოდ. საუბარია 20 ადამიანზე, რომელიც კონკრეტულ ვაკანსიაზე დასაქმდება. ყველა მათგანი ერთ დამსაქმებელთან მოთხოვნილ ვაკანსიაზე იმუშავებს. ბუნებრივია, ეს იქნება სოფლის მეურნეობის მიმართულებით სამუშაო. პარალელურად, სხვა ვაკანსიებთან მიმართებით, ეს პროცესი გაგრძელდება და უწყვეტ რეჟიმში წავლენ ჩვენი მოქალაქეები. კი ჟღერს ეს რიცხვი – 98 000 საკმაოდ ხმამაღლა, მაგრამ რეალურად, დასაქმების მსურველი ბევრად ნაკლებია. ეს გვაჩვენა პრაქტიკამ გასაუბრებების ეტაპზე“, – განაცხადა გიორგი ბუნტურმა. ბუნტურის თქმით, რაც შეეხება საფრანგეთს, ხელშეკრულება გაფორმებულია, რომელიც უკვე ძალაშია შესული. „ამ ეტაპზე, მიმდინარეობს ფრანგულ მხარესთან შესაბამისი კონსულტაციები, რომ განხორციელების ეტაპზე გადავიდეთ. შევიმუშაოთ შესაბამისი სქემა, რომლის ფარგლებშიც ჩვენს მოქალაქეებს უკვე, ასევე ლეგალურად, შეეძლებათ საფრანგეთში დროებით დასაქმება. კონსულტაციები აქტიურად მიმდინარეობს და იმედი გვაქვს, რომ წლის ბოლომდე საფრანგეთის მიმართულებაც ამოქმედდება. თუმცა, აქვე, ხაზი მინდა, გავუსვა, რომ ეს მხოლოდ ჩვენზე არ არის დამოკიდებული, ფრანგულ მხარეზე ბევრად მეტი რამ არის დამოკიდებული, რამდენად სწრაფად დაასრულებენ ვალდებულებებს, რათა მივიდეთ სასურველ წერტილამდე, რასაც საფრანგეთში ლეგალურად დასაქმება ჰქვია. საფრანგეთის შემთხვევაში, საუბარია კვალიფიციურ სპეციალისტებზე. 50 პროფესიაა განსაზღვრული, რომელთაც შეეძლებათ საფრანგეთში დასაქმება. აქ უკვე უფრო კვალიფიციურ სპეციალისტებზეა გათვლა. მაგალითად, მოთხოვნილი პროფესიებია მომსახურების სფერო, ბარმენები, სასტუმროს სერვისი, ასევე სამშენებლო სექტორის წარმომადგენლები, მზარეულები და ა.შ, სხვადასხვა როგორც პროფესიული, ასევე უმაღლესი განათლების კუთხით სხვადასხვა პროფესიის ადამიანები“, – განაცხადა ... ...
  • "ოპოზიციის "ოცნებასთან" საუბარის გაგრძელება საერთოდ ამორალური მგონია!"„ნიკა მელიას პატიმრობაში ჩატოვების და „ოცნების“ ლიდერების განცხადებების შემდეგ, ოპოზიციის "ოცნებასთან" საუბარის გაგრძელება საერთოდ ამორალური მგონია! რადგან მოლაპარაკების შირმას ამოფარებული „ქართული ოცნება“ თავისი ბნელი საქმეების კეთებას განაგრძობს. და თუ ეს ყველაფერი ისევ გაუვათ, თუ ჩვენ ამაზეც დავხუჭავთ თვალს, მაშინ მზად უნდა ვიყოთ იმისთვისაც, რომ „ოცნება“ კაპიტულანტურად ჩააბარებს ქვეყანას ნებისმიერს, ვინც მათ ხელისუფლებაში დარჩენის გარანტიას მისცემს. სფერო არ დარჩენილა ქვეყანაში, ეკონომიკა, პანდემია, ნამახვანი... სადაც იგივე მეთოდებით არ მოქმედებდეს „ოცნების“ ხელისუფლება, როგორც დღევანდელ სასამართლოზე; ფეოდალურ ხანაში აღმოვჩნდით, სადაც ერთი ადამიანი წყვეტს ყველაფერს; არჩეულია  გზა, რომელიც ქვეყანას უფსკრულისკენ მიაქანებს და საიდანაც შემოტრიალება ურთულესი იქნება. ამ უმსგავსობების პატიება კი, უბრალოდ არ შეიძლება. ეს უკვე საყოველთაო სახალხო საქმე უნდა გახდეს, ამ გადაწყვეტილებების მთავარი მსაჯული კი,  ქართველი ხალხი!“_ წერს  დავით ჭიჭინაძე ფეისბუქ ... ...
  • საქართველოს მთავრობამ 15 მილიონის შიდა ვალი აიღო,,ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ვალდებულებების აუქციონზე 15000000 ლარის ნომინალური ღირებულების 364-დღიანი ვადიანობის ფასიანი ქაღალდები გაიყიდა”, _ ამის შესახებ ინფორმაციას  საქართველოს ეროვნული ბანკი ავრცელებს. "აუქციონში მონაწილეობა მიიღო ხუთმა კომერციულმა ბანკმა. მოთხოვნამ შეადგინა 62 285 000 ლარი. მინიმალური საპროცენტო განაკვეთი 8.430 პროცენტით, მაქსიმალური 8.490 პროცენტით, ხოლო საშუალო შეწონილი 8.455%-ით განისაზღვრა", _ აღნიშნულია ეროვნული ბანკის  განცხადებაში. 12 აპრილს საქართველოს მთავრობას ბიუჯეტიდან მილიარდ 700 მილიონი ლარის ოდენობის საგარეო ვალი უნდა დაეფარა. სპეციალისტების განმარტებით, ამით 10 წლის წინ აღებული 500 მილიონი დოლარის ძირი დაიფარება, რასაც დაემატება მიმდინარე წლის პროცენტი 34,5 მილიონი დოლარის ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ იცი თუ არა ფეხბურთის ისტორია

ვის გაუტანა 1986 წელს მარადონამ...

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ რამდენად ფართოა შენი ცოდნის არეალი

მე-20 საუკუნის რომელი პოლიტიკური მოღვაწე...

კარმიდამო ჩემი

"კალისტო 1920 "_ გურიაში "გემოვანის" პური გამოჩნდა

პური ერთ-ერთი უძველესი საკვებია და...

ერთი ნაჩუქარი ბაჭიით დაწყებული საქმე: "ბოცვრის მოშენება ყველა ოჯახმა უნდა შეძლოს"

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაამაღლებაში მცხოვრები,...

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს...

გავამზეუროთ ქოთნის ყვავილები

ახლა, ადრიან გაზაფხულზე, მზიან, თბილ...

ქათმის მხალეული

მრგვალად მოხარშული (და არა შემწვარი)...

ბადრიჯნის უხორცო ჩანახი

ერთი კილოგრამი (ან რამდენიც გსურთ)...

უნაბი _ ძვირფასი ხეხილოვანი და სამკურნალო მცენარე

უნაბის ნაყოფი გემოთი და გარეგნობით...

მუშმულა _ საუკეთესო მცენარე, რომელიც უყურადღებოდ არ უნდა დარჩეს

 მუშმულა (იაპონური ზღმარტლი) განთქმულია ნაყოფის...

ჩავატაროთ თხილის "ცისფერი წამლობა"

ჩვენი მკითხველები აქტიურად გვეხმაურებიან და...

გურიაში კივს საშიში დაავადება გაუჩნდა

გურიაში, კერძოდ კი, ოზურგეთში, კივის...