ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ

კარმიდამო ჩემი

ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ

2019 სექ 10 11:27:27

თხილის კულტურის სიდამპლის და სოკოვანი დაავადებების გამომწვევი მიზეზი, ძირითადად, ზედმეტი ტენიანობაა და არა უცხოეთიდან ქარის შემოტანილი ბაქტერია. ამიტომ, როგორმე მეცნიერთა და საზოგადოების დიდი ნაწილის ყურადღება უნდა მივაპყროთ იმ გარემოებას, თუ საიდან მოდის ჭარბი ტენიანობა და რა აძლიერებს მას.

 ჩვენ, დასავლეთ საქართველოს მცხოვრებთ, სადაც შავი ზღვის სიახლოვის გამო, ნოტიო ჰავის პირობებში ვცხოვრობთ, კვლავ გამუდმებით გვიმტკიცებენ, რომ თხილის სიდამპლე მოუვლელობამ განაპირობა, რასაც ნაწილობრივ ვეთანხმები და კიდევ სადღაც, უცხოეთიდან ქარის საშუალებით შემოსულმა და მერე გააქტიურებულმა ბაქტერიამ. ზოგჯერ შესაძლოა ასეც მოხდეს, რადგან მსოფლიოში გადაადგილება უკვე იმდენად სწრაფი ტემპით ხდება, ბაქტერიაც "აჰყვეს" პროცესებს, თუმცა, არ დაგვავიწყდეს მთავარი _ ეს არ არის მიზეზი და თავს ნუ მოვიტყუებთ. რამდენჯერაც დაგვმოძღვრავენ სიდამპლის ბაქტერიის გამომწვევი სხვადასხვა მიზეზების განმარტებით, იმდენჯერ უნდა ვუპასუხოთ, რომ ამის უმთავრესი მიზეზია ხელოვნური დატბორვა და ჰესების მშენებლობაა.

ვიმეორებ, ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ. გავერკვეთ მარტივად _ ავიღოთ სკოლის სახელმძღვანელოები. ბუნებისა და გეოგრაფიის წიგნებიდან ადვილად ვიგებთ, რომ დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს შორის კლიმატურ სხვაობას, ტენიანობის მხრივ, იწვევს შავი ზღვის გავლენა და სწორედ ამიტომ, დასავლეთ საქართველოში ნოტიო ჰავაა, გაცილებით მეტი მდინარეები, ტბები, ღელეები, ნაკადულებია; ხარობენ ფართოფოთლოვანი მცენარეები.

ელემენტარული ჭეშმარიტებაა, რომ აღმოსავლეთ საქართველოში შავი ზღვის გავლენის სიმცირის გამო, ჰავა მშრალია. ამიტომ უნდა დავიჯეროთ, რომ ხელოვნური დატბორვები, ჰესების გამალებული მშენებლობა, დიდი ხანია, ნოტიო კლიმატს ტვირთივით დააწვა და გააუარესა. ჩვენი ვალია, რაც მეტად დაწერენ და იტყვიან, რომ თხილი და სხვა ხეხილოვნები დაალპო ქარის შემოტანილმა ბაქტერიამ, ამ სასაცილო არგუმენტზე, სასწრაფოდ უნდა ვუპასუხოთ. მსოფლიოში გაიგეს და მიხვდნენ უკვე, რა მოაქვს ზედმეტ ხელოვნურ დატბორვას, რასაც, რატომღაც, ჩვენში უგულებელყოფენ.

ელემენტარული ფიზიკის კანონია ისიც, რომ მზე წყალს აორთქლებს ნებისმიერი დატბორვიდან, ექსპერტთა დასკვნის საფუძველზე იქნება ის აშენებული თუ მის გარეშე. სწორედ ბუნებაში ადამიანის მიერ მსგავსი უხეში ჩარევები იწვევს წყლის მეტი რაოდენობით აორთქლებას, ხოლო მეტი წყალი ჰაერში ნიშნავს მაღალ ტენიანობას და სწორედაც მაღალი ტენიანობის პირობებია ხელსაყრელი სოკოვანი დაავადებებისთვის.

ბოლო ათწლეულში მაინც, სხვადასხვა ხეხილოვნები როგორ ლპება, ხეზევე ფუჭდება, თხილს კი კატასტროფა დაემუქრა. ბევრი ამბობს, რომ ეს მხოლოდ შეუწამლავობის ბრალია. ნაწილობრივ ასეც არის, მაგრამ ასგზის უნდა გავიმეოროთ, რომ ზომაზე ბევრად მეტი რაოდენობით მომრავლებული ხელოვნურად დატბორილი ადგილები გამანადგურებლად ემუქრება ჩვენს ფლორას და ფაუნას, სოფლის მეურნეობას.

მაისში, ერთ სატელევიზიო გადაცემაში ვნახე, როგორ ამტკიცებდა ანასეულის ინსტიტუტის პატივსაცემი მეცნიერი ჩოხატაურის მაგალითზე, რომ აქ პრობლემა ჰიდრორესურსებისგან გამოწვეული არაა და მხოლოდ მეორადი დატბორვის ბრალია (?!), როცა ჩოხატაურში ფიზიკურად არ არსებობს სარწყავი მეურნეობები; შესაბამისად, ვერ იარსებებს მეორადი დატბორვაც. ასევე, იმავე გადაცემაში, მეორე მეცნიერმა (გვარ-სახელებს შეგნებულად არ ვასახელებ) გამოთქვა მოსაზრება, რომ ჰესები აჭარაშია და გურიაზე როგორ მოახდენს გავლენასო?!

თუ შავი ზღვა ახდენს გავლენას, ჰესების ტბორი რატომ ვერ მოახდენს _ ადმინისტრაციული საზღვარი შეუშლის ხელს?

გასაგებია, რომ დატბორვის მქონე ობიექტებს მოაქვს გარკვეული სიკეთე თევზის მრეწველობის, ელექტროენერგიის გამომუშავების მიმართულებით, მაგრამ როცა უკუჩვენება საგანგაშოა, როცა უფრო მეტი ფუჭდება, ვიდრე კეთდება, როცა სოფლის მეურნეობის წარმოებას სულ უფრო მეტი სხვადასხვა პრეპარატების შეძენა სჭირდება და ხარჯები კოლოსალურია, არ უნდა გავჩუმდეთ. დროა და დაგვიანებულიც, მეცნიერები უნდა გამოვიდნენ კაბინეტებიდან, ყველაფერში ნუ დაეთანხმებიან ჩინოვნიკებს და დააკვირდნენ ბუნებას, წიწვოვან მცენარეებს და უპასუხონ კითხვას, რამ გამოიწვია ასე მასობრივი ლპობა, დახავსიანება, ხშირი ხმობა, რაც თითქმის იშვიათობა იყო 15-20 წლის წინ. ესტუმრონ ჩოხატაურს და ტყის პირები თუ შუაგული, ასიოდე მეტრი, ფეხით გაიარონ _ კარგად დააკვირდნენ, რა ხდება.

ჩემი კეთილი რჩევა და სურვილია, თითოეულმა მოქალაქემ, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოს მკვიდრმა, აქტიურად გააცნობიეროს ხელოვნური დატბორვების საფრთხე. ჭარბი ტენიანობა, თხილის გარდა, სხვა კულტურებსაც გაანადგურებს.

ჩვენი მხარე სპეციფიური რეგიონია, ზედმეტად ნოტიოა ჰავა და მისი ზრდა არ უნდა დავუშვათ.

 ბენო თოდუა, ჩოხატაური




 ახალი ამბები
  • ავტოსაგზაო შემთხვევა მარტვილში_ ქალი ადგილზე გარდაიცვალამარტვილში,სოფელ ვედიდკარში მსუბუქი ავტომობილი ქვეითს დაეჯახა,რის შედეგადაც  შუახნის ქალი ადგილზე გარდაიცვალა.ინფორმაცია  "გურია ნიუსს" მერის წარმომადგენელმა დაუდასტურა. გულთაზ ცანავას თქმით,შემთხვევა გუშინ საღამოს მოხდა.  როგორც "გურია ნიუსს"შსს-ში განუცხადეს, მომხდარზე გამოძიება სსკ-ის 276-ე მუხლის მეორე ნაწილით ... ...
  • საოკუპაციო რეჟიმის მიერ დაკავებული მოზარდი გათავისუფლდა საოკუპაციო რეჟიმის მიერ დაკავებული 16 წლის მოზარდი გათავისუფლდა. ალექსანდრე შიუკაშვილი საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე სამართალდამცავებს ერგნეთის საგუშაგოზე გადასცეს. გათავისუფლებულ მოზარდს შსს-ს შიდა ქართლის დეპარტამენტში გადაიყვანენ, სადაც მას ოჯახის წევრები ელოდებიან. გათავისუფლების ფაქტი დაადასტურა სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა. გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კირბალთან, საოკუპაციო ხაზთან ოკუპანტებმა მოზარდი დღეს დააკავეს. წყარო: ... ...
  • ოზურგეთელი ჟურნალისტი ნუკრი ნიკოლაიშვილი გარდაიცვალა64 წლის ასაკში ოზურგეთელი ჟურნალისტი და მწერალი ნუკრი ნიკოლაიშვილი გარდაიცვალა. როგორც ჩვენთვის გახდა ცნობილი ის მოულოდნელად გახდა ცუდად. სასწრაფო დახმარების ბრიგადას ის უკვე გარდაცვლილი დახვდა. ნუკრი ნიკოლაიშვილი მუშაობდა გაზეთ “ლენინის დროშაში“, ტელეკომპანია “გურიაში“, გაზეთ “აჭარაში“ და გაზეთ “ალიონში.“ “ნუკრი ნიჭიერი კაცი, პროფესიით ჟურნალისტი იყო. ძალიან აქტიური ჟურნალისტი იყო და თავისი ერთგული მკითხველი ყავდა. ნუკრი ასევე იყო მწერალი, გამოცემული აქვს წიგნი. მისი მოთხრობები და ნოველები იბეჭდებოდა სხვადასხვა გამოცემებში, - გვითხრა “ალიონის“ რედაქტორმა ნუგზარ ასათიანმა. ნუკრი ნიკოლაიშვილი 20 წელზე მეტი მუშაობდა აჭარის რეგიონში. ის ბოლო წლებში მშობლიურ სოფელ ბახვში, მეუღლესთან ერთად დაბრუნდა. „გურია ნიუსი“ გამოთქვამს მწუხარებას და სამძიმარს უცხადებს გარდაცვლილის ოჯახს. ... ...
  • არჩილ თალაკვაძე: ოპოზიციას სხვა გზა არ ექნებასაქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის არჩილ თალაკვაძის განცხადებით, საარჩევნო სისტემასთან დაკავშირებით დიალოგი ოპოზიციასთან მალე გაგრძელდება. „ჩვენ გვაქვს სამართლიანი და დაბალანსებული შეთავაზება ოპოზიციასთან, რაც გულისხმობს, როგორც სამართლიან პროპორციებს, ასევე საარჩევნო კანონმდებლობის რეფორმას. სამწუხაროა, რომ ამ მომენტისთვის, როდესაც ჩვენ ვსაუბრობთ, აშშ, ევროკაშვირი და საქართველოს ხელისუფლება არის ერთ პოზიციაზე და ყველანი მხარს ვუჭერთ დიალოგს, ხოლო ოპიზიციის ნაწილი ემიჯნება ამ დიალოგს. თუმცა, დარწმუნებული ვართ, რომ უახლოეს დღეებში ჩვენ შევძლებთ, დიალოგის მაგიდას დავუბრუნდეთ. იქიდან გამომდინარე, რომ პოლიტიკა და ჩვენი ქვეყნის ინტერესები ამას მოითხოვს, ოპოზიციას სხვა გზა არ ექნება“ ,_ განაცხადა არჩილ თალაკვაძემ. ... ...
  • აპლიკანტს ნინო ჭელიძის განათლების ცენტრი გრანტის დაბრუნებას ედავებააპლიკანტი, რომელიც იაპონიამ დაასაქმა და გამოცდილებას საქართველოსთვის შეიძენს, ნინო ჭელიძის განათლების ცენტრი გრანტის დაბრუნებას ედავება. აღნიშნულ ინფორმაციას  „ახალგაზრდა ადვოკატები“ავრცელებს. "2020 წლის 21 თებერვალს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ მოსამართლე ლეილა გოგიშვილის თავმჯდომარეობით, „საერთაშორისო სამაგისტრო პროგრამები 2016-2017“-ის კონკურსში გამარჯვებული ნინო ც.-ის საქმეს განიხილა. სარჩელის ავტორი სსიპ განათლების საერთაშორისო ცენტრია, რომელიც იაპონიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულს სახელმწიფო გრანტის პირობების დარღვევას და მიღებული გრანტის - 53,379,36 ლარის დაბრუნებას ედავება. თავის მხრივ, სასამართლოში წარდგენილია ნინო ც.-ის შეგებებული სარჩელი, რომლითაც მოთხოვნილია თანხის დაბრუნების შესახებ სსიპ განათლების საერთაშოროს ცენტრის 2019 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ცენტრისთვის ახალი გადაწყვეტილების მიღების დავალება საქართველოში დასაქმების ვალდებულების შესრულების გადავადებასა და ვალდებულების შესრულების ვადის განსაზღვრული პერიოდიდან ათვილის დაწყების შესახებ.  საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ნინო ც.-მა „საერთაშორისო სამაგისტრო პროგრამები 2016-2017“-ის ფარგლებში მოიპოვა სახელმწიფო გრანტი იაპონიაში, იაპონიის საერთაშორისო უნივერსიტეტში, პროგრამის ფარგლებში პრიორიტეტულად გამოცხადებულ საჯარო მმართველობის მიმართულების საჯარო მართვისა და პოლიტიკის ანალიზის პროგრამაზე 2016-2017 და 2017-2018 სასწავლო წლებისთვის სწავლის საფასურისა და სწავლის პერიოდში უცხო ქვეყანაში ცხოვრებასთან დაკავშირებული ხარჯების ასანაზღაურებლად. გრანტის შესახებ ხელშეკრულების მიხედვით, გრანტის მიმღები ვალდებულია საზღვარგარეთ სამაგისტრო პროგრამაზე სწავლის დასრულების შემდეგ, დაბრუნდეს საქართველოში არაუგვიანეს ერთი თვის ვადაში, დარჩეს ქვეყანაში 3 წლით და დასაქმდეს საქართველოში შესაბამის სფეროში/დაწესებულებაში. ადმინისტრაციული ორგანოს განმარტებით, გრანტის მიმღები არ დაბრუნდა ქვეყანაში, დაარღვია გრანტის ხელშეკრულება და მოეთხოვება ფინანსური პასუხისმგებლობა თანხის უკან დაბრუნებაზე.  სინამდვილეში, როგორც სსიპ განათლების საერთაშორისო ცენტრის დირექტორის 2016 წლის 26 აპრილის №10-16 ბრძანება, ასევე მხარეთა შორის გაფორმებული 2016 წლის 28 ივლისის, აგრეთვე 2017 წლის 25 სექტემბრის "გრანტის შესახებ" ხელშეკრულება ცალსახად აწესრიგებს შემდეგს - გრანტის მიმღებს უფლება აქვს, მიმართოს საკონკურსო კომისიას სწავლის დასრულებიდან არა უმეტეს ერთი წლის ვადით ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პრიორიტეტული საგანმანათლებლო პროგრამული მიმართულების შესაბამის სფეროში/მიმართულებით სამუშაო გამოცდილების დაგროვების მიზნით, უცხო ქვეყანაში დარჩენის უფლების მინიჭების თხოვნით. გრანტის მიმღები ვალდებულია წარმოადგინოს დასაბუთებული განცხადება და დასაქმების ოფიციალური დოკუმენტი. საკონკურსო კომისიის მიერ გრანტის მიმღებისათვის უცხო ქვეყანაში დარჩენის უფლების მინიჭება ჩაითვლება გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების ვადის გადავადებად და ვალდებულების შესრულების ვადის ათვლა დაიწყება საკონკურსო კომისიის მიერ გრანტის მიმღებისათვის მინიჭებული უცხო ქვეყანაში დასაქმების უფლების ვადის ამოწურვისთანავე.  „ახალგაზრდა ადვოკატები“ განმარტავს, რომ 2018 წლის 16 ოქტომბერს, ნინო ც.-მა განცხადებით მიმართა ცენტრს და მოითხოვა საზღვარგარეთ დასაქმების მიზნით 1 წლით, 2019 წლის შემოდგომამდე დარჩენა. 2018 წლის 9 ნოემბერს, დისკრეციული უფლებამოსილების საფუძველზე, ცენტრმა არ დააკმაყოფილა მოთხოვნა. კომისიის აზრით, ნინო ც.-ის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტებიდან არ იკვეთებოდა სამსახურეობრივი პოზიცია და ფუნქცია-მოვალეობების შესაბამისობა დაფინანსებული სამაგისტრო პროგრამის მიმართულებასთან, რაც საზღვარგარეთ სამუშაო გამოცდილების დაგროვების მიზნით დარჩენის უფლების მინიჭების წინაპირობას წარმოადგენდა. 2018 წლის 18 დეკემბერს, განცხადებით კვლავ მიემართა ცენტრს და წარედგინა სრული დოკუმენტაცია და მოთხოვნილ იქნა ხელთავიდან მათზე მსჯელობა. 26 დეკემბერის ცენტრის წერილში საუბარია, რომ ნინო ც.-ის განცხადება განხილვის მიზნით წარმოებაში იქნა მიღებული და იმავდროულად, მხარეს მოეთხოვა იმ ობიექტურ გარემოებებზე მითითება, თუ რატომ არ იქნა დოკუმენტაცია წარდგენილი პირველ ეტაპზე.  2019 წლის 3 იანვარს, ცენტრს კვლავ წარედგინა დაზუსტებული მოსაზრებები სამუშაო აღწერისა და შესაბამისობების თაობაზე, ასევე ობიექტური გარემოებების თაობაზე, თუმცა 9 იანვარს, ნინო ც.-მა ცენტრისგან მიიღო წერილი, სადაც ნათქვამია, რომ თითქოსდა: ა. ვერც დადგენილ და ვერც დამატებით განსაზღვრულ 10-დღიან ვადაში ვერ მოხერხდა ცენტრის ინფორმირება და ობიექტური გარემოების დამადასტურებელი ოფიციალური დოკუმენტის წარმოდგენა და ბ. ნინო ც.-ის მიერ წარმოდგენილი ცნობა ვერ ადასტურებდა 18/12/18 განცხადებაში მითითებული შემაფერხებელი ობიექტური გარემოების არსებობას. შესაბამისად, გრანტის მიმღებს მოეთხოვა თანხის სრული მოცულობით დაბრუნება. „ახალგაზრდა ადვოკატების“ განმარტებით, სსიპ განათლების საერთაშორისო ცენტრი შემჩნეულია აპლიკანტების მიმართ არამართლზომიერ და დაუსაბუთებელ მოქმედებებში, ნინო ც.-ის შემთხვევა კი გამონაკლის არ წარმოადგენს. იმ პირობებში, როდესაც ა. სახეზე იყო ხელშეკრულებით და პროგრამით გათვალისწინებული საჭირო დოკუმენტური მასალა, ბ. პროგრამასთან და მიღებულ განათლებასთან შესაბამისობაში არსებული საქმიანობის სფერო, უფლება-მოვალეობები და გ. სამუშაო გამოცდილების დაგროვების დასაბუთება, ცენტრს არ გააჩნდა არავითარი უფლება, სათანადო კვლევისა და ადმინისტრაციული წარმოების გარეშე დაეტოვებინა 2018 წლის 18 დეკემბრის ნინო ც.-ის განცხადება საზღვარგარეთ 1 წლის ვადით დარჩენის უფლების ხელთავიდან განხილვის შესახებ. შესაბამისად, სტრატეგიული სამართალწარმოების განხორციელების თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანია. ცნობისთვის: სსიპ განათლების საერთაშორისო ცენტრმა ნინო ც.-ს მიმართ სარჩელი სასამართლოს 2019 წლის 16 სექტემბერს წარუდგინა, ხოლო ნინო ც.-მა სსიპ განათლების საერთაშორისო ცენტრს შეგებებული სარჩელით 2020 წლის 9 იანვარს მიმართა. როგორც სარჩელი, ასევე შეგებებული სარჩელი დასაშვებად იქნა ცნობილი. ნინო ც.-ის ინტერესებს სასამართლოში „ახალგაზრდა ადვოკატების“ ხელმძღვანელი, არჩილ კაიკაციშვილი და იურისტი ნიკა მენოგნიშვილი წარმოადგენენ. საქმეზე შემდგომი სხდომა 2020 წლის 20 მაისს გაიმართება.   ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...
ზაფრანი

რატომ უნდა მიირთვათ ბევრი შოკოლადი

შოკოლადის მირთმევის შედეგად ადამიანის ბედნიერების...

ჰოლივუდელი მარტოხელა მამები

ალ პაჩინო - მსახიობი სამი...

ქალები და მანქანის მართვა

ბრიტანული კვლევის თანახმად, ქალები კაცებზე...

რა არის ბედნიერება?

რას გულისხმობს ბედნიერება?_ სტაბილურ სამსახურს,...

რატომ „იყინებიან“ ქალები ხშირად

ქალებისგან ხშირად მოისმენთ, რომ ეყინებათ...

რა პროდუქტები უნდა მივირთვათ ზამთარში

რძე სუპერმარკეტებში სულ უფრო ხშირად...