ციტრუსოვანთა მავნე ორგანიზმები და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა კალენდარულ ვადებში

ჩვენი რჩევები

ციტრუსოვანთა მავნე ორგანიზმები და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა კალენდარულ ვადებში

2019 მარ 8 15:23:53

ციტრუსოვანთა მავნებლები და მათი დამაზიანებელი ქმედებები

მეციტრუსეობა საქართველოს სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი სტრატეგიული მნიშვნელობის დარგს წარმოადგენს. ციტრუსოვანი კულტურების წარმოების ტექნოლოგიის ერთ-ერთი უმთავრეს რგოლია მცენარეთა დაცვა მავნე ორგანიზმებისგან _ მავნე მწერები და ტკიპები, სოკოვანი, ბაქტერიული და ვირუსოვანი დაავადებანი განაპირობებენ ციტრუსოვანთა მოსავლიანობის დიდ დანაკარგებს და გარემო ფაქტორებისადმი, მათ შორის, ზამთრის დაბალი ტემპერატურისადმი გამძლეობის დაქვეითებას.

აღსანიშნავია ისიც, რომ კოლხეთის ტენიანი სუბტროპიკული რეჟიმი განსაკუთრებით ხელსაყრელია მრავალი გვარისა და სახეობის მავნე ორგანიზმის განვითარებისთვის. ამასთან დაკავშირებით, ციტრუსოვანი კულტურების მავნებელი დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებათა განუხრელ და თანმიმდევრულ გატარებას უაღრესად დიდი მნიშვნელობა აქვს.

ჩვენში ციტრუსოვანი კულტურების უმთავრესი მავნებლებია: ციტრუსოვანთა ფრთათეთრა, იაპონური და ციტრუსოვანთა ცვილისებრი ცრუფარიანები, იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა, ყავისფერი და ნარინჯოვანთა ყვითელი ფარიანები, ციტრუსოვანთა მიხაკისფერი და მძიმისებრი ფარიანები, ციტრუსოვანთა ღინღლიანი ბალიშა ცრუფარიანა, ციტრუსოვანთა წითელი ბეწვებიანი და ვერცხლისებრი ტკიპები, ციტრუსოვანთა მენაღმე ჩრჩილი, ნარინჯოვანთა და მწვანე ბუგრები. ბოლო წლებში ციტრუსოვნები, განსაკუთრებით ლიმონის მცენარე, ძალიან დააზიანა ფრთათეთრას ახალმა სახეობამ, რომელიც გაცილებით უფრო საშიში მავნებელია, ვიდრე იყო ციტრუსოვანთა ფრთათეთრა.

ახალი სახეობის ფრთათეთრას ახასიათებს ფოთლის ქვედა მცენარეზე ძლიერი დაზიანება: მისი პუპარიები გამოყოფს თეთრ, ბამბისებრ, ხუჭუჭა ძაფებს, რომლის შიგნით მავნებლის მიერ გამოიყოფა მოტკბო წვენი. ეს წვენი დიდი რაოდენობით იზიდავს ჭიანჭველებს. თეთრი გამონაყოფი თანდათან სქელდება და იღებს ქეჩისებრ ფორმას. ის მთლიანად ფარავს ფოთლის ქვედა მხარეს და მასზე ჩნდება მოშავო ფერის საპროფიტი სოკოები. ეს მასა მთლიანად ეკვრის ფოთლის ქვედა მხარეს და მას საშუალებას არ აძლევს, აწარმოოს სუნთქვისა და ფოტოსინთეზის პროცესები. ამიტომ, ასეთი ფოთლები გამოუსადეგარია მცენარისთვის და მას ძალიან ასუსტებს.

მავნებლებთან ერთად ციტრუსოვნებზე სახლდება შემდეგი დაავადებები: ლიმონის ხმელა ანუ მალსეკო _ ამ დაავადებამ მთლიანად გაანადგურა ქართული ლიმონი, ხოლო ამჟამად ის თავიდან შემოვიდა უცხო ქვეყნებიდან და აზიანებს ლიმონის დანარჩენ ჯიშებსაც.

ქვემოთ მოგვყავს ზოგიერთი მავნებელ-დაავადებების მოკლე ბიოლოგიური მონაცემები:

ციტრუსოვანთა ფრთათეთრა მცირე ზომის თეთრი პეპელა. მავნეობს მისი მატლები. წელიწადში იძლევა სამ-ოთხ თაობას. პირველი თაობა ვითარდება მაის-ივნისში, მეორე ივლის-სექტემბერში, მესამე კი სექტემბრიდან აპრილამდე. მისი მატლები იკვებებიან წუწნით ფოთლის ქვედა მხარეზე და ყლორტებზე, რის გამოც ფოთლები და ახალგაზრდა ყლორტები დეფორმირდება და კნინდება. მავნებლის გამონაყოფზე სახლდება სიშავის გამომწვევი საპროფიტი სოკოები, რომლებიც იწვევენ ფოთლების და ნაყოფების გაშავებას, რაც საბოლოოდ ხელს უშლის სუნთქვისა და ფოტოსინთეზის ნორმალურ მიმდინარეობას და ნაყოფები არასტანდარტული ხდება.

ვერცხლისფერი ტკიპა მცირე ზომისაა და მისი შემჩნევა შეუიარაღებელი თვალით არ შეიძლება. აზიანებს ციტრუსოვნების თითქმის ყველა ორგანოს, განსაკუთრებით, ნაყოფებს. მისი ფერი მოყავისფრო, ჟანგისფერი ხდება და საბაზრო ღირებულებას კარგავს. დაზიანების ინტენსივობამ შეიძლება 60%-იდან 90%-მდე მიაღწიოს. ტკიპა ჩხვლეტს ეპიდერმისს და წუწნის ეთერზეთოვან შენაერთებს. წელიწადში მავნებელი 13-14 თაობას ივითარებს.

ციტრუსოვანთა წითელი ბეწვებიანი ტკიპა აზიანებს ფოთლებს, ყლორტებსა და ნაყოფებს. დაზიანებული ფოთლები ყვითლდება და ქლოროზით დაავადებულს ემსგავსება. მავნეობის პიკი მაის-ივნისშია. ის წელიწადში ათამდე თაობას იძლევა.

ნარინჯოვანთა ბუგრი, ძირითადად, აზიანებს ახალგაზრდა ტოტებსა და ნაზ ფოთლებს. ის წუწნის მათ, რითაც ფოთლები იკრუნჩხება. მათ მიერ გამოყოფილ ტკბილ წვენზე სახლდება სიშავის გამომწვევი სოკო და იზიდავს ჭიანჭველებს.

ციტრუსოვანთა მენაღმე ჩრჩილი უკანასკნელ წლებში გამოჩნდა და გამოირჩევა მაღალი მავნეობით. მათ მატლებს გააჩნია მღრღნელი პირის პრეპარატი. მატლი იჭრება ფოთლის ქსოვილში და რბილობის მოჭმით ტოვებს დაზიანებულ ადგილებს, ე. წ. ნაღმებს. ჩვენს პირობებში ეს მავნებელი 5-6 თაობას იძლევა.

ფარიანები ციტრუსოვანთა ღერო-ტოტებზე, ფოთლებზე და ნაყოფებზე სახლდება კოლონებად. ისინი წუწნით აზიანებენ მცენარეს. დაზიანების ადგილი ყვითლდება, ძლიერ დაზიანებული ფოთლები ცვივა და ხეები ხმება.

ცრუფარიანებით გამოწვეული დაზიანება შემდეგი ხასიათისაა: ისინი წუწნიან წვენს და ასუსტებენ მცენარეს. ამის შემდეგ კი იწყება ნაყოფების ცვენა, რომელთა ზედაპირი მურისფერი ხდება. დაზიანების შედეგად ამცირებენ ყოველწლიურ ნამატს, ფოთლების რაოდენობას და ზომას. მათ მიერ გამოყოფილ ტკბილ წვენს ეტანება ჭიანჭველები და სახლდება მურისებრი სოკოები, რითაც ნაყოფის ხარისხი მაქსიმალურად ეცემა.

 ციტრუსოვანთა გამოკვეთილი დაავადებები

რაც შეეხება დაავადებებს, გუმოზი ანუ წებოს დენა შეიძლება იყოს ინფექციური და არა ინფექციური წარმოშობის. ის იწყება ფესვის ყელიდან და შემდეგ თანდათან გადადის ტოტებსა და ფესვებზე. ამ დროს იწყება კანის აქერცვლა, აძრობა, რასაც მოსდევს ღეროების ხმობა და ფოთოლცვენა, შემდეგ კი მცენარის კვდომა. უმეტესად ავადდება სანერგეში ნამყენი ღეროები, ყლორტები და ფოთლები. მყნობის ადგილზე გუმოზი შეიძლება გამოწვეული იყოს დაბალი აგროტექნიკით, სასუქების დიდი დოზებით და მექანიკური დაზიანებით.

დაავადებებიდან ასევე აღსანიშნავია ანთრაქნოზი, მეჭეჭიანობა, ნაცრისფერი ობი, ვერტიცილიოზური ხმობა, ფიტოფტოროზი, მელანოზი ანუ ფომოფზისი და სიშავე, რომელიც გამოწვეულია კოქციდების და ტკიპების დაზიანების შედეგად. ამის შედეგად მნიშვნელოვნად მცირდება მცენარის ფიზიოლოგიური თვისებები და მოსავალი კარგავს სასაქონლო ღირებულებას.

მავნე ორგანიზმებით გამოწვეული დანაკარგები ზოგჯერ 20-40%-ია, მაგრამ არის შემთხვევები, როცა ის 90-100%-ს აღწევს. ამიტომ დიდი მნიშვნელობა აქვს სანიტარულ-პროფილაქტიკურ, აგროტექნიკურ და ჰიგიენური ღონისძიებების გატარებას.

დაავადებებთან ღონისძიების გატარებას ადრე გაზაფხულზე ვიწყებთ.

დიდი მნიშვნელობა აქვს სანიტარულ-პროფილაქტიკური, ჰიგიენური და აგროტექნიკური ღონისძიებების დროულ და თანმიმდევრულ გატარებას, რათა მინიმუმამდე შემცირდეს მათ მიერ გამოწვეული ზარალი. აუცილებელია:

გამხმარი ტოტების და ყლორტების შეჭრა, ჩამოცვენილი ფოთლების შეგროვება ძველ ნაყოფთან ერთად, პლანტაციიდან გატანა და დაწვა.

მჭიდრო ვარჯის გამოხშირვა აერაციის გაუმჯობესების მიზნით.

შტამბისა და ტოტების გასუფთავების შედეგად ჭრილობების დეზინფექცია შაბიამნის ერთპროცენტიანი ხსნარით და ზეთის საღებავის ან ბაღის მალამოს წასმა.

მალსეკოთი დაავადებისას გამხმარი ხეების ამოძირკვა ან ადგილზე დაწვა.

გომოზით დაავადებისას ქერქის ქვეშ დაგროვილი წებოს ჩანთების ამოჭრა. ჭრილობების დეზინფექცია შაბიამნის 1%-იანი ხსნარით და ზეთის საღებავის ან ბაღის მალამოს წასმა.

 ერთდროული დაავადებისას ამოთხრილი ხე უნდა გავიტანოთ და დავწვათ, ნიადაგი კი ქლორიანი წყლით დავამუშავოთ.

გაზაფხულამდე გადავბაროთ ნიადაგი, შევიტანოთ მინერალური სასუქები.

მავნე ორგანიზმების მიერ მოსავლის დანაკარგები, როგორც ზემოთ იყო აღნიშნული, მერყეობს 20%-იდან 100%-ის ფარგლებში. ვერცხლის ტკიპა. მათი გავრცელების მიხედვით სუბტროპიკული ზონა შეიძლება დავყოთ სამ კატეგორიად: პირველი _ პლანტაციები, სადაც მავნებლები გავრცელებულია 1-2 ბალით. მეორე - პლანტაციები, სადაც დომინანტობს რომელიმე მავნე ორგანიზმი, მაგრამ საჭიროებას არ წარმოადგენს ქიმიური ღონისძიებების გატარება და მესამე _ პლანტაციები, სადაც მავნე ორგანიზმების მრავალსახეობაა და გამოირჩევა დაზიანების მაღალი ბალით, 1 -5 ბალამდე.

ჩვენ მიერ დახასიათებული მავნე ორგანიზმები ის სახეობებია, რომლებითაც ამჟამად ხასიათდება ჩვენი პლანტაციები, საშუალო გავრცელებით. ჩვენ მიერ ჩატარებული მრავალწლიანი ცდებით დადგენილი იქნა, რომ ციტრუსებში აუცილებელია ინტეგრირებული მეთოდის გამოყენება, რათა თავიდან იქნას აცილებული მოსავლის ძლიერი დაზიანება.

ახლა ყურადღებით მივყვეთ ოთხჯერადი შესხურების სქემას მავნებელთა და დაავადებათა წინააღმდეგ:

კარგად დავუკვირდეთ და ისე ვიმოქმედოთ _ პირველი შესხურება, რომელიც ძირითადად პროფილაქტიკურია, ახლა, ადრე გაზაფხულზე ვიწყებთ, ვეგეტაციის დაწყებამდე: დაავადებების, კოქციდების, ფრთათეთრების, ბუგრების წინააღმდეგ ვიყენებთ: მინერალური ზეთის, ჰექტოლინეუმის ან ოვიპრონის ან სხვა 1 ან 1,5 პროცენტს პლუს ინსექტიციდის, ინსეკარის ან მონფეტოსან ალპაკი ან დეცისი ან ტალსტარის 0,2%, პლუს ფუნგიციდი _ ზატო ან ანტრაკოლი ან კურტაზი 0,2%-იანი. ამ კომბინირებული ხსნარით აუცილებელია პლანტაციის დამუშავება.

მეორე შესხურება უკვე ივნისის ბოლოს, ივლისის დასაწყისში უნდა მოხდეს. ტკიპების, ბუგრების, კოქციდების, ფაროსანას და დაავადებების საწინააღმდეგოდ, შემდეგი პრეპარატებით: აკარიციდებს,ნეორონს ან ომაიტს ან სპილენძის ქლორჟანგს,0, 15 - 02% პლუს ინსექტიციდი _ ინსეკარი ან მონვეტო ან ალპაკი ან დეცისი.

მესამე შესხურება უნდა მოხდეს აგვისტოს მეორე-მესამე დეკადაში ან სექტემბრის დასაწყისში ტკიპების, ბუგრების, ჩრჩილის, ფრთათეთრების, კოქციდების და ფაროსანას და დაავადებების წინააღმდეგ, შემდეგი ხსნარით: აკარიციდის _ ნეორონის ან ომაიტის ან სხვა რომელიმე აკარიციდს, 0,15-0,2%-ს პლუს ინსექტიციდი _ ინსეკარი ან დეცისი ან ალპაკი პლიუს ფუნგიციდი _ სკორი ან ეუპარენი ან კურტაზი ან სხვა, 0,15 კომბინირებული ნაზავი.

მეოთხე შესხურება 15 სექტემბრიდან 20 ოქტომბრამდე უნდა მოხდეს. რომელიმე მინერალური ზეთი 1-1,5% პლუს ვერტიმეკი 0,5% და პლუს სპილენძის ქლორჟანგის 0,4%-იანი სამუშაო ხსნარის კომბინირებული ნაზავი.

პესტიციდების შესხურებისას დაცული უნდა იყოს შხამებთან მუშაობის უსაფრთხოების წესები. ძალიან ყურადღებით მოეკიდეთ ამ საქმეს, რადგან უსაფრთხოების ზომების დაუცველობას, შესაძლოა, მოკლე დროში არ მოყვეს ცუდი შედეგი, მაგრამ გარკვეული დროის შემდეგ იჩინოს თავი ჯანმრთელობის სერიოზულმა დაზიანებამ.

ეს არის, ასე ვთქვათ, სამოქმედო გეგმა ადრე გაზაფხულიდან გვიან შემოდგომამდე. თუ გვიან შემოდგომაზე და ზამთარში პლანტაცია ძლიერ არის დაზიანებული და მავნე ორგანიზმები მცენარეზე მაღალი ბალითაა დასახლებული, ნაყოფის მოკრეფის შემდეგ უნდა შევასხუროთ რომელიმე მინერალური ზეთი 2% პლუს ინსექტიციდი _ ინსეკარი ან სხვა პლუს ფუნგიციდი _ ზატო ან კურტაზი. ახალი ფრთათეთრას გავრცელების შემთხვევაშიც ასე ან 2%-იანი ბორდოული სითხე შევასხუროთ.

 ანგელინა ნიკოლაიშვილი,
აგრარული უნივერსიტეტის, ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების,ჩაის მრეწველობისინსტიტუტის მკვლევარი,
ბიოლოგიის მეცნიერებათააკადემიური დოქტორი




 ახალი ამბები
  • "მაინც ამოგთხრით" - გიორგი ვაშაძე პრემიერს "ჩემი პასუხია გახარიასთან, მაინც ამოგთხრით"- ასე უპასუხა "ახალი საქართველოს" თავმჯდომარემ გიორგი ვაშაძემ გიორგი გახარიას განცხადებას, რომელმაც 18 ნოემბრის აქციას უკანონო უწოდა და მის განვითარებაში ოპოზიცია დაადანაშაულა.   შეგახსენებთ, პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ 18 ივნისის აქციაზე, სადაც დემონსტრანტებს პარლამენტის შესასვლელები ჰქონდათ პიკეტირებული, განცხადება გააკეთა. მისი თქმით, მშვიდობიანი აქცია უკანონოდ გადაიქცა მას შემდეგ, რაც "უპასუხისმგებლო პოლიტიკოსმა ადამიანებს ბლოკირებისკენ მოუწოდეს​." გახარიამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ  აქციის მსგავსი ფორმა მომავალშიც აუცილებლად ... ...
  • ჭაღში დახარჯული 133 410 აშშ დოლარი _ პრეზიდენტის რეზიდენციის კეთილმოწყობის ხარჯები"ინფორმაციის თავისუფალი განვითარების ინსტიტუტმა" (IDFI) პრეზიდენტის რეზიდენციის კეთილმოწყობის ხარჯების შესახებ კვლევა ჩაატარა. შედეგად დადგინდა, რომ პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან რეზიდენციის მოწყობისთვის სულ 2 174 783 ლარი დაიხარჯა, საიდანაც 1 199 558 ლარი ანტიკვარული ავეჯის და ინტერიერის აქსესუარების შეძენას მოხმარდა, 255 000 ლარი კი, მათ რესტავრაციას. საქართველოს პრეზიდენტის  რეზიდენციის კეთილმოწყობისათვის ძვირადღირებული  ანტიკვარული და თანამედროვე ავეჯის, სანათი საშუალებების და სხვა ინტერიერის აქსესუარების შესყიდვა განხორციელდა სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი თანხით, შესაბამისი ბაზრის დაჩქარებული შესწავლა/ექსპერტიზის  და კონკურენციის არ არსებობის პირობებში.  საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფარგლებში შექმნილი სარეზერვო ფონდები გაუთვალისწინებელი ხარჯების დასაფარად გამოიყენება. შესაბამისად, საქართველოს პრეზიდენტის რეზიდენციის კეთილმოწყობისათვის თანხის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფა, მისი შინაარსიდან გამომდინარე, აჩენს კითხვებს რამდენად შეესაბამება ეს გადაწყვეტილება სარეზერვო ფონდის განკარგვის პრინციპებს.   კერძოდ, პრეზიდენტის რეზიდენციის კეთილმოწყობა, წარმოადგენს იმ ტიპის ხარჯებს, რომლის გათვალისწინებაც შესაძლებელია ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესში და ნაკლებად არის განპირობებული ფორს-მაჟორული ან გაუთვალისწინებელი სიტუაციიდან.   წინამდებარე კვლევის ფარგლებში IDFI შეეცადა გამოერკვია  როგორ წარიმართა ათონელის რეზიდენციის ანტიკვარული და თანამედროვე ნივთებით კეთილმოწყობის პროცესი და რა დაუჯდა სახელმწიფო ბიუჯეტს თითოეული სამუზეუმე ექსპონატის თუ თანამედროვე ნივთის  შესყიდვა.  შესაბამისი საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნებით IDFI-მ მიმართა პროცესის სავარაუდო მონაწილეებს:  საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციას, სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურს, სსიპ სახელმწიფო უზრუნველყოფის სააგენტოს, საქართველოს ეროვნული მუზეუმს, საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციას,  სსიპ ლევან სამხარაული სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს. აღნიშნული ინფორმაციის გაანალიზების შედეგად გამოიკვეთა შემდეგი ძირითადი მიგნებები:  - საქართველოს  პრეზიდენტის ათონელის რეზიდენციის კეთილმოწყობისთვის, ადმინისტრაციის მიერ შერჩეული ანტიკვარული და თანამედროვე ავეჯის, სანათი საშულებების და ინტერიერის სხვადასხვა აქსესუარის შესყიდვისთვის  სარეზერვო ფონდიდან გამოიყო 2 800 000 ლარი;  - სულ გაიხარჯა 2 174 783 ლარი, საიდანაც 1 199 558 ლარი მოხმარდა ანტიკვარული ავეჯის და ინტერიერის აქსესუარების შეძენას, 255 000 ლარი მათ რესტავრაციას, ხოლო 720 225 ლარი - თანამედროვე ავეჯის, სანათი საშუალებების და ფარდების შესყიდვას;  - ოქმების მიხედვით,  ეროვნული მუზეუმის სამუშაო ჯგუფმა ორ დღეში,  ადგილზე შეისწავლა 58 ანტიკვარული ნივთი და  მათი ვიზუალური დათვალირებით განსაზღვრა მათი შესყიდვის მიზანშეწონილობა;  - ეროვნული  მუზეუმის სამუშაო ჯგუფმა სულ  შეისწავლა 62 ანტიკვარული ნივთი, საიდანაც 51-ზე შესაძლებლად მიიჩნია  ნივთის შეძენა შემოთავაზებულ ფასად, ხოლო 11 შემთხვევაში დაასკვნა, რომ შემოთავაზებული ფასი აღემატებოდა მის რეალურ ღირებულებას  - კომისიის თანხმობით სულ შესყიდულია 47 ოქმის მიხედვით შეფასებული ანტიკვარული ნივთები, მათ შორის:  10 გარნიტური/სამეული, 7 ბული/ბიურო მარკეტრი, 7 ჭაღი, 5 მაგიდა, 3 ბუხრის საათი, 3 სარკე, 3 შანდალი, 2 ხალიჩა და სხვა;  - ათონელის რეზიდენციისთვის შესყიდულ ანტიკვარულ ნივთებს შორის  ყველაზე ძვირადღირებულია  რუსეთის საიმპერატორო ქარხანაში დამზადებული XIX საუკუნის ჭაღი - 59 000 აშშ დოლარი;  - ოთხ  ანტიკვარულ ჭაღში - ჯამში 133 410 აშშ დოლარი/391 112 ლარი დაიხარჯა;   - შესყიდულ ანტიკვარულ ავეჯს (გარნიტურები, ბული, მაგიდა) შორის ყველაზე ძვირადღირებულია რუსული - პავლე პირველის პერიოდის (1754-1801) „ბიუროს სეკრეტერი“ - საწყისი ღირებულებით 18 100 აშშ დოლარი;  - შეძენილ ანტიკვარულ ნივთებს შორის,  ვხდებით სხვადასხვა ძვირადღირებულ  ინტერიერის აქსესუარებს. მაგალითად, 8 500 აშშ დოლარად შესყიდულია შვიდი ირანული ფერწერული ტილო, 4 310 აშშ დოლარად - ირანული მამლის ფიგურების წყვილი,  3 წყვილი შანდალი - თითოეულის ფასი  3000 დან 8000 აშშ დოლარამდე,  3 ბუხრის საათი - თითოეულის ფასი 7000 დან 18 000 აშშ დოლარამდე, შუა აზიური ორი ხალიჩა - თითოეულის საწყისი  ფასი 5000 დან 7000 აშშ დოლარამდე და სხვა;  - შესყიდულ  ანტიკვარულ ნივთებს შორის არცერთი არ არის ქართული წარმომავლობის. 25 ერთეულზე მითითებულია ევროპული წარმომავლობა, 11 ერთეული -  ფრანგული, 6 ერთეული - რუსული,  3 ერთეული ირანული, ხოლო  2 ერთეული - შუა აზიური;  - პრეზიდენტის რეზიდენციის კეთილმოწყობისთვის ანტიკვარული ნივთების გარდა, ტენდერის გარეშე დამატებით შესყიდულია 111 ერთეული სხვადასხვა ტიპის თანამედროვე ავეჯი (1 ბიბლიოთეკის კედელი, 2 ტახტი, 13 მაგიდა, 60 სკამი/სავარძელი, 22 კონსოლი, 5 ტუმბო/დესაო, 8 პედესტალი);  - თანამედროვე ავეჯს შორის ყველაზე ძვირადღირებულია 13 000 ევროს და 10 300 ევროს ღირებულების ტახტები;  - პრეზიდენტის რეზიდენციისთვის  შესყიდულია  120 ერთეული თანამედროვე  სანათი საშუალება (17 ჭაღი, 49 ბრა, 38 ტორშერი, 9 მაგიდის ლამპა,  7 ნათურა);  - შესყიდული 17 თანამედროვე ჭაღიდან თითოეულის ფასი 1900-დან 6 000 ლარამდე მერყეობს,  38 ტორშერიდან თითოეულის ფასი -  300-დან 4 000 ლარამდე,  49 ბრიდან - თითოეულის ფასი - 700- დან  2700 ლარამდე, 9 მაგიდის ლამპიდან - თითოეულის ფასი 1100-დან 1 500 ლარამდე,  7 ნათურა - თითოეულის ფასი 41,9 ევრო.  IDFI მიიჩნევს რომ, მსგავსი შინაარსის შესყიდვებისთვის სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფა, მნიშვნელოვნად ეწინააღმდეგება სარეზერვო ფონდის განკარგვის მთავარ პრინციპს, რაც თანხების გაუთვალისწინებელი შემთხვევებისთვის გამოყოფას გულისხმობს, ხოლო  ბაზრის სათანადო შესწავლის და კონკურენციის  არ არსებობის პირობებში განხორციელებული სოლიდური ღირებულების შესყიდვები, მნიშვნელოვნად ზრდის საბიუჯეტო სახსრების არარაციონალური განკარგვის რისკებს.    პრეზიდენტის რეზიდენციისათვის ანტიკვარული ნივთების შესყიდვის პროცესის (მაგალითად, ეროვნული მუზეუმის მიერ ვიზუალური დათვალიერებით 2 დღეში დასრულებული ანტიკვარული ნივთების  უდიდესი ნაწილის შესწავლის პროცესი) და ცალკეული ნივთების ფასი (მაგალითად, 59 000 აშშ დოლარად შესყიდული ჭაღი, 13 800 აშშ დოლარად შესყიდული სამეული მაგიდით და ა.შ. ) საეჭვოს ხდის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის პოზიციას ანტიკვარული ნივთების  შესყიდვით გარკვეული ეკონომიის გაკეთებასთან დაკავშირებით. ასევე, ეჭვქვეშ აყენებს  საქართველოს ხელისუფლების განცხადებებს, საბიუჯეტო სახსრების დაზოგვის მოტივით პრეზიდენტის რეზიდენციის ადგილმდებარეობის საჭირო ცვლილებასთან დაკავშირებით.   ამასთან, საბიუჯეტო სახსრებით პრეზიდენტის რეზიდენციის მაღალ ფასიანი ანტიკვარული ნივთებით კეთილმოწყობა, ვერ ჩაითვლება საზოგადოებისათვის და მომავალი თაობებისთვის კულტურული ფასეულობების შენარჩუნების ოპტიმალურ  გადაწყვეტილებად და  პრეზიდენტის ადმინისტრაციის შესატყვის საქმიანობად. ინსტიტუტი მიიჩნევს რომ, ამგვარი ღონისძიებებისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სახსრები უნდა გამოეყოს იმ სახელმწიფო ინსტიტუტებს (მაგალითად ეროვნულ მუზეუმი) რომელთა უშუალო კომპეტენციაა კულტურულ მემკვიდრეობაზე ზრუნვა და  სამუზეუმო ექსპონატების  გადარჩენა-ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.  საბიუჯეტო სახსრების არამიზნობრივი განკარგვის თვალსაზრისით განსაკუთრებული რისკის მატარებელია, ტენდერის გარეშე 720 225 ლარი ღირებულების თანამედროვე ავეჯის, სანათი საშულებების და ფარდების  შესყიდვა.  IDFI მოუწოდებს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს, დეტალურად შეისწავლოს სარეზერვო ფონდიდან პრეზიდენტის რეზიდენციის კეთილმოწყობისათვის გამოყოფილი თანხების  განკარგვის მიზნობრიობა და ხარჯთეფექტურობა, _ ნათქვამია IDIF-ის მიერ გავრცელებულ ... ...
  • გუშინ აქციის დაშლისას დაკავებულთა ადმინისტრაციული საქმეების განხილვა დაიწყოთბილისის საქალაქო სასამართლოში 18 ნოემბრის აქციის დაშლისას დაკავებულთა ადმინისტრაციული საქმეების განხილვა დაიწყო. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე (სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობა) და 166-ე (ხულიგნობა) მუხლებით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისთვის სულ დაკავებულია 37 პირი. როგორც შსს აცხადებს, აქციის დაშლისას რუსთაველის გამზირზე დაშავდა აქციის 4 მონაწილე და 2 პოლიციელი. დაშავებულ პირებს სამედიცინო დაწესებულებებში შესაბამისი კვლევები ჩაუტარდათ. სპეცდანიშნულების რაზმებმა 18 ნოემბერს პარლამენტის მიმდებარედ ოპოზიციის აქცია დაშალეს და საკანონმდებლო ორგანოს ბლოკირებული შესასვლელები გაათავისუფლეს. ოპოზიცია უკვე რამდენიმე დღეა მართავს აქციას, რომლის მთავარი მოთხოვნაც ხელისუფლების გადადგომა და ვადამდელი არჩევნების პროპორციული სისტემით ჩატარებაა. საქართველოში აქციები მას შემდეგ დაიწყო, რაც “ქართულმა ოცნებამ” არ შეასრულა დანაპირები, რომლის მიხედვითაც, 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები სრულად პროპორციული სისტემით უნდა ... ...
  • პროკურატურამ ოქრუაშვილს და ადეიშვილს ახალი ბრალი წაუყენაირაკლი ოქრუაშვილს და ზურაბ ადეიშვილს პროკურატურამ ახალი ბრალი წაუყენა, _ აღნიშნულის შესახებ საგამოძიებო უწყება განცხადებას ავრცელებს. ამირან (ბუტა) რობაქიძის საქმეზე – ყოფილ თანამდებობის პირებს გამოძიება თანამდებობრივ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებაში ადანაშაულებს:  პროკურატის მიერ 19 ნოემბერს გავრცელებულ ცნობით, ბუტა რობაქიძის საქმეზე ჩატარებული გამოძიებით დადგინდა შემდეგი: “2004 წლის 24 ნოემბერს, გვიან ღამით, დაახლოებით 02 საათზე, ქ.თბილისში, აკაკი წერეთლის გამზირზე, დიდუბის პანთეონის მიმდებარე ტერიტორიაზე, საპატრულო პოლიციის პატრულ-ინსპექტორებმა გააჩერეს  „BMW“-ს მარკის ავტომანქანა, მძღოლითა და ხუთი მგზავრით. მათი შეჩერებისა და პირადი შემოწმებისას პატრულ-ინსპექტორ გ.ბ.-ს შემთხვევით გაუვარდა ტყვია ტაბელური ცეცხლსასროლი იარაღიდან და მარცხენა იღლიის არეში მძიმედ დაჭრა ავტომანქანიდან გადმოსული მგზავრი ამირან რობაქიძე, რომელიც შემთხვევის ადგილზევე გარდაიცვალა. მომხდარი ფაქტის თობაზე,  იმავე ღამით, ინფორმაცია მიიღო  საქართველოს შინაგან საქმეთა იმჟამინდელმა მინისტრმა ირაკლი ოქრუაშვილმა, რომელმაც  შემთხვევის ადგილზე მისულ შს სამინისტროს მაღალჩინოსნებს დავალება მისცა, გადაერჩინათ საპატრულო პოლიციის იმიჯი და აღნიშნული ფაქტისთვის მიეცათ შეიარაღებულ დაჯგუფების მიერ პოლიციელებზე თავდასხმის სახე. ირაკლი ოქრუაშვილის  მიერ გაცემული დავალების შესაბამისად, შს სამინისტროს მაღალჩინოსნებმა გარდაცვლილ ამირან (ბუტა) რობაქიძეს და მასთან ერთად მანქანაში მსხდომ პირებს ჩაუდეს ცეცხლსასროლი იარაღები და საბრძოლო მასალა, რის შემდეგაც საქართველოს იმჟამინდელი გენერალური პროკურორის ზურაბ ადეიშვილის დავალებით, გამოძიება წარიმართა სამართლებრივად არასწორი მიმართულებით, რაც გამოიხატა გაყალბებული მტკიცებულებების საპროცესო წესით დამაგრებასა და შს სამინისტროს მაღალჩინოსნების მიერ შემუშავებული ვერსიის გამყარებაში. ყოველივე აღნიშნულის შედეგად, გაყალბებული მტკიცებულებების საფუძველზე,  საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 353-მუხლის მეორე ნაწილით და 236-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ  მიცემულნი იქნენ ავტომანქანაში მსხდომი პირები: გ.ქ., ი.მ., კ.ა., ლ.დ. და ა.ბ. ასევე, დანაშაულებრივი ჯგუფის წევრად გამოცხადდა გარდაცვლილი ამირან (ბუტა) რობაქიძე”, -აცხადებს პროკურატურა.  ზურაბ ადეიშვილს და ირაკლი ოქრუაშვილს  პროკურატურამ ბრალი წაუყენა სსკ-ის 332-ე მუხლის მესამე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით (2006 წლის 31 მაისამდე მოქმედი რედაქცია), რაც სასჯელის სახედ ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას სამიდან რვა წლამდე ვადით. “ამ ეტაპზე საქმეზე გრძელდება გამოძიება დანაშაულისჩადენაში მონაწილე სხვა პირთა დადგენა-მხილების მიზნით. ირაკლი ოქრუაშვილს ბრალდების შესახებ დადგენილება წარედგინება პენიტენციურ დაწესებულებაში. ვინაიდან ზურაბ ადეიშვილი თავს არიდებს ქართულ მართლმსაჯულებას, ბრალდების შესახებ დადგენილება გადაეცემა მისი ინტერესების დამცველ ადვოკატს”, – აცხადებს ... ...
  • საქართველოს ბანკის მხარდაჭერით Fuckup Nights გაიმართება (R)საქართველოს ბანკის მხარდაჭერით მორიგი Fuckup Nights Tbilisi გაიმართება.  ღონისძიება განკუთვნილია მეწარმეებისთვის, ბიზნესმენებისთვის, აღმასრულებელი დირექტორებისთვის, მენეჯერებისთვის. მათთვის, ვისაც სურს, ისწავლოს სხვის შეცდომებზე, ისაუბროს პროფესიული მარცხის შესახებ, დრო სასიამოვნო გარემოში, საინტერესო ადამიანებთან ერთად გაატაროს. Fuckup Nights Tbilisi არის სივრცე, სადაც მონაწილეები ისმენენ ბიზნესისტორიებს, რომლებსაც მოჰყვა მარცხი და იმედგაცრუება, განიხილავენ პარტნიორულ ურთიერთობას, რომელიც გაფუჭდა, საუბრობენ პროდუქტზე, რომელიც წარუმატებელი აღმოჩნდა. Fuckup Nights-ის სპიკერები იქნებიან: ზურა „დილა“ ჯიშკარიანი -Anima Chatbotics-ის თანადამფუძნებელი; მარტა ბარამიძე - street-food ანტრეპრენერი; ზიად ალიევი - მუსიკოსი და ზურა ვარდიაშვილი - პუბლიკა • Publika-ს გენერალური დირექტორი.  ღონისძიების ფარგლებში ნაჩვენები იქნება 20-წუთიანი დოკუმენტური ფილმი Startup Generation, რომელიც მეწარმეობას, ინოვაციასა და ტექნოლოგიებს ეხება. მასში 14 ქართველი მეწარმე საკუთარი გამოცდილებიდან გამომდინარე საუბრობს, რას ნიშნავს, იყო ანტრეპრენერი. დოკუმენტურ ფილმში ყურადღება გამახვილებულია 12 წარმატებულ პროექტზე და სტარტაპების ეკოსისტემის  ანალიზზე, წარმატებულ მაგალითებზე, რომელიც ახალისებს მეწარმეობას, როგორც წარმატებულ კარიერულ შესაძლებლობას.  „შეხვედრა განსაკუთრებით საინტერესო იქნება სივრციდან და სპიკერების თემატიკიდან გამომდინარე. შეხვედრის შინაარსი იმაში მდგომარეობს, რომ ჩვენ ყველა ერთად ვაგრძელებთ საკუთარ და სხვის შეცდომებზე სწავლას, რაც გვეხმარება იმაში, რომ ავიმაღლოთ მოტივაცია და თავს უფლება მივცეთ, მეტად ინოვაციურები ვიყოთ საქმიანობაში და მარცხის არასდროს შეგვეშინდეს“, - აღნიშნავენ ორგანიზატორები.  Fuckup Nights Tbilisi-ის სცენა ღიაა მათთვის, ვინც არ უშინდება ფართო აუდიტორიასთან საკუთარ მარცხზე საუბარს. Fuckup Nights -ის სცენამ 17 შეხვედრის დროს უკვე უმასპინძლა სტარტაპებს, არქიტექტორებს, ანტრეპრენერებს, ეკონომისტებს, სპორტსმენებს, ხელოვანებს, ჟურნალისტებსა და პრომოუტერებს, უამრავ სხვა საინტერესო პროფესიის ადამიანს, რომლებმაც წარუმატებლობის საკუთარი ისტორია გააზიარეს. Fuckup Nights არის გლობალური მოძრაობა და ღონისძიებების სერია, რომელიც გადმოსცემს პროფესიული მარცხის ისტორიებს. თვეში ერთხელ, მსოფლიოს სხვადასხვა ქალაქში 3-4 წარმატებული ადამიანი საკუთარ საქმიან წარუმატებლობას ფართო აუდიტორიას უზიარებს. Fuckup მოძრაობა 2012 წელს მექსიკაში დაიწყო. დღეს ღონისძიებები ყოველთვიურად მსოფლიოს 300-ზე მეტ ქალაქში იმართება. საქართველო გლობალურ მოძრაობას 2018 წლის 13 აპრილს შეუერთდა და დღეს უკვე მთელი მსოფლიოს მასშტაბით 86 ქვეყანასა და 318 ქალაქში მიმდინარეობს.  ... ...

არქივი

ზაფრანი

როგორ გამოვავლინოთ ნიჭიერი ბავშვი

არ დაგეგმოთ შვილებს მომავალი შეეცადეთ...

აუცილებელი წასაკითხი მამებისთვის

ახალშობილს უნდა ეძინოს დედის საწოლში...

ბეკონი ჯანმრთელობისთვის სახიფათო ყოფილა

შვედი მეცნიერების მტკიცებით, ბეკონის საკვებად...

როგორ დავალევინოთ წამალი პატარას

წამლის დალევა პატარებს არ უყვართ,...

მერილინ მონროს სილამაზის საიდუმლო

 რა იყო ის საიდუმლო, რომლის...

რატომ უნდა ვხატოთ

ცოტა ხნის წინ, ამერიკელმა ფსიქოლოგებმა...

დარწმუნებული ხართ თუ არა, რომ სასმელად ვარგის წყალს მოიხმართ?

პოლიტიკა

 

"მაინც ამოგთხრით" - გიორგი ვაშაძე პრემიერს

"ჩემი პასუხია გახარიასთან, მაინც ამოგთხრით"- ასე უპასუხა "ახალი საქართველოს" თავმჯდომარემ გიორგი ვაშაძემ გიორგი გახარიას...

სრულად