თხილის მცენარის დაავადებათა აფეთქება

ჩვენი რჩევები

თხილის მცენარის დაავადებათა აფეთქება

2019 მარ 8 15:21:40

თხილის დაავადების აფეთქებას ჩვენში მოსახლეობა არაერთგვაროვნად აღიქვამს. სამწუხაროდ, არც ისე ცოტა ადამიანი თვლის, რომ ეს დაავადება თხილს "ვიღაცამ" გაუჩინა, ზოგი დივერსიაზეც საუბრობს. ეს რომ ასე არ არის, ცოტა უკან, ახლო თუ შორეულ წარსულშიც მივიხედოთ.

სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისთვის ზიანის მომტანი დაავადებების არსებობა უძველესი დროიდანაა ცნობილი. უძველეს ანდერძებში აღწერილია ნაცროვანი და ჟანგაროვანი დაავადებების არსებობის მაგალითები.

მცენარის დაავადებებით გამოწვეული უდიდესი ზარალის და მოსახლეობისთვის კატასტროფული შედეგების საუკეთესო მაგალითია 1845-1846 წლებში ირლანდიაში კარტოფილის ფიტოფტოროზით დაავადება. აღნიშნულმა დაავადებამ კარტოფილის მოსავლის განადგურება გამოიწვია, რის გამოც, ირლანდიამ თითქმის მოსახლეობის 1/3 დაკარგა. ერთ მილიონამდე ადამიანი შიმშილით დაიღუპა, ხოლო ნახევარმა მილიონმა ირლანდია დატოვა და ემიგრაციაში წავიდა.

დაავადებული მცენარის ან მისი პროდუქციის გამოყენებით ადამიანისა და ცხოველების სიკვდილის ან დაავადების უამრავი მაგალითები არსებობს, მაგალითად, "ჭვავის რქით" დაავადება. ამ დროს მისი სკლეროციუმები ხორბალში ერევა და თუ ასეთი ხორბალი საკვებად იქნა გამოყენებული, ამას მოყვება ადამიანების და ცხოველების მოწამვლა და სიკვდილი.

ზღვისპირა და მთიან რაიონებში ხშირია "მათრობელა პურის" მოვლენა. იგი გამოწვეულია ხორბლის მარცვლის სოკო Fusariumi-ით დაავადებისას.

1940-1941 წლიდან დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკებში თავი იჩინა ციტრუსების დაავადებამ, ე. წ. ხმელამ ანუ მალსეკომ. მალსეკოს გამომწვევი სოკო ობლიგატი პარაზიტია. იგი მცენარეში ტოქსინებს გამოყოფს, რაც იწვევს მცენარის დაღუპვას. სოკო განსაკუთრებით პათოგენურია ლიმონის მიმართ. 1952 წლიდან ეს დაავადება საქართველოში ძალიან გავრცელდა და მოხდა ეპიფიტოტია _ დაავადების აფეთქება, რის გამოც თითქმის განადგურდა ქართული ლიმონი.

1963 წელს ხანგრძლივი წვიმების გამო გავრცელდა ვაზის ჭრაქი და ბევრი რაიონი მთლიანად უმოსავლოდ დარჩა. ჭრაქით ვაზი ისე ძლიერი იყო დაავადებული, რომ 1964 წლის მოსავალიც ძლიერ შემცირდა. კიდევ უფრო მეტი ზარალი გამოიწვია ვაზის ჭრაქმა 1972 წელს.

2017-2018 წლებში მოხდა თხილის მცენარის პათოგენ სოკოთა ძლიერი გავრცელება, დაავადებათა აფეთქება_ ეპიფიტოტია.

ჩვენ მიერ თხილის დაავადებათა შესწავლა 1977-1978 წლიდან დაიწყო. თხილის მცენარეზე გამოვლინებულია 51 სახეობის სოკო. აღნიშნულ სოკოებს თავიანთი განვითარებისთვის ხელსაყრელი პირობების დადგომისას შეუძლიათ მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენონ თხილის კულტურას.

2017-2018 წლებში თხილის მცენარეზე ძლიერ გავრცელდა შემდეგი სოკოვანი დაავადებანი _ თხილის ყავისფერი სიდამპლე, თხილის ნაცრისფერი სიდამპლე, ფუზარიუმის გვარის სოკოებით გამოწვეული თხილის ნაყოფების სიდამპლე, თხილის ნაყოფების მონილიოზი, თხილის ნაყოფების ფომოზი, თხილის ალტერნარიოზი, თხილის ნაცარი. ზემოთ ჩამოთვლილი სოკოები გასულ წლებშიც გამოვლინდებოდა ხოლმე, მაგრამ მათ მიერ გამოწვეული მავნეობა მინიმალური იყო და თხილის მოსავლიანობაზე არსებით გავლენას არ ახდენდა. წინა წლებში თხილის ნაცარი ზაფხულში, ივლისის მეორე ნახევარში და აგვისტოში აღინიშნებოდა. მისი მავნეობა იმით გამოიხატებოდა, რომ რამდენიმე ფოთოლი ჩამოცვივდებოდა, რასაც მცენარისთვის პრაქტიკულად ზიანი არ მოჰქონდა. 2018 წელს კი თხილის ნაცარმაც მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა თხილის კულტურას.

თხილის დაავადებათა აფეთქება _ ეპიფიტოტია გამოიწვია სოკოების განვითარება-გავრცელებისთვის ხელსაყრელი პირობების არსებობამ, ფიტოსანიტარული ღონისძიებების ჩაუტარებლობამ, მავნებელი ხოჭოს _ ფაროსანას გავრცელებამ, რომელმაც ინფექცია სხვადასხვა მცენარეებზე გადაიტანა. ასევე, მემცენარეობაში საერთოდ სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს საზღვრებს გარედან ჰაერის ნაკადით შემოტანილი ინფექცია.

დაავადების შესაზღუდად აუცილებელია ჩატარდეს პროფილაქტიკური ღონისძიებანი: თხილის მოსავლის აღების შემდეგ საჭიროა, გამოიჭრას დახავსებული და მღიერებით დასახლებული ღერო-ტოტები, ძლიერ დაავადებული და გამხმარი ტოტები მთლიანად მოიჭრას, მერე კი მოხდეს მათი გატანა თხილნარებიდან და დაწვა. აუცილებელია ჩამოცვენილი ფოთლებისა და ხეზე შერჩენილი დაავადებული თხილის ბურჩხების შეგროვება და დაწვა. გვიან შემოდგომაზე ან ზამთარში თხილის მცენარის ირგვლივ ნიადაგის შემობარვა. ამ დროს დაავადებული მცენარის ნარჩენები, რომლებშიც სოკოები და სხვა მავნე მიკროორგანიზმები იზამთრებენ, ნიადაგის ღრმა ფენებში მოექცევა და ლპება.

თხილის მცენარის სოკოვანი და ბაქტერიული დაავადებების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური საშუალებებია:

ჯეკ-პოტი 0,15-0,2%-იანი, ან ზატოსტარი 0,15-0,2%-იანი, ან ზახისტი 0,15-0,2%-იანი ან 0,4%-იანი სპილენძის ქლორჟანგი, რითაც უნდა მოხდეს მცენარეების შესხურება.

პირველი შესხურება უნდა მოვახდინოთ ახლა, ადრე გაზაფხულზე, ვეგეტაციის დაწყებამდე, მეორე და მესამე შესხურება ვეგეტაციის პერიოდში, 10-12 დღის ინტერვალით.

თხილის ნაცრის საწინააღმდეგოდ აგრეთვე კარგ შედეგს მოგვცემს ნაცრის გამოჩენისთანავე დაფქული გოგირდის შეფრქვევა ან კოლოიდური გოგირდის შესხურება. ვეგეტაციის პერიოდში წამლობა, სულ ცოტა, 4-5-ჯერ შეიძლება განმეორდეს.

 ლამზირი ბერაძე, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ფიტოპათოლოგი




 ახალი ამბები
  • საგარეო უწყება: დავით გარეჯში 14 ივლისის მსგავსი ინციდენტების გამეორებას არ დავუშვებთიმედს ვიტოვებთ, აზერბაიჯანელ კოლეგებთან ერთად, სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციის პროცესი დასრულდება სტრატეგიული პარტნიორობის სულისკვეთების შესაბამისად, – ამის შესახებ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, ლაშა დარსალიამ ტვ1-თან განაცხადა. საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის, ლაშა დარსალიას კომენტარს 1tv.ge ავრცელებს.  „საქართველოს სამთავრობო კომისია სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციის საკითხებში შეშფოთებულია ბოლო დროს განვითარებული მოვლენების გამო, რომლებსაც ადგილი ჰქონდა დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსის მიდამოებში. უნდა განვასხვავოთ საკითხის ორი კომპონენტი. კერძოდ, პირველი ეხება საზღვრის დელიმიტაციის პრობლემატიკას, ხოლო მეორე მოიცავს შეუთანხმებელ მონაკვეთზე არსებულ ვითარებას. ამასთან, აზერბაიჯანულ პრესაში ბოლო პერიოდში გაჟღერებული გზავნილები იწვევს საქართველოს მხარის გაკვირვებას და წუხილს, ვინაიდან ცალმხრივად ასახავს ადგილზე არსებულ ვითარებას, რაც ნამდვილად არ შეესაბამება ორ ქვეყანას შორის არსებულ სტრატეგიულ პარტნიორობას. სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციის კონტექსტში უნდა აღინიშნოს შემდეგი: დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსის მიდამოებში სახელმწიფო საზღვრის მონაკვეთი (დაახლოებით 1,2 კმ სიგრძის) არ არის დელიმიტირებული და შეთანხმებული მხარეთა შესაბამისი კომისიების მიერ რაც, სამწუხაროდ, არაკეთილმოსურნეების მხრიდან განაპირობებს არაერთ პროვოკაციულ მოქმედებას; აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაცია არის ორმხრივი პროცესი და მის დასრულებამდე და შესაბამის იურიდიულ გაფორმებამდე [ცალმხრივი] საუბარი თუ სად გადის სახელმწიფო საზღვარი დაუშვებელია. ეს ხელს უშლის და ართულებს მოლაპარაკებათა პროცესს. აქედან გამომდინარე მიუღებელია ცალკეული მტკიცება, მათ შორის იმის, თითქოს ყოფილის სსრ-ს უმაღლესი საბჭოს 1963 წლის ცალმხრივი დოკუმენტი შესაძლებელია, განხილულ იქნეს საზღვრის დადგენის სამართლებრივ საფუძვლად. აღსანიშნავია, რომ ანალოგიური დოკუმენტი აზერბაიჯანის ყოფილმა სსრ-ს უმაღლეს საბჭომ თავის დროზე თავადაც არ მიიჩნია მიზანშეწონილად. შესაბამისად, ორმხრივი შეთანხმების არარსებობის პირობებში ხსენებული დოკუმენტი კარგავს იურიდიულ ძალას“, – განაცხადა ლაშა დარსალიამ. მისივე თქმით, საქართველოს სამთავრობო კომისია დელიმიტაციის საკითხებში მუშაობისას ეყრდნობა მოქმედ იურიდიულ ბაზას. „ასევე აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო საზღვრის დადგენისას საერთაშორისო პრაქტიკა ფართოდ იყენებს გამოცდილებას, როდესაც ორი მეზობელი ქვეყანა ითვალისწინებს ურთიერთდაინტერესებას სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციის პროცესში, მათ შორის, როდესაც საუბარია კულტურულ, ისტორიულ თუ რელიგიურ ფასეულობებზე. ამდენად, იმის მტკიცება, რომ თითქოს საზღვრის დელიმიტაციის დროს რელიგიურ-კულტურული ფაქტორი არ შეიძლება, იქნეს გათვალისწინებული, ეწინააღმდეგება საერთაშორისო პრაქტიკაში არსებულ მიდგომებს; -დავით გარეჯის კომპლექსს გააჩნია უმნიშვნელოვანესი ისტორიულ-კულტურული დანიშნულება და ფასეულობა, რაც ასევე აუცილებელია, იქნას გათვალისწინებული მხარეთა მიერ მოლაპარაკების დროს. რაც შეეხება ადგილზე განვითარებულ მოვლენებს: – აღსანიშნავია, რომ ზემოთ მოცემული გარემომებებისა და საქართველოს მხრიდან ვიზიტორების დიდი ნაკადის გათვალისწინებით ორი ქვეყნის სასაზღვრო სამსახურების მიერ მიღწეულ იქნა ზეპირი შეთანხმება, რომლის თანახმად მესაზღვრეები არ შეზღუდავდნენ საზღვრის შეუთანხმებელ მონაკვეთზე მრევლისა და ტურისტების გადაადგილებას დელიმიტაციის პროცესის დასრულებამდე. მაგრამ ამის მიუხედავად, სამწუხაროდ, ხსენებული შეთანხმება არაერთხელ დაირღვა ადგილზე სხვადასხვა სახის პროვოკაციული ქმედებების მიზეზით; – საქართველოს მხარე გმობს მსგავს პროვოკაციებს, რაც ხშირ შემთხვევაში წარმოდგენს მაპროვოცირებელი ძალების მიერ ინსპირირებულ ქმედებებს; – სწორედ ამიტომ, ორივე ქვეყნის სასაზღვრო სამსახურებს მართებს უკიდურესი სიფრთხილე თავისი უფლება-მოვალეობების შესრულების დროს; – რაც შეეხება 14 ივლისს განვითარებულ მოვლენებს, უნდა აღინიშნოს, რომ სწორედ საქართველოს სასაზღვრო პოლიციის აქტიური ქმედებების შედეგად შესაძლებელი გახდა დაძაბულობის დეესკალაცია და სრული ნეიტრალიზაცია“, – აღნიშნა ლაშა დარსალიამ. მისივე თქმით, მომხდარზე დაწყებულია მოკვლევა და ფაქტები დეტალურად იქნება შესწავლილი. „მხარეები არ დავუშვებთ მსგავსი ინციდენტების განმეორებას და იმედი გვაქვს, რომ მშვიდობიან ვიზიტორებს საშუალება მიეცემათ, შეუფერხებლად მოინახულონ ისტორიული ძეგლი. საქართველო დაინტერესებულია საზღვრის სადელიმიტაციო პროცესის დასრულებაში. იმედს ვიტოვებთ, რომ აზერბაიჯანელ კოლეგებთან ერთად სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციის პროცესი დასრულდება სტრატეგიული პარტნიორობის სულისკვეთების შესაბამისად“, – განაცხადა ლაშა დარსალიამ. დავით გარეჯში ანტისაოკუპაციო მოძრაობის „ძალა ერთობაშიას“ წარმომადგენლები პატრულირებენ. მათი ინფორმაციით, აზერბაიჯანელმა მესაზღვრეებმა უდაბნოს მონასტრებიდან ხატები 4-5 დღის წინ გამოიტანეს. დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსის გარშემო შექმნილ ვითარებაზე კომენტარი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროშიც გაკეთდა. უწყების ინფორმაციით, დავით გარეჯში ადგილობრივებსა და აზერბაიჯანელ მესაზღვრეებს შორის მცირე ინციდენტი მოხდა, თუმცა ვითარება დროულად განიმუხტა და ახლა ადგილზე სრული ... ...
  • სალომე ზურაბიშვილი განცხადებას ავრცელებსსაქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი „რუსთავი 2“-ის საქმეზე სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებას ეხმაურება და მას უპრეცედენტოს უწოდებს. „დღეს, სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპულმა სასამართლომ, ესე იგი ევროპამ, საქართველოსთვის უპრეცედენტო გადაწყვეტილება მიიღო. ამ გადაწყვეტილებით მან აღიარა, განხილული საქმის მიმართ, საქართველოს სასამართლოს მიუკერძოებლობა და მისი გადაწყვეტილებების სამართლიანობა. ამით ნდობა გამოუცხადა ჩვენი მართლმსაჯულების სისტემას. ეს ნდობა ძლიერ საფუძველს უქმნის სასამართლო რეფორმის მეოთხე ტალღის წამოწყებას და შესაბამისად, ჩვენი დემოკრატიის გაძლიერებას. მიღებული გადაწყვეტილებებით, სტრასბურგის სასამართლო კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ორ პრინციპს, რომელზეც დგას დემოკრატია და ევროპა: კერძო საკუთრებისა და ადამიანის სიცოცხლის ხელშეუხებლობას. როგორც კონსტიტუციით ამ უფლებების დამცველი, მე სრულიად ვიზიარებ ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების სულისკვეთებას და ამ პრინციპების გატარების აუცილებლობას. ასევე მჯერა, რომ საქართველოში სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას, როგორც ერთ-ერთ მთავარ დემოკრატიულ პრინციპს, საფრთხე არ დაემუქრება“, - ნათქვამია პრეზიდენტის ... ...
  • "ეჭვი მეპარება გიორგი გაბუნია დააბრუნონ" _ ზაალ უდუმაშვილი"ეჭვი მეპარება ტელეკომპანიამ ისევ ისე გააგრძელოს მუშაობა, ეჭვი მეპარება გაბუნია დააბრუნონ, _ აღნიშნა ზაალ უდუმაშვილმა ჟურნალისტებთან საუბრისას. მისი თქმით რ2-ის ჟურნალისტები ღირსეულად დახვდნენ ახალ გენერალურ დირექტორს. "რუსთავი ორის კოლექტივი ძალიან ღირსეულად დახვდა პატა სალიას. მე მხოლოდ და მხოლოდ იმის თქმა შემიძლია, რომ კარგი იქნება, თუ "რუსთავი 2" განაგრძობს მუშაობას იმ რეჟიმში, რა რეჟიმში ახლა მუშაობს და მუშაობდა, ეს უპირველეს ყოვლისა, მნიშვნელოვანია ქვეყნისთვის. "რუსთავი2" არ არის მხოლოდ ტელევიზია, გაცილებით მეტია, ვიდრე ტელევიზია. თუმცა, ეჭვი მეპარება ისევ ისე გააგრძელოს მუშაობა. ეჭვი მეპარება გაბუნია დააბრუნონ, ან ნოდარ მელაძე ისევ იყოს საინფორმაციო სამსახურის უფროსი, მან წაიყვანოს შაბათის კურიერი. ეს ძალიან ცუდი იქნება ქვეყნისთვის", _ განაცხადა ზაალ ... ...
  • "არავის გაუჩნდეს ჟურნალისტების შრომით უფლებებში ჩარევის ილუზია" _ სულხან სალაძეახლა დღის წერიგის ნაწილია, არა ის, თუ რა თქვა ევროპის ადამიანის უფლებების სასამართლომ, არამედ ის, რომ დაცული იყოს ჟურნალისტის შრომითი უფლებები, ეს არის ახლა დღის წესრიგის ნაწილი, _  ეს განცხადება რუსთავი2-ში განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით საია-ს ხელმძღვანელმა სულხან სალაძემ გააკეთა. "ჩვენ უკვე ვნახეთ, რომ ახალმა მესაკუთრემ რეესტრში დაირეგისტრირა. ტელეკომპანიას უკვე ჰყავს ახალი გენერალური დირექტორი, რომელიც ასევე რეესტრის საშუალებით არის დადასტურებული. შესაბამისად, ეს არის მოცემულობა, ეს არის რეალობა. კიდევ ერთხელ ვიტყვი, რომ ახლა მთავარი და მნიშვნელოვანი საკითხია მედიას დამოუკიდებლად შეეძლოს განსაზღვროს თავისი სარედაქციო პოლიტიკა დაარავის  გაუჩნდეს ჟურნალისტების შრომით უფლებებში ჩარევის ან სხვა ზეგავლენის მოხდენის ილუზია", _ განაცხადა სულხან ... ...
  • "დარწმუნებული ვარ, ჟურნალისტებსაც შეეხებიან" _ ნინო გოგუაძე"ჩვენ სტრასბურგის გადაწყვეტილებას ეჭვსქვეშ არ ვაყენებთ, იმიტომ, რომ ეს არის ევროპული სასამართლო და პატივს ვცემთ მას, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, ეს გადაწყვეტილება, საშუალებას იძლეოდა "რუსთავი 2"-ს გაესაჩივრებინა ეს გადაწყვეტილება ზედა პალატაში", _ ეს განცხადება "გურია ნიუსთან" თავისუფალი დემოკრატების ერთ-ერთმა ლიდერმა, ნინო გოგუაძემ გააკეთა. გოგუაძის თქმით სახელმწიფო სხვადასხვა სტანდარტით მოქმედებს. "საქართველოს სახელმწიფომ დაადგინა ერთ შემთხვევაში ასეთი სტანდარტი, როდესაც აღსრულება არ მოიყვანა მანამ, სანამ დიდმა პალატამ არ მიიღო გადაწვეტილება და ეს საქმე არის ვანო მერაბიშვილის საქმე. დღეს ნახეთ, რა სისწრაფით იმოქმედა სახელმწიფომ, როგორ ერთ საათში აღასრულა სტრასბურგის გადაწვეტილება, ისე რომ, გასაჩივრების შესაძლებლობაც კი არ დაუტოვა არც მფლობრლებს და არც მენეჯმენტს. მიუხედავად იმისა, რომ პატივს ვცემ სტრასბურგის გადაწვეტილებას, დარწმუნებული ვარ, ეს არის ხელისუფლების და ბიძინა ივანიშვილის ბრძოლა სიტყვის დამოუკიდებლობის და მისგან დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ. ამაში მაინც დარწმუნებული ვარ. გვინახავს წინა ხელისუფლებების დროსაც როგორ ხდებოდა ქონების გადაფორმება ერთი მფლობელიდან მეორეზე და როგორ იცვლებოდა სარედაქციო პოლიტიკა. ამას ველოდები, რა თქმა უნდა, რუსთავი2-თან მიმართებაშიც. მიუხედავად იმისა, რომ ამბობენ, თითქოს, ჟურნალისტებს არ შეეხებიან, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, რომ შეეხებიან, ასევე, დარწმუნებული ვარ, სიტყვის თავისუფლება 21-ე საუკუნეში ვერავინ შეეხება და ეს ქვეყანა აუცილებლად იქნება დემოკრატიული, სადაც სიტყვის თავისუფლება იქნება შეუზღუდავი, _  განაცხადა "გურია ნიუსთან" ნინო ... ...

არქივი

ზაფრანი

ახალგაზრდობის შენარჩუნებისთვის

ჰარვარდის უნივერსიტეტის ექიმები, დევიდ სინკლერის...

ქსოვა სტრესს ხსნის

ექიმები ქსოვას ნამდვილ წამალს უწოდებენ,...

რაზე მეტყველებს ადამიანის ნაწერი

სპირალი, წრეები - სხვების პრობლემები...

რა უნდათ ქალებს მამაკაცებისაგან?

მამაკაცები ხშირად ამბობენ, რომ ვერ...

კითხვები, რომელიც აფრთხობს მამაკაცს

მამაკაცები მეტად მგრძნობიარე და ადვილად...

ქალმა არ მოინდომოს თორემ...

ძალიან ბევრი ფიქრობს, რომ ქალმა...