ევკალიპტი _"ტყეების ალმასი" და მისი ისტორია საქართველოში

კარმიდამო ჩემი

ევკალიპტი _"ტყეების ალმასი" და მისი ისტორია საქართველოში

9 მაი. 2018, 15:48:42

ევკალიპტის კულტურას საქართველოში საუკუნეზე ცოტა მეტი ხნის ისტორია აქვს და გავრცელებული ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თითქოს ჩვენს ქვეყანაში სამასი წლის ევკალიპტიც არსებობს, რბილად რომ ვთქვათ, მტკნარი სიცრუეა.

ევკალიპტი საქართველოს ტენიან, სუბტროპიკულ რაიონებში, კერძოდ, აჭარასა და აფხაზეთში, პირველად შემოიტანეს მოხალისე მებაღეებმა საკუთარი ეზოებისა და სააგარაკო ბაღების გასალამაზებლად, როგორც დეკორატიული მცენარე. იგი, ძირითადად, შემოტანილი იყო ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში გავრცელებული ევკალიპტის ჯიშები: სფერული ევკალიპტი, ტირიფისებრი, ნუშისებრი და სხვა. ამავე პერიოდში ევკალიპტის ათამდე სახეობა დარგეს ჩაქვის საუფლისწულო მამულში, ცოტა უფრო გვიან კი ევკალიპტის მნიშვნელოვანი რაოდენობა დაირგო ბათუმის და სოხუმის ბოტანიკურ ბაღებში. 1912-1914 წლებში ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში ავსტრალიიდან შემოიტანეს ევკალიპტის თესლის კოლექცია, გამრავლების შემდეგ უკვე საქართველოში იყო ევკალიპტის 37 სახეობა.

1928 წლის შემდეგ, განსაკუთრებით კი 1933-1935 წლებში, სოხუმის სასელექციო სადგურმა და ბათუმის ბოტანიკურმა ბაღმა მნიშვნელოვნად შეავსეს ევკალიპტის სახეობრივი შემადგენლობა, მაგრამ ევკალიპტის მრავალრიცხოვანი ასორტიმენტი, დაბალი ყინვაგამძლეობის გამო, პერიოდულად განმეორებულმა სუსხიანმა ზამთარმა მნიშვნელოვნად შეამცირა.

ფართო საწარმოო მნიშვნელობით ევკალიპტების დარგვა შავი ზღვის ტენიან სუბტროპიკებში 1936 წლიდან დაიწყო. მაშინდელმა მთავრობამ მნიშვნელოვანი ადგილი დაუთმო ევკალიპტის კულტურას და დასახა მისი განვითარების გეგმა, რომლის თანახმადაც საქართველოში ევკალიპტის ხეები 10 000 000 ძირამდე უნდა დაერგოთ. შეიქმნა სახელმწიფო სანერგეები ფოთში, აჭარაში და აფხაზეთში. ამავე დროს, ევკალიპტის განვითარების დარგში დაწესდა სოციალისტური შრომის გმირის წოდების მინიჭება და ორდენებით და მედლებით დაჯილდოება, რომელიც ამტკიცებს, რომ ევკალიპტის კულტურას, სხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურებთან ერთად, ჩვენი ქვეყნისთვის უდიდესი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა ჰქონდა.

ევკალიპტს ავსტრალიის კონტინენტზე "ტყეების ალმასს", ასევე, ხშირად, "სიცოცხლის ხეს" უწოდებენ. იგი კუნძულ ტასმანიის მკვიდრია, საიდანაც გაიტანეს მსოფლიოს სხვა ტროპიკულ და სუბტროპიკულ მხარეებში.

მე-19 საუკუნის დამლევს, ევკალიპტის კულტურას დიდი ყურადღება ექცევა სამხრეთ საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთსა და პორტუგალიაში; უფრო გვიან კი ალჟირში, მაროკოსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. დიდი ფართობები უჭირავს ევკალიპტის ნარგავებს კოლუმბიაში, ბრაზილიაში, არგენტინაში და სამხრეთ ამერიკის სხვა ქვეყნებში. ის გავრცელებულია ასევე ინდოეთში, სირიაში, პალესტინაში, ახალ ზელანდიაში და სხვა.

ევკალიპტი მისი მრავალმხრივი გამოყენების გამო, მეტად ძვირფასი მცენარეა. ის თითქმის ათჯერ უფრო ენერგიულად იზრდება, ვიდრე ადგილობრივი ტყის ჯიშები. გადაჭრის ან მიჭრის შემდეგ აქვს ადვილად აღდგენის უნარი. ცხოველები მას არ ეტანება, აღდგენისთვის არ მოითხოვს ხარჯებს.

ხანმოკლე პერიოდში 1 ჰექტარ ფართობზე იძლევა ეთეროვანი ზეთისა და სხვადასხვა მიზნით გამოსაყენებელ მერქნის დიდ რაოდენობას. მისი მერქანი, ტექნიკური სიმწიფის მიხედვით, შეიძლება სხვადასხვა დანიშნულებისთვის გამოვიყენოთ _ 1-4 წლის ასაკში ბოსტნეული კულტურების და ვაზის საყრდენად; 5-8 წლის ასაკში _ რკინიგზის შპალებად და საშენ მასალად; 8-15 წლამდე ასაკში _ სხვადასხვა დანიშნულების ბოძებად: 15-25 წლის ასაკში იძლევა საუკეთესო ხარისხის მერქანს, რომელიც გამოიყენება გემთმშენებლობაში და ავეჯის წარმოებაში, სარკინიგზო და ტრამვაის ვაგონების, მიწისქვეშა ნაგებობების, პარკეტისა და სხვა წარმოებაში, სადაც საჭიროა მკვრივი მერქანი.

მერქნის მშრალი გამოხდით მიიღება ფისი, კუპრი, ხის სპირტი, აცეტონი და სხვადასხვა ხარისხის ნახშირი. ევკალიპტის ფოთლები შეიცავენ ეთეროვან ზეთებს ქრონიკული ლარინგიტის, თვალის, კანის, ფილტვების დაავადებისას, მუცლის ტიფის, ქუნთრუშის, ნევრალგიის და სხვა დაავადებების სამკურნალოდ.

ევკალიპტის ეთეროვანი ზეთი სრული და უალო წვის თვისების გამო, გამოიყენება საავტომობილო წარმოებაში ლიგროინის გასაკეთილშობილებლად,;ითვლება ქარვის, კაუჩუკის, საღებავების საუკეთესო გამხსნელად და სხვა.

ევკალიპტის ეთეროვან ზეთს, ცინეოლის შემცველობით, უდიდესი ფიტონციდური თვისება აქვს, რაც ორთქლის ემულსიის სახით სპობს ვირუსული გრიპისა და ტუბერკულოზის გამომწვევ ბაცილებს. ევკალიპტიდან გამოყოფილი ეთეროვანი ზეთი ჰაერზე დაჟანგვით ასუფთავებს გარემოს. ამიტომ, მისი შეფოთლილი ტოტების გამოყენება კარგია დეზინფექციისთვის საავადმყოფოებში და საცხოვრებელ ბინებში. ევკალიპტის ფოთლების ნახარში და ნაფენი გამოყენებულია ვეტერინარიაში მეწველი პირუტყვის სარძევე ჯირკვლების ანთების, ჩირქოვანი კონიუნქტივის, ინფექციური ჭრილობების, ბრუცელოზის და სხვა დაავადებათა სამკურნალოდ.

ევკალიპტის ქერქი 7-45%-მდე შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, რომელიც გამოიყენება ტყავის მრეწველობაში.

ევკალიპტს ჭარბტენიანი ნაკვეთების ამოშრობის დაჩქარების უნარი აქვს, თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ევკალიპტი ჭაობში დავრგოთ და დაველოდოთ მის დაშრობას. იგი ერთეული მშრალი ნივთიერების შესაქმნელად, წყლის დიდ რაოდენობას ხარჯავს, ამავე დროს, მზის სხივების მიმართ ფოთლების ირიბად განწყობის გამო ნიადაგის ზედაპირამდე ადვილად აღწევს სხივები, რაც ევკალიპტის ტყის ქვეშ წყლის ინტენსიური აორთქლების პირობებს ქმნის.

ევკალიპტი არის მარადმწვანე მცენარე, რომელიც პერიოდულად მთელი წლის განმავლობაში ცვივა ფოთოლი. ევკალიპტის სახეთა უმეტესობა მაღალი ან საშუალო ზომის ხეებია; იგი სწრაფმზარდი მცენარეა; მის ბევრ სახეობას ახალგაზრდობის ასაკიდანვე უვითარდება სხვადასხვა ფორმის და ზომის გამონაზარდები ანუ "მერქნის კორძები", რომლებიც მდიდარია სამარაგო საკვები ნივთიერებებით და მძინარე კვირტებით, რომელთა როლი იზრდება მცენარის ყინვებისგან ან სხვადასხვა მექანიკური დაზიანების შემთხვევაში, რომლებიც ხელს უწყობენ მცენარეთა მიწისზედა ნაწილების აღდგენას.

დაბალი ტემპერატურის მიმართ გამძლეობის მიხედვით ევკალიპტი იყოფა ორ ჯგუფად: ზამთარგამძლენი და არაზამთარგამძლენი. ამ უკანასკნელს მიეკუთვნება ყველა ტროპიკული სახეობა.

ყინვებისადმი გამძლეობით ევკალიპტი სამ ჯგუფად იყოფა: სუსტი ყინვაგამძლენი, რომლებიც 0-დან მინუს 5 გრადუსამდე ტემპერატურას უძლებენ; საშუალო ყინვაგამძლენი _ მინუს 7, მინუს 8 გრადუსამდე; და ყინვაგამძლე სახეობები კი მინუს 10 გრადუსს და მის ზევით გრადუსამდე ყინვას უძლებენ, იშვიათად მეტსაც.

საქართველოში, ძირითადად, მესამე ჯგუფის ყინვაგამძლე ევკალიპტია გავრცელებული. აქედან 80% უკავია ტირიფისებრ ევკალიპტს, რომელიც არის 40-50 მეტრი სიმაღლის ხე. ღერო და ძირითადი ტოტები დაფარულია მონაცრისფრო ცვენადი ქერქით. ახალგაზრდა ფოთლები მწვანეა, ვიწრო ან ლანცეტური ფორმის, ასაკოვანი კი მუქი მწვანე, ნამგლისებურად მოხრილი. ფოთლები შეიცავს 0,5-1,5% ძვირფას ეთეროვან ზეთს, რომლის შემადგენლობაში შედის ცინეოლი, პინენი, ელანდრენი და ნივთიერებები, რომელსაც დიდი მოთხოვნილება აქვს საპარფიუმერიო და ფარმაკოლოგიურ მრეწველობაში

ევკალიპტი თესლით მრავლდება. ითესება როგორც ღია, ისე დახურულ გრუნტში ადრე გაზაფხულზე. ცუდად იტანს შიშველი ფესვებით გადარგვას. ამიტომ მიმართავენ მის შეხავსებას _ ხავსში შეხვეული ნერგები გადააქვთ დასარგავად.

გაზაფხული საუკეთესო დროა ევკალიპტის დარგვისთვის. მცენარე უნდა დაირგოს 2 მეტრი 1 მეტრზე და 2 მეტრი 2 მეტრზე  შუალედით, ხოლო ტყე-პარკების გაშენებისას 3 მეტრი 3 მეტრზე მანძილით. ასეთი წესით გაშენებულ პლანტაციაში პირველი მოსვლის აღების პერიოდია სამი წელი.

მცენარის აჭრა უნდა ვაწარმოოთ ფესვის ყელიდან 10-15 სმ სიმაღლეზე. შემდგომ, როდესაც მცენარეები მომძლავრდება, აჭრები შეიძლება ჩატარდეს როგორც გაზაფხულზე, ასევე, შემოდგომაზე.

 ცისანა ქაშაკაშვილი




 ახალი ამბები
  • ლარი ისევ გაუფასურდა - სებ-ის ახალი კურსიეროვნული ვალუტა დღესაც გაუფასურდა. სებ-მა ახალი ოფიციალური კურსი დაადგინა, რომლის მიხედვით, 1 აშშ დოლარი  3.2897 ლარი გახდა. კურსი კი რომელიც დღეს მოქმედებდა 3.2641 ლარი იყო რაც შეეხება ევროს, მისი კურსი 3.8292 ლარია. მაშინ, როცა დღეს მოქმედი კურსი 3.8226 ლარი იყო დღევანდელი ვაჭრობის შედეგად მიღებული კურსები ძალაში ხვალ ... ...
  • აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ხსოვნის ტურნირი''აფხაზეთის თასი 2020'' (R)მიმდინარე წლის 24 სექტემბერს, ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურისა და საქართველოს ამპუტანტთა ფეხბურთის ასოციაციის ორგანიზებით, საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის, თავდაცვის სამინისტროსა და აფხაზეთის ა/რ მთავრობის მხარდაჭერით, თბილისში, სპორტულ-გამაჯანსაღებელ პარკ'' მზიურის''საფეხბურთო სტადიონ ''მასტერ კლას-არენაზე'' დაიწყო საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის, აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ხსოვნისადმი მიძღვნილი ტურნირი ამპუტანტ ფეხბურთელთა შორის. აღნიშნულ ტურნირში მონაწილეობას საქართველოს ამპუტანტ ფეხბურთელთა 5 გუნდი მონაწილეობს: თბილისის ''თბილისი'', ზესტაფონის ''მარგვეთი'', ზუგდიდის ''ოდიში'', ბათუმის ''აჭარა'' და გორის ''დილა''. გუნდების შემადგენლობაში, ძირითადად, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლებსა და საერთაშორისო- სამშვიდობო მისიებში დაჭრილ-დასახიჩრებული ვეტერანები არიან. ტურნირის პირველი შეხვედრა გაიმართა თბილისის''თბილისსა'' და ზესტაფონის ''მარგვეთს'' შორის და იგი მასპინძელთა გამარჯვებით, 7:4 დასრულდა. ტურნირის ფინალური შეხვედრა გაიმართება 26 სექტემბერს, 12:00 საათზე. გამარჯვებულ გუნდს ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურის მიერ დაწესებული გარდამავალი თასი გადაეცემა. აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ხსოვნისადმი მიღვნილი ტურნირი 2016 წელს დაარსდა და ყოველწლიურად ტარდება.    ... ...
  • "მეხანძრე მაშველს 10 სექტემბერს შეუსრულდა 55 წელი და 11 სექტემბერს უკვე უმუშევარი იყო" _ ჭიჭინაძე“პოლიციის ზემდეგ, ზაურ გოგიაშვილს 10 სექტემბერს შეუსრულდა 55 წელი  და 11 სექტემბერს უკვე უმუშევარი იყო. მიზეზი: როგორც მეხანძრე- მაშველი, ასაკის გამო ვეღარ აკმაყოფილებს პროფესიის მოთხოვნებს. ეს გასაგებია, მაგრამ ამ ადამიანებს, ვისაც  23-25 წელი აქვთ ნამსახურები მეხანძრე- მაშველად და პენსიამდე კიდევ 10 წელი რჩებათ, დღეს, ახალი სამსახურის დაწყების პერსპექტივის,  ელემენტალური საარსებო მინუმუმის გარეშე და  ბანკების ვალებით  აბსოლუტურად ბედის ანაბარა აღმოჩნდნენ დატოვებული. საქმე კი იმაშია, რომ 2008-2019 წლებში  სამაშველო და სახანძრო სამსახურები გადაცემული იყო ადგილობრივი თვითმმართველობს ორგანოების  დაქვემდებარებაში. 2019 წელს ისევ დაუბრუნდნენ შსს სტრუქტურა, რის გამოც 55 წლის ასაკის ადამიანებს პენსიაში უშვებენ, მაგრამ ძალოვნებისთვის კუთვნილი პენსიის გარეშე!  ანუ,  გამოდის, რომ სახელმწიფო მათ უბრალოდ პარავს საკუთარი ნამოღვაწარის  11 წელს, რადგან ამ ადამიანებს  ეს პერიოდი არ ეთვლებათ,  როგორც გასამხედროებული სამსახური  20 წლის სტაჟის პირობებში. ამ ყველაფერს კი, შესაბამის სტრუქტურებში უბრალოდ არ იმჩნევენ, ან შეგნებულად ხუჭავენ თვალს.“ - აცხადებს პოლიტიკური მოძრაობა „ტრიბუნას“ ლიდერი, დავით ჭიჭინაძე. თავად ზაურ გოგიაშვილის განცხადებით კი,  მის უკან ათეულობით ადამიანი დგას, რომელთაგან ზოგი ხმას ვერ იღებს, რადგან ეშინიათ, ზოგის ოჯახის წევრები კი, სხვადასხვა სახელმწიფო სამსახურებში მუშაობენ და მათაც ასევე ეშინიათ, რომ ისინიც უმუშევრები არ დარჩნენ. ამას გარდა, ზაურ გოგიაშვილის განცხადებით, სახანძრო მანქანების დიდი ნაწილი ტექნიკურად გაუმართავია და ხშირად უწევთ შეკეთება, სპეციალური ტანისამოსი ორ წელზე მეტია არ გამოუცვლიათ, საკვებად კი ყოვლედღიურ რაციონში შედის ორი კონსერვი, ჩაი და შაქარი და ეს ყველაფერი პურის გარეშე. ... ...
  • საქართველოს ბანკი ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერას განაგრძობსსაქართველოს ბანკი კვლავ განაგრძობს ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერას. ბანკის ფინანსური ჩართულობით ხის ნაკეთობების ბრენდი „თილისმა“ წარმოებას აფართოვებს. კომპანიამ საქმიანობა 2018 წელს დაიწყო და დღეს ბრენდის ნაკეთობების რეალიზაცია უკვე www.amazon.com-ზე ხორციელდება. წარმოებული პროდუქტის გამრავალფეროვნების მიზნით განხორციელებულმა ინვესტიციამ 58,000 დოლარი შეადგინა. წარმოების პროცესში 13 ადამიანია ჩართული. ბრენდი 5 სხვადასხვა სახეობის პროდუქციას აწარმოებს. ესაა ხელნაკეთი წიგნის დამჭერები. „თილისმა“ ამაზონის გარდა პროდუქციის ადგილობრივ ბაზარზე რეალიზაციასაც გეგმავს. „საქართველოს ბანკი ბიზნესების მხარდაჭერას განაგრძობს. მოხარული ვართ, რომ ჩვენი ჩართულობით ხის ნაკეთობების ბრენდ „თილისმა“ -ს მიეცა შესაძლებლობა, კიდევ უფრო გააფართოვოს წარმოება სხვადასხვა სახეობის ხის ნაკეთობების რეალიზაციით. საქართველოს ბანკი აქტიურად აგრძელებს ბიზნესების წახალისებას, რათა კიდევ უფრო განვითარდნენ ისინი და შეიტანონ საკუთარი წვლილი ქვეყნის ეკონომიკურ გაძლიერებაში.“ - განაცხადა მერაბ ახვლედიანმა, საქართველოს ბანკის საცალო ბიზნესის საბანკო მომსახურების დეპარტამენტის დირექტორმა. ... ...
  • ჭრილობასთან უსათუთესი, თოფთან_ მეომარი _ საქართველოში პირველი ბაზიერი ქალბატონი იუბილარიაოზურგეთელი   ქალბატონი, კლარა  თავართქილაძე სულ მალე 80 წლის ხდება, 57 წელი კი მარტო სამედიცინო სფეროში მუშაობის სტაჟი აქვს. ოზურგეთის  სამედიცინო სასწავლებლის  დამთავრების  შემდეგ, გასული საუკუნის 50-იან წლებში, მუშაობა ოზურგეთის (მაშინდელი მახარაძის) რაიცენტრალურ საავადმყოფოში დაიწყო, ქირურგიულ განყოფილებაში,   შემდეგ  კი ბავშვთა ქირურგიული საავადმყოფოს საოპერაციო ბლოკში გადაინაცვლა და ასე გალია ,თითქმის , 60 წელი მედდად მუშაობაში. როგორც გვიამბობს, მუშაობდა რესპუბლიკაში ცნობილი  ექიმების გვერდით და არცერთი სიკვდილის ფაქტი    საოპერაციო მაგიდაზე  არ მომხდარა. _ ექვსი და-ძმა ვიყავით. მამა ომში დაიღუპა. ერთმანეთი გაზარდეს ჩემმა და-ძმებმა. მე , როგორც ნაბოლარას, დედაც და და-ძმებიც მანებივრებდნენ. ყველაზე დიდი  გატაცება  ჩემი ბაზიერობა იყო, რასაც  13 წლის ასაკიდან ისეთი ლტოლვით ავეკიდე, რომ დღესაც ჟრუანტელი მივლის. დამჭერ მტაცებელ ფრინველზე ნადირობა, გურიაში,  ნებისმიერ   პოპულარულ სპორტზე მეტი ჟინით გამოირჩეობდა.   ჩვენ უამრავი ახალგაზრდა დავიხსენით   ხეტიალისგან თუ ნარკოტიკისგან,  ბაზიერობის დაინტერესებით, _ გვიამბობს ქალბატონი და პირველ ნაბიჯებს იხსენებს, როგორ გაჰყვა 13 წლის ასაკში ძმებს დამჭერ მტაცებელი ფრინველზე სანადიროდ. .. შემდეგ გახდა მაშინდელი მახარაძის მონადირეთა საზოგადოების სექციის წევრი და როგორც ქალი ბაზიერი,   მთელი რესპუბლიკის მასშტაბით, ყურადღების ცენტრში მოექცა. _მე მედდად ვმუშაობდი,   თან ამ უდიდესი საქმის, ბაზიერობის ტრფიალი ვიყავი. როგორც ცნობილია,   ჩვენს ქვეყანაში ცხოვრების   ადათ-წესებთან შესისხლხორცებული იყო ბაზით ნადირობა. თუმცა ქალ ბაზიერს ნაკლებად ნახავდით, _ გვიამბობს კლარა თავართქილაძე და იხსენებს მაკვანეთის ტერიტორიაზე გორმაღალას ფერდობს, სადაც უმეტესად   ხდებოდა მიმინოს  დაჭერა. _ ეეე,  „ნაპერტყულებს“ ვიჭერდით  ჩვენ, ჩოხატაურელებს  და ლანჩხუთელებს რომ გამოექცეოდათ. ისინი აქეთ ნაკლებად გამოუშვებდნენ კარგ მიმინოს და  თუ გამოექცეოდათ, ჩვენც მუდამ იმის ცდაში ვიყავით, როგორმე საუკეთესო მიმინოს დაჭერა მოგვეხერხებინა. მაინც მოხდა ისე, რომ მე მყავდა თეთრზე თეთრი, დედოფალი მიმინო, რითაც 1972 წელს გავხდი საქართველოს ჩემპიონი, 100 ქულა მისცეს მსაჯებმა. მიმინოს   დასაჭერად   ძირითადად  ღაჟოს ვიყენებდით. მას ჯერ გალიაში ვათავსებდით,    თვალებზე ტყავს ვაწებებდით, რომ ცაში გაშვების დროს,   მიმინო ვერ დაენახა.  როცა  გორმაღალას სეზონს ვიწყებდით, აგვისტოს ბოლოს, აი, მაშინ, როცა გადაფრენისთვის ემზადებიან    ფრინველები, მონადირეები და მათთან ერთად  მეც ,  დილაადრიან მივდიოდით.   ვამაგრებდით მუქი ფერის ძაფისგან მოქსოვილ ბადეს, რომლის შუაგულში ღაჟოს   ვათავსებდით.  აი, როცა მიმინო გამოჩნდებოდა და შურდულივით   დაეშვებოდა ღაჟოს მიმართულებით, მონადირის მარიფათზე  და სისწრაფეზე  იყო დამოკიდებული, რა სწრაფად  დაიჭერდა ღაჟოზე დამცხრალ მიმინოს. შემდეგ , სახლში   წამოყვანილი მიმინოს  მოთვინიერების უმთავრესი პროცედურა  იწყებოდა თვალების ამოკემსვით, _ ამბის  თხრობას ისე განაგრძობს ქალბატონი კლარა, კარგ ორატორს შეშურდება.    ალბათ, ბაზიერთა სკოლა რომ არსებობდეს, უკეთეს ლექტორს  ვერც ინატრებდა კაცი. იხსენებს, რომ პირველივე შემთხვევაზე  დაჭერილი მწყრის ტვინს აჭმევდნენ მიმინოს, რომელიც მას ყველაზე  ძალიან მოსწონს.  ისე კი წელიწადში, რვათვიან მიმინოს 17 კილოგრამი ხორცი სჭირდებოდა. _ ქალი ბაზიერი, რაც მე ეს საქმე დავიწყე,  სამი წლის შემდეგ  გამოჩნდა ჩოხატაურიდან,   გიული ბერძენიშვილი.      მასთან ერთად,  1970 წელს თბილისში,   „ლოკომიტივის“ სტადიონზე, დამჭერ ფრინველთა  მეორე რესპუბლიკურ გამოფენა-შეჯიბრში მიიღეს მონაწილეობა.   აქ   გუნდური შეჯიბრი   იყო. 1971  წელს კი ჩოხატაურში გამართულ  დამჭერ ფრინველთა მესამე რესპუბლიკურ გამოფენაზე პირველი ადგილი მოვიპოვე. გუნდურში კი ჩოხატაურელებმა იმარჯვეს. მათ ბადალი ნაკლებად ჰყავთ ამ საქმეში. ძნელია,   გავიხსენო, ყველა გამოფენა თუ შეჯიბრი, რომელშიც ცხოვრების მანძილზე მივიღე  მონაწილეობა და მუდამ მაღალი  შედეგები მქონდა. გორმაღალაზე სიარულს ბოლო ათი წელია, თავი დავანებე, რადგან გულის ოპერაცია გავიკეთე და ახლა უფრო შორიდან ვადევნებ   თვალს ბაზიერთა  საქმიანობას, -სინანულით ამბობს ქალბატონი კლარა და ვერ იხსენებს სიგელების და მედლების რაოდენობას,   რითაც  საუკეთესო ბაზიერობისთვის დააჯილდოეს. თუმცა ის კარგად ახსოვს, რომ ხუთჯერ იყო საქართველოს  დამჭერ   ფრინველთა გამოფენა-შეჯიბრის   ჩემპიონი. კლარა თავართქილაძეს ოჯახი არ შეუქმნია. არც კითხვას გაურბის, თუ რატომ მოხდა ისე, რომ უმშვენიერესი გარეგნობის, განათლებული, სპორტსმენი  ქალბატონი  არ დაოჯახდა. _ ბედის საკითხიაო, რომ იტყვიან, არც მთლად მასეა. რატომღაც, იმდენად ბუნების შვილი ვიყავი, იმდენად კაცურ საქმეში გადართული, განსაკუთრებით ბაზიერობის მხრივ, ადვილად ვერც მელაპარაკებოდნენ ამ საკითხზე. არ ვიცი, რატომ ხდებოდა ასე... თოფს ისე ვისროდი, როგორც კაცი, იარაღთან მეომარი ვიყავი,  თუმცა მგრძნობიარე და  უსათუთესი ჭრილობასთან, არ აქვს მნიშვნელობა, ფრინველი იქნებოდა ეს თუ ადამიანი. აკი, გითხარით, ნახევარ საუკუნეზე მეტი,  ქირურგიულ განყოფილებაში ვიმუშავეთ და ადამიანის, ბავშვის სიკვდილის შემთხვევა არ გვქონია.  ან ის როგორ შეიძლებოდა, ჭრილობა დაჩირქებოდა ვინმეს? ყველაზე მწარედ და გაუნელებელი   ტკივილით  მახსოვს, გასული საუკუნის 80-იან წლებში იყო, თუ არ ვცდები, წვერმაღალასთან   მატარებლები შეეჯახნენ ერთმანეთს. სამგზავრო და  საწვავის  გადამზიდი. აი, მაშინ ვნახე საშინელება, ბევრი გარდაცვლილი, დამწვარი, რომლებსაც ვერ ვუშველეთ. დღესაც მტკივა, მიძნელდება იმ საშინელი სურათის გახსენება, _ ტირილს ვერ იკავებს ქალბატონი. კლარა თავართქილაძე მიიჩნევს, რომ უდიდესი იყო საქმე, რომელსაც საავადმყოფოში ემსახურებოდა -  ავადმყოფობას და სიკვდილს იმდენი ადამიანი გადაარჩინეს მან და მისმა კოლეგებმა, მისივე თქმით, სათვალავი არ აქვს.  ხოლო ბაზიერთა გუნდში ყოფნისას, უფრო მეტი ახალგაზრდა დაიხსნეს უსაქმურად ხეტიალისგან, რასაც, საბოლოოდ, ისინი ციხის კარებთან მიჰყავდა. ქალი მედიკოსი და ქალი ბაზიერი, რომელიც მალე 80 წლის გახდება, სამეზობლოში ახლაც ისე მზადაა  სხვადასხვა მედიკამენტებით სავსე,  საოჯახო თუ საველე აფთიაქით, როგორც ათეული წლების წინ იყო. _ ეს რომ არ გვყავდეს, რა ეშველება ფარნავაზ მეფის ქუჩის სამეზობლოს? ძველებურად მხნე, დაუზარელი,  ენით მოგარჩენს, სხვა რომ არაფერი. შეკრება-საღამოები ხომ მისი მოგონილია. აინტერესებს, რომელ ოჯახში რა უჭირთ, ვინმე ავად ხომ არ არის. 80 წლის ქალბატონს თანაკლასელები, რომლებიც  ცოცხლები არიან,  „სმენაზე ყავს დაყენებული“.   თვე არ გავა, რომ არ შეიკრიბონ ან ერთმანეთს არ შეეხმიანონ. მაგის იმედი ნუ მოგვიშალოს ღმერთმა. 25 წლის ახალგაზრდას გააკვირვებს თავისი ენერგიულობით და შემართებით.  რაღაც მიზიდულობა აქვს. სულ მასთან  მივდივართ.  რომ ვერ ვნახავთ, რაღაც გვაკლია იმ დღეს, - სამეზობლოს სახელით გვესაუბრება პედაგოგი, ნატო ნიკოლაიშვილი. ქალბატონი კლარა კი შენიშვნას აძლევს, რა ამბავია ამდენი ქება, ადამიანი იმიტომ მოდიხარ ქვეყნად, ადამიანი და საქმე გიყვარდეს, საქმეში  კი გული ჩადო და თუ ასე იზამ, სიცოცხლეს და კეთილ საქმეს დასასრული არ  ექნებაო. „გურია ნიუსი“ 80 წლის იუბილეს ულოცავს  კლარა თავართქილაძეს _ მედიკოსს, პირველ ბაზიერ  ქალბატონს და ქვეყნის  ხუთგზის ჩემპიონს ამ საქმეში.  ქალბატონს,  რომელმაც თავისი პროფესიებით,  შეუფასებელი ამაგი  დასდო ადამიანის  განკურნების  და  ახალგაზრდა თაობების  ქუჩის გავლენისგან და დანაშაულში ჩათრევისგან  დახსნის  ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ იცი თუ არა ფეხბურთის ისტორია

ვის გაუტანა 1986 წელს მარადონამ...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...