კანაფი _ როდის მოჰყავდათ და როდის შეზღუდეს საქართველოში მისი წარმოება

კარმიდამო ჩემი

კანაფი _ როდის მოჰყავდათ და როდის შეზღუდეს საქართველოში მისი წარმოება

18 დეკ. 2018, 16:19:37

ისტორიულ წყაროებზე დაყრდნობით ირკვევა, რომ ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველ საუკუნეში დასავლეთ საქართველოში უხვად მოჰყავდათ სელი და კანაფი.

რუსეთსა და საქართველოში საბჭოთა კავშირის დროს და უფრო ადრეც აწარმოებდნენ კანაფის პროდუქციას, როგორც ადგილობრივი მრეწველობისთვის, ის, საზღვარგარეთ გასატანად, სადაც ცნობილი იყო რუსული ქერელის სახელწოდებით. რუსული ქერელი მსოფლიო ბაზარზე დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და მაღალ ფასებში იყიდებოდა, რაც ამ ნედლეულის ძვირფასი თვისებებით და მრავალმხრივ გამოყენების შესაძლებლობებით აიხსნებოდა.

მსოფლიო მნიშვნელობის სართავ კულტურათა შორის კანაფს მეოთხე ადგილი ეჭირა მსოფლიოში; კანაფის 78 პროცენტი საბჭოთა რესპუბლიკებზე მოდიოდა. ნათესების რაოდენობა მილიონ ორასიათას ჰექტარს, ხოლო მისი ბოჭკოს მსოფლიო წარმოება ექვსასი ათას ტონას შეადგენდა. აქედან მეოცე საუკუნის ოცდაათიანი წლების მონაცემებით საბჭოთა კავშირში კანაფის ნათესები ექვსასთერთმეტიათას ჰექტარს შეადგენდა, სადაც შედიოდა საქართველოს რესპუბლიკაც.

კანაფი ეკუთვნის ლაფანბოჭკოვან მცენარეთა ჯგუფს, რომლის ტოტები შეიცავს საუკეთესო სიმაგრის ბოჭკოს. მისგან მიიღება სხვადასხვა გრეხილი ნაწარმი, როგორიცაა: თოკები, თევზსაჭერი ბადეები, საზღვაო ბაგირები. იქსოვება ტომრები, აფრები, ავეჯის გადასაკრავი და სხვა უხეში ქსოვილები. ბოჭკოს გარდა, კანაფი იძლევა თესლს, რომელიც შეიცავს ცხიმოვან ზეთს, ცილებს, ნაცარს. ცხიმოვანი ზეთისგან მზადდება ოლიფა, საჭმელი ზეთი, რომელიც არ ჩამოუვარდება სელისა და მზესუმზირას ზეთს.

კანაფი, ასევე, გამოიყენება კოსმეტოლოგიაში საპნის საწარმოებლად. მისი თესლისგან მიიღება ფიტინი, რომელიც გამოიყენება მედიცინაში ნერვული სისტემის დაავადებათა სამკურნალოდ და ორგანიზმში ნივთიერებათა ცვლის გასაძლიერებლად. ზეთის გამოხდის ანარჩენები იხმარება პირუტყვისთვის, როგორც მაღალყუათიანი საკვები. ღეროს გადამუშავების შედეგად მიღებული ანარჩენები გამოიყენება ქაღალდის წარმოებაში და ორგანული სასუქის დასამზადებლად.

კანაფის ზოგიერთ ფორმა, განსაკუთრებით ინდური კანაფი, აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში გამოყენებულია ორგანიზმის აღმგზნები, მეტად საშიში ნარკოტიკული სასმელის "ჰაშიშის" წარმოებაში.

პროდუქციის მისაღებად კანაფის მოყვანა შესაძლებელია ყველგან, პოლარული წრიდან დაწყებული სუბტროპიკულ ზონამდე. იგი ველურად გავრცელებულია ჩრდილოეთ კავკასიაში, შორეულ აღმოსავლეთში, შუა აზიაში, ჩინეთში, ინდოეთში, თურქეთში, ირანში, იტალიაში და სხვა.

კანაფი ეკუთვნის კანაფისებრთა ოჯახს, რომელიც ორი გვარისგან შედგება: კანაფის (Connabis) და ჰემულუსის (Humulus). ორივე წარმომადგენელია, როგორც ველური ფორმით, ასევე კულტურაში. ორივე გვარი გავრცელებულია, როგორც აზიაში, ისე ევროპაში, ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე, ჩრდილოეთ არხანგელსკამდე და სამხრეთით, კავკასიის ჩათვლით. კანაფის გვარი შეიცავს უფრო მაგარ ბოჭკოს, ვიდრე ჰუმულუს გვარის მცენარეები. ყვავილედში აგროვებენ განსაკუთრებულ ნივთიერებას _ ლუპულინს, რომელიც შეიცავს ალკალოიდებს, მწარე ფისს, ეთეროვან ზეთებს, ფოსფოროვან მჟავას და სხვა ნივთიერებებს, რომელიც აძლევს მას სამედიცინო და ნარკოტიკულ თვისებებს, აგრეთვე, როგორც სტიმულატორის ლუდის საფუარზე, გამოიყენება ლუდის წარმოებაში.

კანაფის გვარი უძველესი წარმოშობისაა, მისი სამშობლო ცენტრალური აზიაა. შედგება ორი სახეობისგან _ ჩვეულებრივი კანაფი და ინდური კანაფი, რომლებიც გამოყენების მიხედვით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. პირველი ძირითადად გამოიყენება, როგორც ტექნიკური კულტურა სართავი მრეწველობისა, მეორე კი როგორც ტექნიკური კულტურა _ "ჰაშიშის" წარმოებისთვის, აგრეთვე, სამედიცინო მიზნით.

Connabis sativa L _ სამხრეთული კანაფის ჯგუფის წარმომადგენელია. ერთწლიანი, ბალახოვანი, ბოჭკოვანი მცენარეა. ღერო სწორმდგომი, ოთხ მეტრამდე სიმაღლის მცენარეა. ფოთლები დანაკვთული, მწვანე, ღეროს ქვედა ნაწილზე მოპირდაპირედ, ხოლო ზედა ნაწილზე მორიგეობით არის განლაგებული, დამახასიათებელი ხერხკბილა ფოთოლაკებით. იგი ორბინიანი მცენარეა _ მდედრობითი და მამრობითი. მამრობითი მცენარეები 10-15 სანტიმეტრით უფრო მაღალია, ვიდრე მდედრობითი. ერთსქესიანი პატარა ზომის მდედრობითი ყვავილები შეკრებილია თავთავისებრ ყვავილედში და ფოთლის იღლიაში სხედან. მამრობითი ყვავილები შეკრებილია მტევნისებრ ყვავილედში. ორივე სქესის მცენარე ერთდროულად ყვავილობს. მამრობითი მცენარე ყვავილობის შემდეგ ამთავრებს სიცოცხლის ციკლს და ხმება. მდედრობითი კი ყვავილობის შემდეგ განაგრძობს ზრდას, დაიყვავილებს, მოამწიფებს თესლს და მამრობით მცენარეზე ერთი თვით მეტ ხანს ცოცხლობს და შემდეგ ხმება. ნაყოფი ერთთესლიანი კაკლუჭაა. კანაფის მოსავლის აღება ერთდროულად არ ხდება. სპეციალური კომბაინის საშუალებით იჭრება მამრობითი ეკზემპლარი ფესვის ყელთან. მდედრობითი კი იჭრება მაშინ, როდესაც თესლის უმეტესი ნაწილი მომწიფებულია, დილის ან საღამოს საათებში, როცა მაღალი ტენიანობის გამო თესლი ნაკლებად ცვივა. მოჭრილი ღეროები იკვრება კონებად და შრება.

კანაფი იზრდება ჭარბტენიან ნიადაგზე. სინათლეს, საკვებ ელემენტებს და და ტენს დიდ მოთხოვნილებებს უყენებს, რაც ამ მცენარის ბიოლოგიური თავისებურების შედეგია. მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად.

ინდური კანაფი (Conabis indico L) _ ნელამზარდი, ერთნახევარი სიმაღლის ერთწლიანი მცენარეა. ძლიერ დატოტვილი ღეროთი, პატარა ფოთლებით, პატარა მუქი ფერის კაკლუჭა ნაყოფებით. მართალია, ღერო შეიცავს ბოჭკოს, მაგრამ როგორც ბოჭკოს მომცემი მცენარე არ გამოიყენება. გამოიყენება მხოლოდ, როგორც ნარკოტიკული მცენარე "ჰაშიშის" წარმოებაში და სამედიცინო მიზნით.

როდის შეიზღუდა დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკულ ზონაში კანაფის კულტივირება?

ეს თანდათანობით მოხდა მეოცე საუკუნის ოცდაათიანი წლებიდან. ათას ცხრაას ოცდაცხრამეტ წელს არც ერთ გოჯა მიწაზე აღარ დაითესა. ასეთი იყო ხელისუფლების ნება. სამაგიეროდ, დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის ნიადაგები სრულად იქნა ათვისებული ისეთი ძვირფასი მრავალწლიანი კულტურების ქვეშ, როგორიცაა ჩაი, ციტრუსები და სუბტროპიკული ტექნიკური კულტურები: დაფნა, ევკალიპტი, ტუნგო, ბამბუკი, ვარდი, გერანი, რეჰანი და სხვა მრავალი. სასურველია, საქართველომ დღესაც ეს გეზი აირჩიოს.

 ცისანა ქაშაკაშვილი,
სოფლის მეურნეობის ასოცირებული დოქტორი





 ახალი ამბები
  • "რატომ გვახრჩობთ, გვითხარით“ - საპროტესტო აქცია ფოთში"რატომ გვახრჩობთ, გვითხარით", _ ამ შინაარსის ტრანსფარანტებით ფოთში საპროტოტესტო აქცია გაიმართა. როგორც ჯავახიშვილის ქუჩის მცხოვრებლები აცხდებენ, პორტის ტერიტორიაზე ჯანმრთელობისთვის საშიში ნივთიერებები ღია წესით მუშავდება.„აქ ვცხოვრობთ, როგორც აფხაზეთიდან დევნილი ოჯახები, ასევე, aდგილობრივები. მოვიწამლეთ, გარეთ ვერ გამოვდივართ. გოგირდს ვჭამთ. ბავშვები ვერ გაგვყავს სასეირნოდ. ხუთ ბავშვს გაუკეთეს ტყვიაზე ანალიზი და ხუთივეს მაღალი მაჩევენებელი აქვს. ფილტვები არ გვივარგა, ბრონქები არ გვივარგა და საშინელ დღეში ვართ. აიკრძალოს ამ ტვირთის შემოტანა. ეს პროდუქცია, რომელიც აქ მუშავდება, ჩვენს ჯანმრთლობას საფრთხეს უქმნის. საშინელი ხმაურია, ვერ ვსუნთქავთ, დაბინძურებულია ჰაერი. გაუსაძლის მდგომარეობაში ვართ. მოვითხოვთ ყურადღება მოგვაქციოს მერიამ, ალტერნატიული ფართით დაგვაკმაყოფილონ,“ _ თქვა აქციის ერთ-ერთმა მონაწილემ, ნონა შენგელიამ. აქციის მონაწილეები ხელისუფლებას მიუწოდებენ, პრობლემა დროულად ... ...
  • “საიამ გადასცა სახელმწიფოს გირაოს თანხა, რომელიც გამოყო ევროპულმა ფონდმა დემოკრატიისთვის“ საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის თავმჯდომარემ ნიკა სიმონიშვილმა სოციალურ ქსელში გაავრცელა ინფორმაცია ნიკა მელიას გირაოს თანხის გადახდასთან დაკავშირებით.  “ნიკა მელიასთვის გირაოს გადახდაზე ვიტყვი აქაც ორიოდე სიტყვას. საიამ გადასცა სახელმწიფოს გირაოს თანხა, რომელიც გამოყო ევროპულმა ფონდმა დენოკრატიისთვის (EED). ეს ნაბიჯი ემსახურებოდა ერთადერთ მიზანს, პოლიტიკური სიტუაციის დასტაბილიზებაში ჩვენი დიდი მხარდამჭერის, ევროკავშირისთვის გვერდში დადგომას. მაშინ, როდესაც ჩვენ შიდა პრობლემებს მეგობარი გვიგვარებს, ჩვენი ვალდებულება იყო, მას გვერდში დავდგომოდით. გვჯერა, რომ ეს ნაბიჯი კრიზისის განმუხტვას ხელს შეუწყობს და სხვა მნიშვნელოვან თემებზე - კოვიდი, სასამართლო და საარჩევნო რეფორმა, ეკონომიკა, შევძლებთ კონცენტრირებას. პ.ს. გირაო ნამდვილად გადავიხადეთ 14:56 საათზე და პროკურატურას ქვითარი გავუგზავნე მეილზე მათივე თხოვნით 17:42 საათზე მეილზე.“ -წერს ფეისბუქზე ნიკა ... ...
  • გიორგი ვაშაძე - გირაო გადახდილია, ველოდებით ნიკა მელიას უმოკლეს ვადაში გათავისუფლებას„სტრატეგია აღმაშენებლის“ ლიდერი გიორგი ვაშაძე ევროკავშირის მიერ „ნაციონალური მოძრაობის თავმჯდომარე“ ნიკა მელიასთვის გირაოს გადასხდის საკითხს დადებითად აფასებს.  „მადლობა ჩვენს ევროპელ მეგობრებს უპრეცენდენტო ნაბიჯისთვის. გირაო გადახდილია, ველოდებით მელიას უმოკლეს ვადაში გათავისუფლებას. რაც მთავარია, შარლ მიშელის ევროპული თანხმობის დოკუმენტის კიდევ ერთი შედეგი გვაქვს და ნაბიჯ-ნაბიჯ მივიწევთ წინ. იმედი მაქვს, ყველანი დავკონცენტრირდებით ყველა პუნქტის რეალიზებისთვის, - აცხადებს გიორგი ვაშაძე. შეგახსენებთ, რომ საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობის ინფორმაციით, ნიკა მელიას გირაოს თანხა, 40 000 ლარი გადახდილია. ევროკავშირის წარმომადგენლობის ინფორმაციით, ნიკა მელიას გირაოს თანხა „ევროპულმა ფონდმა დემოკრატიისთვის“ გამოყო და ხელისუფლებას საია-მ ... ...
  • ვიოლა ფონ კრამონი: „მშვენიერია!_ ყველა პარტნიორმა, დანაპირები შეასრულაევროკავშირის მიერ ნიკა მელიასთვის გირაოს გადახდას ევროპარლამენტარი ვიოლა ფონ კრამონი „ტვიტერზე“ ეხმაურება. „მშვენიერია! კარგია იმის ნახვა, რომ ყველა პარტნიორმა, მათ შორის ევროკავშირმა, დანაპირები შეასრულა. შემდეგი ნაბიჯი იქნება ის, რომ ბატონი მელია ძალიან მალე დატოვებს საპატიმროს. ამ ქმედებამ საპარლამენტო მუშაობაში ჩასართავად ყველას გზა გაუხსნა“, – წერს ... ...
  • "პროკურატურის წინადადება ნიკა მელიასთვის აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის თაობაზე ძალაშია"საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში აცხადებენ, რომ უწყების წინადადება გირაოს გადახდის შემთხვევაში ნიკა მელიასთვის აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის თაობაზე ძალაში რჩება. „როგორც კი თანხის გადარიცხვის ოფიციალური დოკუმენტი ან თანხა აისახება ანგარიშზე, პროკურატურის წინადადება ნიკა მელიასთვის აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის თაობაზე, არის ძალაში“, – განუცხადეს "გურია ნიუსს" ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ დიდი აღმოჩენები და ასტრონომია

დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში ვის...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ რამდენად ფართოა შენი ცოდნის არეალი

მე-20 საუკუნის რომელი პოლიტიკური მოღვაწე...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

კარმიდამო ჩემი

"ქართული თექა ჩემი გატაცებაა!"

ქართულ თექაზე მუშაობას, უმეტესად, ჩვენი...

გავაშენოთ საადრეო ჯიშის მანდარინი

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის კლიმატი,...

თხილის წამლობა აპრილის შუა რიცხვებიდან

აპრილის დასაწყისიდან, როცა თანდათან მატულობს...

როგორ გამოვკვებოთ და გამოვზარდოთ ქათმის წიწილები

საქართველოში ქათმის და, ზოგადად, შინაური...

დავთესოთ ბოსტნეული და გამოვიყვანოთ ჩითილები

წლევანდელი გაზაფხული,  გურიაში, განსაკუთრებით, საკმაოდ...

საგაზაფხულო ფხალეული კვერცხით და ნედლი სანელებლებით

საქართველოს სამზარეულო კულტურა ფხალეულის ორასამდე...

"კალისტო 1920 "_ გურიაში "გემოვანის" პური გამოჩნდა

პური ერთ-ერთი უძველესი საკვებია და...

ერთი ნაჩუქარი ბაჭიით დაწყებული საქმე: "ბოცვრის მოშენება ყველა ოჯახმა უნდა შეძლოს"

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაამაღლებაში მცხოვრები,...

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს...

გავამზეუროთ ქოთნის ყვავილები

ახლა, ადრიან გაზაფხულზე, მზიან, თბილ...

ქათმის მხალეული

მრგვალად მოხარშული (და არა შემწვარი)...