"ლამაზი უცუნა", ანუ ე.წ. "მეთოლია", რომელსაც სიმსივნის საწინააღმდეგო აქტივობა გააჩნია

მწვანე აფთიაქი

"ლამაზი უცუნა", ანუ ე.წ. "მეთოლია", რომელსაც სიმსივნის საწინააღმდეგო აქტივობა გააჩნია

26 სექ. 2016, 13:59:14

ამ ყვავილს, რომელიც ბახმაროსა და გომისმთაზე შემოდგომაზე ნახავთ, გურიაში "მეთოლიას" ეძახიან, რადგან  ყვავილის გაშლიდან რამდენიმე დღეში მთებში თოვლი მოდის.

სინამდვილეში მას "ლამაზი უცუნა" ჰქვია, რომელსაც  სიმსივნის საწინააღმდეგო წამლის დამზადებისას იყენებენ.

  იგი მრავალწლოვანი ტუბერბოლქვიანი და თავისი ბიოლოგიით უცნაური მცენარეა _   ნაყოფი და ფოთოლი ადრე გაზაფხულზე ფორმირდება. ზაფხულში მცენარე მოსვენების სტადიაში გადადის (მცენარის მიწისზედა ნაწილი კვდება). შემოდგომაზე  ამთავრებს მოსვენების პერიოდს. ამოდის საყვავილე ისარი იისფერი დიდი გვირგვინის ფურცლებით.

მისი ტუბერბოლქვი მსხვილი, ოვალური მოყვანილობისაა. ყვავილები მსხვილია, მოვარდისფრო, იშვიათად თეთრი; ისინი უსუნოა. ყვავილსაფარი შედგება 6 ფართოოვალური ნაწილისაგან. 

უცუნა ყვავილობს ზაფხულში და შემოდგომით. ყვავილობისას ფოთოლი არა აქვს. შეფოთლილი ყლორტი და ნაყოფები ვითარდება მომდევნო წლის გაზაფხულზე. ნაყოფი მწიფდება მაის-ივნისში. დათესლიანების შემდეგ მცენარის მიწისზედა ნაწილი კვდება. ზაფხულობით ბოლქვები მოსვენებით მდგომარეობაშია. ბოლქვები ყოველწლიურად განიცდიან შეცვლას. საგაზაფხული ვეგეტაციის ბოლოს დედა ბოლქვს ცვლის შვილეული.

უცუნა გავცელებულია საკამოდ ფართო ეკოლოგიურ დიაპაზონის რაიონებში. იგი გვხვდება კავკასიაში, მცირე აზიაში, ირანში. საქართველოში გვხვდება სამეგრელოში, იმერეთში. აფხაზეთში. სვანეთში, ქართლში, კახეთში. წაბლნარ, წიფლნარ და წიფლნარ-რცხილნარ ტყეებსა და ალპურ საძოვრებზეც, აგრეთვე სუბალპურ ტყეებში. ზღვის დონიდან 150-3000 მ სიმაღლის ფარგლებში.

 უცუნას მართალია გავრცელების ფართო ეკოლოგიური დიაპაზონი ახასიათებს, მაგრამ იგი ლოკალური ეკოლოგიური არეალისადმი მომთხოვნი და პრეტენზიულია. ამ მიზეზით იგი მოიპოვება ცალკეულ, შეზღუდულ ადგილებში, შეზღუდული რაოდენობით. უცუნა ალკალოიდების შემცველი მცენარეა. ალკალოიდების გარდა უცუნას ბოლქვი შეიცავს ფლავონ აპიგენინს, არომატული რიგის მჟავებს, ფიტოსტერინებს, შაქრებს.

უცუნა შხამიანი მცენარეა, ამიტომ მისი დამზადებისას საჭიროა უსაფრთხოების ზომების დაცვა. უცუნას ნედელულს წარმოადგენს ბოლქვები, რომელსაც აგროვებენ ზაფხულის ბოლოს და შემოდგომით, ყვავილობის დროს. ნედლეულად ვარგისია მსხვილი ბოლქვები, რომელთა სიგრძე არანაკლებ 4 სმ-ია, ხოლო სიგანე 3 სმ.

შეგროვებისას საჭიროა სიფთხილე, რათა ბოლქვი არ დაზიანდეს. დაზიანებული ბოლქვები ობდებიან და ლპებიან. ბოლქვს მიწიდან იღებენ ფესვებიანად. დაზიანებული და 4სმ-ზე ნაკლები სიგრძის ბოლქვები უნდა ჩაიმარხოს ბუდეში. არ შეიძლება უცუნას ბოლქვების შეგროვება ყვავილობამდე.

დაუზიანებელ და ზომიერ ბოლქვებს მიწისაგან ასუფთავებენ, მოაშორებენ ბოლქვის გვერდზე არსებულ ყლორტს ყვავილთან და ფესვთან ერთად ისე, რომ ნისკარტისებური გამონაზარდი არ დაზიანდეს. შეგროვებულ ნედლეულს აშრობენ. ბოლქვებს გაშლიან თხელ ფენად. ფენის სისქეს 10 სმ-ს არ უნდა აღემატებოდეს. შრობა შესაძლებელია მზიან ადგილებში ან კიდევ თბილ სათავსოში სადაც ჰაერი თავისუფლად მოძრაობს (ნიავდება).

დაუშვებელია ბოლქვების გარეცხვა და დასველება, ამ დროს მათი ხარისხი იკარგება. ღია ადგილას შრობისას ნედლეულს ღამით და ნესტიან ამინდში ბრეზენტს ან ფირფიტას აფარებენ. საყურადღებოა ამ დროს ნედლეული არ ჩახურდეს.

უცუნას ნედლეული წარმოდგენილია მკვრივი მოგრძო ფორმის ბოლქვებით. ცალ მხარეზე აქვს უფრო ბრტყელი, მოგრძო ღარი; ბოლქვის სიგრძეა 7სმ, სიგანე 6სმ. იგი დაფარულია მურა-დარიჩინისფერი კანით. ნედლეულს აქვს სუსტი არასაიამოვნო სუნი, გემო არ ისინჯება, ვინაიდან იგი შხამიანია!

გამშრალ ბოლქვებს ინახავენ 20კგ-იან ყუთებში, რომლებიც ჰაერშეღწევადია. ყუთს აუცილებლად უნდა გაუკეთდეს წარწერა: "შხამიანია". შენახვა უნდა მოხდეს განცალკევებით, კარგი აერაციის მქონე სათავსოში, რომელიც ჩაკეტილი იქნება.

ნედლეულის შენახვის ვადა 3 თვეა.

უცუნას ბოლქვებში შემავალ ალკალოიდებს – კოლხიცინსა და კოლმახინს გააჩნიათ სიმსივნის საწინააღმდეგო აქტივობა. კოლმახინის ბაზაზე მზადდება ომაინის მალამო, რომელიც გამოიყენება კანის კიბოს დროს, ხოლო ტაბლეტების სახით ხმარობენ ქრონიკული ლეიკოზის, საყლაპავისა და კუჭის კიბოს შემთხვევაში.

მისი გამოყენება დაფიქსირებულია უძველეს წერილობით წყაროებში. შუა საუკუნეებში უცუნას იყენებდნენ პოდაგრისა და რევმატიზმის სამკურნალოდ.

ეფექტურია პერიოდული დაავადებისას, რომელიც სომხეთში ენდემური ხასიათისაა; კოლხიცინით მკურნალობის შედეგად კლებულობს შეტევების სიხშირე და სიმძლავრე.

კოლხიცინი როგორც მუტაგენური საშუალება, გამოიყენება სელექციაში პოლიპლოიდური ჯიშების გამოსაყვანად.კოლხიცინს გააჩნია გაღივებული თესლის უჯრედის ბირთვის ქრომოსომულ აპარატზე ზემოქმედების უნარი, რის გამოც მას იყენებენ მცენარის პოლიპლოიდური ფორმების მისაღებად.

გამოყენებულია www.medgeo.net-ის მასალები



 ახალი ამბები
  • უნარების გამოცდის შედეგები გამოქვეყნდა _ ვინაა ყველაზე მაღალქულიანი ჩოხატაურშიგამოცდების ეროვნული ცენტრი აგრძელებს ეროვნული გამოცდების შედეგების გამოქვეყნებას. "გურია ნიუსი" იმ აბიტურიენტებს გაგაცნობთ, რომლებმაც ზოგადი უნარები ჩააბარეს და მარალი შეფასება დაიმსახურეს. ზოგად უნარებში მაქსიმალური 80 ქულიდან 70 ქულა მიიღო სამრევლო სკოლის მოსწავლე ნინი ცინცაბაძემ. მისივე კლასელებმა: ალექსანდრე წეროძემ _ 53, ქეთევან ჩხიკვაძემ _ 51, ნიკა ბედინეიშვილმა კი 46 ქულა მიიღეს. შუა ამაღლების სკოლის კურსდამთავრებულმა მანანა ანთიძემ ზოგად უნარებში 42 ქულა დაიმსახურა, 40 ქულით შეფასდა თავისივე კლასელის, დიმიტრი სიხარულიძის ნამუშევარი. პ.ს. შეგახსენებთ, რომ ეს არ არის აბიტურიენთა შედეგების სრული სია. აქ მხოლოდ იმ კურსდამთავრებულთა შედეგებია გამოქვეყნებული, რომლებიც "გურია ნიუსს" ... ...
  • მაშ ასე, მოემზადეთ _გაიცანით მაღალქულიანი აბიტურიენტები ჩოხატაურიდან!ეროვნულ გამოცდებში ისტორიის შედეგები რამდენიმე საათის წინ გამოცხადდა. "გურია ნიუსი" იმ აბიტურიენტებს გაგაცნობთ, რომლებმაც გამოცდაში მაღალი ქულები დაიმსახურეს: ჯერჯერობით, მოწოდებული ინფორმაციის მიხედვით, 57 ქულით ჩაისუბნის სკოლის კურსდამთავრებული რატი რამიშვილი ლიდერობს. დანარჩენი აბიტურიენტების ქულები ასეთია: პირველი საჯარო სკოლა: მარიამ ტიშჩენკო _ 55 ქულა; სალომე მახარაძე _ 50 ქულა; ერეკლე მამალაძე _ 50 ქულა. სამრევლო სკოლა: ცოტნე გოცაძე _ 55 ქულა; ნინი მგალობლიშვილი _ 55 ქულა; ალექსანდრე წეროძე _ 52 ქულა; ქეთი ჩხიკვაძე _ 51 ქულა;  ნიკა ბედინეიშვილი _ 50 ქულა.  შეგახსენებთ, რომ ეს არ არის აბიტურიენთა შედეგების სრული სია, აქ მხოლოდ იმ კურსდამთავრებულთა შედეგებია გამოქვეყნებული, რომლებიც "გურია ნიუსს" ... ...
  • საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა _ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულო დააჯილდოვდაჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულო 2019 წელს საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფისათვის ინფორმაციის განვითარების ინსტიტუტმა (IDFI) დააჯილდოვა. მსაგვსი ჯილდო მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წელსაც აქვს მიღებული. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის (IDFI) მიერ 2019 წელს განხორცილდა საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მდგომარეობის შეფასება, რომელიც მოიცავს საჯარო ინფორმაციის გაცემის ტენდენციების ანალიზს 2010-2019 წლებში და საჯარო დაწესებულებათა საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის რეიტინგებს.რეიტინგებში ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 100 % აქვს მინიჭებული. "აღნიშნული შედეგი მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანამშრომლების დაუღალავი შრომის შედეგია, რომლებიც მუდმივად ორიენტირებულნი არიან მოქალაქეთა საჭიროებებზე", _ ამბობს საკრებულოს თავმჯდომარე ზაალ ... ...
  • "ბაჩალიაშვილის საქმე" _ პოლიცია ZAG-ის თანამშრომლების სახლებს ჩხრეკსკომპანია ZAG-ის დირექტორის და ყველა თანამშრომლის სახლში საგამოძიებო მოქმედებები მიმდინარეობს. ჩხრეკა ყველგან ერთდროულად დაიწყო. კონრკეტულად რას ეძებენ კომპანიის თანამშრომლების ბინებში უცნობია, თუმცა დღევანდელ საგამოძიებო მოქმედებას ZAG-ის წარმომადგენლები ბაჩანა ლობჟანიძის ბრალდებებს უკავშირებენ. გრძელდება "ბაჩანას გამოძიება" ... ყველანაირი ინფორმაცია კომპანიას და კომპანიის თანამშრომლებს მიწოდებული აქვთ. ბაჩანას მითითებებით და ბაჩანას აზრებით ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებებით რისი მიღწევა უნდათ არ ვიცი. მაქვს კითხვა საგამოძბებო ორგანოებთან, ჩატარდა თუ არა თვითონ ბაჩანა ლობჟანიძის სახლში ჩხრეკა - ამბობს კომპანიის ადვოკატი, რომელიც სახლებში, ჩხრეკის საჭიროებას ვერ ხედავს. კომპანიის დირექტორის სახლში უკვე დასრულდა საგამოძიებო მოქმედებები. ბინიდან პოლიციამ ტექნიკა და კომპიუტერები ამოიღო. კომპანიის იურისტის, მამუკა ჭაბაშვილის ინფორმაციით, გამოძიებამ მათ 1 აგვისტოთი დათარიღებული ჩხრეკის ოქმი წარადგინა, რაც მასში ეჭვს იწვევს, რატომ დასჭირდა 1 კვირა გამოძიებას ჩხრეკის ჩასატარებლად, თუ ფიქრობდნენ, რომ ბინებში საქმისთვის მნიშვნელოვან ფაქტს იპოვიდნენ. პარალელურად კი გარდაცვლილი თამარ ბაჩალიაშვილის მშობლები დღეს ისევ შსს-ში დაიბარეს. ოჯახს გამოძიების მასალები უნდა გააცნონ. ოჯახის ადვოკატის ინფორმაციით, მათ თანხებისა და ტრანზაქციების ისტორიები აინტერესებთ.  წყარო: ... ...
  • ვის ეკუთვნის “პარვუს ჯგუფი”, რომელიც ოზურგეთში ინტერნეტის ინფრასტრუქტურას მოაწყობსსაქართველოს საყოველთაო ინტერნეტიზაციის საპილოტე პროექტი გურიიდან იწყება. პროექტი განხორციელდება ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, სადაც ფართოზოლოვანი ინტერნეტისთვის საჭირო ინფრასტრუქტურა მოეწყობა 49 სოფლისთვის. პროექტს კომპანია “პარვუს ჯგუფი” განახორციელებს, რომელთანაც საქართველოს მთავრობამ 10-მილიონიანი ხელშეკრულება უტენდეროდ გააფორმა.კომპანია “პარვუს ჯგუფი” 2019 წლის მარტშია შექმნილი და მისი დირექტორი და 50%-იანი წილის მფლობელი საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის ყოფილი ხელმძღვანელი სულხან ზუმბურიძეა. ზუმბურიძემ სახელმწიფო კომპანია, რომელიც წლების განმავლობაში ზარალიანი სახელმწიფო უწყება იყო, 2018 წელს დატოვა. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ მომზადებული შესაბამისობის ანგარიშის მიხედვით, 2014-2017 წლებში კომპანიამ 76,708,726 ლარის ზარალი განიცადა, თუმცა “აღნიშნულ პერიოდში, მისი ადმინისტრაციული ხარჯები ხშირად არაგონივრული იყო”. კომპანიაში დარჩენილი 50%-იანი წილი ეკუთვნის მამუკა პაპუაშვილს, რომელიც ასევე წლების განმავლობაში მუშაობდა ამავე სახელმწიფო კომპანიაში, ტექნიკური დირექტორის თანამდებობაზე.კომპანიის ოფიციალურ ფეისბუკ გვერდზე ვკითხულობთ, რომ ,,პარვუს ჯგუფის“ მისიაა ხელი შეუწყოს საქართველოში ელექტროენერგეტიკული სექტორის განვითარებას; განახორციელოს განახლებადი ენერგიის წყაროებზე მომუშავე ჰიდრო, ქარის და მზის ელექტროსადგურების მშენებლობა. ასევე, გაწიოს ელექტროენერგეტიკის სექტორში საკონსულტაციო მომსახურება.რატომ შეარჩია ეკონომიკის სამინისტრომ საყოველთაო ინტერნეტიზაციის განხორციელებისთვის “პარვუს ჯგუფი”?ეკონომიკის სამინისტრო აღნიშნავს, რომ საყოველთაო ინტერნეტიზაციის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, ოზურგეთის სამიზნე გეოგრაფიულ არეალში ფართოზოლოვანი ინფრასტრუქტურის პროექტირება-მშენებლობის განსახორციელებლად „ოუფენ ნეტმა“ ბაზრის/ფასთა კვლევა მიმდინარე წლის 9 მარტიდან გამოაცხადა, რომლის საფუძველზეც საუკეთესო წინადადების მქონე კომპანია - შპს „პარვუს ჯგუფი“ შეირჩა. აქვე აღნიშნულია, რომ კომპანიას განხორციელებული აქვს არაერთი მასშტაბური სახელმწიფო და კერძო პროექტი.სანამ მთავრობა ამ გადაწყვეტილებას მიირებდა, 10-მილიონიანი ხელშეკრულების უტენდეროდ გაფორმებისთვის “ოუფენ ნეტმა” საქართველოს მთავრობასა და სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს მიმართა. განაცხადში აღნიშნული იყო, რომ ძირითადი ინფრასტრუქტურის გაყვანა დეკემბრამდე უნდა დასრულებულიყო, რის გამოც შემსყიდველი უწყებებისგან ხელშეკრულების გაფორმების ნებართვას უტენდეროდ ითხოვდა.“წინასწარი დაგეგმვა შეუძლებელი იყო იქიდან გამომდინარე, რომ საქართველოს მთავრობის ზემოაღნიშნულ დადგენილების საფუძველზე, საპილოტე რეგიონი, შესაბამისი კომისიის მიერ განისაზღვრა 2020 წლის 9 მარტს, რის შემდეგაც ოუფენ ნეტმა დაუყოვნებლივ დაიწყო ბაზრის კვლევა პოტენციური მიმწოდებლებისა და პროექტირება-მშენებლობის ფასის დადგენის მიზნით (სულ გაეგზავნა 5 კომპანიას). აღნიშნულ ბაზრის კვლევაში მონაწილეობა არცერთ კომპანიას არ მიუღია. აქედან გამომდინარე ოუფენ ნეტმა გაზარდა მიმწოდებლების რაოდენობა (17 კომპანია) და 8 აპრილს გამოცხადდა ხელახალი ბაზრის კვლევა. COVID-19-თან დაკავშირებული პანდემიისა და ქვეყანაში შექმნილი საგანგებო მდგომარეობის გამო, მიმწოდებლების მოთხოვნის საფუძველზე საჭირო გახდა ბაზრის კვლევის ფარგლებში წინადადებების წარმოდგენისათვის განსაზღვრული ვადის (23.04.2020) გაგრძელება 06 მაისამდე. შედეგად გამოვლინდა 2 პოტენციური მიმწოდებელი. აღნიშნულ მიმწოდებლებს შორის საუკეთესო წინადადების გამოვლენის მიზნით, ოუფენ ნეტმა დამატებით ჩაატარა ბაზრის კვლევა, რომელიც დასრულდა 18 მაისს,”- ნათქვამი იყო სახელმწიფოს კუთვნილი ა(ა)იპ-ის “ოუფენ ნეტის” განცხადში.საყოველთაო ინტერნეტიზაციასაქართველოში ინტერნეტიზაციის პროექტზე საუბარი, ხუთ წელზე მეტია მიმდინარეობს, თუმცა მისი აქტიური განხორციელება მხოლოდ ახლა იწყება. პროექტისთვის მთავრობამ “ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტოს” ბაზაზე სპეციალური იურიდიული პირი - "Open Net-ი” 2015 წლის 21 ივლისს დააფუძნა.2020 წლის იანვარში მთავრობამ ფართოზოლოვანი ინტერნეტ ინფრასტრუქტურის განვითარების ახალი სტრატეგია დაამტკიცა. მის თანახმად, მთავრობა დააფინანსებს ინტერნეტ ინფრასტრუქტურის გაყვანას იქ, სადაც კერძო სექტორს ამის ინტერესი ნაკლებად აქვს.ეკონომიკის სამინისტროს გეგმით, 2025 წლისთვის შინამეურნეობების 100%-ს უნდა ჰქონდეს 100 მეგაბიტ წამის ინტერნეტთან წვდომა, ხოლო ბიზნესებს - 1 გიგაბიტ წამის სიჩქარის ინტერნეტთან. თავდაპირველად, ინტერნეტიზაციის პროექტის დამფინანსებლად ბიძინა ივანიშვილის საქველმოქმედო ფონდი “ქართუ” დასახელდა. ამის შესახებ განცხადება 2016 წელს მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა გიორგი კვირიკაშვილმა მთავრობის სხდომაზე განაცხადა, რომ “ქართუ” ინტერნეტიზაციაში $100 მილიონ დოლარს დახარჯავდა. დღეს მთავრობა ამ პროექტის დაფინანსების ერთ-ერთ შესაძლო წყაროდ მსოფლიო ბანკს განიხილავს. ... ...

არქივი