"ვენახის მოგვარ-მოყვარე ვარ და საძირედან ვიწყებ მის განახლებას"

კარმიდამო ჩემი

"ვენახის მოგვარ-მოყვარე ვარ და საძირედან ვიწყებ მის განახლებას"

2019 ოქტ 8 12:56:25

"ქართველი კაცი ვენახის შვილია და ვაზია მისი მშობელი. ბევრი შვილი და ვაზის მოვლა-მოყვანის უცილობელი ცოდნა და სიყვარული განაპირობებდა მისი არსებობის წესს. მე ორივე გამოცდა ჩავაბარე და წუთისოფლად ჩემი მოსვლის აზრს ვამართლებ. ახლა მხოლოდ შვილებისა და ვაზის გარემოცვაში ვგრძნობ საკეთებელი საქმის სურნელს და ეს მუდამ მანიჭებს იმპულსს, მეტად ჩავუღრმავდე ვაზის ფესვების არსს, საძირეს ამოუხსნელ საიდუმლოს _ ატარებდეს მარადიული სიცოცხლის უბერებელ უნარს", _ ასე იწყებს ჩვენთან საუბარს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანიეთში მცხოვრები ექვსი შვილის მამა, პროფესიით ინჟინერი და მოწოდებით მევენახე გიორგი ლომჯარია, რომელსაც არც ისე დიდი ხანია _ შვიდი წლის წინ გაუჩნდა გურული ვაზის ჯიშების მყნობის და საუკეთესო ნერგების მოყვანის სურვილი.

გურული ვაზის ჯიშების აღდგენის საქმეს ბოლო პერიოდში ბევრი მიუბრუნდა და კარგად დაეუფლა კიდეც მყნობის ხელოვნებას, თუმცა, გოგი ლომჯარიას მიზანი და სურვილი სხვა ფორმატისა იყო _ აუცილებლად უნდა მოეშენებინა ჯერ ველური საძირეები და თავად დაეწყო დასამყნობი კალმების აჭრა.

მკითხველს შევახსენებთ, რომ გურიაში, ძირითადად, ვინც ამ საქმეს ჩაუღრმავდა, დასამყნობად მაინც აღმოსავლეთ საქართველოში მიაქვთ უნიკალური გურული ვაზის კვირტები და უკვე გამზადებული ჩამოაქვთ უკან და რგავენ.

გიორგი ლომჯარიამ კი მიზნად სწორედ საძირეების მოშენება დაისახა და ამ საქმის, ასე ვთქვათ, პიონერიც გახდა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში _ დღეს იგი ბევრი გურული ჯიშის ვაზს საკუთარ ეზოში გამოყვანილ საძირეებზე ამყნობს და ათასობით ნერგი გამოჰყავს.

საქმეს ასე შეუდგა _ ჯერ საკარმიდამო ნაკვეთში სათითაოდ აჭრა "ადესისა" და "ნოვეს" ნარგაობები და მოამზადა გარემო გურული ვაზის ჯიშების გასაშენებლად. შემდეგ იშვიათ ეკზემპლარად ქცეული წიგნი _ "საქართველოს ამპელოგრაფია" მოიძია და თეორიული ცოდნის შეძენას შეუდგა. პარალელურად, ჩაქვში, საცდელ მეურნეობაში, ვაზის მოვლა-მოყვანის საუკეთესო მცოდნესთან, დავით დუმბაძესთან დაიწყო სიარული, როგორც თავად ამბობს, ვაზის "დედოენის" შესასწავლად. სამი თვის შემდეგ საკუთარი თავი დააჯერა, რომ აუცილებელი რაც იყო, ისწავლა, მერე ღელეების და მდინარეების შემოგარენი მოიარა, ველური ვაზი ბევრგან იპოვა და საძირეებად საკუთარ კარმიდამოში დარგო. ახლა მის საკარმიდამოში ათამდე საძირის წვეროები ლამის ცას წვდება. ასე გაჩნდა მის ირგვლივ უტყუარი სამუშაო გარემო.

დაღამებიდან გათენებამდე ამპელოგრაფიის სახელმძღვანელოსთან იჯდა:

_ ამ წიგნში ჩახედვის გარეშე ტყუილი თამაშია, შეეხო ვაზს, მის მყნობასა და გამრავლებაზე იფიქრო, შეიმეცნო, რომ ვენახის სამშობლოს შვილი ხარ. აქ დეტალურად არის აღწერილი, როგორ აკვირდებოდნენ საქართველოს ყველა კუთხეში გაშენებულ საცდელ ნაკვეთებზე ვაზის სვლას ფესვიდან ჭიგომდე, ჭიგოდან ცისკენ... ვაზის ჯიშების თავისებურებაზე, მის ბოტანიკურ აღწერილობაზე ვაზის კვლევის მეცნიერებმა აქ ჩადეს თითოეული მტევნის, თითოეული მარცვლის ზომაზე, ფოთლების ძარღვების რაოდენობაზეც კი უტყუარი ინფორმაცია. ინტერნეტ სივრცეს როგორ ვენდობი?! ათასი სისულელე წერია! ვაზის ქართული გასხვლის მეთოდიც კი არსებობდა. ცხრილებში უზუსტესად არის მითითებული თითოეული ჯიშის მოვლა-მოყვანის დეტალები _ მაგალითად, "ჯანის" ჯიში მაღალ შტამბზე გაცილებით მაღალმოსავლიანია, _ გვეუბნება ჩვენი რესპონდენტი.

გიორგი ლომჯარია ნებისმიერი ჯიშის ვაზის თავისებურებას ეცნობა, თუმცა, მხოლოდ გურული ჯიშების: ჭუმუტას, საკმიელას, ბათუმურას, ჯანის, კამურის, საკმიელას, ჩხავერის ნერგების მყნობასა და საუკეთესო ნერგების მიღებაზე მუშაობს.

დღევანდელ გურიაში გიორგი ლომჯარია იმ იშვიათ მევენახე კაცს წარმოადგენს, რომელიც, ასე ვთქვათ, ვაზის საძირის ფილოსოფიას დაეუფლა და ურთულეს საქმეს ყოველდღიურად უღრმავდება. ის ახლა მაინც კუსტარულ პირობებში მუშაობს და საკუთარი ხელით აშენებულ სათბურში, სადაც მხოლოდ მინიმალური პირობებია საუკეთესო შედეგის მისაღებად, თუმცა, სასწაულს ახდენს და ასეთ პირობებში მიღებული ნერგების ოთხმოცი პროცენტი გადარჩენილი და საუკეთესო ხარისხისაა.

ნერგების ყიდვის მსურველების რიცხვი ისე გაიზარდა, რომ ვერ ახერხებს ყველას დაკმაყოფილებას. საქმე, რომელიც ნულიდან დაიწყო, რაც საძირის მოშენებას გულისხმობს, ახლა ასეთ პრინციპს ექვემდებარება: საძირე კალმების აღება, დამყნა, სპეციალურ პარაფინში ამოვლება, სტრატიფიკაციის პროცესი, შემდეგ ისევ პარაფინში ამოვლება, პოლიეთილენისგან შეკერილი პარკებში საგანგებოდ შემზადებული მიწა-ნაკელის ჩაყრა, ჩარგვა და სათბურში მოთავსება, რომელსაც ხან შეშის ღუმელით, ხანაც _ ბუნებრივი აირით ათბობს, თუმცა, ვაზის ნერგებთან ლამის ძინავს და დაუჯერებელ შედეგს იღებს _ თითქმის ყველა ნერგი გახარებული ამოაქვს.

_ საძირეებზე დამყნილი ვაზის ოთხმოცი პროცენტის გადარჩენა ზეშედეგია. "საქართველოს ამპელოგრაფიაში" დევს ინფორმაცია, რომ სამოცი-სამოცდარვა პროცენტის გადარჩენა საუკეთესო შედეგია. მე ახლა ათასობით ნამყენი გამომყავს. ჩემნაირი ოცი კაციც რომ მუშაობდეს, ვერ აუთავდება კლიენტს, ისე დაინტერესდა ხალხი გურული ჯიშების გაშენებით. ყველგან დავდივარ, გურული სოფლების შემოვლას უპრობლემოდ ვახერხებ. ბუკისციხეში ვნახე "ბროლას" ჯიში, აჭარულია, სამი სანტიმეტრი სიგრძის ყუნწი აქვს. საკმიელა საოცრებაა. დაკარგულ ჯიშებს _ "თეთრიშას", "საკმიელას" "სხილათუბანს" და "ბროლას" განსაკუთრებით დავფოფინებ.

უდიდესი მნიშვნელობა აქვს საძირის აღებას  _ აუცილებლად გვიან შემოდგომაზე უნდა მოხდეს, თბილ ამინდში, როცა ფოთლები მთლიანად დაცვენილი აქვს მცენარეს, _ ამბობს ჩვენი რესპონდენტი.

გიორგი ლომჯარიას გამორჩეული ხელწერა ხშირად პრიმიტიულ ელემენტებსაც შეიცავს, თუმცა დაკვირვებამ აჩვენა, რომ ყველაფერი ერთად ამართლებს. მაგალითად, არასდროს არ იყენებს სტიმულატორებს და ყოველთვის ორგანული სასუქით, ძირითადად, ნაკელით შეზავებული მიწითა და სილით ამზადებს საკოშტე მასას. ჰყავს შინაური პირუტყვი და ჯერჯერობით, საკუთარ საკარმიდამოში გაშენებული ჩხავერის ზვარი უხვად აქვს განოყიერებული. მსხმოიარობაც იშვიათია.

_ საქართველოში კი არა, მგონი, ქვეყნიერებაზე არ არსებობს გურულ ჯიშებზე უკეთესი ვაზის სახეობები. საოცრებაა _ ზღვის დონიდან ოთხას, რვაას, ათას ოთხას მეტრ სიმაღლეზეც კი მსხმოიარობის საუკეთესო ხარისხი და რაოდენობა გააჩნია ნებისმიერ მათგანს. ეს ჩემი აზრია და ვერავინ შემიცვლის. ვინც ჩაუღრმავდება ვაზის სიდიადეს, ის უეჭველად იგრძნობს მისი ფესვიდან მოყოლებულ ქართულობას. სასწაულია! გაუსაძლისი შრომა სჭირდება საძირედან დაწყებულ ვაზის "ანატომიას" _ თითებიც შეიწირა, ლამის, პატარა "ჯაყვის" ბასრმა პირმა, მაგრამ არა უშავს _ სისხლი აღარ მდის უკვე. ეტყობა, ვაზის ფოთლების უცნაური ძარღვები შესისხლხორცდა ჩემს ხელებში. ვენახის მოგვარ-მოყვარე ვარ და საძირედან ვიწყებ მის განახლებას, ამიტომ სიძნელეები მოსულა, _ ჩვენი რესპონდენტის ამ მცირე ხუმრობაში იდუმალი სიმართლეც უნდა იდოს.

წინ დიდი და საინტერესო მიზნებია _ გიორგი ლომჯარიამ აუცილებლად უნდა გააუმჯობესოს სასათბურე პირობები. მის მცირე ბიზნესს უდიდესი სამომავლო პერსპექტივა გააჩნია, რის უტყუარი გარანტიც თავად არის, თუმცა, მას აუცილებლად სჭირდება სახელმწიფოსგან ყურადღება და საგრანტო პროგრამებში ჩართვა, რაც ხშირად უთანასწორო პირობებში ვლინდება ხოლმე.

_ ახლა მთავარია, გაშენების გარდა, ყველამ ისწავლოს ვაზის მყნობა _ საძირესთან დამოკიდებულება საშვილიშვილო საქმის განმტკიცებას გულისხმობს. ვაზია ჩვენი სამშობლო _ მომძლავრდა გენის ძახილი და ხალხიც დაინტერესდა, თუმცა, მეტი ცოდნის მიღებაა საჭირო.

ნებისმიერი ქართველი კაცი სწრაფად სწავლობს ღვინის დაყენებას. სისხლში გვაქვს და იმიტომ. თუმცა, საფუძვლიანად უნდა მოვიძიოთ და განვაახლოთ უძველესი ჯიშები. უკეთეს საქმეს ვერ წამოვიწყებთ ჩვენი ეკონომიკის გასაძლიერებლად.

მინდა, ყველა დაინტერესდეს საძირე ველური ვაზის გაშენებით, პირველ რიგში, ეს უნდა დაისახოს მიზნად ვენახის მოყვარემ. შენი ხელით დამყნობილს და გაშენებულს რაიმე თუ ჯობს, აგერ, ნახეთ, _ გვეუბნება ის და კიდევ ერთხელ მიგვიძღვება ჩხავერის ზვარში, სადაც მტევნებისგან დაზნექილან ჭიგოები. აქ ჩასვლა წესად აქვს ქცეული, საღამო ხანსაც უნდა მიეფეროს ექვსი შვილის მამა, შვილივით ნაზარდს...

ულევ წარმატებას ვუსურვებთ გიორგი ლომჯარიას, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში ჩვენი დროის პიონერს ვაზის საფუძვლიანი მყნობის საქმეში.




 ახალი ამბები
  • ხანძარი კახეთში _ ცეცხლი მიტოვებულ შენობებს უკიდიათელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისპირში ხანძარია. ცეცხლი დასახლებულ პუნქტთან რამდენიმე კილომეტრში მიტოვებულ შენობებს უკიდია. როგორც კახეთის ხმა იუწყება, თავდაპირველად ცეცხლი ბალახს გაუჩნდა და შენობებზე გადავიდა. ადგილზე მეხანძრე-მაშველები მუშაობენ, თუმცა, ქრობის სამუშაოებს ქარი ხელს უშლის. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ინფორმაციით, არსებობს ცეცხლის დასახებულ პუნქტზე გადასვლის საშიშროება. ამიტომ სამსახური დამატებითი ეკიპაჟების მობილიზებას ... ...
  • ძლიერი ქარი, თოვლი და შტორმი _ საქართველოში ამინდი ისევ გაუარესდებაგარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, 29 თებერვალს დღის ბოლოდან 2 მარტამდე საქართველოში მოსალოდნელია წვიმა, მაღალმთაში თოვლი, ზოგან ძლიერი, შესაძლებელია ნისლი და ქარბუქი, ზღვაზე 4-5 ბალიანი შტორმი. დროგამოშვებით იქროლებს დასავლეთის მიმართულების ძლიერი ქარი. მთიან რეგიონებში ჰაერის ტემპერატურის მოსალოდნელი მატებით გამოწვეულმა თოვლის დნობამ და თანდართულმა ძლიერმა ნალექებმა დასავლეთ საქართველოს მდინარეებზე შესაძლებელია წყლის დონის მნიშვნელოვანი მატება, პატარა მდინარეებზე წყალმოვარდნები, ხოლო მთიან ზონებში ზვავების ფორმირება და მეწყრული პროცესების ჩასახვა - გააქტიურება ... ...
  • შეიძლება თუ არა ლუდის გასინჯვა ბავშვისთვისლუდის სმა ბევრ ოჯახში რიტუალურ ხასიათს ატარებს. მოგეხსენებათ, ყველა ოჯახური ტრადიცია პირდაპირ თუ ირიბად ბავშვზეც აისახება, ხშირად გავმხდარვართ მოწმე, როგორ სთავაზობენ უფროსები (ძირითადად, ხუმრობით) პატარებს ლუდის გასინჯვას.ბავშვიც გრძნობს, რომ ამით უფროსების საყოველთაო მხიარულებას უერთდება და არასოდეს ამბობს უარს შეთავაზებულზე, მეტიც, ჰგონია, რომ ოჯახში შემოტანილ ყოველი ბოთლიდან მასაც ეკუთვნის რამდენიმე ყლუპი. ცოტა ხანში ყლუპები გრამებამდე იზრდება... უფრო სერიოზულია მოზარდების ლუდით გატაცება, პატარებისგან განსხვავებით, ისინი მშობლის თვალისგან მოფარებულნიც მოახერხებენ მის შეძენას. აქ კი დოზას ვეღარავინ გაუკონტროლებს.გაითვალისწინეთ, რომ 100 გრამ ლუდში 4 მლ სუფთა ალკოჰოლია. მხედველობაში მიღეთ ისიც, რომ თანამედროვე ტექნოლოგიებში ქიმიური ნივთიერებებიცაა ჩართული. ლუდის სისტემატურად გასინჯვა ბავშვს დროთა განმავლობაში მოთხოვნილებას უჩენს. ეს კი უკვე ალკოჰოლიზმია. სწორედ სპირტის დაბალი შემცველობის მქონე სასმელებით იწყება ეს საშინელი დაავადება, განსაკუთრებით - ბავშვებში.უფროსისგან განსხვავებით, სპირტიან სასმელი უფრო მეტად მოქმედებს ბავშვზე, რადგან მისი ორგანიზმი არც ფიზიოლოგიურად და არც ფსიქოლოგიურად ჩამოყალიბებული არ არის. ჯერ კიდევ მოუმწიფებელი ორგანიზმისთვის ლუდი ნელი მოქმედების ნაღმია.ერთი შეხედვით ბავშვი ჯანმრთელია, მშვენივრად გამოიყურება, მაგრამ ამ დროს ფარულად მიმდინარეობს ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა. ღვიძლი სათანადოდ გაფილტვრას ვერ ახერხებს და ალკოჰოლი სისხლში ხვდება. ტოქსინები გულსისხლძარღვთა სისტემამდე და თირკმელებამდე აღწევს. იცვლება სისხლის შემადგენლობა და მისი შედედების უნარიც კლებულობს. ზიანდება კუჭქვეშა ჯირკვალიც და შაქრიანი დიაბეტის მსგავს სიმპტომებს იწვევს. იწყება სიმსუქნეც.ლუდის ხარშვის თანამედროვე ტექნოლოგიებში არაერთი ქიმიური კონსერვანტი გამოიყენება და მათ შორის კობალტიც, რომელიც სისხლში მოხვედრისას გულს კუნთს ასუსტებს. ბავშვებისთვის კი არა, დიდი დოზით კონსერბანტებით გაჯერებული ლუდი მამაკაცებისთვისაც საშიშია, რადგან ენდოკრინულ ცვლილებებს და ჰორმონულ დარღვევებს იწვევს. მამაკაცური ჰორმონები მცირდება. დადგენილია, რომ 20 წლის განმვალობაში ლუდის სისტემატური მოხმარება იმპოტენციას ... ...
  • რუსთავში მატარებელი კაცს დაეჯახარუსთავში მატარებელი კაცს დაეჯახა. შემთხვევა რკინიგზის სადგურთან მოხდა. მამაკაცი ადგილზე გარდაიცვალა.  შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ფაქტზე მოკვლევა სისხლის სამართლის კოდექსის 275-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მიმდინარეობს (რკინიგზის, წყლის, საჰაერო ან საბაგირო ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევა, რამაც ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ... ...
  • ვინ არის კორონავირუსით მეორე ინფიცირებულიინფექციური საავადმყოფოს დირექტორის, თენგიზ ცერცვაძის ინფორმაციით, საქართველოს მოქალაქე, რომელსაც დღეს კორონავირუსი დაუდგინდა, 31 წლის ახალგაზრდა ქალბატონია.როგორც ცერცვაძე აცხადებს, კორონავირუსით ინფიცირებული მოქალაქის ჯანმრთელობის მდგომარეობა სტაბილურია და მასზე დაკვირვება მიმდინარეობს.“ინფიცირებულია 31 წლის ქალი, რომელიც ქართველ ახალგაზრდებთან ერთად იმყოფებოდა იტალიაში, იმ ქალაქებში, სადაც ეპიდემიის მაღალი რისკი არაა. როგორც ჩანს, მას აღმოაჩნდა ახალი ვირუსი. მისი მდგომარეობა ამ დროისთვის კარგია. არანაირი ჩივილი და ტემპერატურის მატება არ აქვს. მაგრამ ლაბორატორიულად დადასტურებულია, რომ ის დაავადებულია ამ ვირუსით”,-აცხადებს ცერცვაძე.ცერცვაძის თქმით, “მიუხედავად იმისა, არსებობს წარმოდგენა, რომ კორონავირუსი აუცილებლად სასიკვდილო ინფექციაა, სიმართლეს არ შეესაბაება”.მიისვე თქმით, კორონავირუსი გართულებებს 20% შემთხვევში იწვევს, დანარჩენი შემთხვევები სტაბილურად მიმდინარეობს.საქართველოში ახალი კორონავირუსის მეორე შემთხვევა დაფიქსირდა.ინფიცირებული ადამიანი საქართველოში იტალიიდან ჩამოვიდა.პირველი შემთხვევა, 26 თებერვალს დაფიქსირდა. ახალი კორონავირუსის ინფექცია დაუდასტურდა საქართველოს მოქალაქეს, 50 წლის მამაკაცს, რომელიც ქვეყნის ტერიტორიაზე, აზერბაიჯანის გავლით, ირანიდან შემოვიდა. ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...
ზაფრანი

ყველაზე ნიჭიერი ზოდიაქოს ნიშნები

მორიელი - ზოდიაქოს ამ ნიშნის...

როგორია ქალის იდეალური სხეული

ცოტა ხნის წინ, აშშ-ის ტეხასის...

როგორ ვიპოვოთ ცხოვრების ერთგული მეგზური

ბედნიერება ჰგავს პეპელას. მან ზუსტად...

„დავიწყებული“ ჰოლივუდელები

ჯესიკა ალბა ჯესიკა ალბას გარღვევად...

როდის გრძნობთ თავს ყველაზე კარგად

ზამთარი – მშვილდოსნის, კუროსა და...

ქალი, ბიზნესი … ასტროლოგია

ქალწული - ზოდიაქოს კიდევე რთი...