უნდა გავაჩაღოთ ხელოვნურად შექმნილი დამღუპველი ტენიანობის წინააღმდეგ ბრძოლა

კარმიდამო ჩემი

უნდა გავაჩაღოთ ხელოვნურად შექმნილი დამღუპველი ტენიანობის წინააღმდეგ ბრძოლა

8 აგვ. 2019, 13:14:07

არაერთხელ გამოთქმულ თვალსაზრისს, ბუნებაში ადამიანის მიერ უხეშად ჩარევის შედეგად წარმოქმნილ მაღალი ტენიანობის თაობაზე, რაც ძირითადად დატბორვის მქონე ობიექტების მშენებლობითაა გათვალისწინებული, კიდევ ერთხელ მივუბრუნდები, რადგან მოახლოებულ საფრთხეს კარგად მაინც ვერ აცნობიერებენ ადამიანები.

ამ მავნეობის გასამჟღავნებლად ცნობილი თხილის სიდამპლე ყველაზე ღია პროცესი აღმოჩნდა და კარგა ხანია, არა მარტო თხილი, გახმობის პირასაა მისული ფლორის ძვირფასი ჯიშები აჭარა-გურიის მხარეში. სწორედ მაღალი ტენის გამო ხდება ეს და ამას არაერთი მეცნიერი და ექსპერტი ადასტურებს.

გავრცელებული ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ წელს თხილის ნაყოფი საკმაოდ გაუმჯობესებულია და სიდამპლე ნაკლებად შეიმჩნევა, ეს მხოლოდ შეწამვლის და კარგი ამინდების გამო არ მომხდარა. ვინმეს შესაძლოა გაეღიმოს, მაგრამ, ტენიანობის დაწევაზე ჩვენს მხარეში ამ პერიოდში ძალიან კარგად იმოქმედა შუახევის მუნიციპალიტეტში 187 მეგავატიანი დატბორვის მქონე ჰესის გაჩერებამ. ის გვირაბის ჩამონგრევის გამო დაცალეს და დღეისთვის არ მუშაობს. ამავე დროს წელს კარგი ამინდებია და ამავე დროს არ არის ძალიან მაღალი სიცხეები, რაც წყლის ნაკლები რაოდენობით აორთქლებას ნიშნავს.

მრავალი წელია პრობლემას ვაკვირდები და დარწმუნებული ვარ, რომ თხილის ლპობის უმთავრესი მიზეზი არის ბუნებაში ადამიანის მიერ ბარბაროსული ჩარევა და თავს ნუ დავიმშვიდებთ, რომ წელს თხილის ხარისხი გაუმჯობესდა წამლობის გამო.

ნება მიბოძეთ, ცოტა უკან მივბრუნდეთ და გავიხსენოთ 1980, 1990 და 2000 წლები, როცა ავაშენეთ ენგურჰესი, სათევზე მეურნეობები. ამ ყოველივემ, ჩვენდა შეუმჩნევლად, დამანგრევლად იმოქმედა გარემოზე და დღეისთვის ძალიან ცუდად ხარობს ან არ ხარობს ბალი, კომში, ანალოგიური შეიძლება ითქვას ხეჭეჭურ მსხალზე, რომელიც გურიაში უპრობლემოდ ხარობდა. ქლიავს და ატამსაც ძალიან უჭირს უკვე გურიაში.

სამწუხაროდ, ექსპერტთა მიერ არ იქნა გათვალისწინებული ბუნებაში უკვე არსებული პრობლემები მაღალი ტენიანობის მიმართულებით, რამაც მოგვიტანა ფატალური შედეგები არა მარტო თხილთან დაკავშირებით, არამედ ნებისმიერ მცენარესთან მიმართებაში. კარგად ვხედავთ უკვე ყოველ სეზონზე, თანდათან როგორ ნადგურდება საკარმიდამო ნაკვეთებში კარალიოკი, ვაშლი, მსხალი, ხდება ხეების უფრო დახავსიანება და ფოთლების სიყვითლე, წვეროების წახმობა, მცენარის ვარჯზე კანის დახეთქვა. და ასეთი სურათი მხოლოდ საკარმიდამო ნაკვეთებში არ გვაქვს _ ტყეებს გავხედოთ და ვნახავთ საგანგაშო მდგომარეობას. მაგალითად, მე არაერთხელ დავაკვირდი და მოვიარე ტყეები ძიმითის და ნასაკირალის განაპირას _ იქ ხმება და ნადგურდება წაბლი, აკაცია, რცხილა და არაერთი სხვა მცენარე.

ჩაის კულტურა, რომელიც განსაკუთრებით გამძლეა ტენიანობის მიმართ, ამოძირკვას რაც გადაურჩა, იმ ნაწილზეც, ფოთლებზე ბევრგან შეიმჩნევა ყვითელი, მსხვილი წერტილები.

როცა აგრონომები, ბიოლოგები თუ არაერთი მეცნიერი და ექსპერტი ხშირ შემთხვევაში, თხილის კულტურის ირგვლივ შექმნილ პრობლემას უკავშირებენ ჩაის ნამყოფ ნიადაგებზე თხილის გაშენებას, ეს მიდგომა არასწორია. პირველად თხილი ადამიანებმა არა ჩაის ნამყოფ, არამედ სხვა თავისუფალ ნიადაგზე გააშენეს და პრობლემამ იქაც იჩინა თავი და უფრო ადრეც, ვიდრე ჩაის ნამყოფ ნიადაგზე.

ხმება და ჭრაქის ავადმყოფობით ბევრად უფრო უარესად ავადდება ბოსტნეული კულტურები: კვახი, ლობიო, სიმინდი...

ხელოვნურად შექმნილმა მაღალმა ტენიანობამ, განსაკუთრებით მეოთხე წელია, ფატალური შედეგები თანდათან მოიტანა და მოაქვს, რაც პრაქტიკულად სოფლის მეურნეობას ჩამოშლით ემუქრება. ეს პირველ რიგში თხილის, მარჩენალი კულტურის განადგურებაში გამოიხატება. ნებისმიერ მცენარეს, ადამიანის მსგავსად, გააჩნია საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა და დღეისთვის შექმნილ არანორმალურ პირობებში, მაღალი ტენიანობის პირობებში მცენარეები, ასე ვთქვათ, ადრე "ხუცდებიან" და ნადგურდებიან. ამის გამო უნდა დავფიქრდეთ, ტურიზმიც კი ჩამოიშლება ასეთ პირობებში, სასმელი წყლებიც შემცირდება და გაუდაბნოებისკენ წავა გარემო.

ყველა პატრიოტი, ყველა თანამდებობის პირი თუ მეცნიერი, სხვადასხვა სფეროში მოღვაწე ადამიანი ვალდებულია, მოითხოვოს სათანადო ექსპერტიზა, რა იწვევს მცენარეთა სამყაროს მასობრივ განადგურებას, ეკოციდს. შემდგომ ამისა მოითხოვონ ხელოვნური დატბორვების დემონტაჟი. უფრო მეტიც, თუ ჩვენ გვინდა ტურიზმის და სოფლის მეურნეობის განვითარება, მწვანე საფარი და სხვა სიკეთეები, გლობალური დათბობის გათვალისწინებით, ჩვენ იმაზე ნაკლები დატბორვა უნდა გვქონდეს (ჰესები იქნება ეს თუ სათევზე მეურნეობები), რაც გვქონდა მე-20 საუკუნის დასაწყისში.

იკითხავთ, რა უნდა ვქნათ, არ გვინდა ეს ყველაფერი? თუმცა, შესაძლებელია, სათევზე მეურნეობების დახურულ სივრცეში გადატანა, საიდანაც აორთქლება არ მოხდება. ასევე, დატბორვის მქონე ჰიდრორესურსების ნაცვლად, მხოლოდ ჩამონადენზე ჰესების შეძლებისდაგვარად ფუნქციონირებაც არის შესაძლებელი.

 ბენო თოდუა, ჩოხატაური





 ახალი ამბები
  • ფაროსანასთან ბრძოლის მიზნით შეწამვლის ღონისძიებები უკვე დაიწყოაფაროსანასთან ბრძოლის მიზნით შეწამვლის ღონისძიებები უკვე დაიწყო, _ ამის შესახებ ინფორმაციას სურსათის ეროვნული სააგენტო ავრცელებს. როგორც განცხადებაშია ნათქვამი, დასავლეთ საქართველოში მობილიზებულია სურსათის ეროვნული სააგენტოს სპეციალიზებული ტექნიკა და სამუშაო ჯგუფები, რომლებიც მონიტორინგს და მავნებლის კონტროლის ღონისძიებებს უსაფრთხოების წესების დაცვით ატარებენ. იმ ტერიტორიაზე, სადაც მონიტორინგის შედეგად მავნებლის დიდი კონცენტრაცია დაფიქსირდა, ფაროსანასთან ბრძოლის საკოორდინაციო მართვის ცენტრის ჯგუფები „მოიზიდე და გაანადგურე“ სადგურების მეშვეობით წერტილოვან შეწამვლას ახორციელებენ. დასავლეთ საქართველოში - სამეგრელოს, იმერეთის, გურიის, რაჭის რეგიონებსა და აჭარაში 2500-ზე მეტი ფერომონიანი დამჭერი და 2300-ზე მეტი „მოიზიდე და გაანადგურე“ სადგური დამონტაჟდა; საკონსულტაციო შეხვედრები გაიმართა მეთხილე ფერმერებსა და მეფუტკრეებთან. „ფაროსანასთან ბრძოლის საკოორდინაციო მართვის ცენტრი, მოსახლეობის ინფორმირების მიზნით, აქტიურად თანამშრომლობს ადგილობრივ თვითმმართველობებთან; ღონისძიებები მათთან კოორდინაციით იგეგმება. მცენარეთა დაცვის სპეციალისტები მოსახლეობასა და ფერმერებს მოუწოდებენ ჩართულობისაკენ, რათა მაქსიმალურად შემცირდეს მავნებლის რაოდენობა. ფერმერებს შესაძლებლობა აქვთ, გაიარონ რეგისტრაცია საკოორდინაციო მართვის ცენტრის ოფიციალურ ვებგვერდზე და შMშ შეტყობინების მეშვეობით მიიღონ დეტალური ინფორმაცია წამლობის დაწყებისა და განხორციელების ვადებზე. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სურსათის ეროვნული სააგენტო აზიური ფაროსანას საწინააღმდეგო ღონისძიებებს სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში 2017 წლიდან ახორციელებს. სახელმწიფოს მიერ ჩატარებული კომპლექსური ღონისძიებების შედეგად მნიშვნელოვნად შემცირდა მავნებლის რაოდენობა დასავლეთ საქართველოში და მისი გავრცელების გეოგრაფიული არეალი არ გაზრდილა. ამავდროულად, მინიმუმამდე შემცირდა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დაზიანება და ფერმერებმა თხილის, სიმინდისა და ციტრუსის ხარისხიანი და უხვი მოსავალი მიიღეს“, - ნათქვამია ... ...
  • გაუპატიურების მუხლი საკმარისი არ არის - რას ითხოვს ყაზახი გოგის ოჯახი საეჭვო ვითარებაში გარდაცვლილი 26 წლის ყაზახი გოგონას ასელ აიტპაევას 2-ჯერ გაუპატიურებისთვის ბრალდებული მურად მეირბეკოვისთვის აღკვეთის ღონისძიების შეფარდების საკითხზე თბილისის საქალაქო სასამართლო ბრალდებულის დაუსწრებლად, სავარაუდოდ დღეს იმსჯელებს. აიპტაევას ოჯახი მოითხოვს, რომ მეირბეკოვის საქართველოში ექსტრადირება მოხდეს. ისინი დარწმუნებულები არიან, რომ მეირბეკოვმა ასელი საქართველოში მოტყუებით ჩამოიყვანა, გაყიდა და მოკლა. "მოხარული ვართ, რომ ქართულმა მხარემ მურად მეირბეკოვს ბრალი წარუდგინა, იმედი გვაქვს, ამ საქმეს ბოლომდე მიიყვანენ. მაგრამ ვფიქრობთ, რომ გაუპატიურების მუხლი საკმარისი არ არის. მან ჩემი და მოატყუა, გააუპატიურა და მოკლა. გვინდა, რომ ყველა ამ დანაშაულზე პასუხი აგოს. ის მასზე ფსიქოლოგიურადაც ძალადობდა და არ არის გამორიცხული, რომ გაყიდა კიდეც. მოტყუებით ჩამოიყვანა საქართველოში, გაყიდა და მოკლა. ვითხოვთ, რომ ყველა ამ დანაშაულზე აგოს პასუხი, ყაზახეთიდან გამოითხოვოს ქართულმა მხარემ და გაასამართლოს", _ ამბობს ასელ აიტპაევას და. გარდაცვლილის ოჯახის წევრები, ასევე, მოითხოვენ, რომ საქმეს ტრეფიკინგის მუხლიც დაემატოს. პროცედურულად, იუსტიციის სამინისტრომ ყაზახეთის მთავრობას 15 დღეში უნდა მიმართოს მურად მეირბეკოვის ექსტრადირების მოთხოვნით. მირბეკოვს პროკურატურამ გუშინ, 14 მაისს, ბრალი ოფიციალურად წარუდგინა, საგამოძიებო უწყების ცნობით, მეირბეკოვმა გოგონაზე რუსთავში 2-ჯერ იძალადა. ცნობისთვის, 26 წლის ასელია აიტპაევამ 5 მაისს სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. შსს-მ 6 მაისს დააკავა ბრალდებული, 57 წლის ბესიკ თოდუა, რომელმაც გამოძიების ინფორმაციით, ის გააუპატიურა. პროკურატურამ კი დაკავებულს ბრალი 7 მაისს წარუდგინა. ბრალდებულს თბილისის საქალაქო სასამართლომ აღკვეთის ღონისძიების სახით, პატიმრობა ... ...
  • "ავადმყოფისთვის ძალიან ცუდი მოსასმენია, როცა ეუბნებიან, " მერე რაა თუ მოკვდები..."ჭყონდიდის ეპარქიაში მიმდინარე დაპირისპირებების შემდეგ “გურია ნიუსი” დაუკავშირდა დიაკვან ანანია კალანდიას კითხვით: რატომ შეუჩერათ მღვდელმსახურება მეუფე სტეფანემ. „მეც ზუსტად ეგ კითხვა მაქვს _ "რატომ შემიჩერა სტეფანემ მსახურება?" _ გვიპასუხა დიაკვანმა. “გურია ნიუსთან” საუბრისას დიაკვანმა ანანიამ გაიხსენა, საიდან დაიწყო არსებული უთანხმოება. მისი თქმით, როდესაც მეუფე სტეფანემ დაიბარა, აუხსნა თავისი ჯანმრთელობის და სოციალური მდგომარეობის შესახებ. "ვუთხარი რომ სიმსივნე მქონდა, რომელიც ამოკვეთის შემდეგ ისევ გაჩნდა და ამის დამადასტურებელი ანალიზის პასუხებიც ვაჩვენე. 7 ოპერაცია მაქვს გაკეთებული, 3 კიდევ გასაკეთებელი და პანდემიის მეშინია-მეთქი, _ ვუთხარი. _ რაზეც მეუფე სტეფანემ მიპასუხა: არაუშავს თუ მოკვდები, უფრო ადვილად ცხონდებიო. მან იფიქრა რომ მე ამ ყველაფერს ვიტყუებოდი და გული დამწყდა. ავადმყოფისთვის ძალიან ცუდი მოსასმენია. როცა ეუბნებიან _ მერე რაა თუ მოკვდები. თვალცრემლიანი ავდექი იქიდან. ოჯახში ვცხოვრობ და მძიმე სოციალური მდგომარეობა მაქვს. არ ვიყავი ისე მოწყობილი, როგორც ითხოვდა, რომ კურთხევა შემესრულებინა _ სადაც თვითონ წირავდა, იქ რომ მევლო. ამას ვერანაირად ვერ ვახერხებდი და ვთხოვე, რომ ჯანმრთელობის და ოჯახური მდგომარეობის გამო, ვერ ვახერხებ თქვენი კურთხევის შესრულებას, იქნებ დამტოვოთ იქ, სადაც ვმსახურობ, უახლოეს ტაძრებში-მეთქი.  მე არ მქონდა არანაირი კითხვები, ან ვინმესთან უთანხმოება. ავუხსენი, რომ ვერ შევძლებდი მანქანის  აყვანას და სხვადასხვა ტაძარში სიარულს, რაზეც მეუფე სტეფანემ მიპასუხა, რომ ჩემს ტრანსპორტირებაზე თავად იზრუნებდა და დავთანხმდი. რადგან სახლში ვერ ვჩერდები შაბათ-კვირას. მინდა ტაძართან ახლოს ვიყო _ 25 წელია, რაც ეკლესიის წიაღში ვარ და მადლობა ღმერთს. უფალს იმას ვთხოვ, რომ მომცეს გამძლეობა, რათა ამ ყველაფერს გავუძლო და გადავიტანო", _ გვითხრა დიაკვანმა.  დიაკვანი ანანიას თქმით, იგი დაელოდება მეუფე სტეფანეს გადაწყვეტილებას. შეგახსენებთ, რომ ჭყონდიდის ეპარქიაში დაპირისპირების დაწყება ეპარქიის მმართველის ცვლილებას ... ...
  • როგორი ამინდია მოსალოდნელი დღეს საქართველოშიგარემოს ეროვნული სააგენტო მოსალოდნელი ამინდის შესახებ განახლებულ ინფორმაციას აქვეყნებს. სააგენტოს ცნობით, 15 მაისს ქუთაისში +27 გრადუსია ნავარაუდევი, ღამით კი +13 გრადუსია მოსალოდნელი. ოზურგეთში დღისით +22 გრადუსი, ღამით კი +10 გრადუსია მოსალოდნელი. ბათუმში უმეტესად მზიანი ამინდი იქნება, დღისით ჰაერი +21 გრადუსამდე გათბება, ღამე კი +14 გრადუსი დაფიქსირდება. ფოთში დღისით +20 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი +15 გრადუსი. ზუგდიდში დღის განმავლობაში ჰაერის ტემპერატურა +25 გრადუსს მიაღწევს, ღამით კი +14 გრადუსია ნავარაუდევი. სოხუმში ჰაერის ტემპერატურა დღისით +23 გრადუსს მიაღწევს, ღამით კი +16 გრადუსი იქნება. მესტიაში +18 გრადუსი და უმეტესად მზიანი დღეა მოსალოდნელი, ღამით +8 გრადუსი დაფიქსირდება. სინოპტიკოსები ამბროლაურშიც უმეტესად მზიან დღესა და +27 გრადუსს პროგნოზირებენ, ღამით კი +11 გრადუსი დაფიქსირდება. ჭიათურაში ჰაერის ტემპერატურა დღის განმავლობაში +31 გრადუსი იქნება, ღამით კი +15 გრადუსი დაფიქსირდება, იქროლებს ქარი. ახალციხეში დღისით +26 გრადუსი და მცირე ნალექია მოსალოდნელი, ხოლო ღამის განმავლობაში ჰაერის ტემპერატურა +8 გრადუსამდე დაიწევს. +28 გრადუსი და წვიმაა მოსალოდნელი ბორჯომში, ღამის განმავლობაში +11 გრადუსი დაფიქსირდება. ბაკურიანში იწვიმებს. დღისით +18 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი +8 გრადუსი იქნება. გორში დღისით +29 გრადუსი და უმეტესად მზიანი დღეა მოსალოდნელი, ღამის განმავლობაში +12 გრადუსი დაფიქსირდება. უმეტესად მზიანი დღე იქნება ცხინვალშიც, სადაც დღისით ჰაერი +26 გრადუსამდე გათბება, ღამით კი +11 გრადუსი დაფიქსირდება, იქროლებს ქარი. გუდაურში +18 გრადუსია ნავარაუდევი დღისით, ღამით კი ჰაერის ტემპერატურა +6 გრადუსი იქნება. ომალოში დღისით +15 გრადუსი იქნება, ღამე კი ჰაერის ტემპერატურა +3 გრადუსამდე დაიწევს. ლაგოდეხში ჰაერის ტემპერატურა დღის განმავლობაში +25 გრადუსი იქნება, ღამით კი +13 გრადუსი დაფიქსირდება. წვიმიანი დღეა მოსალოდნელი თელავში, სადაც დღის განმავლობაში +27 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი +13 გრადუსია მოსალოდნელი. გურჯაანში დღისით ჰაერი +30 გრადუსამდე გათბება, ღამით კი +13 გრადუსი დაფიქსირდება. სიღნაღში უმეტესად მზიანი დღე და +29 გრადუსი იქნება, ღამით კი +12 გრადუსი დაფიქსირდება. რუსთავში დღისით ჰაერი +30 გრადუსამდე გათბება, ღამით კი +12 გრადუსი დაფიქსირდება. თბილისში დღისით დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატებაა მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +29 გრადუსი, ღამით კი +14 გრადუსი ... ...
  • “ხალხური სიმღერა მარადიულია, თუ თაობებს მიჰყვება"ამ წარწერით ოზურგეთში, საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის დასავლეთ წარმომადგენლობაში ანზორ ერქომაიშვილის მემორიალური დაფა გაიხსნა. მემორიალური დაფის გახსნა წილად ხვდა საქართველოს პრემიერ-მინისტრს ირაკლი ღარიბაშვილს და ანზორ ერქომაიშვილის მეუღლეს ლალი სეთურიძეს. 8 აპრილს, პრემიერ-მინისტრის ინიციატივით, ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრს ანზორ ერქომაიშვილის სახელი ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

ტესტი _ რამდენად ფართოა შენი ცოდნის არეალი

მე-20 საუკუნის რომელი პოლიტიკური მოღვაწე...

ტესტი _ იცი თუ არა ფეხბურთის ისტორია

ვის გაუტანა 1986 წელს მარადონამ...

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

კარმიდამო ჩემი

"ქართული თექა ჩემი გატაცებაა!"

ქართულ თექაზე მუშაობას, უმეტესად, ჩვენი...

გავაშენოთ საადრეო ჯიშის მანდარინი

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის კლიმატი,...

თხილის წამლობა აპრილის შუა რიცხვებიდან

აპრილის დასაწყისიდან, როცა თანდათან მატულობს...

როგორ გამოვკვებოთ და გამოვზარდოთ ქათმის წიწილები

საქართველოში ქათმის და, ზოგადად, შინაური...

დავთესოთ ბოსტნეული და გამოვიყვანოთ ჩითილები

წლევანდელი გაზაფხული,  გურიაში, განსაკუთრებით, საკმაოდ...

საგაზაფხულო ფხალეული კვერცხით და ნედლი სანელებლებით

საქართველოს სამზარეულო კულტურა ფხალეულის ორასამდე...

"კალისტო 1920 "_ გურიაში "გემოვანის" პური გამოჩნდა

პური ერთ-ერთი უძველესი საკვებია და...

ერთი ნაჩუქარი ბაჭიით დაწყებული საქმე: "ბოცვრის მოშენება ყველა ოჯახმა უნდა შეძლოს"

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაამაღლებაში მცხოვრები,...

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს...

გავამზეუროთ ქოთნის ყვავილები

ახლა, ადრიან გაზაფხულზე, მზიან, თბილ...

ქათმის მხალეული

მრგვალად მოხარშული (და არა შემწვარი)...