"ჩემი ბებია"

კულტურა

"ჩემი ბებია"

14 ოქტ. 2019, 12:24:11

XX საუკუნის 20-იან წლებში ქართული კულტურის მოღვაწეთა ერთი ნაწილი გერმანულმა ექსპრესიონიზმმა გაიტაცა. ამ მიმდინარეობის გავლენა იგრძნობოდა ლიტერატურასა და თეატრში, მან შეაღწია კინოშიც. მისი ერთ-ერთი ყველაზე თვალსჩინო მაგალითია კოტე მიქაბერიძის სარეჟისორო დებიუტი ფილმი ,,ჩემი ბებია” (1929) ფილმს საფუძვლად დაედო გიორგი მდივნის, სიკო დოლიძისა და კოტე მიქაბერიძის ორიგინალური სცენარი. ფილმის სათაურში გამოყენებული სიტყვა “ბებია” იგულისხმებოდა არა პირდაპირი, არამედ გადატანითი მნიშვნელობით, რადგან მაშინ ასეთი მეტსახელით მოიხსენიებდნენ ადამიანს, რომელიც ვინმეს რაიმე საქმეში დახმარება ან პროტექციას გაუწევდა. მთავარი გმირი, რომელსაც დაითხოვენ სამსახურიდან, მოიძიებს “ბებიას”, ვინც დაჰპირდება სამუშაოზე მოწყობას, მაგრამ, საბოლოოდ, გააცურებს და ანტირეკლამას გაუწევს. ეს სატირული კომედია ჩაფიქრებული იყო, როგორც ბიუროკრატიის საწინააღმდეგო აგიტპროპფილმი (სააგიტაციო-პროპაგანდისტული). ,,აგიტპროპფილმის” მეთოდით დადგმული სურათები ერთმანეთს ტყუპებივით წააგავდა, როგორც ჰემინგუეი ამბობდა, ყველა უნიჭო ერთნაირად წერს, ხელწერაც კი ერთნაირი აქვთ. ჰოდა, ყველა ეგენი გამოირჩეოდნენ ილუსტრატიულობით, სქემატიზმით, უვარგისი დრამატურგიით, მსახიობთა უნიჭო თამაშით, ყალბი პათოსითა და პათეტიკით. ეკარნებს მიაწყდა უსახური, მოსაწყენი და უსიუჟეტო აგიტაციური ფილმების მთელი ნაკადი.

,,ჩემი ბებია” ნათელი წერტილია ამ კინემატოგრაფიულ ჭაობში. კოტე მიქაბერიძე თამამად ილაშქრებს და დასცინის საბჭოთა სახელმწიფო აპარატის გადაგვარებას, მის ბიუროკრატიზმს, არაეფქტურობას, პარაზიტულობას და ეს კეთდება კინოავანგარდის ენაზე ცოცხლად, ერთი ამოსუნთვით. ეს ნამდვილი სატირული ფანტასმაგორიაა, აბსურდის თეატრი, შავი იუმორი, გაცოცხლებული კარიკატურა, პირქუში გროტესკი, რომელიც არავის დატოვებს გულგრილს. ,,ჩემი ბებია” ჩვეულებრივი გაგებით კი არ არის სატირა, ეს მთლიანი ნეგაციაა _ სოციალური წყობის მანკიერ მხარის მამხილებელი, მიმართული თვით არსის წინააღმდეგ”. რად ღირს თუნდაც სცენები, სადაც სამსახურში მყოფი კაცი აფურთხებს ტარაკანს და მარჩიელობს, უყვარს თუ არა იგი მის გულის სწორს. როგორც იქნა ფურთხი მოხვდება ტარაკანს და კაცი სიხარულით დაასკვნის, რომ უყვარს. იქვე ზის კაცი და მბეჭდავ გოგოს ეარშიყება – ესვრის მას ქაღალდის თვითმფრინავებს. მაგრამ გოგო უარს ეტყვის, მაშინ კაცი ამოიღებს პისტოლეტს და საფეთქელში გასროლით თავს იკლავს. ეს ყველაფერი ხდება ცუკერების ფილმებამდე 40 წლით ადრე...  სტილისტურად ფილმი უფრო ახლოს დგას მარჯანიშვილისა და ახმეტელის ექპრესიონისტულ სცენურ წარმოდგენებთან, ვიდრე გერმანულ ექსპერესიონიზმის სურათებთან.  ,,სარკასტულად გონაბამხვილური და გაბედული შეტევა ბიუროკრატიული გადახრის ქართული სახესხვაობაზე, რომელიც ცნობილია, როგორც პროტექციონიზმი”, წერდა ავტორი ენდრიუ ჰორტონი. 

ფილმში გამოყენებული ტრიუკები და გეგები გაკეთებულია დახვეწილი გემოვნებით, რიტმის გრძნობა არ ღალატობს რეჟისორს. მისი შმაგი, უსაზღვრო ფანტაზია თითქოს და ვერ ეტევა მხატვრული სამსახიობო ფილმის ჩარჩოებში და ამიტომაც მან, პირველად ქართული კინოს ისტორიაში გამოიყენა ანიმაცია, რომელიც ორგანულად შეერწყა ფილმის ქსოვილს, ასევე გამოყენებულია რაპიდ გადაღება,  რაც იშვიათობა იყო მაშინდელ მსოფლიო კინემატოგრაფში. აქაც კინორეჟისორი ამერიკული კინოს გავლენის ქვეს იმყოფება, რაც სხვადასხვა დეტალებში გამოიხატება - იქნება ეს მთავარი გმირის მეუღლის ჩარლსტონის მაგვარი ცეკვა, თუ თავად გმირი (ა. თაყაიშვილი), რომელიც ამერიკელ კომიკოსს ჰაროლდ ლოიდს წააგავს.

როდესაც ფილმი ეკრანზე გამოვიდა, მან დიდძალი მაყურებელი მიიზიდა, მაგრამ ხელისუფლების ბრძანებით, რამდენიმე დღეში იგი მოხსნეს გაქირავებიდან, ,,ჩემი ბებიის” ჩვენება საბჭოთა კავშირში აიკრძალა, ანტისაბჭოთა სურათი –,,საბჭოთა სისტემის ლპობის ტროცკისტული მიდგმომის” საბაბით - ასეთი ვერდიქტთ დაიწუნეს ის ცენზორებმა. ფილმში სახელმწიფოს მართვის მთელი სისტემა ნაჩვენებია როგორც აბსურდი, სადაც ყველაფერს წყვეტს ,,ბებია” ბანჯგვლიანი ხელის სახით. ეს, რა თქმა უნდა, მაღალ ეშელონებში შეუმჩნეველი არ დარჩებოდათ, მით უმეტეს, რომ 1929 წელს ჯერ კიდევ არ იყო დასრულებული ბრძოლა მემარცხენე ოპოზიციასთან, რომლებიც XV ყრილობაზე გარიცხულნი იყვნენ ბოლშევიკური პარტიიდან. იმავე წელს ლევ ტროცკი, სტალინის უმთავრესი მტერი, გაძევებულ იქნა ქვეყნიდან. 1922 წლიდან მოყოლებული ქართველი ბოლშევიკების დიდი ნაწილის (რომლებიც ასე ხელგაშლილნი მიუძღოდნენ რუსებს), ილუზიებიც საპნის ბუშტივით გასკდა – ბოლშევიკური, კომუნისტური პრინციპები, შიდაპარტიულ დემოკრატიაზე, ერთა თვითგამორკვევასა და ეროვნულ სუვერეენიტეტზე არათუ ფიქცია აღმოჩნდა, არამედ მათზე საუბარი და დაყრდნობა უკვე პარტიის წინაშე დანაშაულადაც იქცა. ის ვინც პარტიის კურსს არ იზიარებდა ,,ნაციონალისტ-უკლონისტებად” მონათლეს.  საქართველოში მაშინ ბლომად იყვნენ ეს უკლონისტები: ბუდუ მდივანი, სერგო ქავთარაძე, ფილიპე მახარაძე, კოტე ცინცაძე და მრავალი სხვა. როგორც ირკვევა, `უკლონისტები~ ქართული ინტერესების გატარებას ცდილობდნენ: სურდათ ქართული ფული მოეჭრათ, ყოფილიყვნენ დამოუკიდებელნი (ან ნახევრად დამოუკიდებელნი) საგარეო ურთიერთობებში, ქართული კულტურული ფასეულობების შენახვასა და გადარჩენაში. უნდა აღინიშნოს, რომ სწორედ ამ ე. წ. `უკლონისტების~ დამსახურებაცაა ის, რომ საქართველო რესპუბლიკის სახით შეუერთდა რუსეთს და არა ავტონომიის სახით, რაც სტალინს და ორჯონიკიძეს სურდათ. მაგრამ ყველა უკლონისტის გზა თითქმის ერთნაირად დამთავრდა: დახვრეტით ან საუკეთესო შემთხვევაში გადასახლებით. დროზე უნდა ეფიქრათ, სანამ ბოლშევიკებს ჩაეხუტებოდნენ...

კოტე მიქაბერიძე მაშინ გადაურჩა რეპრესიებს, მაგრამ 1956 წელს 9 მარტს დატრიალებული ხოცვა-ჟლეტის მოწმე კოტე მიქაბერიძე ,,ეს აღმოსავლური რელიგიების მიმდევარი, ნირვანის მოტრფიალე –აჯანყდა. მძაფრი წერილით უპასუხა სისხლიან გასროლებს. უმალვე დააპატიმრეს და რამდენიმე წელი ციხეში ამყოფეს”. ციხიდან გამოსული დრო და დრო ოდეკოლონს ისხურებდა – ციხიდან გამოყოლილ სუნს იგერიებდა თურმე.

,,ჩემი ბებიის” ხელახალი აღდგენა და წარმატებული დემონსტრირება საბჭოთა კავშირის, ისე საზღვარგარეთის კინოთეატრებსა და კინოფესტივალებზე, მხოლოდ 38 წლის შემდეგ გახდა შესაძლებელი. უცხოელი სპეციალისტები გაკვირვებულნი დარჩნენ კოტე მიქაბერიძის ნამუშევრით, ისინი არ მოელოდნენ, რომ 20-იან წლების საბჭოთა კინემატოგრაფში ასე ვინმე თუ აზროვნებდა.




 ახალი ამბები
  • ქუთაისში პირბადის არ ქონის გამო, რამდენიმე მგზავრი დააჯარიმეს ქუთაისში პირბადის არ ქონის გამო, საზოგადოებრივ ტრანსპორტში მსდხომი რამდენიმე მგზავრი დაჯარიმდა. ინფორმაცია ამის შესახებ "გურია ნიუსს" ერთ-ერთმა წყარომ მიაწოდა. "სამგზავრო მიკროავტობუსში ვისხედით და პატრულმა გაგვაჩერა. რამდენიმე მგზავრს პირბადე არ ეკეთა და დააჯარიმეს. სავარაუდოდ, მათ პირბადის არ ქონა, 20 ლარი დაუჯდათ", _ ამბობს ... ...
  • "სასტუმროს მეპატრონეები წელს გადასახადებისგან უნდა გათავისუფლდნენ" _ ჭიჭინაძე  "თუ ქვეყანაში ფორსმაჟორია, თუ ვირუსი მძვინვარებს, მაშინ ფორსმაჟორი უნდა გამოცხადდეს მცირე მეწარმეებთან მიმართებაშიც და ადამიანები წელს გადასახადებისგან უნდა გათავისუფლდნენ!  მცირე სასტუმროების მეპატრონეებს იმ  დრომდე უნდა გადაუვადდეთ გადასახადი, სანამ არ აღდგება ის სიტუაცია, რაც იყო კორონამდე საქართველოში!“ - აცხადებს პოლიტიკური მოძრაობა „ტრიბუნას“ ლიდერი, დავით ჭიჭინაძე და იმ უმძიმეს სურათზე და პრობლემებზე საუბრობს, რაც განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში ტრიალებს და განსაკუთრებით ტურისტული სეზონის ჩავარდნის შედეგად. „ხელისუფლება ვითომ პროცენტების რაღაც ნაწილი სუბსიდირების ინიციატივით გამოვიდა, მაგრამ შედეგად მივიღეთ ის, რომ აქიდანაც სარგებელს ისევ კომერციული ბანკები მიიღებენ. რადგან, 1. ადამიანი, რომელიც 200 ლარიან დახმარებას  იღებს, 6 თვის თავზე ბანკი საპროცენტო განაკვეთს 9%-დან 13%-მდე უზრდის! 2. თუ სექტემბრის ბოლოს არ აქვს ადამიანს ვალდებულების გადახდის საშუალება, ნოემბრის ბოლოს  როგორ ექნება, თან გაზრდილის?!“ - აცხადებს ჭიჭინაძე. ... ...
  • სასკოლო კრებებზე დაუშვებელია მოსწავლეების აკადემიური მოსწრებისა და ყოფაქცევის საჯარო განხილვასახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში აცხადებენ, რომ ბავშვების პერსონალური მონაცემების დაცვა განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს, რადგან ისინი ნაკლებად აცნობიერებენ რისკებს და შედეგებს, რაც შესაძლოა, მათი მონაცემების არაკანონიერ დამუშავებას მოჰყვეს. „ბავშვების პერსონალური მონაცემების არასწორი მოპოვება, გამოყენება, მესამე პირისთვის გაზიარება ან/და გასაჯაროება შესაძლოა, გახდეს ბავშვის დისკრიმინაციისა და ბულინგის მიზეზი. სწორედ ამიტომ სკოლის ადმინისტრაცია, მასწავლებლები და მშობლები განსაკუთრებული სიფრთხილით უნდა მოეკიდონ ბავშვის პერსონალურ მონაცემებს, პატივი უნდა სცენ მის პირად ცხოვრებას და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში იმოქმედონ ბავშვის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით“, – აცხადებენ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ავრცელებს რეკომენდაციებს როგორც სკოლებისთვის, ასევე მოსწავლეებისა და მშობლებისთვის. აღნიშნულ რეკომენდაციებში განსაკუთრებით არის გამოყოფილი სასკოლო კრებების საკითხი. „სასკოლო კრებები ეფექტური საშუალებაა, რათა მასწავლებლებმა და მშობლებმა ერთობლივად განიხილონ სასწავლო პროცესთან დაკავშირებული ზოგადი და საორგანიზაციო საკითხები. დაუშვებელია კრებებზე კონკრეტულ მოსწავლეებთან დაკავშირებული ისეთი საკითხების საჯარო განხილვა, როგორიცაა აკადემიური მოსწრება, ყოფაქცევა და ა.შ., რადგანაც ამ საკითხების განხილვამ შესაძლოა, შელახოს მოსწავლეების უფლებები. მაგალითად, მოსწავლის ქცევის ნეგატიურ კონტექსტში განხილვამ შეიძლება შელახოს მოსწავლის ღირსება, გამოიწვიოს თანატოლებში, მშობლებსა და მასწავლებლებში მის შესახებ სტერეოტიპული დამოკიდებულების ჩამოყალიბება, უარყოფითად იმოქმედოს მოსწავლის ჩართულობაზე სასწავლო პროცესში და კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენოს მისი უფლება მიიღოს განათლება თანაბარი შესაძლებლობების პირობებში. მეორე მხრივ, განსაკუთრებით პოზიტიურ კონტექსტში განხილვა შესაძლოა, გახდეს მოსწავლეთა შორის დაპირისპირების და ზოგ შემთხვევაში მოსწავლეზე ფსიქოლოგიური ზეწოლის მიზეზიც“, – აღნიშნულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ გავრცელებულ ... ...
  • ცესკო-მ 31 ოქტომბრის არჩევნებისთვის საარჩევნო სუბიექტების რიგითი ნომრები განსაზღვრაკორონავირუსის გავრცელების პრევენციის მიზნით, 31 ოქტომბრის არჩევნების კენჭისყრის დღისთვის, საარჩევნო ღონისძიებისა და სანიტარიულ-ჰიგიენური მოთხოვნების განსაზღვრის შესახებ ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ დადგენილება გამოსცა. დადგენილების მიხედვით, კენჭისყრის შენობაში ყოფნის უფლების მქონე პირი პირბადის გარეშე კენჭისყრის შენობაში არ დაიშვება, ხოლო კენჭისყრის შენობაში ყოფნა დასაშვებია მხოლოდ პირბადის გამოყენებით. ამასთან, ამომრჩეველი ვალდებულია, დროებით მოიხსნას პირბადე, კენჭისყრის ოთახში ამომრჩეველთა ნაკადის მომწესრიგებელი კომისიის წევრისთვის საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობის ან საქართველოს მოქალაქის პასპორტის წარდგენის დროს; ამასთან, ამომრჩეველთა რეგისტრატორი კომისიის წევრის მიერ საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობაში ან საქართველოს მოქალაქის პასპორტში აღნიშნული ამომრჩევლის სარეგისტრაციო მონაცემების ამომრჩეველთა სიაში არსებულ მონაცემებთან შესაბამისობის შემოწმების დროს; თუმცა, პირბადის გამოყენება არ მოეთხოვება პირს, რომელსაც ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო უჭირს პირბადის ტარება, რაც დასტურდება სამედიცინო/ექიმის ცნობით. დადგენილების მიხედვით, ამომრჩევლებს თერმოსკრინინგი არ ჩაუტარდებათ. ყველა სხვა პირს კი, ვინც კენჭისყრის შენობაში შევა, სავალდებულო თერმოსკრინინგის გავლა მოუწევს. ტემპერატურის დაფიქსირების შემთხვევაში 5 წუთიანი განმეორებითი თერმოსკრინინგისას ცხელების კვლავ დადასტურების შემთხვევაში, პირი კენჭისყრის შენობაში არ ... ...
  • როგორ არის გაკრული "ოცნების" მაჟორიტარობის კანდიდატის პლაკატები ნაძალადევშისაქართველოში საპარლამენტო არჩევნების ჩატარებამდე სულ ცოტა დრო რჩება. „გურია ნიუსი“ გთავაზობთ, თბილისში, გურამიშვილის გამზირზე გადაღებულ ფოტოებს, სადაც "ქართული ოცნების" მაჟორიტარობის კანდიდატის, მიხეილ ყაველაშვილის საარჩევნო პლაკატებია გამოსახული. ცნობისთვის,ყაველაშვილი ამომრჩეველთა ხმების მოსაპოვებლად კენჭს ნაძალადევის რაიონში ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ რა იცი ჰოლივუდის ვარსკვლავების შესახებ

ლეონარდოს დი კაპრიოს სახელი ლეონარდო...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ რა იცი მსოფლიოს ღირშესანიშნაობების შესახებ?

რომელმა ქვეყანამ აჩუქა აშშ-ს თავისუფლების...

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...