შალვა ძნელაძე _ უმაღლესი დონის მხატვარ-გრაფიკოსი

კულტურა

შალვა ძნელაძე _ უმაღლესი დონის მხატვარ-გრაფიკოსი

21 ოქტ. 2019, 14:58:08

,,გურია ხელოვანთა ქვეყანაა, ცხოვრების ხელოვანთა”, _ ასე წერდა გენერალ მაკსუდ ალიხანოვ-ავარსკის სადამსჯელო ექსპედიციის მონაწილე, გერმანელი თადარიგის ოფიცერი, ვინმე ედუარდ იუონი და არ შეიძლება მის სიტყვებს არ დაეთანხმო. თუ ოდნავი ნიჭი გაგაჩნია, გურიის პეიზაჟებისა და გურულების შემყურე არ შეიძლება ხელში ფუნჯი არ აიღო და ბუნების ეს სილამაზე, იქაურ მცხოვრებთა სიჩაუქე, სიმკვირცხლე, ფეთქებადი ხასიათი, მხოლოდ მათთვის დამახასიათებელი პლასტიკა ტილოზე არ გადაიტანო.

გურია არასოდეს განიცდიდა ნიჭიერ ადამიანთა ნაკლებობას, მათ შორის, ვინც ეს მხარე ლიტერატურასა თუ მხატვრობაში აღწერა, ერთ-ერთი მათგანია უსამართლოდ მივიწყებული შალვა ძნელაძე, რომლის სახელი მისი გარდაცვალებიდან 1934 წელს, ლამის სამოც წელზე მეტ ხანს იშვიათად თუ ახსენდებოდა ვინმეს. მან სულ 42 წელი იცოცხლა, მაგრამ უმდიდრესი მემკვიდრეობა დაგვიტოვა. ხელოვნებათმცოდნე ირინე აბესაძე, მხატვრის შემოქმედების მკვლევარი და მასზე შექმნილი მშვენიერი წიგნის ავტორი (დეა გუნიასთან ერთად) წერდა: ,,შალვა ძნელაძე თითქოს გრძნობდა თავის ბედით განსაზღვრულ სიცოცხლის ხანმოკლეობას. ამიტომ ცდილობდა მოესწრო, ჩქარობდა მრავალი რამ დაეხატა. ის ხატავდა ყველგან და ყველაფერზე, მოსწავლის რვეულში, უბის წიგნაკში, ქაღალდის ნაგლეჯებზეც კი. სწორედ ამ სახატავი ფორმატის მიხედვით აგებდა კომპოზიციებს. ამიტომაა ისინი, ხან ვიწრო ზოლად წარმოდგენილი, ხან გვერდებჩამოჭრილი, ზოგჯერ კუთხეებმოგლეჯილიც კი.  პერსონალურ გამოფენაზე არც უფიქრია, თავისთვის ხატავდა. ყოველი დღე ხატვით იწყებოდა და ხატვითვე მთავრდებოდა, ამიტომ შეგროვდა ამდენი ნახატი”. ცნობისათვის: მხოლოდ შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში დაცულია მხატვრის 730-ზე მეტი ექსპონატი. უამრავი ნამუშევარი კი მიმოფანტულია სხვადასხვა მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებში.

შალვა ძნელაძე დაიბადა 1892 წელს ჩოხატაურის რაიონის სოფელ ბურნათში (საჯავახო), ვექილ ანტონ ძნელაძის მრავალშვილიან ოჯახში. დაწყებითი განათლება მიიღო ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში, სადაც მისი მასწავლებელი იყო ვასილ კროტკოვი. შემდეგ ის სწავლას აგრძელებდა თბილისის სახვითი ხელოვნების წამახალისებელ საზოგადოებასთან არსებულ სამხატვრო სკოლაში. 1913-1917 წლებში ის სწავლობდა პეტერბურგის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემიასთან არსებულ კიევის სამხატვრო სასწავლებელში, რომელიც კარგი აკადემიური მოსწრებით დაამთავრა. საინტერესოა, რომ შალვას გარდა მხატვრობას ხელი მიჰყო მისმა დამ დარეჯანმა, რომელიც ცნობილ თეატრალურ მხატვრად ჩამოყალიბდა.

ძნელაძე უმთავრესად გრაფიკაში მუშაობდა, თუმცა ფერწერული ნამუშევრებიც შემორჩენილია. მისი ბევრი ნახატი შესრულებულია ქაღალდზე ფანქრით, აკვარელით, ტუშით და სანგინით, სადაც ,,მხატვარმა, ძირითადად შავის და თეთრის მონაცვლეობით, შესძლო სიცოცხლის მრავალფეროვნების ამეტყველება”. ძნელაძის შემოქმედებაში უმთავრესი ადგილი უკავია მშობლიური გურიის პეიზაჟებს, გურულების ყოფა-ცხოვრების ამსახველ მომენტებს, მათ სახასიათო პორტრეტებს, ასევე გურიის 1841 წლის ჯანყს, 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობას, ფირალების თემას, ილუსტრაციებს და ა.შ.

როგორც ალექსანდრე ციმაკურიძემ შექმნა ქართლის მშვენიერი პეიზაჟები, დავით კაკაბაძემ იმერეთისა, ასეთივე როლი შეასრულა ძნელაძემ გურიის ბუნების, მისი ისტორიისა და ყოფის უკვდავყოფაში. ჩემი აზრით, გურიისთვის ის იგივე იყო, როგორც ლიტერატურაში ეგნატე ნინოშვილი.  მხატვარმა გოგი თოთიბაძემ აღნიშნა, რომ ,,უნდა იცნობდე გურიას და გურულებს, რათა ჭეშმარიტად გაიგო შალვა ძნელაძის შემოქმედება”. თუმცა, ეს ხელს არ უშლის არაგურულებსაც მისი ნახატების შემხედვარე დატკბნენ გურიის პეიზაჟებით და უკეთ გაიგონ  გურულების ზნე-ხასიათი. როდესაც მის ნახატებს ნუყურებ, მე როგორც რეჟისორს, თვალწინ თითქოს ფილმის კადრირება წარმომიდგება. მისი ლამის ყოველი ნახატი ეს გამზადებული მიზანსცენაა- დადგი კამერა, მოიყვანე მსახიობები და გადაიღე სცენა. და რაც მთავარია, მისი ყოველი ნახატი დამუხტულია სიცოცხლით და ენერგიით, თითქოს ნახატის გმირები ჰა და ჰა! ამოძრავდებიან: ფირალი თოფს გაისვრის, მომღერალი ჩააკრიმანჭულებს, მხედარი ბედაურს გააჭენებს, თამადა სადღეგრძელოს იტყვის....

გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე მხატვარმა საკუთარი ნამუშევრები გამოფინა ამიერკავკასიის ხალხთა ხელოვნების ოლიმპიადაზე; შემდეგ ოქტომბრის რევოლუციის მე-13 წლისთავისადმი მიძღვნილ გამოფენაზე. ორივე ექსპოზიციაზე ძნელაძის ნამუშევრებმა მაღალი შეფასება და დიპლომები დაიმსახურა. გარდაცვალების ერთი წლის თავზე კი, 1935 წელს, მოეწყო შალვა ძნელაძის პირველი პერსონალური გამოფენა (მეორე მხოლოდ 1970 წელს, კიდევ ერთი შარშან და სულ ცოტა ხნის წინ, გალერეა ,,დარაბაში”), სადაც ნათლად გამოჩნდა მხატვრის წარმოუდგენელი პროდუქტიულობა, ინდივიდუალობა და მხატვრული ფორმის ძიებათა მრავალფეროვნება. მის შემოქმედებას მაღალ შეფასებას აძლევდა დავით კაკაბაძე, რომელმაც 1935 წელს საქართველოს მხატვართა კავშირის კრიტიკოსთა სხდომაზე მოხსენება წაიკითხა ადრე წასული მხატვრის შემოქმედების შესახებ. ,,დისპუტზედ გამოითქვა აზრი, რომ გამოცემულ იქნეს მონოგრაფია... რათა საბჭოთა ფართო საზოგადოებას მიეცეს შესაძლებლობა გაიცნოს ამ მეტად ორიგინალურ და ნაყოფიერ მხატვრის შემოქმედება” - წერდა ჟურნალი ,,საბჭოთა ხელოვნება” (1935).

დღესდღეობით მხატვრის სახელი და მისი არაჩვეულებრივი შემოქმედება ჩრდილიდან გამოდის, რაც შემოქმედის ნათესავების (გიული კიკნაძე, ილია ძნელაძე, თამარ კაპანაძე, დარეჯან ძნელაძე), ხელოვნებათმცოდნეების და უბრალოდ მისი ხელოვნების თაყვანისმცელ-ენთუზიასტების დამსახურებაა.

წერილს დავასრულებ მხატვრისა და პუბლიცისტის ბენო გორდეზიანის სიტყვებით: ,,შალვა ძნელაძემ შესძლო თავისი რთული სოციალური კატაკლიზმებით დატვირთული დროისთვის შესაფერისი მხატვრული ფორმის პოვნა, დინამიკურის, მკვეთრის და ემოციურად დამუხტულის. ქართველი მხატვრების მომავალი თაობები მრავალს ისწავლიან ამ უაღრესად საინტერესო, უმაღლესი დონის მხატვარ-გრაფიკოსისაგან”.

სტატია დაიწერა ირინე აბესაძის და დეა გუნიას წიგნის ,,შალვა ძნელაძე” მასალების მიხედვით.




 ახალი ამბები
  • ქუთაისში პირბადის არ ქონის გამო, რამდენიმე მგზავრი დააჯარიმეს ქუთაისში პირბადის არ ქონის გამო, საზოგადოებრივ ტრანსპორტში მსდხომი რამდენიმე მგზავრი დაჯარიმდა. ინფორმაცია ამის შესახებ "გურია ნიუსს" ერთ-ერთმა წყარომ მიაწოდა. "სამგზავრო მიკროავტობუსში ვისხედით და პატრულმა გაგვაჩერა. რამდენიმე მგზავრს პირბადე არ ეკეთა და დააჯარიმეს. სავარაუდოდ, მათ პირბადის არ ქონა, 20 ლარი დაუჯდათ", _ ამბობს ... ...
  • "სასტუმროს მეპატრონეები წელს გადასახადებისგან უნდა გათავისუფლდნენ" _ ჭიჭინაძე  "თუ ქვეყანაში ფორსმაჟორია, თუ ვირუსი მძვინვარებს, მაშინ ფორსმაჟორი უნდა გამოცხადდეს მცირე მეწარმეებთან მიმართებაშიც და ადამიანები წელს გადასახადებისგან უნდა გათავისუფლდნენ!  მცირე სასტუმროების მეპატრონეებს იმ  დრომდე უნდა გადაუვადდეთ გადასახადი, სანამ არ აღდგება ის სიტუაცია, რაც იყო კორონამდე საქართველოში!“ - აცხადებს პოლიტიკური მოძრაობა „ტრიბუნას“ ლიდერი, დავით ჭიჭინაძე და იმ უმძიმეს სურათზე და პრობლემებზე საუბრობს, რაც განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში ტრიალებს და განსაკუთრებით ტურისტული სეზონის ჩავარდნის შედეგად. „ხელისუფლება ვითომ პროცენტების რაღაც ნაწილი სუბსიდირების ინიციატივით გამოვიდა, მაგრამ შედეგად მივიღეთ ის, რომ აქიდანაც სარგებელს ისევ კომერციული ბანკები მიიღებენ. რადგან, 1. ადამიანი, რომელიც 200 ლარიან დახმარებას  იღებს, 6 თვის თავზე ბანკი საპროცენტო განაკვეთს 9%-დან 13%-მდე უზრდის! 2. თუ სექტემბრის ბოლოს არ აქვს ადამიანს ვალდებულების გადახდის საშუალება, ნოემბრის ბოლოს  როგორ ექნება, თან გაზრდილის?!“ - აცხადებს ჭიჭინაძე. ... ...
  • სასკოლო კრებებზე დაუშვებელია მოსწავლეების აკადემიური მოსწრებისა და ყოფაქცევის საჯარო განხილვასახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში აცხადებენ, რომ ბავშვების პერსონალური მონაცემების დაცვა განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს, რადგან ისინი ნაკლებად აცნობიერებენ რისკებს და შედეგებს, რაც შესაძლოა, მათი მონაცემების არაკანონიერ დამუშავებას მოჰყვეს. „ბავშვების პერსონალური მონაცემების არასწორი მოპოვება, გამოყენება, მესამე პირისთვის გაზიარება ან/და გასაჯაროება შესაძლოა, გახდეს ბავშვის დისკრიმინაციისა და ბულინგის მიზეზი. სწორედ ამიტომ სკოლის ადმინისტრაცია, მასწავლებლები და მშობლები განსაკუთრებული სიფრთხილით უნდა მოეკიდონ ბავშვის პერსონალურ მონაცემებს, პატივი უნდა სცენ მის პირად ცხოვრებას და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში იმოქმედონ ბავშვის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით“, – აცხადებენ სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურში. სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახური ავრცელებს რეკომენდაციებს როგორც სკოლებისთვის, ასევე მოსწავლეებისა და მშობლებისთვის. აღნიშნულ რეკომენდაციებში განსაკუთრებით არის გამოყოფილი სასკოლო კრებების საკითხი. „სასკოლო კრებები ეფექტური საშუალებაა, რათა მასწავლებლებმა და მშობლებმა ერთობლივად განიხილონ სასწავლო პროცესთან დაკავშირებული ზოგადი და საორგანიზაციო საკითხები. დაუშვებელია კრებებზე კონკრეტულ მოსწავლეებთან დაკავშირებული ისეთი საკითხების საჯარო განხილვა, როგორიცაა აკადემიური მოსწრება, ყოფაქცევა და ა.შ., რადგანაც ამ საკითხების განხილვამ შესაძლოა, შელახოს მოსწავლეების უფლებები. მაგალითად, მოსწავლის ქცევის ნეგატიურ კონტექსტში განხილვამ შეიძლება შელახოს მოსწავლის ღირსება, გამოიწვიოს თანატოლებში, მშობლებსა და მასწავლებლებში მის შესახებ სტერეოტიპული დამოკიდებულების ჩამოყალიბება, უარყოფითად იმოქმედოს მოსწავლის ჩართულობაზე სასწავლო პროცესში და კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენოს მისი უფლება მიიღოს განათლება თანაბარი შესაძლებლობების პირობებში. მეორე მხრივ, განსაკუთრებით პოზიტიურ კონტექსტში განხილვა შესაძლოა, გახდეს მოსწავლეთა შორის დაპირისპირების და ზოგ შემთხვევაში მოსწავლეზე ფსიქოლოგიური ზეწოლის მიზეზიც“, – აღნიშნულია სახელმწიფო ინსპექტორის სამსახურის მიერ გავრცელებულ ... ...
  • ცესკო-მ 31 ოქტომბრის არჩევნებისთვის საარჩევნო სუბიექტების რიგითი ნომრები განსაზღვრაკორონავირუსის გავრცელების პრევენციის მიზნით, 31 ოქტომბრის არჩევნების კენჭისყრის დღისთვის, საარჩევნო ღონისძიებისა და სანიტარიულ-ჰიგიენური მოთხოვნების განსაზღვრის შესახებ ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ დადგენილება გამოსცა. დადგენილების მიხედვით, კენჭისყრის შენობაში ყოფნის უფლების მქონე პირი პირბადის გარეშე კენჭისყრის შენობაში არ დაიშვება, ხოლო კენჭისყრის შენობაში ყოფნა დასაშვებია მხოლოდ პირბადის გამოყენებით. ამასთან, ამომრჩეველი ვალდებულია, დროებით მოიხსნას პირბადე, კენჭისყრის ოთახში ამომრჩეველთა ნაკადის მომწესრიგებელი კომისიის წევრისთვის საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობის ან საქართველოს მოქალაქის პასპორტის წარდგენის დროს; ამასთან, ამომრჩეველთა რეგისტრატორი კომისიის წევრის მიერ საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობაში ან საქართველოს მოქალაქის პასპორტში აღნიშნული ამომრჩევლის სარეგისტრაციო მონაცემების ამომრჩეველთა სიაში არსებულ მონაცემებთან შესაბამისობის შემოწმების დროს; თუმცა, პირბადის გამოყენება არ მოეთხოვება პირს, რომელსაც ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო უჭირს პირბადის ტარება, რაც დასტურდება სამედიცინო/ექიმის ცნობით. დადგენილების მიხედვით, ამომრჩევლებს თერმოსკრინინგი არ ჩაუტარდებათ. ყველა სხვა პირს კი, ვინც კენჭისყრის შენობაში შევა, სავალდებულო თერმოსკრინინგის გავლა მოუწევს. ტემპერატურის დაფიქსირების შემთხვევაში 5 წუთიანი განმეორებითი თერმოსკრინინგისას ცხელების კვლავ დადასტურების შემთხვევაში, პირი კენჭისყრის შენობაში არ ... ...
  • როგორ არის გაკრული "ოცნების" მაჟორიტარობის კანდიდატის პლაკატები ნაძალადევშისაქართველოში საპარლამენტო არჩევნების ჩატარებამდე სულ ცოტა დრო რჩება. „გურია ნიუსი“ გთავაზობთ, თბილისში, გურამიშვილის გამზირზე გადაღებულ ფოტოებს, სადაც "ქართული ოცნების" მაჟორიტარობის კანდიდატის, მიხეილ ყაველაშვილის საარჩევნო პლაკატებია გამოსახული. ცნობისთვის,ყაველაშვილი ამომრჩეველთა ხმების მოსაპოვებლად კენჭს ნაძალადევის რაიონში ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ გაქვს თუ არა კარგი ზოგადი განათლება?

რომელ ცნობილ მეცნიერს მიენიჭა 1921...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ რა იცი ჰოლივუდის ვარსკვლავების შესახებ

ლეონარდოს დი კაპრიოს სახელი ლეონარდო...

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

ტესტი _ იცი თუ არა ფეხბურთის ისტორია

ვის გაუტანა 1986 წელს მარადონამ...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...