საბავშვო ბაღი გასახდელით, საწყობით და... საძინებლის გარეშე!

ფინანსები

საბავშვო ბაღი გასახდელით, საწყობით და... საძინებლის გარეშე!

2010 დეკ 24 23:18:12

სოფელმა რომ იარსებოს, სკოლა და საბავშვო ბაღი მაინც უნდა ჰქონდეს. თუ მათი არსებობისთვის ვერანაირ პირობას ვერ ვქმნით, ან კიდევ რომელიმე მათგანი საფრთხის წინაშე დგას, ადგილობრივ ხელისუფლებას კი არაფრის შეცვლა არ შეუძლია, ეს ქვეყანაში სისტემურ გაუმართაობაზე მეტყველებს _ მაშასადამე, თვითმმართველობაცა და ადგილობრივი მმართველობაც ფიქციაა! ჩვენი მოსაზრების არგუმენტირებისთვის, ერთი პრობლემის შესახებ გიამბობთ, რომელიც ჩოხატაურის რაიონის სოფელ ერკეთში მოსახლეებს შეექმნათ. ერკეთი დიდი სოფელია, ორი დაწყებითი და ერთი საჯარო სკოლით. სოფელში ბაღიცაა, რომლის შენობა რამდენიმე ათეული წლის წინ აუგიათ.
_ ეს იყო 25 წლის წინ. 32 ბავშვის ჟრიამული სოფელს ახალისებდა. მაშინ ბაღები რაიონის განათლების განყოფილებას ეკუთვნოდა და ის აფინანსებდა. მოგვიანებით, სოფელს გადასცეს, მაგრამ ადგილობრივმა ბიუჯეტმა ბაღის შენახვა ვერ შეძლო და ფუნქციონირება შევწყვიტეთ. რამდენიმე ხნის შემდეგ, როცა რაიონის მაჟორიტარ დეპუტატად დავით ჟღენტი ავირჩიეთ, მისი თაოსნობით კვლავ ახმაურდა ერკეთის საბავშვო ბაღი. ის საკუთარი სახსრებით აფინანსებდა თავისი სოფლის ბაღს. მოგვიანებით, დაფინანსება ვასილ ჩიგოგიძემ გააგრძელა. მისი დახმარებით ბაღისთვის საჭირო უამრავი ნივთი შევიძინეთ. სამი წელია სსსს "მომავალის" დაქვემდებარებაში ვართ. მიმდინარე წლის სექტემბრიდან გადასახადი თითოეულ ბავშვზე 10 ლარი გახდა. მშობლებს ძალიან უჭირთ ამ თანხის გადახდა, მაგრამ ბავშვები მაინც მოჰყავთ, მაგრამ დღევანდელი ჩვენი საწუხარი სხვაა _ დღეს ჩვენ დიდი პრობლემის წინაშე ვდგავართ. რამდენიმე წლის უკან მეწყერი წამოვიდა, საბავშვო ბაღის შენობა მეწყერულ ტერიტორიაზე აღმოჩნდა. შენობა მთლიანად ამორტიზირებულია. უფრო მეტიც, ბოლო წლებში კედლებზე ბზარები გაჩნდა. ძალიან გვეშინია, რადგან კედლები და ჭერი ბეტონის სხმულებისაა და შესაძლებელია, თოვლისა და წვიმის შედეგად ჩამოინგრეს, _ თქვა ჩვენთან საუბრისას ერკეთის საბავშვო ბაღის დირექტორმა ნელი ჯინჭარაძემ.
მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელობამ ბაღის აღდგენითი სამუშაოების ჩასატარებლად ტენდერი გამოაცხადა, ბიუჯეტიდან 14 174 ლარიც გამოყო და ამ თანხით ოთხი პატარა ოთახი ააშენეს. სამუშაოები ჩატარდა აპრილ-მაისში, ივნისში კი მშენებლებმა შენობა ჩააბარეს. ჩვენ დავინტერესდით და ვნახეთ აღნიშნული შენობა _ კორიდორული სისტემის ოთხი პატარა ოთახი გამგისთვის, საწყობისთვის, ბავშვთა გასახდელისა და ტუალეტისთვისაა განკუთვნილი. არსად ჩანს ბავშვების საძინებელი! თანაც შენობა დაუსრულებელია _ იატაკი ცემენტისაა, კედლები შეულესავი და შეუღებავია; წყალი არ არის შეყვანილი; სამაგიეროდ, აქვს მეტალო-პლასტმასის ძვირადღირებული კარ-ფანჯარა. ოფიციალური მოსაზრება ამგვარია: ეს მხოლოდ სამუშაოს პირველი ეტაპია, მეორე ეტაპი კი აწი დაიწყება და შესაბამისად, შენობაც საბოლოო სახეს მიიღებს. როგორც საბავშვო ბაღის გამგე ამბობს, აუცილებელია სამზარეულო, საძინებელი და ბავშვების სამეცადინო ოთახი ჰქონდეთ, რომ ბაღმა გამართულად იმუშაოს.
_ დღეის მდგომარეობით, ბაღში სრულფასოვანი კვების საკითხი მოწესრიგებულია: _ გვაქვს სამჯერადი კვება. დილით _ ფაფა, ჩაი კარაქითა და პურით; სადილი _ კვირაში ორჯერ ხორცით, სამი დღე კი ბოსტნეულით; საღამოს _ ფუნთუშა, ორცხობილა, კისელი, კაკაო, მონაცვლეობით, _ ამბობს ქალბატონი ნელი.
ჩვენ გავესაუბრეთ აღსაზრდელთა მშობლებსაც.
ნინო ანთიძე: _ ორი შვილიშვილი დამყავს ბაღში და ოც ლარს ვიხდი. თქვენ ვერ წარმოიდგენთ, რა ძნელია ჩემთვის ამ თანხის გადახდა, მაგრამ სხვა გამოსავალი არ მაქვს. ამ ბავშვების დედას ჩვილი ბავშვი ჰყავს მოსავლელი, ჯანმრთელობაც შერყეული აქვს. მე თუ ბოსტანში არ ვიმუშავე, საქონელი და ფრინველი არ ვიყოლიე, თავი როგორ ვირჩინოთ?! გაზეთში წავიკითხე, ბაღს დავხურავთო. მერე, ჩვენ რა ვქნათ? ჩვენს სოფელში აღარაფერი აღარ იყოს? ვისთვის ააშენეს ეს შენობა, ან ბოლომდე რატომ არ მიიყვანეს?!
თამარ ლურსმანაშვილი: _ სახლში ბავშვის დამტოვებელი არ მყავს, სამსახურიდან 6 საათზე ვბრუნდები. არ ვდარდობ, როცა ვიცი, რომ ჩემი შვილი ბაღშია. ვიცი, რომ მოვლილია და გამოკვებილი, ლექსებიც იცის და სიმღერებიც. ვხედავ, როგორ იზრდება დღითიდღე. ბაღი რომ გააუქმონ, მე სახლში უნდა დავჯდე. მერე ვინ გვარჩენს?!
მზია მამალაძე: _ ორი კილომეტრის  სიშორიდან მომყავს საბავშვო ბაღში ბავშვი, რადგან საარსებო პირობები უნდა მოვნახო და ოჯახი ვარჩინო. თუ ბაღს გააუქმებენ, მერე ბავშვთან ერთად ვიარო სამუშაოზე?
სოფლის დეპუტატის ნატო ჩანტლაძის აზრით, ერკეთის საბავშვო ბაღის გაუქმებაზე მსჯელობა წინდახედული ნაბიჯი არ იქნება:
_ ეს საბავშვო ბაღი 25 წელია ფუნქციონირებს და ღირსეულად ემსახურება პატარების აღზრდას. თუ კონტიგენტი საკმარისი არ არის, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ იმ 10 ბავშვს, რომელიც ბაღში დადის, უარი ვუთხრათ. საკითხი საკრებულოს სოციალურ საკითხთა განყოფილებაში დავაყენე, მაგრამ, ჯერჯერობით, არავის მოუქცევია ყურადღება.
სსსს "მომავალის" დირექტორი, ნინო ბარამიძე საკითხის კომენტირებისას ამბობს: _ ისე გააკეთეს ხარჯთაღრიცხვა, ჩემთვის არაფერი უკითხავთ; რაც შეეხება შენობის ჩაბარების აქტს, ხელი  მოვაწერე შესრულებული სამუშაოს მიხედვით; თანაც, ჩემთვის ცნობილი იყო, რომ სამუშაო უნდა გაგრძელებულიყო... ანგარიშს წარვუდგენ საკრებულოს, სადაც ყველაფერი იქნება აღწერილი.
ინდმეწარმე ზაალ ბერძენიშვილი, რომელმაც ერკეთის საბავშვო ბაღის შენობის ტენდერში გაიმარჯვა, გვეუბნება: _ რაც პროექტით იყო გათვალისწინებული, ის ხუთიანზეა შესრულებული; თანხა არ გვეყო, რომ სამუშაო ბოლომდე მიგვეყვანა.
შემსრულებლის არგუმენტს ეთანხმება მუნიციპალიტეტის საფინანსო განყოფილების უფროსს, ზურაბ ჩანტლაძეც: _ ეს მხოლოდ დასაწყისია _ თანხა არ გვეყო. სამომავლოდ ველოდებით ინფრასტრუქტურიდან თანხებს და თუ მოგვცეს, აუცილებლად გავითვალისწინებთ აღნიშნული ბაღის შენობის ბოლომდე მიყვანის ხარჯებს.
თუმცა, მკითხველი დაგვეთანხმება, რომ ეს არგუმენტები არც ლოგიკურია და არც დამაჯერებელი; არც ერთი ოჯახის უფროსი ტუალეტის ან საწყობის აგებას არ დაიწყებს, თუ არც საძინებელი აქვს და არც მშენებლობის დასრულებისთვის საჭირო თანხა! ხელისუფლებას იმასაც შევახსენებთ, რომ საბავშვო ბაღის, საავადმყოფოს, სკოლის შენობების მოწესრიგება ინფრასტრუქტურის განვითარებას კი არა, გადაუდებელი სოციალური პირობების შექმნას გულისხმობს და სწორედ ამაში მაინც უნდა გამოგვადგეს ჩვენი ჯიბეებიდან ასე გულუხვად ჯამაგირმიღებული ადგილობრივი თუ ცენტრალური მთავრობა!
15 დეკემბერს, ერკეთის საბავშვო ბაღის გამგესთან, სოფლის დეპუტატთან და რამდენიმე მშობელთან ერთად, მუნიციპალიტეტის გამგებელს გია გიორგაძეს შევხვდით. ხელისუფლების მხრიდან, ამ შეხვედრას საფინანსო განყოფილების გამგე ზურაბ ჩანტლაძე, საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე მიხეილ უნგიაძე, შესყიდვების სამსახურის უფროსი ვლადიმერ გოგიბერიძე ესწრებოდნენ. სახალხო დეპუტაციამ მათ სოფლისთვის აუცილებელი საბავშვო ბაღის შენარჩუნება და ბავშვებისთვის ნორმალური პირობების შექმნა მოითხოვა. დიდი მსჯელობის შემდეგ, ხელისუფლების წარმომადგენლები შეგვპირდნენ, რომ აუცილებლად გამოძებნიან საშუალებას და ახლადაგებულ რამდენიმე ოთახს მაინც მისცემენ სრულყოფილ სახეს. ითქვა, რომ დიდთოვლობის შემთხვევაში, ბაღი მუშაობას დროებით შეწყვეტს, რომ გამოუსწორებელი ტრაგედია არ დატრიალდეს. დეპუტაცია ამას დათანხმდა, მაგრამ ბევრი მათგანი ფიქრობს, რომ მიღებული დაპირება მხოლოდ გაზეთის ფურცლებს შემორჩება. ამიტომ, ვაფიქსირებთ, რომ სწორედ ზემოთ ჩამოთვლილი საჯარო პირები არიან ამ პრობლემის გადაჭრაზე, მოცემული სიტყვის შესრულებაზე პასუხისმგებელნი.
ჩვენ ამ საკითხს არაერთხელ მივუბრუნდებით, მანამდე კი ხელისუფლებას დახმარებასაც ვთავაზობთ: რადგანაც მთავარი პრობლემა ფულის "გამოძებნაა", უმუშევარი ეკონომისტების დახმარებით, რომლებიც ჩოხატაურში სანთლით ნამდვილად არ არიან საძებნელი, მოვამზადებთ ანალიზს და რეკომენდაციებს, თუ როგორ გამოვათავისუფლოთ თანხები არასაჭირო ღონისძიებების დაფინანსებიდან და აუცილებელი პრობლემების მოგვარებისკენ, მაგალითად, ერკეთში საბავშვო ბაღის შენარჩუნებისკენ მივმართოთ.




 ახალი ამბები
  • რატომ მოიხსნა მასალა “გურია ნიუსის“ ვებგვერდიდანდღევანდელი აქციის გაშუქებისას, “გურია ნიუსის“ ვებგვერდზე დაიდო მასალა, რომელიც პრემიერ-მინისტრ გიორგი გახარიასა და მოქალაქეს შორის მომხდარ მცირე ინცინდენტს შეეხებოდა. იმის გამო, რომ აუდიოჩანაწერში, შეუძლებელი იყო ინციდენტისას გაჟღერებული ფრაზების ზუსტად გარჩევა, მივიღეთ გადაწყვეტილება, მასალა ვებიდან მოგვეხსნა. კიდევ ერთხელ ვადასტურებთ, რომ ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტის სიზუსტეა, ვისაც არ უნდა ეხებოდეს ის. ჟურნალისტის აღწერით, მოქალაქეებთან სელფის გადაღებისას, პრემიერთან მოქალაქე მივიდა და სთხოვა, გაეცა პასუხი, თუ რატომ არ აკმაყოფილებენ მის განცხადებას. პრემიერი, რომელიც დაცვასთან ერთად უკვე გადიოდა ლოკაციიდან, მოქალაქეს მიუბრუნდა, თუმცა, რა საუბარი შედგა მათ შორის და როგორ დაშორდნენ ერთმანეთს აუდიოჩანაწერში არ ისმის. მოქალაქემ ჟურნალისტს უთხრა, რომ პრემიერმა მას პასუხი არ გასცა და დაცვას ლოკაციიდან გასვლის შესახებ მიმართა, თუმცა, აუდიოჩანაწერში არ ისმის ფრაზა: “მომაშორეთ ეს კაცი!“, როგორც ეს მოქალაქემ უთხრა ჟურნალისტს. იგი ვინაობას არ ასახელებს, როგორც თავად ამბობს, შემდგომში პრობლემებისგან თავდაცვის მიზნით. როგორც მან ჟურნალისტთან საუბარში თქვა, ის სოლოლაკში, ავარიულ სახლში ცხოვრობს და ამის შესახებ აქვს განცხადება შეტანილი და სწორედ ამ განცხადების პასუხს ითხოვს ... ...
  • დუტა სხირტლაძემ ათი თეთრი მოიგო და ოზურგეთელმა კი ოთხკაციანი საგზაურიდღეს, “იმედის“ ეთერში ერთ-ერთი სუპერმარკეტის ქსელის გათამაშება შედგა. დოლორას დატრიალების დროს შოუმენმა დუტა სხირტლაძემ  ბილეთის ნაცვლად ათთეთრიანი ამოიღო. “ეს ათი თეთრი ლიფტში გამომადგება. ისე, თანხა შესაწირავ ყუთში უნდა მოათავსოთ,“ - თქვა დუტა სხირტლაძემ. მოგვიანებით,  ოზურგეთში მცხოვრებმა გათამაშებაში ევროპაში გასამგზავრებელი ოთხკაციანი საგზური ... ...
  • “ადამიანებმა, რომლებმაც ორგანიზაციებს მიაწოდეს ინფორმაციები, ანონიმურობა ითხოვეს“სამართლიანი არჩევნების და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება (ISFED), საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო (TI), საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI), საქართველოს ღია საზოგადოების ფონდი (OSGF)- ამ ოთხმა ორგანიზაციამ ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს 14 დეკემბერს მმართველი პარტიის „ქართული ოცნების“ მიერ თბილისში პარტიული ღონისძიების ფარგლებში ფართომასშტაბიანი აქციის შესახებ. პარტიის განცხადებით, ღონისძიება საქართველოს ევროსაბჭოს მინისტრთა კომიტეტის თავმჯდომარედ არჩევასთან დაკავშირებით მიმდინარე საზეიმო კვირეულის შეჯამებას უკავშირდება. განცხადება 13 დეკემბერს გავრცელდა, სადაც ნათქვამია: “აღნიშნულ ღონისძიებაზე დასასწრებად საქართველოს თითქმის ყველა მუნიციპალიტეტში მმართველი პარტიის მიერ მოქალაქეთა აქტიური მობილიზება შეინიშნება, რომელსაც ძირითადად კოორდინაციას უწევენ „ქართული ოცნების“ პარტიული ოფისები. ჩვენთვის ცნობილი გახდა, რომ რამდენიმე მუნიციპალიტეტში, პარტიის კოორდინატორების გარდა, მოქალაქეთა მობილიზებაში აქტიურად არიან ჩართულები მერების წარმომადგენლები სოფლებში და სოფლების საკრებულოს დეპუტატები. კონკრეტულად, მსგავსი ფაქტები დაფიქსირდა ქუთაისში, წყალტუბოში, ზუგდიდში, ფოთში, ხობში, მარტვილში, ოზურგეთში, ჩოხატაურში, ქობულეთში, ბათუმში, ხელვაჩაურში, ახალციხეში, გორში, ხაშურსა და კახეთის თითქმის ყველა მუნიციპალიტეტში. მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლები დადიან მოსახლეობაში, საჯარო სკოლებში, საბავშვო ბაღებში და საჯარო სკოლის მასწავლებლებს, ბაღის თანამშრომლებს,  ა(ა)იპ და სსიპ-ების  თანამშრომლებს მოუწოდებენ გაემგზავრონ ხელისუფლების მიერ დაგეგმილ აქცია-ღონისძიებაზე. ზოგ შემთხვევაში აქციაზე წასვლისკენ მოწოდებას დავალების, ზოგ შემთხვევაში კი თხოვნის შინაარსი აქვს. ასევე, რამდენიმე მუნიციპალიტეტში, თვითმმართველობის საჯარო მოხელეებს დავალებული აქვთ აქციაზე წამსვლელი 10 ან 20 კაციანი სიების წარმოდგენა სახელის, გვარის და პირადი ნომრის მითითებით. საჯარო მოხელეებისა და ა(ა)იპ-ების თანამშრომლების გარდა, ზუგდიდის და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში აქციაზე წასვლის შესახებ გაფრთხილებულები არიან სოციალურად დაუცველის სტატუსის მქონე მოქალაქეები, რომლებიც „სამართლიანი არჩევნების“ წარმომადგენლებთან პირად საუბარში გამოხატავენ შიშს, რომ აქციაზე წაუსვლელობის შემთხვევაში სოციალური დახმარება მოეხსნებათ. ხელმომწერი ორგანიზაციები მმართველ პარტიასა და ადგილობრივი თვითმმართველობის მაღალი თანამდებობის პირებს მოუწოდებენ, რომ აღკვეთონ საჯარო მოხელეებსა და მუნიციპალიტეტში დასაქმებულ პირებზე, სოციალურად დაუცველ მოქალაქეებზე ღონისძიებაზე დასწრებასთან დაკავშირებით ზეწოლის/იძულების ნებისმიერი ფორმა. ამასთან, მაქსიმალურად უზრუნველყონ დაგეგმილი პარტიული ღონისძიების გამიჯვნა საჯარო სამსახურის და თვითმმართველობების საქმიანობისგან, და თავი შეიკავონ დაგეგმილი ღონისძიების შესახებ მოქალაქეთა შეცდომაში შეყვანისგან,“_ წერია ორგანიზაციების მიერ გავრცელებულ განცხადებაში. “გურია ნიუსი“ დაინტერესდა კონკრეტულად, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის რომელ სოფელში დაფიქსირდა ზემოთ აღნიშნული ფაქტები. “სამართლიანი არჩევნების“ აჭარა-გურია-ფოთის რეგიონალური კოორდინატორის, მადონა ბერიძის თქმით, კონკრეტულ სოფლებს ვერ დაასახელებს, რადგან იმ ადამიანებმა, რომლებმაც ზემოთ აღნიშნულ ორგანიზაციებს მიაწოდეს ინფორმაციები ანონიმურობა ... ...
  • ჭიათურაში უკანონოდ დატყვევებული დათვი იპოვნეს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა ქალაქ ჭიათურაში, მოხეტიალე ცირკის მიერ დათვის უკანონოდ დატყვევების ფაქტი გამოავლინეს. დასავლეთის რეგიონული სამმართველოს თანამშრომლებმა კომპანიის მიმართ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი შეადგინეს, საქმის მასალები შესაბამის რაიონულ სასამართლოში გადაიგზავნება. დათვი ცხვარიჭამიაში, დათვების თავშესაფარში დეპარტამენტის ბიომრავალფეროვნების კონტროლის სამსახურის თანამშრომლებმა გადაიყვანეს, სადაც ის შესაფერის პირობებში მოთავსდება სასამართლოს მიერ საქმის განხილვამდე. ... ...
  • "ყველაზე ყლ....ბა ტელევიზიაა" _ აქციის მონაწილე POST ტვ-ს ჟურნალისტსერთ-ერთი მოქალქე პირდაპირი ჩართვისას პოსტივის გადამღებ ჯგუფთან მივიდა, რომელმაც იკითხა _ აქციაზე მოსვლა და დღევანდღელი ცხოვრება რამდენი კილო კარტოფილი დაუჯდა ხელისუფლებას? შემდგომ ჟურნალისტს ჰკითხა რომელი ტელევიზიის წარმომადგენელი იყო, ლოგოს ნახვის შემდეგ კი თქვა,რომ ყველაზე ყლ....ბა ტელევიზია, რასაც გადამღები ჯგუფის და აქციის მონაწილეებისგან სიტყვიერი შეურაცხყოფა მოჰყვა და ის პროვოკაციაში ... ...

არქივი

ზაფრანი

ყველაზე მსმელი ქალები მსოფლიოში

ცოტა ხნის წინ ამერიკელმა მეცნიერებმა...

რატომ ცოცხლობენ ქალები მამაკაცებზე დიდხანს

მამაკაცები ქალებზე უფრო ხანმოკლედ ცოცხლობენ....

რა უპირატესობებს ფლობენ ქალები მამაკაცებთან შედარებით

მოქნილობა _ კუნთებში ელასტინის მაღალი და...

რომელი ცხოველი ხართ ინდიელთა ჰოროსკოპით

რომელია თქვენი ტოტემის ცხოველი ინდიელთა...

სამკაულები, რომლებსაც უბედურება მოაქვს

ზოგიერთ სამკაულს თავისი მფლობელისთვის წარუმატებლობის...
კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...