საქართველო vs რუსეთი – ცივილიზაციათა ჯახი თუ შიდაცივილიზაციური კონფლიქტი?

პოლიტიკა

საქართველო vs რუსეთი – ცივილიზაციათა ჯახი თუ შიდაცივილიზაციური კონფლიქტი?

30 სექ. 2011, 10:04:33

საქართველო vs რუსეთი – ცივილიზაციათა ჯახი თუ შიდაცივილიზაციური კონფლიქტი?

(რუსეთის კვლევების საქართველოს ინსიტუტი)

ცნობილი ამერიკელი სოციოლოგი და პოლიტოლოგი სამუელ ფილიპს ჰანტინგტონი თავის გახმაურებულ ისტორიულ-ფილოსოფიურ ტრაქტატში "ცივილიზაციათა ჯახი" (The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order 1996) მსოფლიოს ცივილიზაციური მოწყობის პარადიგმა შემოაქვს. მისი მიხედვით იდეოლოგიურ-ბლოკური დაპირისპირების დასრულებასთან დაკავშირებით წინ წამოიწევს ხალხებს შორის ცივილიზაციური განხვავებულობის პრობლემა და მომავლის კონფლიქტები სწორედ ცივილიზაციათა რღვევის ხაზებში მიიღებს განსაკუთრებით მწვავე ხასიათს.

ცივილიზაცია: არის რაიმე საერთო განმსაზღვრელი მახასიათებლების (კულტურა, ენა, რელიგია და ა.შ) მქონე ქვეყნების დიდი კონგლომერატი. როგორც წესი, უმთავრესი განმსაზღვრელი ნიშნად ყველაზე ხშირად რელიგია გვევლინება.

ცივილიზაციები, ქვეყნებისგან განსხვავებით, ჩვეულებრივ არსებობენ დიდი დროის განმავლობაში – როგორც წესი ათასწლეულზე მეტი.

ჰანტინგტონი გამოყოფს შემდეგ ცივილიზაციებს:

1. დასავლური ცივილიზაცია

2. ისლამური ცივილიზაცია

3. ინდური ცივილიზაცია

5. იაპონური ცივილიზაცია

6. ლათინოამერიკული ცივილიზაცია

7. მართლმადიდებლური ცივილიზაცია

8. ბუდისტური ცივილიზაცია

9. აფრიკული ცივილიზაცია

არსებობს ცივილიზაციებად დაყოფის სხვა ვარიანტებიც, თუმცა თითქმის ყველა მათგანში საქართველო და რუსეთი ერთ ცივილიზაციად მოიაზრება. მიუხედავად ამისა დამოუკიდებლობის მოპოვების დღიდან წინააღმდეგობები მათ შორის განუწყვეტლივ იზრდება და სულ უფრო მწვავე ხასიათს იღებს.

შექმნილი მდგომარეობის ანალიზისთვის მოკლე ისტორიული ექსკურსი:

საქართველო რუსეთის ურთიერთობები ფეოდალურ ხანაში იწყება. XII საუკუნეში ფიქსირდება პირველი დინასტიური ქორწინება. თუმცა მაშინ ურთიერთობები ეპიზოდურ ხასიათს ატარებდა.

XVI საუკუნიდან მოსკოვიის სახელმწიფოს გაძლიერებასთან დაკავშირებით ორმხრივი ურთიერთობების ინტენსივობა მატულობს. ამას გარკვეულწილად ხელს უწყობდა დაახლოებით ამავე პერიოდში ჩამოყალიბებული ორი დიდი მუსულმანური იმპერიის სეფიანთა (იგივე ყიზილბაშური) ირანისა და ოტომანის იმპერიის ("ბრწყინვალე პორტა") აგრესიული პოლიტიკა მეზობელი ქრისტიანული საქართველოს მიმართ. 1555 წელს დადებული ამასიის ზავით ირანმა და ოსმალეთმა საქართველო გაიყვეს. ქართული ელიტა, რომლისთვისაც ამასიის ზავის პირობები მიუღებელი იყო, ცდილობს ახალი მოთამაშის შემოყვანას რეგიონულ პოლიტიკაში.

XVII საუკუნის ბოლოდან მოსკოვში ჩნდება პირველი ქართული კოლონია, რომელიც ძირითადად ფეოდალური კლასის, მათ შორის უმაღლესი არისტოკრატიის წარმომადგენლებისგან შედგება. საერთო სარწმუნეობა და კეთილშობილი წარმომავლობა გზას უხსნის მათ საიმპერატორო სამსახურისკენ. XIX საუკუნის დასაწყისისთვის ეს ადამიანები მტკიცედ არიან ინტეგრირებული რუსულ ელიტაში. ამ ინტეგრაციის ხარისხზე ნათლად მეტყველებს თუნდაც ის ფაქტი, რომ, 1812 წლის სამამულო ომში ქართველი მარტო გენერალი 12 იღებდა მონაწილეობას, რომელთაგან ყველაზე სახელგანთქმული პეტრე ბაგრატიონი იყო.

1801 წელს რუსეთის ხელისუფლებამ ქართლ-კახეთის სამეფო გააუქმა და მისი ტერიტორია იმპერიას მიუერთა; 1810 წელს - მეფე სოლომონის დამარცხების შემდეგ იმერეთიც შემოიერთა. 1803-1878 წლებს შორის რუსეთ-თურქეთის ომების შემდეგად რუსეთის იმპერიამ საქართველოს დანარჩენი ტერიტორიებიც მიიერთა.

რუსეთის ხელისუფლება ცდილობდა ქართველების ინტეგრირებას იმპერიაში. რუსულ და ქართულ საზოგადოებას ბევრი საერთო ჰქონდა: მართმადიდებლობა, როგორც ძირითადი რელიგია, ბატონ-ყმობა და მემამულეთა ფენა. მიუხედავად ამისა, რუსული მმართველობის პირველი ათწლეულები საქართველოში მთელი რიგი ანტირუსული აჯანყებებით აღინიშნა. რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანი ალბათ 1832 წლის შეთქმულება იყო, რომელიც საქართველოს უმაღლესი არისტოკრატიის წარმომადგენელი ახალგაზრდობის მიერ იყო ორგანიზებული.

მდგომარეობა შეიცვალა კავკასიის მეფისნაცვლად მიხეილ ვორონცოვის დანიშვნის შემდეგ (1844-54). მან მოახერხა ქართული არისტოკრატიის მომხრობა. ამის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი, რომელიც, სხვათაშორის, ჯერ კიდევ საბჭოთა ისტორიოგრაფიამ შენიშნა, ვორონცოვის მიერ საქართველოში ევროპული კულტურისთვის გზის გახსნა გახდა. ვიკიპედია

არამართმადიდებლი ხაალხებისგან განსხვავებით, ქართული თავად-აზნაურობა, რომელის რიცხოვნობა მოსახლეობის 10%-ს აღწევდა, უფლებებში გათანაბრებულ იქნა რუსულ არისტოკრატიასთან. ეს ბატონ-ყმობის გაუქმების შედეგად გაღარიბებული ქართული ფეოდალური კლასისთვის ერთგვარი შეღავათი იყო – მათ მიეცათ საშუალება სახელმწიფო სამსახურში ჩამდგარიყვნენ, რითაც, ფაქტიურად, გაღატაკების საფრთხე აიცილეს.

ბუნებრივია, ადმინისტრაციულ და სამხედრო თანამდებობზე ფართო წარმომადგენლობამ გაზარდა იმპერიაში ინტეგრირების ხარისხი. არსებულ მდგომარეობაზე ნათელ წარმოდგენას გვიქმნის უბრალო სტატისტიკა: პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს საქართველოს 40 ათასი ოფიცერი და გენერალი ყავდა.

ფართოდ იყვნენ წარმოდგენილი ქართველები რუსულ რევოლუციაშიც, განსაკუთრებით კი სოცილ-დემოკრატიაში, რომლის ერთ-ერთმა ფრთამ ბოლშევიკებმა საბოლოოდ აიღო ხელისუფლება რევოლუციის შემდეგ. საბჭოთა კავშირის სათავეში ეთნიკური ქართველის ი.ბ.სტალინის მოსვლამ თავისი როლი შეასრულა ქართველების იმპერიაში ინტეგრირების მაღალი ხარისხის შენარჩუნებაში.

ამდენად გასაკვირი არაა თუ რუსებს ისტორიულად საქართველოს მიმართ განსაკუთრებული ემოციური განწყობა ჩამოუყალიბდათ. რუსისათვის ქართველი კულტურულად გაცილებით უფრო ახლობელად აღიქმება, ვიდრე ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე მცხოვრები რომელიმე არასლავური ეთნოსი, თუმცა რუსული მხარე ვერ ხედავს ან არ სურს დაინახოს ქართველთა იმპერიაში ინტეგრირების კრახის ჩვენს მიერ არგუმენატდ მოყვანილი მიზეზები.

პერესტროიკა, რომელიც ახალ აზროვნებას, ანუ საბჭოთა კავშირის ხალხებში ლიბერალურ-დემოკრატიული ფასეულობების დანერგვა-კულტივაციას გულისხმობდა კრახით და საბჭოთა კავშირის დაშლით დასრულდა. პუტინის შეფასებით სსრკ-ის დაშლა თანამედროვეობის ყველაზე დიდი კატასტოფა იყო. ახალმა რუსეთმა უარი თქვა დასავლურ ფასეულობებზე და საკმაოდ ბუნდოვანი განვითარების საკუთარი გზა აირჩია. მაშინ როდესაც საქართველო თავის მომავალს განვითარების სწორედ ლიბერალურ-დემოკრატიულ გზაში ხედავს.

აღსანიშნავია, რომ დასავლური ფასულობების პრიორიტეტი ქართული საზოგადოებისთვის ახალი ხილი არ არის. თუ გადავხედავთ რუსეთის იმპერიის პერიოდში საქართველოში გავრცელებულ კულტურულ და პოლიტიკურ მიმდინარეობებს, დავინახავთ, რომ ყველა მათგანი მკაფიოდ გამოხატულ იმ პერიოდისთვის თანამედროვე ევროპულ ხასიათს ატარებს. ვგულისხმობთ რომანტიზმს, "თერგდალეულების", მეორე და მესამე დასების მოღვაწეობას. საბჭოთა პერიოდში რაიმე განსხვავებულ პოლიტიკურ მიმდინარეობაზე საუბარი არ გვიწევს. კულტურული თვალსაზრისით, თუ გადავხედავთ ქართულ ხელოვნებას, იგი მკეთრად განსხვავდება თანადროული რუსული ან სხვა რომელიმე საბჭოთა ხალხისისგან, და ერთგვარ, შეიძლება ითქვას დისიდენტურ ხასიათს ატარებს. ფართო საზოგადოებისთვის ეს ყველაზე კარგად ქართული კინოდან არის ცნობილი.

რუსეთი საქართველოს ყოველთვის განიხილავდა, როგორც საკუთარი, განსაკუთრებული ცივილიზაციის ნაწილს, რომელსაც ჰანტინგტონმა მართმადიდებლური უწოდა. დამოუკიდებლობის პერიოდმა გამოააშკარავა, რომ საქართველოსთვის დასავლური ცივილიზაციის ფასეულობები უფრო მიმზიდველია, და რაც, მთავარია, უფრო ახლობელია ვიდრე ე.წ. მართლმადიდებლურისა.

სწორედ ეს გარემოება გახდა მიზეზი იმისა, რომ საქართველოს გამოსვლა რუსეთის გავლენის ორბიტიდან გაცილებით უფრო მტკივნეულად აღიქმება რუსულ აზროვნებაში, ვიდრე თუნდაც აზერბაიჯანის სწრაფვა დასავლეთისაკენ.

(ვიდეო სიუჟეტში თქვენ შეგიძლიათ ნახოთ ივფ ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორის, ისტორიკოს დიმიტრ შველიძისა და რუსეთის კვლევების საქართველოს ინსტიტუტის ანალიტიკოსის ირაკლი ტორონჯაძის კომენტარები. სიუჟეტში გამოყენებულია მასალები ქართულიკინოფილმებიდან, რომლებიც კიდევ უფრო გასაგებსა და ყურებადს ხდის წინამდებარე პროდუქტს)

განმარტება:

"ჩვენი ინსტიტუტი მუშაობს მრავალ თემაზე, ხოლო წინამდებარე მასალა წარმოადგენს მცდელობას, მოვახდინოთ აღნიშნული თემების პოპულარიზაცია, რათა მივაპყროთ საზოგადოების ყურადღება და ხელი შევუწყოთ ფართო მასებში დისკუსის წახალისებას თემებზე, რომლებიც ვფიქრობთ რომ მნიშვნელოვანია და უნდა ხვდებოდეს ჩვენი საზოგადოების ყურადღების ცენტრში. ამდენად, "ევრაზიის თანამშრომლობის ფონდის" მხარდაჭერით მომზადებული ეს ანალიტიკური ვიდეო სიუჟეტები არ წარმოადგენენ ინსტიტუტის საბოლოო პროდუქტს. აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობას ინსტიტუტი კვლავ აგრძელებს."




 ახალი ამბები
  • "ლელოს" დეპუტატობის კანდიდატი გურიაში გიორგი სიორიძე იქნებალელოს დეპუტატობის კანდიდატი გურიაში გიორგი სიორიძე იქნება. სიორიძე სხვა კანდიდატებთან ერთად პოლიტიკურმა მოძრაობა "ლელომ" ამ წუთებში მცხეთაში წარადგინა. გიორგი სიორიძე – ოზურგეთის, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის რაიონების მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი. კონსტიტუციონალისტი. კიოლნის უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტის კურსდამთავრებული, გერმანიაში ფედერალური მასშტაბით ლიცენზირებული იურისტი. არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ახალგაზრდა მეცნიერთა საბჭოს თავმჯდომარე. უკანასკნელ წლებში მუშაობდა ერთ-ერთ უმსხვილეს საინვესტიციო ... ...
  • "15 სექტემბერს ვიწყებთ სწავლას" _ მიხეილ ჩხენკელისასწავლო წლის დაწყებას არანაირი საფრთხე არ შეექმნება. ჩვენ, როგორც განვაცხადეთ, 15 სექტემბერს ვიწყებთ სწავლას, - ამის შესახებ საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრმა, მიხეილ ჩხენკელმა ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტში ვიზიტისას განაცხადა. „სასწავლო წლის დაწყებას არანაირი საფრთხე არ შეექმნება. ჩვენ, როგორც განვაცხადეთ, 15 სექტემბერს ვიწყებთ სწავლას. რეკომენდაციები გამოქვეყნდება და ყველას გექნებათ საშუალება დეტალურად იხილოთ. სამედიცინო პროტოკოლი ზედმიწევნით იქნება დაცული, რადგანაც ჩვენთვის მთავარია ბავშვების ჯანმრთელობა. მინდა გითხრათ, რომ ყოველ ეტაპზე სამედიცინო პროტოკოლი ასახავს ეპიდ-სიტუაციას, რომელიც იმ მომენტისთვის არის აქტუალური. დღევანდელი ეპიდ-ვითარებიდან გამომდინარე, ჩვენ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ არანაირი საფრთხე 15 სექტემბერს სწავლის დაწყებას არ ემუქრება. თუმცა, ყველამ უნდა გავაცნობიეროთ ის ამბავი, რომ თითოეული მოქალაქის ვალია გავუფრთხილდეთ ერთმანეთს. ჩვენი ყველას სურვილია, რომ ეს ვითარება არ გაუარესდეს და ამისთვის თითოეული მოქალაქის ძალისხმევა არის უაღრესად მნიშვნელოვანი. ჩვენ მზად ვართ ყველა სცენარისთვის“, - განაცხადა მიხეილ ... ...
  • IRI: უჭერს თუ არა მოსახლეობა მხარს განხორციელებულ საარჩევნო რეფორმას IRI-ს მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, საპარლამენტო არჩევნების წინ, მოქალაქეთა 54 პროცენტი ინფორმირებულია 8 მარტის შეთანხმებისა და ქვეყნის საარჩევნო სისტემის ცვლილების შესახებ. მათგან   77 პროცენტი - 41 % „ძლიერ“, ხოლო 36 % „მეტნაკლებად“, მხარს უჭერს განხორციელებულ საარჩევნო რეფორმას.  ცნობისთვის, საქართველოს პარლამენტმა დაამტკიცა საკონსტიტუციო ცვლილებები, რომელიც 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების მაჟორიტარული სისტემის მაგიერ პროპორციული სისტემით ჩატარებას ითვალისწინებს.  ოპოზიციური პარტიებიდან ერთიანმა მაციონალურმა მოძრაობამ და ევროპულმა საქართველომ, გასულ წელშიც დღის წესრიგში ჩამდგარი საარჩევნო სისტემის გამო მთავრობასთან წარმოებულ მოლაპარაკებებზე მიღებული დაპირებების არ შესრულების მიზეზის გამო კენჭისყრაში მონაწილეობა არ მიიღეს. მიღებული ცვლილების თანახმად, მომდევნო საპარლამენტო არჩევნებში 120 დეპუტატი პროპორციული, 30 კი მაჟორიტარული სისტემით იქნება არჩეული. არჩევნებში 40,54 პროცენტზე ნაკლები ხმის მიმღები პარტია მარტო ვერ შესძლებს მთავრობის ფორმირებას. ცვლილება ასევე მოიცავს პარლამენტში პარტიების ადგილების განაწილების და არჩევნების ბარიერთან დაკავშირებულ ... ...
  • IRI: მოსახლეობის 82 პროცენტი თვლის, რომ ეკონომიკური მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გაუარესდაIRI-ს კვლევის მიხედვით, მიუხედავად სახელმწიფოს მხრიდან COVID-19-ის წარმატებული მართვისა, საქართველოს მოსახლეობის 82 პროცენტი თვლის, რომ ეკონომიკური მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გაუარესდა პანდემიის გავრცელების შემდეგ. 65 პროცენტი მიიჩნევს, რომ ეკონომიკური მდგომარეობა მათ ოჯახში „ძალიან“ (22 %) ან „მნიშვნელოვნად“ (43 %) მძიმეა, ხოლო 67 % თვლის, რომ კორონავირუსის შედეგად, კიდევ უფრო გაუარესდა.  შეგახსენებთ, რომ საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა თებერვალში დაფიქსირდა. ამ დროისთვის, დაინფიცირებულთა სრული რაოდენობა 1278-ს შეადგენს, რომელთაგან  გამოჯანმრთელდა - 1058, ხოლო 17 ადამიანი გარდაიცვალა. კორონავირუსი ჯანმომ გლობალურ პანდემიად გამოცხადა და ვირუსთან საბრძოლველად სხვადასხვა შეზღუდვები დაწედა. ამავე თემაზე: IRI-ს კვლევა: კმაყოფილია თუ არა მოსახლეობა მთავრობის მოქმედებით პანდემიასთან ... ...
  • IRI-ს კვლევა: კმაყოფილია თუ არა მოსახლეობა მთავრობის მოქმედებით პანდემიასთან ბრძოლაშიIRI-ს მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით მოსახლეობის 79 პროცენტი არის კმაყოფილი, მათ შორის „ძალიან კმაყოფილი“ (41 %) და „მეტნაკლებად“ კმაყოფილი (38 %) მთავრობის მოქმედებით პანდემიასთან ბრძოლაში. "მოსახლეობის 58 პროცენტი, მათ შორის 21 % „ძალიან“, ხოლო 37 პროცენტი „მეტნაკლებად“, კმაყოფილია იმ სოციალური პროგრამებით, რომელიც მთავრობამ შეიმუშავა პანდემიის მიერ გამოწვეული პრობლემების შესამსბუქებლად.  მოქალაქეთა აბსოლუტური უმრავლესობა ეთანხმება(94%) რომ დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს (91 %) და პრემიერ-მინისტრის ოფისის (81 %) მუშაობა პანდემიასთან ბრძოლაში იყო ეფექტური",_ ნათქვამია კვლევაში. ცნობისთვის, კვლევა ჩატარდა საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის კვლევების ცენტრის სახელით, ბალტიის კვლევებისა და გელაპის ორგანიზაციის წარმომადგენლის დოქტორი რასა ალიშაუსკინეს მიერ, 2020 წლის 4 ივნისი - 2 ივლისის პერიოდში. საველე სამუშაოები ჩატარდა „აიფიემის“ მიერ. მონაცემები შეგროვდა სტრატიფიცირებული მრავალსაფეხურიანი შემთხვევითი შერჩევის მეთოდის გამოყენებით, პირისპირ ინტერვიუს გზით.  შერჩევა მოიცავდა საარჩევნო ხმის უფლებისა და ასაკის მქონე 1500 რესპონდენტს. მონაცემები შეწონილ იქნა ასაკის, გენდერის, რეგიონისა და დასახლების ზომის შესაბამისად.  ცდომილების ზღვარი წარმოადგენს +/- 2.5 პროცენტს, გამოპასუხების მაჩვენებელი - 66 პროცენტი. კვლევის განხორციელება შესაძლებელი გახდა ამერიკელი ხალხის მხარდაჭერით, აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...