რა საფრთხე აღმოაჩინეს მეცნიერებმა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ანასეულში

საზოგადოება

რა საფრთხე აღმოაჩინეს მეცნიერებმა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ანასეულში

2016 ნოე 2 00:38:57

ფიზიკის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლებმა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ანასეულში, 2016 წლის სექტემბრის დასაწყისში, რადიაციის ახალი კერები აღმოაჩინეს. მათი მტკიცებით, ახლადაღმოჩენილი კერები მოსახლეობისთვის ჯერჯერობით საფრთხეს არ ქმნის, თუმცა, რადიაციის დონე ადგილზე კრიტიკულ ზღვარს სცილდება და დროულ რეაგირებას საჭიროებს.

რადიაციის კერების არსებობის შესახებ "გურია ნიუსუსთვის" ჯერ კიდევ 2005 წელს გახდა ცნობილი, როცა მოვიპოვეთ წერილი გრიფით _ "საიდუმლო". წერილით ირკვეოდა, რომ ქალაქ ოზურგეთში, დაბა ანასეულში ჩაის სუბტროპიკულ კულტურათა და ჩაის მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ტერიტორიაზე რადიაციის კერა არსებობდა. შინაგან საქმეთა იმდროინდელი მინისტრი ვანო მერაბიშვილი, ვითარების შესწავლას და შემდგომ რეაგირებას ითხოვდა, თუმცა რა რეაგირება მოყვა აღნიშნულ წერილს უცნობია. დღემდე არ არის ცნობილი, სად არის რადიაქტიული ნარჩენებით სავსე ტყვიის კონტეინერები. არსებული ინფორმაციით, ისინი ანასეულიდან გაიტანეს, თუმცა, მეორე ვერსიით, კონტეინერები ამ დრომდე ანასეულის ტერიტორიაზე რჩება.

ინსტიტუტში, რომელიც 70-იან წლებში დაარსდა და 1996 წლის ბოლომდე ფუნქციონირებდა, მცენარეებზე დაკვირვებას აწარმოებდნენ, თუმცა საბჭოთა პერიოდის შემდეგ, ადგილზე მასშტაბური სამუშაოები აღარ განხორციელებულა. ლაბორატორიის ტერიტორია კი, 90-იან წლებში რამდენჯერმე გაიძარცვა და გაპარტახდა. მოგვიანებით, 2012-2013 წლებში ადგილზე სამუშაოები ჩატარდა, დაბეტონდა ახალი სამარხების ტერიტორია, სადაც რადიაციული ნარჩენები იყო მოთავსებული, მაგრამ რადიაციის გაჟონვა ვერც  ბეტონის ახალი საფარმა უზრუნველყო, რომელიც უკვე საგრძნობლად დაზიანებულია.

რა საფრთხის წინაშე დგას ანასეულის მოსახლეობა, დაცულია თუ არა ტერიტორიის ის ნაწილი, სადაც ახალი კერები აღმოაჩინეს, რა რეკომენდაციები აქვს მეცნიერებს და ვინ უნდა განახორციელოს ადგილზე სამუშაოები, _ ამ საკითხებზე "გურია ნიუსი" ფიზიკის ინსტიტუტის გამოყენებითი კვლევების ცენტრის მეცნიერ-თანამშრომელს, ალეკო ღონღაძეს ესაუბრა.

_ბატონო ალეკო, როდის იმყოფებოდით ანასეულში ბოლოს და რა პრობლემა გამოიკვეთა ადგილზე?

_3 წელია ამ საკითხზე ვმუშაობთ. ბოლოჯერ ანასეულში ვიყავით 2016 წლის 9-10 ივნისს, მე და ჩემი თანამშრომელი ბატონი პაატა იმნაძე. ავიღეთ სინჯები. ჩავედით იმისთვის, რომ წამოგვეღო მცენარეული საფარის სინჯები და ნიადაგი, რომ შეგვესწავლა როგორ შედის რადიაქტიული ნივთიერებები მცენარეში და რა თავისებურებები აქვს ამ პროცესს. მაგრამ როცა ვნახეთ რადიაციული ფონი ჩვენ უფრო მეტი ნიადაგი წამოვიღეთ, ვიდრე მცენარე. როგორც იცით, ანასეულის რადიოეკოლოგიური ლაბორატორია შეიქმნა 1972-73 -იანი წლებში და დაიწყო ფუნქციონირება. ამ დროს მოგეხსენებათ, საბჭოთა კავშირი იყო და მთელ ტერიტორიაზე მათ ჰქონდათ ასეთი ლაბორატორიები. კერძოდ, ძალიან საინტერესო იყო გურია, რადგან იქ არის ტენიანი სუბტროპიკები. ამ პირობებში როგორ ითვისებდა მცენარე რადიაციას, ამის შესწავლა დაიწყო. ეს ლაბორატორია პირდაპირ იყო დაქვემდებარებული მოსკოვს. ფაქტიურად, არავითარი  ინფორმაცია ჩვენ აკადემიაში არ მიდიოდა. ტერიტორია სპეციალურად დააბინძურეს, რომ შეესწავლათ დაბინძურების შედეგად მცენარეები რას იზამდნენ, რომელი გადარჩებოდა, რომელი არა. აქ სპეციალურად ჩამოჰქონდათ მცენარეები და მათზე სწავლობდნენ, მის ფიტორემედიაციულ (მცენარის მიერ რადიაციული და ტოქსიკური ნივთიერების ამოღება, ავტ.) თვისებებს, ანუ  როგორ უწყობს ხელს მცენარე ნიადაგის გაწმენდაც ამას გულისხმობს. მაგრამ საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ დაფინანსება შეწყდა; რამდენიმე მეცნიერი წავიდა კიდეც. რაც ყველაზე ცუდია, ძალიან ბევრი რადიაქტიული წყაროები ჰქონდათ. ცეზიუმ 137 (რადიოაქტიული ნუკლიდი ცეზიუმი-137 გამოიყენება გამა-დეფექტოსკოპიაში, საზომ ტექნიკაში და საკვების სტერილიზაციის დროს, ასევე მედიცინის პრეპარატებისა და წამლების სტერილიზაციის დროსაც. ავქმედებიანი სიმსივნეების მკურნალობისათვის. ცეზიუმ-137 გმოიყენება ნუკლიდი ცეზიუმი-133 გამოიყენება ატომურ საათებში. დიდი ოდენობით ცეზიუმის მოხვედრა ადამიანის ორგანიზმში სხვადასხვა დაავადებებს იწვევს, მათ შორის, კიბოს, ფსიქიკურ და ფსიქოლოგიურ აშლილობებს. გულსისხლძარღვთა და თვალის დაავადებებს. ავტ.) მიმობნეული რომ იყო, ეს გასაკვირი არ არის, სპეციალურად იყო არჩეული ეს ტერიტორია მოსახლეობისგან შორს, რომ ნაკლები მავნებლობა გაეწია მათთვის და შეესწავლათ მცენარეების საკითხი. იქ ლაბორატორია თანამედროვე დონეზე იყო აღჭურვილი, რომელიც სულ მთლიანად გაპარტახდა.

_რა პერიოდში?

_1996 წელს, განუკითხაობის პერიოდი რომ იყო, მხედრიონის ბობოქრობის დროს, ვის რა მიქონდა კაცმა არ იცის და აბარებდნენ ჯართად. მათ შორის ჯართად არის ისეთი უნიკალური ხელსაწყოები, რისი ჩაბარებაც არ შეიძლებოდა. მაგრამ ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეს არ იცოდა და როცა დირექტორი ადგილზე არ იყო, მოიპარეს. ზოგმა საფანტი დაამზადა იმ ტყვიის კონტეინერიდან, რომელშიც რადიაქტიული ნივთიერებები იყო მოთავსებული. საერთოდ რადიაქტიული ნივთიერებები უნდა ჩადო ტყვიის კონტეინერში და ჩამარხო. მაშინ ჩვენი საცავი რეაქტორზე არ იყო  მწყობრში შესული, ახლა მარტივია, მთელი საქართველოდან ყველაფერი მიდის რეაქტორზე, გამოყენებითი კვლევების ცენტრში, იქ არის საცავი სპეცილაური ამერიკელების დაფინანსებით და იქ ათავსებენ ყველაფერს, მაგრამ მაშინ ეს არ იყო. ასე რომ, იქვე ადგილზე გაკეთდა სამი სარკოფაგი. ერთი სარკოფაგი 1972 წელს, როცა ეს ლაბორატორია აშენდა, მაშინვე გაკეთდა, ეს აუცილებელი იყო, სადაც უნდა შენახულიყო გამოუყენებელი წყაროები. მერე დაბეტონდა ეს სარკოფაგი, რადგან სავსე იყო უკვე. 1991 წლამდეკვლევები მიმდინარეობდა  და ეს სარკოფაგი არ ეყოთ. ამიტომ გააკეთეს კიდევ ერთი სარკოფაგები ამავე ტერიტორიაზე, დღეს იქ ნანგრევებია, ჭერიც კი არ არის, ალბათ, "ჟეშტი" წაიღეს სახლებში.. კიდევ არის მეორე სარკოფაგიც, რომელიც მაშინ დაბეტონებული იყო. რომ შემოვუარეთ ამ სარკოფაგებს, ვზომავდით რადიაციას ჰაერში, თუ იყო მომატებული, მობილური გამასპიდომეტრით, ერთ სარკოფაგთან არაფერი არ იყო, თუმცა, სამწუხაროდ, ნანგრევების უკან აღმოჩნდა რადიაციული ფონი ცოტათი მომატებული. პირდაპირ შემიძლია ვთქვა, რომ დღეს ანასეულში არსებული მდგომარეობა, მოსახლეობას არავითარ საფრთხეს არ უქმნის. დღეს არ უქმნის, მაგრამ იმისათვის, რომ საფრთხე არ შეექმნას 5-10 წლის შემდეგ მალეა გასატარებელი აუცილებელი ღონისძიებები.

_რას გულისხმობთ, რა პრობლემა შეიძლება შეიქმნას ადგილზე 10 წლის შემდეგ?

_გაჟონვა დაფიქსირდა, პატარა, ძალიან მცირე, მაგრამ დროზე უნდა აღმოიფხვრას.

_ საწყობი დაზიანებულია?

_ვიმეორებ, გაჟონვა დაფიქსირდა, უნდა ჩაღრმავდეს სამარხი, ამის პრობლემა არ არის.

_ეს იმას ნიშნავს, რომ ადგილზე არის რადიაციული ნარჩენები?

_ცხადია, არის. ჩაყარეს და დააბეტონეს. მაგრამ  პირდაპირ სარდაფში კი არ უნდა ჩაეყარათ. საძირკველი  ალბათ ჰქონდა, მაგრამ უფრო საფუძვლიანი საძირკველი უნდა გაეკეთებინათ, სპეციალური ბეტონია, რომ იქედან გაჟონვა არ მომხდარიყო, მაგრამ მოხდა. ამის აღმოფხვრა შეიძლება.

_მხოლოდ ამ ერთი საწყობიდან ჟონავს?

_არა, მეორე საწყობიდანაც არის, რადიაციული საცავია. დაღმართის თავში. აქ პროცესი დაწყებულია, 2013-2014 წლებში გააკეთეს, მოხდა ისე, რომ რატომღაც არ შეამოწმეს, ხომ შეეძლოთ ეს გაეკეთებინათ?

_თქვენ იცით რომ ნამდვილად არ ჩატარებულა შემოწმება?

_არ ჩატარებულა. ჩვენ რომ ჩავედით, მის მერე  ჩავიდნენ, ნიადაგის სინჯები აიღეს და გააგზავნეს გერმანიაში. გამა რადიაციას რაც შეეხება, გერმანიაში გაგზავნა არ გვჭირდება, ჩვენ თვითონვე ვზომავთ. ასე რომ პატარა რადიაცია დაფიქსირდა ამ ორ ადგილას, მაგრამ შეიძლება მოვლა რთული არ არის.  მაგრამ კიდევ არის პრობლემები - არც მაშინ და არც მის მერე ჰიდროგეოლოგიური ექსპერტიზა არ ჩატარებულა. რა მაქვს მხედველობაში - გრუნტის წყლები, მიწისქვეშა წყლები გამოკვლეული არ არის. ეს გურიაა, საჰარა ხომ არ არის, ან კაზრეთი, რომ 20 მეტრის ქვემოთ არის მიწისქვეშა წყლები, გურიაში საკმაოდ ახლოსაა. როგორ ხდება, ბინძურდება თუ არა წყალი და სად მიდის ეს დაბინძურებული წყალი. ღმერთმა ნუ ქნას, მაგრამ ეს შეიძლება მარტო გურიის პრობლემა არ იყოს. ხომ არ ვიცით რა მიმართულებით მიდის ეს წყლები და სადამდე ჩადის. შეიძლება სუფთაც იყოს, არ გამოვრიცხავ. მგონია, რომ ძალიან ცოტა გადავა, ბევრი არა, მაგრამ მაინც გასაკეთებელია და  შესასწავლია.

_კვლევა აქამდე არ ჩატარებულა?

_არა, არასოდეს. დავუკავშირდი ჰიდროგეოლოგიის ინსტიტუტს და დამიწერეს კიდეც პროექტი, რა სამუსაოები უნდა ჩატარდეს, მაგრამ ეს სამუშაოები საკმაოდ ძვირადღირებულია.

_დაახლოებით, თუ არის ხარჯები დათვლილი რა დაჯდება კლევის ჩატარება?

_ეს მას უნდა ჰკითხოთ. საერთოდ, გაბურღვითი სამუშაოები ხარჯებთანაა დაკავშირებული. მაგრამ რაც მცირე ხარჯებთან არის დაკავშორებული, ის ხომ მაინც შეიძლება გაკეთდეს? საერთოდ, რადიაცია ძალიან უწყობს ხელს მცენარეების აყვავებას, კარგად იზრდება... იქ კალიუმი  ძალიან ცოტაა ნიადაგში, სპეციალურად არ არის, ამიტომ მცენარე მაქსიმალურად იღებს ცეზიუმ 137-ს, რადიაქტიულ ნივთიერებას. ჩვენ რომ ვიყავით მაშინ ამ ბალახს ძროხები ჭამდნენ. ამის მოგვარება პირველ რიგში აუცილებელია. შემოღობონ ტერიტორია!

_საშიშია რომ იქ პირუტყვმა ბალახი მოძოვოს?

_პირუტყვის ჯანმრთელობა არა მაქვს მხედველობაში.

_რძის პროდუქტებში რამდენად გადავა?

_ამაშია საქმე. ცხადია, გადადის, ეს დამტკიცებულია. ამ რძის პროდუქტს კი მოსახლეობა მოიხმარს. კიდევ წარმოიდგინეთ რა ხდება, მცენარე იღებს რადიაციულ ნივთიერებას, აქედან ნაწილს ძროხა ჭამს, მაგრამ მცენარის დიდი ნაწილი ხმება და რადიაცია ისევ ნიადაგში ბრუნდება. თუ გვინდა რომ ნელ-ნელა, თანდათან გავწმინდოთ ნიადაგი, ალბათ, უნდა შეგორვდეს ეს მცენარეები, მოითიბოს და დაიწვას. სპეციალური ღუმელები არსებობს ამისთვის, იაფი არ არის, მაგრამ შეიძლება. რამდენიმე თივის ზვინი გააკეთონ ტერიტორიის შუაში, რომ გარეთ არ გავიდეს ალის შედეგად რადიაცია და იქვე დაიწვას, ნაცარი შევინახოთ. ნელ-ნელა გაიწმინდება.

უკვე დაბინძურებულია ეს ტერიტორია, მიწის გადატანაზე ზედმეტია ლაპარაკი, ეს რომ მოხსნა და წაიღო, დათვლილი გვაქვს, დაახლოებით 400 ცალი 5 ტონიანი კასრი გვინდა. თან სად უნდა წავიღოთ? ამიტომ ეს უნდა დავტოვოთ ასე. მომავალი თაობის გაზრდა შეიძლება ამაზე და აღდგენა იმ ცენტრის, რომელიც იყო, რათა შევისწავლოთ სხვადასხვა მცენარის ფიტორემედიაციული თვისებები. ძალიან კარგი ადგილია და სხვა გამოსავალი არც არის ვერსად ვერ მიგვაქვს. 16 უნიკალური მცენარეა ამ ადგილზე, აქედან სამს ვსწავლობთ, ძალიან უნიკალური თვისება გამოვლინდა ამასობაში.

_რას გულისხმობთ?

_სანამ რადიაცია ცოტაა ნიადაგში, მას იღებს მცენარე, როცა გაიზარდა და კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია, მცენარეს გადაეკეტა სურვილი და აღარ მიიღო. რაც ძალიან ბევრია არ იღებს, მაგრამ ამოიღო სხვა რადიაქტიული ნივთიერება. ძალიან უცნაური თვისებებია, თან იაპონური გრაკლას ფიტომედიაციური თვისებების შესახებ ლიტერატურაში არსად არ არის ცნობილი.

_ბატონო ალეკო, ჩვენ გვაქვს 2005 წლის დათარიღებული წერილი, სადაც ბატონო ვალერიან ცანავა, ლაბორატორიის გენერალური დირექტორი წერს ერთ-ერთ გამომძიებელს, რომ ეს ტყვიის კონტეინერები, რომელიც იყო შენახული იზოლირებულ სარდაფში, გაძარცვის თავიდან ასაცილებლად სპეციალური ბეტონის კედლით არის დაფარული და არანაირ საშიშროებას არ წარმოადგენს ადგილზე არსებული სიტუაცია, მაგრამ რადიაციის გარკვეული ზრდა მაინც შეიმჩნევა სარდაფებში. ინფორმაციის ნაწილი, რომელიც საზოგადოებისთვის და მეცნიერებისთვის შეიძლება საინტერესო იყოს, გრიფი "საიდუმლო" ადევს. თქვენ რა ინფორმაცია გაქვთ, ამ გრიფით საიდუმლო დოკუმენტებზე და ამ კონტეინერებზე, რომელიც გავრცელებული ინფორმაციით, შეიძლება გადატანილი იყოს ანასეულიდან?

_ჩვენთან არ არის, ჩვენამდე არ მოსულა. ამას ხელმძღვანელობდა ლერი მესხი. სად წაიღო, რა ედი ეწია ამ კონტეინერებს არ ვიცი. ისე, წესით ჩვენთან უნდა მოსულიყო. ახლა თავიდან ჩატარდა ინვენტარიზაცია და ვკითხე მას, ვინც ატარებდა, ზუსტად ვიცი რომ აქ არ იყოს.

_შეიძლება რომ ადგილზე იყოს დატოვებული და არც იყოს ტერიტორიიდან გატანილი?

_უფრო მგონია, რომ ადგილზეა. მაგრამ ასეთი გამოსხივება, ასე ცოტა, არა მგონია...აქ არის ლაპარაკი აქტივაციური ანალიზის წყაროზე. ჩვენც გვქონდა და ბევრად უკეთესი, ვიდრე ანასეულში იყო. ახლა სად არის ის არ ვიცით. აუცილებელი არ არის, მე ვიცოდე სად არის, მაგრამ, უცნობია ამათთვისაც. ჩვენ რომ ვიყავით ივლისში, მე და პლატონ იმნაძე, სულ მაგას ეკითხება, სად არის ის წყარო. ბატონმა ვოვამ თქვა, მე რამდენადაც ვიცი თქვენთან არისო, მაგრამ ჩვენთან არ არის.

_აქვს თუ არა ამ კონტეინერებს შენახვის ვადები, შემოწმების ვადები და ა.შ.?

_თუ ეს არის კარგი ხარისხის  ტყვიის კონტეინერი არავითარ საფრთხეს... ტყვიაში არ გადის, ძალიან ცოტა გადის. თუ კარგი ხარისხის კონტეინერია, მაგრამ, არ ვიცი იცით თუ არა,  რომ ერთ-ერთი კონტეინერი გურულებმა, ადგილობრივმა მოსახლეობამ ამოიღეს და იმით საფანტები გააკეთეს.

_ეს როდის მოხდა, 1990-იან წლებში?

_დიახ, დიახ, იმ პერიოდში. იმ კაცმა არც იცოდა, რომ ეს საშიში იყო. მერე მივიდა ბატონი ვოვა და უთხრა რა გააკეთეო, მაგრამ ის დანარჩენი ხომ კონტეინერის გარეშე ჩაიყარა იქ. ტყვიის კონტეინერი აუცილებელი იყო მისთვის.

_თქვენ ამბობთ, რომ ანასეულში მხოლოდ სამი კერაა.

_დიახ, მაგრამ იცით, რა არის, ერთი სარკოფაგი, რომელიც საბჭოთა პერიოდში გაკეთდა, არ არის გზის სავალ ნაწილთან, მაგრამ ორი, რომელიც შემდეგ გაკეთდა. გზის სავალ ნაწილთან ასე ახლოს არ უნდა გაკეთებეულიყო, თუმცა, რადგანაც ტერიტორიას საძირკველი ჰქონდა, იფიქრეს, რომ კარგი საძირკველია და ბარემ პირდაპირ ჩავყაროთ და დავაბეტონოთო. თანხების ეკონომია გააკეთეს. მაგრამ ახლა ამას ხომ ვერ ამოვიღებთ?! ამიტომ უნდა შემოვღობოთ და მოვუაროთ.

_რამდენადაც ვიცით, საბჭოთა კავშირის პერიოდში ბევრი ასეთი ლაბორატორია არსებობდა.

_ცხადია, მთელ საბჭოთა კავშირში იყო.

_საქართველოში რამდენია აღრიცხულია?

_არა, არა. რამდენადაც ვიცი, ერთი იყო პესტიციდების, მაგრამ ჩვენ არ ვმუშაობთ ამაზე, ბიოქიმიური ნაწილია. ამის შესახებ ინფორმაცია სხვებს აქვთ. სხვებისგან მომისმენია და ვერ მოვიტყუები. არ მაქვს ინფორმაცია. გულახდილად ვიტყვი, რომ ჯობდა ეს ცოტა ხარისხიანად გაკეთებულიყო. 2013-2014 წლებში ჩატარდა იქ სამუშაოები, მაგრამ 2 წელიწადში ვნახეთ რომ მცირე გაჟონვა მაინც არის. ორ წელიწადში კი არა, საერთოდ არ უნდა გაეჯონა, მე თუ მკითხავთ. მაგრამ ამის მოგვარება მარტივად შეიძლება, თუ ამუშაოებს ჩავატარებთ. მე ვიცი რომ არის გეგმა, დაწერილია და ელოდებიან დაფინანსებას.

_თქვენ ახსენეთ რომ აღებული გაქვთ სინჯები, წამოიღეთ ნიადაგი და მცენარეული საფარი. დასრულებულია გამოკვლევა? შედეგები გვაქვს?

_შედეგები უკვე გვაქვს. მაგრამ რამდენია ნიადაგში ეს დახურული ინფორმაციაა არა მარტო საქართველოში, არამედ მთელ მსოფლიოში. ამას ნამდვილად ვერ გეტყვით.

_ის მაინც შეგიძლიათ გვითხრათ ზღვარს სცდება თუ არა?

_ცოტათი, ცოტათი... რისი თქმაც არ შეიძლება, მაგას ვერ გეტყვით.

_ადგილობრივი მოსახლეობის უმრავლესობა ამბობს, რომ დაბინძურებული ფონი იწვევს სიმსივნურ დაავადებებს...

_არავითარ შემთხვევაში. რადიაციული დაბინძურება რამდენიმე გზით შეიძლება მიიღო. ის, რომ გაიარე და ჰაერი ჩაისუნთქე, არაფერი არ მოგივა აბსოლუტურად. ფონი ოდნავ არის მომატებული. ამით არ დაავადებოდნენ, ამის სრულ გარანტიას გაძლევთ. მაგრამ თუ ძროხა მოჭამს ბალახს, ის პროდუქტი მიიღე, ეს შეიძლება, არ არის გამორიცხული მაგით იყოს.

_თქვენ ვინმეს მიმართეთ რეკომენდაციით როდესაც კვლევა  ჩაატარეთ?

_კრიზისების მართვის სააგენტოს მივმართეთ. მიიღეს მხედველობაში. ჩვენ სპეციფიკიდან გამომდინარე ვთანამშრომლობთ უშიშროებასთან ბუნებრივია. ადრე საქართველო რადიაქტიული ნივთიერების ერთ-ერთი სატრანზიტო ქვეყანა იყო. საზღვარზე რომ აღმოაჩენენდნენ რამეს, ჩვენთან მოჰქონდათ. ამიტომ თანამშრომლობა გვაქვს. მან გვირჩია, რომ მიგვემართა კრიზისების მართვის სააგენტოსთვის. მათ გვითხრეს, რომ რადიაციული მართვის სააგენტოსთან ერთად მოილაპარაკეთ და რა უნდა გაკეთდესო. მის მერე ჩავიდნენ, შეამოწმეს ადგილი, გააგზავნეს სინჯები გერმანიაში.

_ეს როდის მოხდა?

_აგვისტოში, სექტემბრის დასაწყისში გვქონდა ეს შეხვედრები.

_მოლაპარაკების შედეგი რა არის?

_რომ აპირებენ და პროექტი დაწერეს რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტოში ანასეულთან დაკავშირებით ეს ვიცი. როდის იქნება დაფინანსება და რას გააკეთებენ, ამას  ვნახავთ. მცენარეების მიხედვით შეიძლება შემოწმება.

_რამდენ ხანში უნდა შემოწმდეს რომ მივხვდეთ ფონი შეცვლილია თუ არა?

_ახლა ხომ დაიწყება სამუშაო, რომ დაამთავრებენ 3-4 თვის შემდეგ ჩავალთ და ვნახავთ. 

_ზოგადად, რამდენ ხანში უნდა შემოწმდეს?

_6 თვეში ერთხელ უნდა შემოწმდეს. წასვლაც არ სჭირდება. ეკოლაბორატორიიდან ჩამოდის ხალხი და ჩამოიტანენ ნიმუშებს.

_ერთი ის არის, რომ ტარდება კვლევები, გვაქვს შედეგები, ვიცით რა არის გასაკეთებელი, მაგრამ არ კეთდება, სამწუხაროდ. ეს ხომ წინა წლებშიც ვიცოდით რომ გასაკეთებელი იყო?

_კი, ეს უყურადღებობა ცუდია.  ვითომ იქ არაფერი არ არის, ასე არ არის. კატასტროფული სიტუაცია არ არის, მოსახლეობას დღეს პრობლემა არ ექმნება, მაგრამ ასევე არ უნდა შეექმნას 10 წლის მერე.

_ანასეულის მსგავსი პრობლემა დღეს საქართველოში სადმე გვაქვს?

_არა, არსად.

ვის ევალება ანასეულში აღნიშნული პრობლემის შესწავლა, რა რეკომენდაციები მისცა ქალაქ ოზურგეთის მერიას ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტომ; რამდენად სახიფათოა ანასეულში არსებული მდგომარეობა და რა სამუშაოების გატარებას აპირებენ უახლოეს მომავალში ადგილზე, - ამ საკითხებზე "გურია ნიუსი" ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტოს უფროსის მოადგილის ხატია ჯიქურიძის ინტერვიუს მოგვიანებით შემოგთავაზებთ.

  

გამოცემა მომზადებულია პროექტის "საქართველოს მედიის ხელშეწყობა საქართველოში მიმდინარე რეფორმების დღის წესრიგის კომუნიკაციაში" (M-GRA) ფარგლებში. M-GRA პროექტი, რომელსაც IREX ახორციელებს, დაფინანსებულია კარგი მმართველობის ფონდის მიერ, ბრიტანეთის საელჩო, თბილისი. გადაცემის შინაარსი მთლიანად მისი ავტორის პასუხისმგებლობაა და არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება განიხილოს როგორც IREX-ისა და დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს საელჩოს პოზიციის გამოხატულება.

ამავე თემაზე:

რადიაციის ახალი კერები ანასეულში და "გურია ნიუსის" მიერ ნაპოვნი რესპონდენტი, რომელიც კვლევებს შეცვლის




 ახალი ამბები
  • ბახმარო თანამედროვე მუსიკალურო ფესტივალის სამზადისში _ ის, რაც არ უნდა გამოტოვოთSunset Fest Bakhmaro 2019-ის მზადება აქტიურად მიმდინარეობს. უკვე მოწყობილია კარვების ქალაქი, მოსასვენებელი კუთხეები, კაფე-ბარები. ამ წუთებში, ზღვის დონიდან 2050 მეტრზე საკონცერტო სცენის აწყობა მიმდინარეობს. ბახმაროში, ხვალ, 19 აგვისტოს ბევრი სიურპრიზი და დიდი მხიარულება გელით. ტრადიციული დოღის დასრულების შემდეგ, 17 საათზე, მზის ჩასავალი გორის მიმდებარედ (ასასვლელი ვერტოდრომიდან) თანამედროვე მუსიკის ფესტივალი გელოდებათ არაჩვეულებრივი შემსრულებლებით _ Bedford Falls, LOUD speakers, Kordz & Dro, Pitter J, Anushka Chkheidze, Lua და Kraumur თქვენს შესანიშნავ განწყობაზე დილამდე იზრუნებენ. შეაგროვე მთელი წლის სამყოფი ენერგია და მოგონებები. სუფთა ჰაერი, ნისლი, წიწვოვანი ტყე, კოცონები, ვარსკვლავებიანი ცა, კარვების ქალაქი, კარგი მუსიკა, ზაფხულის მზესთან დამშვიდობება _ ეწვიეთ 19 აგვისტოს ბახმაროს! არ გამოტოვოთ დიდი მხიარულება. ფესტივალი „ჩექინ ჯორჯიას“ ფარგლებში იმართება და მისი თანადამფინანსებელია საქართველოს განათლების, კულტურის, სპორტისა და მეცნიერების სამინისტრო. გენერალური სპონსორია „წყალი მარგებელი“. სპონსორები და მხარდამჭერები არიან: „ზედაზენი“; “New Road”; „ორბი ჯგუფი“; „ვასაძის პური“; „სანდომი“; „თქვენი მარკეტი“ ასკანგელი“, ‘გზამშენი 18“, „ლიდერფუდი“, „ბითი ჩერითი ჯგუფი“, „ბახმარო ჰოტელი“; ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მერია; ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მერია; „ენერგო პრო ჯორჯია“; საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური; საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი; ფესტივალის მედია პარტნიორი და საინფორმაციო მხარდამჭერია ... ...
  • „ნაბეღლავი“, „ბახმარო“, „გალფი“ _ ბახმაროში ტრადიციული დოღის სამზადისიახვალ, ბახმაროში, ფერისცვალების დღესასწაულზე ასულ სტუმრებს ბევრი სიურპრიზი ელით. მზადება უკვე დაწყებულია. ტრადიციულ დოღს,  რომელიც მეორე წელია,  ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტთან ერთად წყაროს წყალი „ბახმაროსა“ და „ნაბეღლავის“ მწარმოებელი კომპანიის – „წყალი მარგებლის“ ორგანიზებით გაიმართება, წელს ბევრი სიახლე ახლავს _ „ბახმაროს თასი 2019“ ღონისძიებისათვის კომპანია „წყალი მარგებელმა“ ახალი სპონსორები მოიძია, რის გამოც საპრიზო ფონდი გაზრდილია. _ წინა წელს დავიწყეთ ეს ღონისძიება ამ მასშტაბით და მაშინ დავპირდით  პირველ რიგში გურულებს და მთელ საქართველოს, რომ ბევრად დიდი მასშტაბი იქნებოდა წელს, რაც ვფიქრობ, რომ შევძელით.  ჩვენი გეგმა, რომ 10 წლის მანძილზე ბახმარო გავხადოთ არამარტო გურიის, არამედ მთელი საქართველოს სავიზიტო ბარათი.  დღეს ვნახე და ძალიან გამიხარდა, რომ დოღში მონაწილეთა რაოდენობა გაზრდილია _ მონაწილეები დაგვემატნენ ბათუმიდან, პანკისიდან,  რაც მისასალმებელია. ასევე, სასიხარული და მნიშვნელოვანია, რომ გაიზარდა ბიზნესის ჩართულობაც _  “საქართველოს ბანკის“ შემდეგ, დაგვემატა „გალფი“, „გლოვო“, „კროკო ბეთი“. ჩვენ ვართ ამ ქვეყნის ნაწილი და მთავარი ნაწილი შეიძლება ითქვას . ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია ვიყოთ სახე ქვეყნის და ყველაფერი გავაკეთოთ ჩვენი ქვეყნისთვის, _ ამბობს კომპანია “წყალი მარგებლის“ დამფუძნებელი მიხო სვიმონიშვილი. სვიმონიშვილი იმედოვნებს, რომ წელს, ბახმაროს დოღს შარშანდელზე მეტი ადამიანი დაესწრება: _  წინა წელს 27 000 ათასი ადამიანი დაესწრო დოღს და ამდენი გაღიმებული ადამიანის ერთად ნახვა ბედნიერებაა. იმედი მაქვს, წელს, ეს რიცხვი მეტი იქნება, _ აღნიშნა სვიმონიშვილმა. კომპანია „გალფის“ ვიცე პრეზიდენტის ნინო ჯიბლაძის თქმით, „გალფისთვის მნიშვნელოვანია ჯანსაღი ცხოვრების წესი და ეკოლოგიურად პასუხისმგებელობიანი აქტივობების მხარდაჭერა“: _  წელს პირველად დავუჭირეთ მხარი ბახმაროს დოღს და მოხარულები ვართ, რომ გარდა საპრიზო ფონდში თანამონაწილეობისა, საჩუქრებს და პრიზებს დავაწესებთ ოთხივე გარბენის გამარჯვებულისათვის, _ თქვა ნინო ჯიბლაძემ. ერთი სიტყვით, „ნაბეღლავი“, წყაროს წყალი „ბახმარო“, მათი გენერალური მხარდამჭერი „საქართველოს ბანკი“ და ღონისძიების სპონსორები _ „გალფი, გლოვო და კროკო-ბეთი ხვალ, 19 აგვისტოს, ბახმაროში კარგ სანახაობას გპირდებიან. ზღვის დონიდან 2050 მეტრზე გამართული დოღი ასეთი იქნება: ,,ბახმაროს თასი“ – 4 800 მეტრი; „ნაბეღლავის თასი“ – 2 400 მეტრი; „გმირების თასი“ – 1200 მეტრი; „გურიის თასი“ – 1200 მეტრი; ,,ბახმაროს თასი“მარულა გარბენის მანძილი: 4 800 მეტრი; მონაწილეობის მიღება შეუძლია ნებისმიერ მსურველს.საპრიზო ფონდი: 4 800 ლარი I ადგილი 2 500 ლარი; II ადგილი 1500 ლარი; III ადგილი 800 ლარი; „ნაბეღლავის თასი“გარბენის მანძილი: 2 400 მეტრი; მონაწილეობის მიღება შეუძლიათ წმინდა სისხლის ჯიშის ცხენებს. საპრიზო ფონდი: 1800 ლარი I ადგილი 1000 ლარი; II ადგილი 500 ლარი; III ადგილი 300 ლარი; „გმირების თასი“გარბენის მანძილი: 1 200 მეტრი; მონაწილეობის მიღება შეუძლიათ შერეული სისხლის ჯიშის ცხენებს. საპრიზო ფონდი: 1 800 ლარი I ადგილი 1000 ლარი; II ადგილი 500 ლარი; III ადგილი 300 ლარი; „გურიის თასი“გარბენის მანძილი: 1 200 მეტრი; მონაწილეობის მიღება შეუძლიათ ადგილობრივი ჯიშის ცხენებს. საპრიზო ფონდი: 1 800 ლარი; I ადგილი 1000 ლარი; II ადგილი 500 ლარი; III ადგილი 300 ... ...
  • გადაიწევს თუ არა აბიტურიენტთა ჩარიცხვების ვადების გამოცხადებააბიტურიენტები სახელმწიფოს მიერ 2019 წელს სრულად დაფინანსებული საგანმანათლებლო პროგრამების ე.წ. უფასო ფაკულტეტების სიას ელოდებიან, რომელიც, ჯერჯერობით, არ ჩანს. განათლების, მეცნიერების, კულტურის და სპორტის სამინისტროში edu.aris.ge-ს განუმარტეს, რომ დოკუმენტს ახლო მომავალში გამოაქვეყნებენ და ვადებში ეტევიან. თუმცა, ფაქტია, რომ  აბიტურიენტებს საგანმანათლებლო პროგრამებში ცვლილებების შესატანად ცოტა დრო რჩებათ. საგულისხმოა, ისიც რომ გასულ წლებში უფასო ფაკულტეტების ჩამონათვალი აგვისტოს დასაწყისში უკვე გამოქვეყნებული იყო, მაგალითად: 2016 წელს სახელმწიფოს მიერ სრულად დაფინანსებული საგანმანათლებლო პროგრამების სია გამოქვეყნდა 28 ივლისს, 2017 წელს – 2 აგვისტოს, 2018 წელს – 6 აგვისტოს. უკავშირდება თუ არა სიის გამოქვეყნების დაგვიანება სამინისტროს მიერ უფასო ფაკულტეტების დაფინანსების წესში შესატან ცვლილებებს, ამ ეტაპზე უცნობია. შეგახსენებთ, რომ სამინისტრო პირველ ეტაპზე, 2019 წლისთვის უფასო ფაკულტეტების დაფინანსების მოდელში ცვლილებების შეტანას აპირებდა, მოგვიანებით კი მინისტრი მიხეილ ბატიაშვილი მის საერთოდ გაუქმებაზე ალაპარაკდა, რაც შემდეგ 2020 წლისთვის გადადო. ცნობისთვის! – აბიტურიენტებს უფასო ფაკულტეტების არჩევის ვადა, აპელაციის შედეგების გამოქვეყნებიდან შემდეგი დღის 18:00 საათამდე აქვთ. “ნაეკის” ინფორმაციით, აპელაციის შედეგების გამოქვეყნება, სავარუდოდ, მომავალი კვირის ბოლოს დასრულდება. სამინისტროში კი აცხადებენ, რომ ფაკულტეტების სია, ამ პერიოდისთვის გამოქვეყნებული ... ...
  • საქართველოს საგარეო უწყება საერთაშორისო თანამეგობრობას მიმართავსმივმართავთ საერთაშორისო თანამეგობრობას, ქმედითი ზომები მიიღოს საოკუპაციო ძალების უკანონო მოქმედებების შესაჩერებლად, – ამის შესახებ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა, ვლადიმერ კონსტანტინიდმა საოკუპაციო ხაზიდან საქართველოს შვიდი მოქალაქის გატაცებასთან დაკავშირებით საუბრისას განაცხადა. მისი თქმით, საოკუპაციო ხაზზე გახშირებული პროვოკაციები და ინციდენტები კიდევ უფრო ამწვავებს უსაფრთხოების გარემოს და ამძიმებს ისედაც რთულ ჰუმანიტარულ მდგომარეობას კონფლიქტით დაზარალებულ სოფლებში. „შეშფოთებას გამოვთქვამთ საოკუპაციო ძალების მიერ შიდა ქართლში საოკუპაციო ხაზის მიმდებარე ტერიტორიიდან შვიდი ადგილობრივი მცხოვრების გატაცების გამო. იმ პირობებში, როცა ბოლო დღეებში განსაკუთრებულად დაძაბულია მდგომარეობა სოფელ გუგუტიანთკარში ხელოვნური ბარიერების აღმართვის გამო, საოკუპაციო ძალების მიერ საქართველოს მოქალაქეების გატაცებისა და უკანონო დაკავებების პრაქტიკის გაგრძელება წარმოადგენს ქვეყანაში ვითარების დესტაბილიზაციის აშკარა მცდელობას. საოკუპაციო ხაზზე გახშირებული პროვოკაციები და ინციდენტები კიდევ უფრო ამწვავებს უსაფრთხოების გარემოს და ამძიმებს ისედაც რთულ ჰუმანიტარულ მდგომარეობას კონფლიქტით დაზარალებულ სოფლებში“, – აცხადებს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერი. ვლადიმერ კონსტანტინიდის თქმით, გააქტიურებულია ცხელი ხაზი; საქმის კურსში არიან ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების თანათავმჯდომარეები, პროცესში ჩართულია ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია. „ჩვენ დაუყოვნებლივ გავააქტიურეთ ცხელი ხაზი; უკვე დავუკავშირდით ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების თანათავმჯდომარეებს; პროცესში ჩართულია ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია. მოვუწოდებთ რუსეთის ფედერაციას, დაუყოვნებლივ შეწყვიტოს უკანონო ქმედებები საოკუპაციო ხაზზე და პატივი სცეს ნაკისრ საერთაშორისო ვალდებულებებს. მოვუწოდებთ რუსეთის ფედერაციას, რომ დაიწყოს 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების უპირობო შესრულება, რადგან საქართველოს ტერიტორიიდან ჯარების გაყვანა არის ადგილზე მდგრადი მშვიდობისა და უსაფრთხოების დამყარების ერთადერთი გზა. მივმართავთ ასევე საერთაშორისო თანამეგობრობას, რომ ქმედითი ზომები მიიღოს საოკუპაციო ძალების უკანონო მოქმედებების შესაჩერებლად“, – განაცხადა ვლადიმერ კონსტანტინიდმა. საოკუპაციო ხაზთან რუსმა სამხედროებმა საქართველოს შვიდი მოქალაქე დააკავეს. დაკავებულები სოფელ ახალუბნის მცხოვრებლები არიან. არსებული ინფორმაციით, მოქალაქეები წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიაში იყვნენ წასული, რომელიც საოკუპაციო ხაზთან ... ...
  • რუსმა სამხედროებმა სოფელ არცევთან საქართველოს კიდევ ერთი მოქალაქე დააკავესრუსმა სამხედროებმა საოკუპაციო ხაზთან, ოკუპირებული სოფელ არცევის მიმდებარე ტერიტორიიდან საქართველოს კიდევ ერთი მოქალაქე, სოფელ დიდი მეჯვრისხევის მკვიდრი დააკავეს. ამის შესახებ საქართველოს პირველ არხს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურში განუცხადეს. სუს-ის ინფორმაციით, დაკავებული ცხინვალის იზოლატორშია გადაყვანილი. საქართველოს მოქალაქეს ე.წ. საზღვრის უკანონო კვეთას ედავებიან. სუს-ის ცნობით, ამოქმედებულია ცხელი ხაზი და ინფორმირებულია ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია. სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ინფორმაციით, რუსი სამხედროების მიერ დაკავებული საქართველოს შვიდი მოქალაქე ცხინვალის იზოლატორში იმყოფება და ე.წ. სასამართლო პროცესს ელოდება. საოკუპაციო რეჟიმის წარმომადგენლები მათ ე.წ. საზღვრის უკანონო გადაკვეთაში სდებენ ბრალს. ე.წ. სასამართლო პროცესი, სავარაუდოდ, ხვალ ჩაინიშნება. სუს-ის ინფორმაციით, ცხელი ხაზის რამდენჯერმე გააქტიურების შემდეგ, გვიან ღამით შედგა დე-ფაქტოცხინვალის წარმომადგენლობასთან კომუნიკაცია, რომლებმაც დაადასტურეს საქართველოს შვიდი მოქალაქის ... ...

არქივი

ზაფრანი

როგორ ზრუნავენ სილამაზეზე ზოდიაქოს ნიშნის ქალები

ალბათ, დაკვირვებიხართ, რომ სუსტი სქესის...

როგორი ცოლი სჭირდება მამაკაცს ზოდიაქოს ნიშნის მიხედვით

სრულიად საქალეთი და მამაკაცური სამყაროს...

ბავშვი, მშობელი, ასტროლოგია

ალბათ დაკვირვებიხართ იმ ფაქტს, რომ...

რეკორდული წაგება

იშვიათად მოიძებნება ადამიანი, რომლის გარემოცვაში...

ხუთი ყველაზე უცნაური პროფესია

ქოქოსის პალმის სპეციალისტი მისი დანიშნულებაა...
კარმიდამო ჩემი

უკრაინული გოგრა _ საუკეთესო თვისებების მქონე საკვები აგრარული კულტურა

წარმატებულმა მეურნემ ნოდარ დიასამიძემ, რომელიც...

უნდა გავაჩაღოთ ხელოვნურად შექმნილი დამღუპველი ტენიანობის წინააღმდეგ ბრძოლა

არაერთხელ გამოთქმულ თვალსაზრისს, ბუნებაში ადამიანის...

მოვამზადოთ მოხარშული ატმის წვენი

 ზაფხულში ხილის წვენის და კომპოტების...

ზაფხული და სალათები

სალათს, რომლის სეზონი განსაკუთრებით ზაფხულშია,...

აკეთე მარტივად _ 10 საყოფაცხოვრებო ხრიკი დიასახლისებისთვის

სახლის გენერალური დალაგება-დასუფთავება საკმაოდ დიდ...

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...