"ველური დასავლეთი "

ისტორია

"ველური დასავლეთი "

14 დეკ. 2017, 20:31:44

1890 წლისათვის, როცა ლიტერატურასა და თეატრში ვესთერნის ჟანრის ფესვები გაჩნდა, ცივილიზაციისა და ველურ დასავლეთს შორის არსებული გამყოფი ზოლი ანუ ფრონტირი, როგორც მას უწოდებდნენ, აღარ არსებობდა, ის ოფიციალურად დაიხურა. 1865 წელს ფრონტირის ხაზი გასდევდა მდინარე მისისიპის მომიჯნავე შტატების დასავლეთ საზღვრებს და შემოფარგლავდა კანზასს და ნებრასკას სამხრეთ დაყოლებაზე.  ფრონტირმა _ მოძრავმა ,,საზღვარმა” დაიწყო რა მსვლელობა აღმოსავლეთის კოლონიებიდან _ თავისი სამსაუკუნოვანი არსებობის მანძილზე მთელი ამერიკა გადასერა. რეალურად ფრონტირი იყო დასავლეთისაკენ გადაადგილებადი საზღვარი ქვეყნის ათვისებულ, ცივილიზებულ ნაწილსა და კონტინენტის აბორიგენთა ტერიტორიას შორის. ფრონტირს დიდი წვლილი მიუძღოდა ამერიკული ცხოვრების წესის ჩამოყალიბებაში. ახალი ინგლისიდან, სადაც ნიადაგი არ იძლეოდა მარცვლეულის დიდ მოსავალს, მოდიოდა ქალების და მამაკაცების უწყვეტი ნაკადი, რომლებიც ტოვებდნენ სანაპიროზე მდებარე ფერმებს და სოფლებს კონტინენტის შიდა, მდიდარი მიწების სანაცვლოდ. XIX საუკუნის დასაწყისში მოსახლეობის მოძრაობამ დასავლეთისაკენ გამოიწვია ძველი ტერიტორიების გადანაწილება და ახლი საზღვრების შექმნა.  ფრონტირის ახალმოსახლენი სხვადასხვა ჯურის ადამიანები იყვნენ. ერთმა ინგლისელმა მოგზაურმა ისინი აღწერა, როგორც ,,გამბედავი, ძლიერი რასა ადამიანებისა, რომლებიც ცხოვრობენ უბადრუკ ქოხებში. ისინი დაუხვეწავი, მაგრამ სტუმართმოყვარე ხალხია, კეთილნი უცხო ადამიანების მიმართ, პატიოსანი და სანდო. მათ მოჰყავთ ცოტაოდენი სიმინდი, გოგრა, აშენებენ ღორებს და ზოგჯერ თითო-ოროლა ძროხაც ჰყავთ, მაგრამ მათი ძირითადი სასიცოცხლო იარაღი თოფია”. ცნობილი მწერალი ბრეთ ჰარტი უმტკიცებდა რალფ უალდო ემერსონს, რომ დასავლეთის ათვისებაში აფერისტებმა და მეძავებმა უფრო მეტი წვლილი შეიტანეს, ვიდრე ეკლესიამ. ალბათ, არის ამაში ჭეშმარიტების მარცვალი, რადგან ამ აუთვისებელ და ,,ველურ”, ცივილზაციას მოწყვეტილ ადგილებს ხშირად ავანტიურისტული ბუნების ადამიანები, გაქცეული დამნაშავეები და მსუბუქი ყოფაქცევის ქალები აფარებდნენ თავს. ისევე როგორც თავის დროზე ავსტრალიაში (თუმცა იქ განსხვავებული სიტუაცია იყო _ ავსტრალიაში კრიმინალებსა და დამნაშავეებს სახელმწიფო აგზავნიდა, როგორც თავის დროზე რუსეთის იმპერიაში კატორღაზე ციმბირში), ასევე ,,ველურ” დასავლეთშიც ახალი მიწების დაპყრობის დაუოკებელი სურვილით შეპყრობილმა იმიგრანტებმა, ნაწილობრივ საზოგადოებისაგან გარიყულმა ადამიანებმა შექმნეს და საფუძველი ჩაუყარეს ახალი დასახლებებს და ახალ საზოგადოებრივ წარმონაქმნებს, რაზედაც შემდეგ დაფუძნდა და აშენდა თანამედროვე ამერიკა. თუმცა, შეცდომა იქნება იმის მტკიცება, რომ დასავლეთი ,,დაპყრობილი” და ათვისებული იყო მხოლოდ ამ ტიპის ადამიანების მიერ. სინამდვილეში დასავლეთი ათვისებული იყო პიონერების მამაცობითა და ჭკუით, მშრომელი და მშვიდობიანი ადამიანებისა და მათი ოჯახების მიერ. ახალმოსახლეებთან ერთად მიწის გადამყიდველებიც გამოჩნდნენ, რომლებიც იაფად იძენდნენ მიწის დიდ ნაკვეთებს და მიწაზე ფასების მომატებისას საკუთრებას ჰყიდდნენ და კიდევ უფრო შორს დასავლეთისაკენ მიიწევდნენ, რითაც სხვებსაც უკვალავდნენ გზას.  ახალმოსახლეებს ფეხდაფეს მიჰყვებოდნენ სხვასხვა პროფესიის ადამიანები, რომლებიც ქმნიდნენ მტკიცე საფუძველს ახალი სამოსახლოსთვის, სადაც სამუდამოდ აპირებდნენ დარჩენას და იმედოვნებდნენ, რომ მათ შემდეგ იქ მათი შთამომავლობა იცხოვრებდა. ასეთი ახალმოსახლეობა რამდენიმე წელიწადში წარმოუდგენელ ცვლილებას განიცდიდა. მაგალითად, 1830 წელს ჩიკაგო (ილინოისის შტატი) წარმოადგენდა უპერსპექტივო სავაჭრო სოფელს ფორტით, მაგრამ სულ მალე ის ქლივლენდთან, დეტროიტთან და სენტ ლუისთან ერთად ერთ-ერთ უდიდეს და უმდიდრეს ქალაქად იქცა ამერიკაში. იმ დროს ფერმები ადვილი შესაძენი იყო. 1820 წლის შემდეგ ნახევარ ჰექტარი სახელმწიფო მიწის ყიდვა 1,25 დოლარად შეიძლებოდა, ხოლო 1862 წლის შემდეგ, ,,სამოსახლო აქტის”  (Homestead Act) მიხედვით, შესაძლებელი იყო 21 წელზე უფროსი ასაკის ადამიანებისთვის 160 აკრის (აკრი _ 0,4 ჰექტარი) მიწის უფასოდ მიღება უბრალოდ მისი დაკავებისა და გაუმჯობესების გზით. საბოლოო ჯამში ერი მნიშვნელოვნად გაიზარდა: 1812 წლიდან 1852 წლამდე მოსახლეობა გაიზარდა 7.25 მილიონიდან 23 მილიონამდე. მიწა, რომელიც ხელმისაწვდომი იყო დასასახლებლად, გაიზარდა თითქმის ევროპისხელა ტერიტორიის ოდენობით - 4.4 მილიონიდან 7.8 მილიონ კვადრატულ კილომეტრამდე.

პირველად ამერიკის შორეული დასავლეთის მხარეს ხალხი 1848 წელს, კალიფორნიაში ოქროს აღმოჩენის შემდეგ მიაწყდა. ათი წლის შემდეგ იგივე განმეორდა კოლორადოსა და ნევადაში, 1860-იან წლებში მონტანასა და ვაიომინგში, ხოლო 1870-იან წლებში შავი მთებისა და დაკოტას ტერიტორიაზე. სტატისტიკის მიხედვით უკეთესი ცხოვრების მაძიებელთაგან 20 ათასზე მეტი გზაში დაიღუპა. 1862 წელს კონგრესმა რკინიგზების გაყვანის უფლება მისცა ,,იუნიონ პასიფიქ რეილროუდს”, რომელმაც ის დასავლეთისაკენ გაიყვანა. ამავე დროს ,,სენტრალ პასიფიქ რეილროუდმა” დაიწყო რკინიგზის მშენებლობა საკრამენტოდან (კალიფორნია) აღმოსავლეთისაკენ. ორი ხაზის ერთმანეთთან შეერთება 1869 წლის 10 მაისს იუტას შტატში განხორციელდა. მრავალთვიანი, განსაცდელითა და ხიფათით სავსე მოგზაურობა, რომელიც საჭირო იყო ორ ოკეანეს შორის მანძილის გადასალახავად, ექვს დღემდე შემცირდა. კონტინენტალური რკინიგზის ქსელი დღითი დღე ფართოვდებოდა და 1860 წლიდან 1870 წლებს შორის რკინიგზის ხაზი გაიზარდა 30 626 ათასი მილიდან 52 922 მილამდე.  ხშირად რკინიგზის გაყვანა ძალადობასთან იყო დაკავშირებული, რადგან მოსახლეობა საკუთარ ტერიტორიაზე რკინიგზის გაყვანას ეწინააღმდეგებოდა. თუ რკინიგზის მესვეურები მოლაპარაკებითა და ფულით ვერაფერს აღწევდნენ, მაშინ ქირაობდნენ მსროლელებს, რომლებიც დაშინებითა და მკვლელობებით აიძულებდნენ ადამიანებს ტერიტორიის დაცლას. კანონი ანუ სახელმწიფო რკინიგზის მხარეს იყო. ერთი ასეთი შემთხვევა, რომელიც დღეს დავიწყებასაა მიცემული, მოხდა 1880 წლის 11 მაისს. კალიფორნიაში Southern Pacific რკინიგზას სჭირდებოდა იქაური ტერიტორია სახელად  The Mussel Sloug. ამას წინ მოსახლეების დიდი შეიარაღებული ჯგუფი აღუდგა. მათთან შესახვედრად გაემართა შერიფი და რკინიგზის მიერ დაქირავებული მსროლელები, მათ შორის ჩუბინი უოლთერ ჯეი ქროუ. ატყდა სროლა. პირველი დაიღუპა ერთ-ერთი დაქირავებული მსროლელი. ქროუმ, რომელიც თოფით იყო შეიარაღებული, ხუთი ადამიანი მოკლა, რაც არც ერთ ცნობილ და ლეგენდარულ მსროლელს - ერფს, ჰიქოქს, ჰარდინს და ქიდს - არ გაუკეთებია თავის დღეში. თვით ქროუ კი ბრძოლის ველიდან რამოდენიმე კილომეტრის მოშორებით ზურგში გასროლით მოკლეს. ამ რაოდენობის მსხვერპლი არ ყოფილა ,,ველური” დასავლეთის არც ერთ გახმაურებულ ბრძოლაში...





 ახალი ამბები
  • სოფელ გუმათთან რკინის ჯებირები აიღესსოფელ გუმათთან რკინის ჯებირები აიღეს. ევროკავშირის ჩართულობით გამართულ შეხვედრაზე გაჟღერებული მოთხოვნებიდან სამი უკვე შესრულდა. ხეობაში აღარ არის რკინის ჯებირები, ხეობას დატოვებს პოლიციის ნაწილი და აქტივისტებს სოფელ ნამოხვანში გადაადგილება შეეძლებათ. „ნამახვანჰესის“ მოწინააღმდეგეების თქმით, ხეობაში ხვალიდან შევლენ. რაც შეეხება გრძელვადიან მოთხოვნებს, ისინი ჰესის მოსამზადებელი სამუშაოები შეჩერებას მოითხოვენ, რისთვისაც მედიაციის პროცესს გააგრძელებენ. "რიონის ხეობის მცველები" იმედოვნებენ, რომ მათი სხვა მოთხოვნებიც დაკმაყოფილდება. ვარლამ გოლეთიანის თქმით, მათი მომდევნო მოთხოვნა, გუმათის ხეობიდან საპოლიციო ძალების გაყვანაა. "რიონის ხეობის მცველი" მაკა სულაძე აცხადებს, რომ ნამახვანჰესის წინააღმდეგ აქტივისტების ბრძოლამ შედეგი გამოიღო. სულაძის თქმით, გუმათის ხეობაში ბარიკადების აღებასთან დაკავშირებით, შსს-ს გადაწყვეტილება, მთლიანად საზოგადოების დამსახურებაა. "ბრძოლამ გამოიღო შედეგი და ეს მთლიანად ქართული საზოგადოებისა და იმ ხმაურის დამსახურებაა, რომელიც დიალოგის ფორმით ყოველ საღამოს ხელისუფლებასთან გვქონდა. როგორც ჩანს ხელისუფლება დიალოგის ამ ფორმამ შეაწუხა და გააცნობიერა, რომ ცივილიზებულ, დემოკრატიულ და თავისუფალ ქვეყანაში ასეთი დიალოგი არ უნდა გამართოს საკუთარ მოსახლეობასთან", _ თქვა მაკა სულაძემ. შსს-ში აცხადებს, რომ "პოლიციის თანამშრომლები გუმათჰესთან და რიონის ხეობაში, უსაფრთხოების ზომებიდან გამომდინარე, კვლავ დარჩებიან, სამართალდარღვევის ნებისმიერი ფაქტის გამოვლენის შემთხვევაში, პოლიცია იმოქმედებს კანონმდებლობის შესაბამისად და თითოეულ ასეთ ფაქტზე თანმიმდევრულ რეაგირებას მოახდენს. "პოლიციის თანამშრომლები გუმათჰესთან და რიონის ხეობაში, უსაფრთხოების ზომებიდან გამომდინარე, კვლავ დარჩებიან და საზოგადოებრივ წესრიგს დაიცავენ", _ წერია უწყების განცხადებაში. უწყება მოუწოდებს ნამახვანჰესის მშენებლობის მოწინააღმდეგე მოქალაქეებს, შეკრებისა და გამოხატვის დროს დაიცვან კანონის მოთხოვნები და დაემორჩილონ პოლიციელთა კანონიერ ... ...
  • „ენკა“ - მივესალმებით პროცესის დეესკალაციისკენ გადადგმულ ნებისმიერ ნაბიჯს (R)მივესალმებით პროცესის დეესკალაციისკენ გადადგმულ ნებისმიერ ნაბიჯს. მნიშვნელოვანია, რომ რიონის ხეობაში, ადგილზე, არ იყოს დაძაბულობის კერები და მოვლენები წარიმართოს მშვიდ ვითარებაში, - ამის შესახებ „ინტერპრესნიუსს“ კომპანია „ენკაში“ განუცხადეს. კომპანიაში იმედს გამოთქვამენ, რომ აქტივისტები აიღებენ პასუხისმგებლობას, პროტესტის მშვიდობიანად და კანონის ფარგლებში წარმართვაზე და არ შეზღუდავენ ხეობაში თავისუფლად გადაადგილების უფლებას. „მნიშვნელოვანია, მათ დაიცვან კანონი, ყველა ფუნდამენტური, მათ შორის საკუთრების, უფლება“, - აცხადებენ კომპანიაში. ცნობისთვის, შინაგან საქმეთა სამინისტრო წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გუმათთან, უსაფრთხოების მიზნით განთავსებული რკინის ჯებირების დემონტაჟს იწყებს.  წყარო: https://www.interpressnews.ge/ka/article/661428-enka-mivesalmebit-procesis-deeskalaciisken-gadadgmul-nebismier-nabijs-mnishvnelovania-rom-rionis-xeobashi-ar-iqos-dazabulobis-kerebi ... ...
  • „ვუყურე შეჯახებას და უცებ დავრეკე სამაშველოში“ _ კიდევ ერთი ავარია ბაილეთშიდღეს, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაილეთში, კიდევ ერთი ავტოავარია მოხდა. ორი ტვირთმზიდი  ერთმანეთს შეეჯახა. _ ადგილზე შემთხვევით მოვხვდი. ჩემს სახლთან ახლოს მოხდა. აღმართზე მიმავალ ხრეშით დატვირთულ სატვირთოს,  მეორე სატვირთომ  კაბინა წაჰკრა. ტვირთიანი უცებ გადაყირავდა გვერდზე. როგორც  მანქანა გადავარდა გვერდზე, მაშინვე სამაშველოში და სასწრაფოში დავრეკე. ადგილზე მოსულმა სამაშველო სამსახურის წარმომადგენლებმა მანქანის ძარა  და კაბინა გაჭრეს და ისე ამოიყვანეს მძღოლი. როგორც თქვეს, ფეხები ჰქონდა დაზიანებული და „მედალფაში“ წაიყვანეს მაშინვე, _ გვითხრა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენელმა ბაილეთში,  ზურაბ დარჩიამ. ჩვენი ინფორმაციით, მძღოლი ახლა საავადმყოფოშია და სიცოცხლისთვის საშიში დაზიანება არ ... ...
  • დეპუტატი გრიგოლ ვაშაძე პარლამენტში მივიდაფრაქცია "შარლ მიშელის რეფორმების" ჯგუფის წევრი და დამოუკიდებელი დეპუტატი, გრიგოლ ვაშაძე პარლამენტში მივიდა. როგორც მან ჟურნალისტებს სხდომაზე შესვლამდე განუცხადა, საკანონმდებლო საქმიანობაში აქტიურად ჩაერთვება. რაც შეეხება შარლ მიშელის დოკუმენტს, ვაშაძემ თქვა, რომ დეკემბერში დოკუმენტის უკეთესი ვარიანტის გამოტანა შეიძლებოდა. მისივე თქმით, "ქართული ოცნების" ამნისტიის ვერსია მავნებლობაა. „სიმართლე გითხრათ, სია რომ არ ჩაეხსნათ ჩვენი ბლოკის, პარლამენტში შემოსვლას არც ვაპირებდი, მაგრამ რადგან შემოვედი, ამომრჩევლის ამ ნდობას გამართლება უნდა. ვითანამშრომლებ ყველასთან, უპირველეს ყოვლისა ფრაქციის წევრებთან. ეს არის ტექნიკური ფრაქცია, ფრაქციაში ადამიანებს ერთმანეთთან აკავშირებთ მხოლოდ ერთი მიზანი - 19 აპრილის შეთანხმების სრულფასოვანი რეალიზაცია და საქართველოს პოლიტიკაში ახალი ატმოსფეროს დამკვიდრება", _ განაცხადა ვაშაძემ. ცნობისთვის, გრიგოლ ვაშაძე ახლა საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის სხდომას ესწრება. შეგახსენებთ, რომ  გრიგოლ ვაშაძე ფრაქცია "შარლ მიშელის რეფორმების ჯგუფის" წევრია.   ... ...
  • ლუკ კოფი: დაუჯერებელია, რომ საქართველო ერთხელაც არ იყო ნახსენები პუტინის და ბაიდენის პრესკონფერენციაზე,,დაუჯერებელია, რომ საქართველო ერთხელაც ნახსენები არ იყო არც პუტინის და არც ბაიდენის პრესკონფერენციაზე", _ ასე გამოეხმაურა ბაიდენის და პუტინის შეხვედრას  საქართველოს საკითხზე,  The Heritage Foundation-ის საგარეო პოლიტიკის ცენტრის დირექტორი, ლუკ კოფი  Twitter-ზე. მან,  ასევე, აღნიშნა, რომ დასავლეთში საქართველოს მეგობრებმა მეტი უნდა იმუშაონ, რომ საქართველოს ოკუპაციის საკითხი საერთაშორისო დღის წესრიგში დაბრუნდეს. "დასავლეთში საქართველოს მეგობრებმა მეტი უნდა იმუშაონ, რომ რუსეთის მხრიდან აფხაზეთისა და ცხინვალის ოკუპაცია საერთაშორისო დღის წესრიგში დაბრუნდეს. საქართველოს 20% ოკუპირებულია. თითქმის დაუჯერებელია, რომ საქართველო ერთხელაც ნახსენები არ იყო არც პუტინის და არც ბაიდენის პრესკონფერენციაზე", _  წერს ლუკ ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

კარმიდამო ჩემი

ტრადიციად ქცეული მავნე ჩვევა

სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების გადაწვა სახიფათო და...

"ქართული თექა ჩემი გატაცებაა!"

ქართულ თექაზე მუშაობას, უმეტესად, ჩვენი...

გავაშენოთ საადრეო ჯიშის მანდარინი

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის კლიმატი,...

თხილის წამლობა აპრილის შუა რიცხვებიდან

აპრილის დასაწყისიდან, როცა თანდათან მატულობს...

როგორ გამოვკვებოთ და გამოვზარდოთ ქათმის წიწილები

საქართველოში ქათმის და, ზოგადად, შინაური...

დავთესოთ ბოსტნეული და გამოვიყვანოთ ჩითილები

წლევანდელი გაზაფხული,  გურიაში, განსაკუთრებით, საკმაოდ...

საგაზაფხულო ფხალეული კვერცხით და ნედლი სანელებლებით

საქართველოს სამზარეულო კულტურა ფხალეულის ორასამდე...

"კალისტო 1920 "_ გურიაში "გემოვანის" პური გამოჩნდა

პური ერთ-ერთი უძველესი საკვებია და...

ერთი ნაჩუქარი ბაჭიით დაწყებული საქმე: "ბოცვრის მოშენება ყველა ოჯახმა უნდა შეძლოს"

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაამაღლებაში მცხოვრები,...

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს...