უნაბი _ ძვირფასი ხეხილოვანი და სამკურნალო მცენარე

კარმიდამო ჩემი

უნაბი _ ძვირფასი ხეხილოვანი და სამკურნალო მცენარე

8 მარ. 2021, 10:10:51

უნაბის ნაყოფი გემოთი და გარეგნობით მოგვაგონებს ფინიკს, რის გამოც მას ჩინურ ფინიკსაც უწოდებენ. უნაბის შემადგენლობაში 20-28%-მდე შაქარია, ხოლო მშრალ ნაყოფში შაქარი 63-64%-მდე იზრდება. გარდა შაქრებისა, ნაყოფი შეიცავს ადამიანისთვის სასარგებლო ვიტამინებს და მთრმილავ ნივთიერებებს. როგორც ნედლი, ისე, შემჭკნარი ნაყოფი გამოიყენება საკონდიტრო, საკონსერვო მრეწველობაში. მცენარის მწვანედ შეფერილი ლამაზი ვარჯი, მუქი ყავისფერი პრიალა ნაყოფებით საუკეთესო დეკორაციულ ფუნქციასაც ასრულებს.

უნაბი გამოყენება, როგორც სამკურნალო საშუალება ფილტვების დაავადების, ასთმისა და შარდის ბუშტის ანთების წინააღმდეგ. უნაბის სიროფი იხმარება ყელის სიმშრალისა და კატარული ხველების დროს. უნაბის ნაყოფის რეგულარულად გამოყენება ადამიანს იცავს ჰიპერტონული დაავადებისგან.

უნაბის წარმოშობის პირველ კერად მიჩნეულია ჩინეთი, ავღანეთი და ბალკანეთის ნახევარკუნძული. სამრეწველო მნიშვნელობით უნაბი გავრცელებულია: ავღანეთში, ირანში, კალიფორნიაში, იტალიაში, საფრანგეთში, შუა აზიის მრავალ ქვეყანაში.

უნაბის ჯიშები:

ტა იან ცზაო ჩინური წარმოშობისაა. მსხვილნაყოფა საუკეთესო ჯიშია, ნაყოფი დიდი ზომისაა, ოვალური ან მსხლისებრი ფორმის. ხე საშუალო ზრდისაა, ადრე შედის მსხმოიარობაში. მას მოჭარბებული უარყოფითი თვისებები ახასიათებს _ ნაყოფის ადვილად ზიანდება ბუზისგან; მყნობით გამრავლებისას ახლავს სიძნელე.

ლი ჩინური წარმოშობის ჯიშია. ხე საკმაოდ ძლიერ მზარდია _ 9 მეტრამდე სიმაღლის, ადრე შედის მსხმოიარობაში. მცენარის ვეგეტატიური თაობა დარგვიდან მე-2, მე-3 წელს იწყებს მსხმოიარობას, ყვავილობს ივნისის ბოლოს, მსხმოიარობს რეგულარულად.

საქართველოში უნაბი უძველესი დროიდან ხარობდა, თუმცა, მსხვილნაყოფა უნაბის ჯიშები 1930 წელს პირველად შემოიტანეს კალიფორნიიდან გაგრაში და შემდგომ დარგეს თბილისის დენდროლოგიურ პარკში.

უნაბი ხარობს და მსხმოიარობს ყველა ტიპის _ როგორც სილიან, ისე მძიმე თიხა და მლაშე ნიადაგებზე. იგი კარგად იტანს მაღალ ტემპერატურას და ხანგრძლივ გვალვებს, ამავე დროს, შეუძლია გაუძლოს მინუს 28 გრადუსამდე ყინვას.

უნაბი მრავლდება თესლის თესვით, მყნობით, ამონაყრებით. თესლით გამრავლებისას უმეტეს შემთხვევაში ადგილი აქვს დათიშვას. ამიტომ პრაქტიკაში ძირითადად გამოყენებულია უნაბის ვეგეტატიური გზით: ფესვის ამონაყრებით, ტოტების გადაწვენით, დაკალმებით და მყნობით გამრავლება. აღნიშნული წესებიდან საუკეთესოა მყნობით გამრავლება.

საძირეების მისაღებად უნაბის თესლის ნაჭუჭს ხელოვნურად აზიანებენ, რომ დროულად აღმოცენდეს. ჩვენი პირობებისთვის თესვის საუკეთესო ვადას ოქტომბრის მეორე ნახევარი ან გაზაფხულზე, მარტის დასაწყისი წარმოადგენს. წინასწარ მომზადებულ კვლებზე თესლი ითესება ღია მწკრივში 15-20 სმ-ის დაშორებით, ხოლო მწკრივებს შორის მანძილი უმჯობესია იყოს 90-100 სმ, ჩათესვის სიღრმე _ 4-5 სმ. სასურველია, ნათესი ზოლი დაიფაროს რაიმე მულჩმასალით.

სტანდარტული საძირეების მიღების დაჩქარების მიზნით, საჭიროა აღმონაცენების სარეველებისგან გათავისუფლება, გამოკვება, მორწყვა. საძირედ ვარგისია ორი ან სამწლიანი თესლნერგები, ხოლო სანამყენედ სასურველია წინასწარ შერჩეული მსხვილნაყოფა უნაბის ხეებიდან მიმდინარე ან გასული წლის ნაზარდებზე აჭრილი კალმების გამოყენება. კარგ შედეგს იძლევა როგორც ერთი, ისე ორკვირტიანი კალმის მყნობა საძირის კანქვეშ ჩაშვებით.

მყნობა შესაძლებელია ჩატარდეს გაზაფხულზე აპრილის ბოლოს ან მაისის დასაწყისში. ნამყენის გახარება 60-65%-ია. მყნობა, ასევე, შესაძლებელია ჩატარდეს ფესვის ამონაყრებზე, თუკი იგი იკმაყოფილებს საძირისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს. რაც შეეხება უნაბის კალმებით დაფესვიანებას, ის გაცილებით რთული პროცესია, თუმცა, ბიოსტიმულატორების გამოყენების ფონზე აქაც შესაძლებელია საკუთარ-ფესვიანი სარგავი მასალის წარმოება.

აღნიშნულ საკითხზე ყურადღების გამახვილება საინტერესო იქნება ნერგების მწარმოებელი ფერმერებისთვის, რამდენადაც ამ კულტურით ფართოდ დაინტერესების შემთხვევაში, მოთხოვნილება სარგავ მასალაზე ყოველწლიურად გაიზრდება.

გურიაში უკვე არა ერთი ფერმერი თუ რიგითი მოქალაქე დაინტერესდა უნაბის დარგვით, მოშენებით, ზოგადად მისი გამოყვანით და ეს პროცესი მისასალმებელია.

გასული საუკუნის 50-60-იან წლებში, უნაბის კულტურა საქართველოს თითქმის ყველა რეგიონში მოსახლეობის საკარმიდამო ნაკვეთებზე ფართოდ შეინიშნებოდა. მეტიც, ამ კულტურის ფართოდ გავრცელების მიზნით სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოები ტარდებოდა ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ცენტრსა და მის ფილიალებში. ცდის შედეგებით უნაბის კულტურა ყველაზე კარგად ხარობდა და მსხმოიარობდა კოლხეთის დაბლობის მშრალ და თბილ რაიონებში. რაც შეეხება აჭარა-გურიის და სამეგრელოს ტენიან რეგიონებს, აქ ეს კულტურა, მიუხედავად ნაყოფებში შაქრების დაბალი შემცველობისა, მაინც დიდი ინტერესით სარგებლობდა. ამას ადასტურებს ჩვენს მიერ ანასეულში ჩატარებული სამეცნიერო კვლევის შედეგებიც. რაც შეეხება აღმოსავლეთ საქართველოს, აქ ეს კულტურა ზრდა-განვითარებისა და ნაყოფების ხარისხის მიხედვით ყველაზე საუკეთესოა.

ჩვენ ვურჩევთ ჩვენს გლეხებს და საერთოდ, მოსახლეობას, დაინტერესდნენ ამ კულტურით და რჩევების სახით ვთავაზობთ გაშენებისა და მოვლის ძირითად წესებს:

უნაბი შესაძლებელია გავაშენოთ როგორც პლანტაციის სახით, ასევე, ქარსაფარ ზოლებში და ეზოებში ცალკეული ნარგაობის სახით. ნიადაგის წინასწარი მომზადებისა და განოყიერების ფონზე, აღმოსავლეთ საქართველოში მცენარეები, შესაძლებელია, დაირგოს 2-2 ან 3-3 მეტრზე, ხოლო დასავლეთ საქართველოში 3-3 ან 4-4 მეტრზე. უნაბი ნელა მოზარდი მცენარეა, მისი ვარჯის ფორმირება ხშირად ჩარევას არ საჭიროებს. ნარგაობის განოყიერება და შემდგომი მოვლა ტარდება იმავე წესით, როგორც სხვა ხეხილოვნებში.

უნაბი მსხმოიარობას იწყებს მესამე-მეოთხე წელს. ყვავილობს მაისში, ნაყოფები მწიფდება ნოემბერ-დეკემბერში. კარგად მოვლილი სრულმოსავლიანი ხიდან შეიძლება მივიღოთ 10-15კგ. ნაყოფი.

უნაბის ნაყოფები გამოიყენება დასაკონსერვებლად. ამიტომ ის უნდა დაიკრიფოს სიმწიფის დასაწყისში, როდესაც კანი მოწითალომოვარდისფროდ შეიფერება. თუ ნაყოფი შესანახად გინდათ, მაშინ იგი ხეზე დიდხანს უნდა დარჩეს, შეჭკნობამდე. საქართველოში სოფლად არსებული მძიმე ეკონომიკური და სოციალური პირობების ფონზე, რთულია არჩევანი გააკეთო რომელიმე დარგზე ან კულტურაზე, თუმცა, თხილის, ციტრუსების, ჩაის, ფეიჰოას, აქტინიდიის, ვაზის და სხვა კულტურების გვერდით, უნაბმაც აუცილებლად უნდა დაიმკვიდროს თავისი ადგილი, როგორც ქართული გენოფონდის უმნიშვნელოვანესმა წარმომადგენელმა.

 

ზაურ გაბრიჩიძე





 ახალი ამბები
  • თბილისში 65 წლამდე კაცის ცხედარი იპოვესთბილისში, აღმაშენებლის ხეივანზე, ქუჩაში 65 წლამდე კაცის ცხედარი იპოვეს. ადგილზე ამ დრომდე სამართალდამცველები არიან მობილიზებული.  როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტროში "მთავარი არხის" ვებგვერდს უთხრეს, გამოძება სისხლის სამართლის კოდექსის 115-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც თვითმკვლელობამდე მიყვანას ... ...
  • "მენატრებიან" _ იაგო ხვიჩია „ნაციონალურ მოძრაობაზე“მენატრებიან, _ განაცხადა „გირჩის“ ერთ-ერთმა ლიდერმა, იაგო ხვიჩიამ „ნაციონალური მოძრაობის“ პარლამენტში შესვლის საკითხზე საუბრისას. „გუშინ ხომ ვთქვი, მენატრებიან თქო. იმიტომ ვთქვი, რომ აუცილებელია ისინი იყვენენ პარლამენტში, ჩემი აზრით. მათ გარეშე პოლიტიკურ პროცესებს ისეთი ეშხი არ აქვს, როგორიც ექნებოდა“, _ განაცხადა ხვიჩიამ. ნიკა მელიას განცხადებით, პარლამენტში შესვლასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებას მას შემდეგ გამოაცხადებს, რაც რეგიონებში ჩავა და საზოგადოების ფართო სპექტრთან ექნება ... ...
  • საარჩევნო რეფორმა - ოპოზიციისა და "ოცნების" შეხვედრა დაიწყოშარლ მიშელის დოკუმენტზე ხელმომწერი ოპოზიციისა და "ქართული ოცნების" წარმომადგენლები საარჩევნო კოდექსში შესატან ცვლილებებზე მსჯელობენ. დასკვნითი შეხვედრა ცოტა ხნის წინ დაიწყო.  ცნობილია, რომ შეჯერებული დოკუმენტი მხარეებმა ვენეციის კომისიას მომავალ კვირაში უნდა გადაუგზავნონ. პარლამენტში განხილვა აღნიშნულ საკითხზე გუშინაც მიმდინარეობდა. "ოცნება" ცესკოს თავმჯდომარის მოადგილედ ოპოზიციონერის დანიშვნას არ თანხმდება. ოპოზიციაში ამბობენ, რომ ეს შარლ მიშელის დოკუმენტის დარღვევა იქნება, რადგან შეთანხმების მიხედვით, ცესკო-ს თავმჯდომარის მოადგილე ოპოზიციის წარმომადგენელი უნდა ... ...
  • კახა კუჭავა: ეს დღე ძალიან ახლოს არისჩვენ უნდა გვქონდეს ძალიან ამბიციური გეგმა 2024 წლისთვის, რომელიც მოგვცემს იმის საფუძველს და საშუალებას, რომ განაცხადი შევიტანოთ და მოვემზადოთ ევროკავშირის სრულფასოვანი წევრობისთვის,- ამის შესახებ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ „ევროპის კვირეულის“ დასკვნით ღონისძიებაზე განაცხადა. კახა კუჭავამ სტუდენტებს სიტყვით მიმართა და ქვეყნის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს სახელით, თანამშრომლობისთვის მზადყოფნა დაუდასტურა. პარლამენტის თავმჯდომარე ახალგაზრდებს საქართველოს საგარეო კურსსა და დასავლურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის გზაზე მიღწეულ პროგრესზე ესაუბრა. კახა კუჭავამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ევროპულ ოჯახში დაბრუნება ქართველი ხალხის ისტორიული არჩევანია და საქართველო ამ კურსის ერთგული რჩება, რაც საკონსტიტუციო რეფორმის შედეგად, ქვეყნის მთავარ კანონშიც აისახა. „მნიშვნელოვანია ის ქმედებები, რომლებსაც ვახორციელებთ და ის შედეგები, რომელსაც ევროინტეგრაციის გზაზე ვაღწევთ. ასოცირების შეთანხმება იყო უმნიშვნელოვანესი ხელმოწერილი დოკუმენტი, რომელმაც საფუძველი დაუდო იმ ვალდებულებების აღებას, რომლის შესრულების შემდეგაც, საშუალება მოგვეცემოდა გვეთქვა, რომ შეიძლება, გავხდეთ ევროკავშირის წევრი ქვეყანა. ჩვენ გავაკეთეთ ოფიციალური განცხადება, რომ 2024 წელს ვიქნებით მზად, შევიტანოთ განაცხადი ევროკავშირის სრულ წევრობაზე. ეს ძალიან ახლოს არის. მივიღეთ ძალიან პოზიტიური შეფასებები ევროპარლამენტარებისგან, რომლებიც პოზიტიურად უყურებენ ამ პროცესს, პირველ რიგში, იმ განვლილი გზის გამო, რომელიც არა მხოლოდ აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ, არამედ საქართველოს პარლამენტმა და ყველა იმ ინსტიტუტებმა, რომლებიც ჩართულები იყვნენ, ნამდვილად ღირსეულად გავიარეთ. ჩვენ უნდა გვქონდეს ძალიან ამბიციური გეგმა 2024 წლისთვის, რომელიც მოგვცემს იმის საფუძველს და საშუალებას, რომ ჩვენ ეს განაცხადი შევიტანოთ და მოვემზადოთ ევროკავშირის სრულფასოვანი წევრობისთვის“, - მიმართა კახა კუჭავამ სტუდენტებს. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებზეც ისაუბრა და ამ კონტექსტში, ევროკავშირის მედიაციით მომზადებული დოკუმენტის იმპლემენტაციის მნიშვნელობასაც გაუსვა ხაზი. მისი თქმით, განვლილი პროცესის შედეგად, ქვეყანამ დიდი გამოცდილება მიიღო და საქართველო, სხვადასხვა მიმართულებით გაზიარების კუთხით, მეგობარი ქვეყნებისთვის სამაგალითოა. „ჩვენ ვართ სამაგალითო ქვეყანა ბევრისთვის რეფორმების და მიღწეული შედეგების ნაწილში, თუმცა, ეს იყო ბოლო შტრიხიც, რომლითაც კარგად ვაჩვენეთ, რომ შეგვიძლია, სირთულეები გადავლახოთ და ამ პროცესიდან ღირსეულად, კიდევ უფრო გამარჯვებულები გამოვიდეთ. მნიშვნელოვანია, როდესაც პარლამენტში ვხედავთ უკვე ოპოზიციური პარტიების წარმომადგენლებს, იმედია, მალე ვიხილავთ ყველას. ეს მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ პარლამენტისთვის, არამედ, მთლიანად, ქვეყნისთვის, რომ ვისწავლოთ ერთმანეთთან საუბარი და კონსტრუქციულად, დებატების პარლამენტში წარმოებით მივიდეთ საბოლოო გადაწყვეტილებამდე, ყველას ჩართულობით“,- განაცხადა პარლამენტის თავმჯდომარემ. კახა კუჭავას თქმით, ის გამოცდილება, რომელსაც ახალგაზრდები ბრიუსელში მიიღებენ, მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ პარლამენტისთვის, არამედ მთელი ქვეყნისთვის. პარლამენტის თავმჯდომარემ იმედი გამოთქვა, რომ სტუდენტები აქტიურად იქნებიან ჩართულები ქვეყნის ევროინტეგრაციის პროცესში. „მინდა, იცოდეთ, რომ საქართველოს პარლამენტი არის ადგილი, სადაც თქვენნაირი ადამიანებისთვის მაქსიმალურად უნდა იქნას გამოყოფილი შესაძლებლობები, დრო და თქვენი ჩართულობით კიდევ უფრო მაღალი და საინტერესო შედეგები დავდოთ“,- მიმართა პარლამენტის თავმჯდომარემ ... ...
  • ახალგაზრდა ქალს დენმა დაარტყა _ ტრაგედია მარტვილშიუბედურ შემთხვევას მარტვილში, სოფელ ლეხაინრაოში ახალგაზრდა ქალის სიცოცხლე ემსხვერპლა. როგორც „გურია ნიუსს“ მერის წარმომადგენელმა, იპოლიტე დანელიამ განუცხადა, ქალს საცხოვრებელ სახლში დენმა დაარტყა. ის ადგილზე დაიღუპა. მომხდარის სხვა დეტალები ამ დროისთვის ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ რა იცი ჰოლივუდის ვარსკვლავების შესახებ

ლეონარდოს დი კაპრიოს სახელი ლეონარდო...

ტესტი _ რამდენად ფართოა შენი ცოდნის არეალი

მე-20 საუკუნის რომელი პოლიტიკური მოღვაწე...

კარმიდამო ჩემი

"ქართული თექა ჩემი გატაცებაა!"

ქართულ თექაზე მუშაობას, უმეტესად, ჩვენი...

გავაშენოთ საადრეო ჯიშის მანდარინი

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის კლიმატი,...

თხილის წამლობა აპრილის შუა რიცხვებიდან

აპრილის დასაწყისიდან, როცა თანდათან მატულობს...

როგორ გამოვკვებოთ და გამოვზარდოთ ქათმის წიწილები

საქართველოში ქათმის და, ზოგადად, შინაური...

დავთესოთ ბოსტნეული და გამოვიყვანოთ ჩითილები

წლევანდელი გაზაფხული,  გურიაში, განსაკუთრებით, საკმაოდ...

საგაზაფხულო ფხალეული კვერცხით და ნედლი სანელებლებით

საქართველოს სამზარეულო კულტურა ფხალეულის ორასამდე...

"კალისტო 1920 "_ გურიაში "გემოვანის" პური გამოჩნდა

პური ერთ-ერთი უძველესი საკვებია და...

ერთი ნაჩუქარი ბაჭიით დაწყებული საქმე: "ბოცვრის მოშენება ყველა ოჯახმა უნდა შეძლოს"

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაამაღლებაში მცხოვრები,...

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს...

გავამზეუროთ ქოთნის ყვავილები

ახლა, ადრიან გაზაფხულზე, მზიან, თბილ...

ქათმის მხალეული

მრგვალად მოხარშული (და არა შემწვარი)...