ნამდვილი ოლღა ბებია და ნოდარ დუმბაძე

ა კიდო

ნამდვილი ოლღა ბებია და ნოდარ დუმბაძე

19 იან. 2016, 22:36:02

ნოდარ დუმბაძემ თავის ნაწარმოებებში არაერთი განუმეორებელი პერსონაჟის სახე შექმნა. გამორჩეული პერსონაჟები მეტწილად  რეალური ადამიანებისგან იქმნებოდა და მათ პროტოტიპები ჰყავდათ. გამონაკლისი არც ყველასთვის საყვარელი „ოლღა ბებია“ გახლდათ, რომლის პროტოტიპიც ნოდარის ნამდვილი ბებია ოლღა ქერქაძე-დუმბაძე იყო. „ნამდვილი ოლღა ბებიას“ შესახებ, შესანიშნავი მოგონებები ნორა კუდინოვმა დაგვიტოვა, რომელიც ნოდარ დუმბაძის მამიდაშვილი გახლდათ.
აი რას წერს ნორა კუდინოვი ოლღა დუმბაძის  შესახებ :
„ბებია, ოლღა გლახუნას ასული ქერქაძე-დუმბაძე, დაბადებულა 1880 წელს ჩოხატაურის სოფელ მეწიეთში. დედამისი კალენტი კალანდაძის ქალი იყო, დაუმთავრებია სოფელ ხიდისთავის შვიდწლიანი სასწავლებელი. საკმაოდ კარგი მოსწავლეც ყოფილა. ამის გამო მასწავლებლებს უთხოვიათ ოჯახისათვის: ბავშვს სწავლის გასაგრძელებლად ხელი შეუწყვეთო, მაგრამ ოჯახს სიღარიბის გამო უარი უთქვამს და იგი სრულიად ახალგაზრდა, თექვსმეტი წლისა, ქიშვარდი დუმბაძეზე გაუთხოვებიათ.
ბებიას სულ რვა შვილი შესძენია - ექვსი ვაჟი და ორი ქალიშვილი. ნოდარის მამა ვლადიმერი (აკაკი) ბებიას უფროსი ვაჟი იყო, ხოლო დედაჩემი შუშანა (შურა) - უფროსი ქალიშვილი, რიგით მეოთხე.
ბებიას უმცროსი ვაჟი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპოდენტი მამია დუმბაძე იგონებს:
- დედაჩემი ალალი გულის, პირში მთქმელი ქალი იყო. გვზრდიდა ქართული კლასიკური ლიტერატურის სიყვარულით, არც თუ იშვიათად ჩაურთავდა საუბარში ქართულ ხალხურ ბრძნულ ანდაზებსა და გამონათქვამებს, რომელთაგან ბევრი მთელი სიცოცხლის მანძილზე გამომყვა. ზეპირად იცოდა ქართველ კლასიკოსთა ლექსები. ჯერ კიდევ 1925 წელს მეც დამაზეპირებინა აკაკის ნაგალობევი „სახსოვარი“, რომელიც მიძღვნილია დიმიტრი ბაქრაძის გარდაცვალებისადმი. ეს ფაქტი გავიხსენე კიდევაც დიმიტრი ბაქრაძეზე მონოგრაფიის წერისას. დედამ იცოდა უამრავი იგავი სულხან-საბასი, კრილოვისა, რომლებსაც გატაცებით გვიამბობდა ხოლმე.
ბებია ძალზე პოპულარული მანდილოსანი ყოფილა. თანასოფლელებს 1925 წლის საქართველოს ქალთა პირველი ყრილობის დელეგატად აურჩევიათ, ხოლო ამ ყრილობას იგი გაუგზავნია საკავშირო ქალთა ყრილობის დელეგატად. მოსკოვში ერთ თვეს დაუყვია, ხოლო როდესაც იქიდან დაბრუნებულა, თანასოფლელებს მისთვის შეხვედრა მოუწყვიათ: გვიამბე, ყრილობაზე რაც ითქვაო.
     ბებიას უმცროსი ქალიშვილი, დარეჯან დუმბაძე-ჩიგოგიძე, იგონებს:
     -  დედა ასეთი სულისკვეთებით გვზრდიდა: მეზობელს ხარი უქადე, ღმერთი შენ მოგცემსო, მეზობელს რომ მუცელი სტკიოდეს, მუცელზე ხელს შენც უნდა ისვამდეო. განსაკუთრებით უყვარდა ნინოშვილის წიგნები. დიდად ზრუნავდა შვილების სწავლა-განათლებისთვის. უფროსი ვაჟები, ვლადიმერი და გაბრიელი, ბაქოში გააგზავნა გიმნაზიაში სასწავლებლად. როდესაც მათ გიმნაზია დაამთავრეს, სწავლის გასაგრძელებლად თბილისში ჩამოვიდნენ და აქვე დასახლდნენ. ბებიამ ახლა უმცროსი შვილები გამოაგზავნა უფროსებთან და დაავალდებულა, რათა ეზრუნათ პატარების სწავლა-აღზრდისათვის.
    ბებია თბილი და მოსიყვარულე დედა ყოფილა. უკვე დაცოლშვილებულ ვაჟებს რომ დაეძინებოდათ, ზურგზე უსვამდა თურმე ხელს, როგორც პატარაობისას.
     მრავალრიცხოვანი ოჯახი ბედნიერად ცხოვრობდა, მაგრამ დადგა 1937 წლის ზაფხული. მაშინ ზენობანში ვიყავი ბებიასთან და შემთხვევით შევესწარი დიდ ოჯახურ ტრაგედიას. სულ ხუთი სული წაიყვანეს ბებიას ოჯახიდან. ერთი ვაჟი, სიყრმის შვილის მომდევნო, მცირეწლოვანი გარდაეცვალა, თორემ გაზრდა რომ დასცლოდა, ალბათ, ისიც ძმების ბედს გაიზიარებდა! ის დღე იყო და ის, ბებია გაღიმებული აღარ მინახავს სიცოცხლის ბოლომდე. რომ დაიწყებდა მოთქმას, რიგრიგობით ჩამოთვლიდა: ვაი ჩემს მოსწრებას, შვილო აკაკი, შვილო გაბილა, შვილო ნიკოლოზა, შვილო ანიჩქა, შვილო თამარა! --- თან გულ-მკერდზე იბრაგუნებდა ხელებს და თმას იწეწდა.
         ხუთი სულიდან მხოლოდ სამი დაბრუნდა 1946 წელს: ნიკოლოზი და რძლები: ნოდარის დედა, ანიკო ბიცოლა, და გაბრიელის მეუღლე თამარი. უფროსი ვაჟები, როგორც მათი რეაბილიტაციის შემდეგ შევიტყვეთ, დაპატიმრებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ დაუხვრეტიათ.
     
ბაბუას გარდაცვალების შემდეგ ოჯახში სამნი დარჩნენ: ბებია,  დარეჯანი (ნოდარის მამიდა) და თორმეტი წლის ნოდარი. სულ მალე სამამულო ომიც დაიწყო. ოჯახს უღმერთოდ გაუჭირდა. პატარა ნოდარს მამაკაცური შრომის მძიმე ტვირთი დააწვა. მართალია, ზაფხულობით ბიძები - ალექსანდრე და მამია - ჩადიოდნენ დასახმარებლად, მაგრამ ნოდარს მაინც საკმაოდ ხშირად უხდებოდა მძიმე გარჯა. ჯერ კიდევ პატარა, 13-14 წლისა, ჩეხავდა შეშას (ზამთარი ბევრ შეშას ინელებს), დადიოდა წისქვილში სიმინდის დასაფქვავად, მუშაობდა ყანასა და ვენახში, წურავდა ყურძენს, რეცხავდა ჭურებს.
       ტრაგიკულმა ხვედრმა ბებიას ბუნება-ხასიათი შეუცვალა, იგი უფრო მკაცრი და ნერვიული გახდა. როცა ნოდარი იცელქებდა სკოლაში და მშობელს დაიბარებდნენ, ნოდარი ასე კითხულობდა, ბებია მოვიყვანოო? მასწავლებლები ერიდებოდნენ ოლღა ბებიასთაან შეხვედრას და დარეჯანს შესჩივლებდნენ ხოლმე.
       სტუდენტობის წლებში ნოდარი ხშირად გვიყვებოდა თავისი ბავშვობისდროინდელი ოინების ამბებს, როგორ აჯავრებდა ბებიას და მამიდას.
       ნოდარი ხშირად ცელქობდა. ბებია წკეპლას დამალავდა უკან და მოფერებით ეტყოდა: მოი, ბებია, აფერს არ გიზამო, მაგრამ უკან წკეპლის წვერი მოუჩანდა და ნოდარიც იმწამსვე გაექცეოდა.


ნოდარი თავისი განუმეორებელი იუმორით გამოირჩეოდა უკვე ბავშვობაში. გაჯავრებულ ბებიას ისეთ სიტყვებს ეტყოდა, რომ გულს მოულბობდა და ისიც მოეშვებოდა ხოლმე, მაგრამ თუ ხელს წაატანდა, მიტყეპავდა და თან დააყოლებდა: „რეტა, რეტა, რეტა!“ ეს ნიშნავდა: რატომ გააკეთე, რატომ დააშავეო. როცა ძალიან გააჯავრებდა, მიაძახებდა: „შეგიყენებ გობის სარაქავ სისხლს, ნოდარია დუმბაძეო „. ეს მხოლოდ სიტყვები იყო, ბებიას ნოდარი მთელ სიცოცხლეს ერჩია. წყევლა მართლა სანიმუშო იცოდა, მაგრამ თან დააყოლებდა გასანეიტრალებლად სიტყვას „აღარა“: „შენ მეისპე აღარა! შენ არ გაგითენდა, აღარა!“ ბოლოს, როცა დამშვიდდებოდა, მოეფერებოდა და ეტყოდა: „ნუ გეშინია, ბებია, მე რომ გწყევლი, ჩემი ძუძუები გლოცავენო“, - როგორც ეს რომანშია.
       ნოდარმა სულ ხუთი წელი გაატარა სოფელ ზენობანში, მაგრამ ეს ხუთი წელი მისი შემოქმედების უშრეტ წყაროდ იქცა. გურიაში გატარებული წლები განსაკუთრებული სიცხადით აღიბეჭდა მის მეხსიერებაში, სამარადჟამოდ შეიტკბო და შეისისხლხორცა. ოლღა ბებია ნოდარს გამორჩეულად უყვარდა. უკვე მოხუცებულს ხელში აიყვანდა და ისე ეფერებოდა. ბებიამ კი დაღუპული შვილების სიყვარული მთლიანად ობოლზე გადაიტანა და მთელი სიცოცხლე შესწირა მის აღზრდას.

         1952 წლის შემოდგომა იდგა. სოფლიდან ბებიას გარდაცვალების დეპეშა მივიღეთ. მაშინვე შევგროვდით ყველა, გავაკეთებინეთ გვირგვინი და გავემგზავრეთ დაკრძალვაზე მატარებლით. მთელი ღამე არ მოგვასვენა ნოდარმა: გვიყვებოდა ანეკდოტებს, რაღაც სასაცილო ამბებს. ჩვენ თავშეკავებულად ვიცინოდით, რადგან ხალხის გვრცხვენოდა შავებში ჩაცმულებს. ანეკდოტების მოყოლისას ნოდარი, როგორც ყოველთვის, ყველაზე მეტს ხარხარებდა და ზოგჯერ თავს ვეღარ ვიკავებდით, ჩვენც გულის წასვლამდე ვიცინოდით. ვეხვეწებოდით: ბიჭო, გაჩერდი, სირცხვილია, რას იტყვის ხალხიო, მაგრამ იგი არ ცხრებოდა. გულში ყველას გვიკვირდა და ვერ აგვეხსნა მისი საქციელი, როგორც იქნა, ჩავედით საჯავახოში და იქიდან ავტობუსით - ხიდისთავში. მერე ფეხით ავუყევით ზენობნის აღმართს. გამოჩნდა ბებიას სახლი. ახლა კი ხარივით დაიბღავლა ნოდარმა: „ბებიააა!“. შევარდა ეზოში, შემდეგ ავარდა ოდაში, დაეკონა ბებიას ცხედარს . . . ძლივს ავაგლიჯეთ და ძლივს დავაწყნარეთ. კარგა ხანს მოთქმით იტირა, მხოლოდ მერე მივხვდი, თუ რატომ მოიქცა ასე უცნაურად მატარებელში.


        ოლღა ბებიას უაღრესად საინტერესო და შთამბეჭდავი სახე გამოძერწა ნოდარმა რომანში „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“. თავის ნამდვილ ბებიას ჩამოაცილა უკუღმართი ცხოვრებისაგან მიყენებული დაუოკებელი ტკივილები, შთაბერა ჰუმანური ზეადამიანური სული, რის გამოც ყველასათვის საყვარელ, ზოგადკაცობრიულ და მარადიულ ბებიად აქცია.“





 ახალი ამბები
  • ვინ არის მდუმარე ბერი ნიკოლოზი, რომლის გასახლებასაც მეზობლები ითხოვენ?„მეფე ნარიმანი“, „ღმერთი ნიკოლოზი“ - ასე მოიხსენიებს მისი მრევლი ნარიმან მაქარაშვილს, რომელიც ბერად 1992 წელს აღიკვეცა და ბერი გაბრიელის მორჩილებაში იმყოფებოდა. მალევე საპატრიარქომ მღვდელმსახურება ავადმყოფობის მიზეზით აუკრძალა. მამა ნიკოლოზი უკვე 15 წელია მდუმარებაშია და მრევლს ჩანაწერებით ეკონტაქტება, სადაც თავის თავს პატრიარქს, მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტს და მეფეს უწოდებს. თმა და წვერი გაიპარსა და როგორც მისივე ჩანაწრებიდან ირკვევა, მიზეზად „ტვინთან დაკავშირებულ პრობლემებს ასახელებს“, თუმცა ამაში რას გულისხმობს, ბევრისთვის გაურკვეველია.   ის ამჟამად ზემო ფონიჭალის მე-13 კორპუსში, მე-7 სართულზე  ცხოვრობს. ბინის ქირას მრევლი უხდის, მრევლი ამარაგებს საკვებითაც. კორპუსის ეზოსა და სადარბაზოში, სადაც სამლოცველოა მოწყობილი ყოველ დღე თბილსიდან და სხვადასხვა რეგიონებიდან ადამიანები იკრიბებიან, ლოცულობენ და ელოდებიან მამა ნიკოლოზის ფანჯარაში ან სადარბაზოში გამოჩენას, რათა მისგან დალოცვა მიიღონ. ბერი ხალხთან იშვიათად ჩნდება.  მათი თქმით, ბერი ნიკოლოზის სახელს არაერთი სასწაული უკავშირდება. ბრევს სჯერა, რომ ის წმინდანია, სასწაულებს ახდენს და საქართველოს მხსნელია.   მრევლისგან გასხვავებულად ფიქრობენ მეზობლები. ამავე კორპუსის მცხოვრებლები ჩვენთან საუბარში ამბობენ, რომ ბერის მიმდევრები ხშირად აგრესიულობით გამოირჩევიან. კორპუსის მცხოვრებლებს აღიზიანებთ მუდმივი ხალხმრავლობაც ეზოსა და სადარბაზოში. „ხმაური ნაკლებად გვაწუხებს, მაგრამ სადარბაზო ეკლესიად აქვთ ქცეული. ამოდიან და ტევა აღარაა ხშირად. ეზოშიც ჯგუფად  არიან და დამთრგუნველია ყოველ დღე ამის ყურება. ხმას ვერ გასცემ ვერცერთს, მაშინვე იწყებენ ჩვენს დამუნათებას, რომ თითქოს ურწმუნოები ვიყოთ, არადა თავად არიან ურწმუნოები. ბერი ღმერთად ჰყავთ ქცეული და მის ყველა ქმედებას სიმბოლურ დატვირთვას აძლევენ“, - ამბობს "გურია ნიუსთან" საუბრსას ზემო ფონიჭალის მცხოვრები ანა ანთაძე. ის ასევე იხსენებს პანდემიამდე კორპუსის მცხოვრებლებსა და მრევლს შორის არსებულ დაპირისპირებას, რაშიც პოლიციაც იყო ჩართული. მეზობლები მამა ნიკოლოზის გასახლებას ითხოვდნენ და მიზეზად ხმაურს ასახელებდნენ, რაც მრევლის გალობითა და სიმღერით იყო გამოწვეული. პანდემიის და კომენდანტის საათის დაწესების შემდეგ დაძაბულობა განიმუხტა, რადგან მამა ნიკოლოზის მიმდევრები ღამის თევით ვეღარ რჩებიან. „მეფე ნარიმანის“ მრევლი ჟურნალისტების მიმართ კეთილგანწყობილები არ არიან. ამის მიზეზად, მათი თქმით, ჟურნალისტების არაობიექტურობა და ბერისადმი ზერელე  და ცინიკური დამოკიდებულება სახელდება. არც მე მომცეს ფოტოს გადაღების უფლება  და მითხრეს, რომ  კურთხევა აუცილებლად წინასწარ უნდა მიმეღო. სცადეს, ტელეფონის წართმევა და მანამ არ გამომიშვეს, სანამ არ შეამოწმეს, რომ ფოტო ნამდვილად არ გადამიღია.  დააურეკეს ვინმე დავითს, რომელმაც სასწრაფოდ ადგილის დატოვება მომთხოვა და კამერის გამოყენება ამიკრძალა.  მრევლის ერთ-ერთმა წარმომადგენელმა კი მითხრა, რომ ჩემი იქ ყოფნისას მამა ნიკოლოზმა კარზე სამჯერ დააკაკუნა, რაც იმას ნიშნავდა, რომ არასასურველი სტუმარი ვიყავი და უნდა წავსულიყავი. ზემო ფონიჭალაში გადმოსვლამდე ბერი  ბარნოვზე, მრავალსართულიანი კორპუსის ბინაში ცხოვრობდა, რომელიც ნათესავმა უსასყიდლოდ დაუთმო. ის არაერთხელ გახდა ხმაურისა და დაპირისპირების მიზეზი.  ბერის „უცნაური“ საქციელის გამო, რაც ბინიდან ზეთის და ღვინის გადმოღვრასთან ერთად  საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გადმოყრაში გამოიხატებოდა, იგი გამოასახლეს. ამ გამოსახლებისას კი მოხდა დაპირისპირება პოლიციასა და მამა ნიკოლოზს შორის, რაშიც მისი მრევლიც ჩაერთო. ბერის წინააღმდეგ აღძრული იყო სისხლის სამართლის საქმეც 120-ე მუხლით, რომელიც ჯანმრთელობის ნაკლებად მსუბუქი დაზიანებას ... ...
  • საქართველო 18 მაისს ეროვნული სამოსის დღეს აღნიშნავსსაქართველო 18 მაისს ეროვნული სამოსის დღეს აღნიშნავს. საქართველო წელს პანდემიით გამოწვეული შეზღუდვების გამო ეროვნული სამოსის დღეს მასშტაბური ღონისძიებების გარეშე აღნიშნავს.  ამ პროექტის ორგანიზატორები დღის აღნიშვნის მსურველებს ფეისბუკ გამოწვევას სთავაზობენ: „ერთად ვაქციოთ ეროვნული სამოსის დღე მთელინ მსოფლიოსთვის ულამაზეს კოსტუმირებულ დღესასწაულად. ვისაც გაქვთ ნებისმიერი ეროვნების  ისტორიული სამოსით გადაღებული ფოტო, ატვირთეთ თქვენს სოციალურ ქსელებში ჰეშთეგით #18მაისისამოსისდღე #გააცოცხლეისტორია დაურთეთ ეს ტექსტი და მონიშნეთ თქვენი 3 ... ...
  • „მძღოლებს და ქურდებს სტალინმა ვერ მიხედა, შენ მოუვლი?“: მგზავრობის საფასური იზრდებაოზურგეთში საწავავის ფასის ყოველდღიური ზრდა ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა. პარალელურად, მძღოლებმა, რომლებიც სოფლების მიმართულებით სარეისო მარშრუტს ასრულებენ, ფასის გაზრდაზე საუბარი კაი ხანია დაიწყეს. ერთის მხრივ, ვერ გაამტყუნებ, თუმცა საწვავის ფასის ზრდის თვითნებობასთან ერთად, თავნებობა დაეტყოთ მძღოლებსაც, რომლებმაც,  მგზავრობის ფასის ზრდის  პარალელურად, დღის განმავლობაში არსებულ რეისების რაოდენობა შეამცირეს. ან უფრო უარესი, იცდიან და როცა მგზავრი ეყოლებათ, მხოლოდ მაშინ გადიან სოფლის მიმართულებით. 17 მაისიდან, არაერთ სოფელში, უკვე  გაძვირდა მგზავრობის საფასური. ავტოსადგურში თავმოყრილი მძღოლები, რომელთა გაღიზიანება ერთის მხრივ გასაგებია - ადამიანები არიან და საწვავის ფასის ზრდა მათთვის ისევე მტკივნეულია, როგორც ნებისმიერი მგზავრისთვის. თუმცა,  ისინი ჩვეული  უხეში პასუხებით ერთობ გამორჩეული არიან: „მძღოლებს და ქურდებს სტალინმა ვერ მიხედა, შენ მოუვლი?“ „აქ რას ტლიკინობ, წადი, შენს მთავრობას  ჰკითხე  (?!)“, „შენ რა გენაღვლება, საქმე არ გაქვს? წადი და შენმა უფროსმა ტაქსი გიქირაოს, “, „ახლა წაბრძანდი, ქალო,  აქედან, უფრო გავზრდით ფასს, ვინ გკითხავს, შენ?“  _ ასეთი სიტყვაკაზმულობით  „მდიდარ“ ზოგ მძღოლს, დანარჩენმა კოლეგებმა ზრდილობისკენ მიუთითეს და მოშორებით  გაიყვანეს.   მათ შორის, ზოგიერთი დილაადრიან   ნარდის თამაშით  იყო  გართული და კითხვაზე, რამდენად სერიოზულად მიაჩნიათ სამსახურში დილის ცხრა საათიდანვე ნარდის კამათლების გორება და  გასაჭირზე ყბისაქცევებით ლაპარაკი, ამბობენ,  რომ  „ რეისები არ კეთდება და რა უნდა ვქნათ, აბა, მთელი დღეო?“ _დილას წამოვედით მაკვანეთიდან. საქმე გვქონდა ბაზარში. მოვედით და მაკვანეთის სარეისო მიკროავტობუსის მძღოლმა გვითხრა,   დღის ორ საათზე შესასრულებელ  რეისზე უარს ვამბობ,  4 საათზე წავალ, თუ ხალხი მოგროვდებაო. რა ვქნათ ჩვენ? ახლა  ოთხ საათამდე უნდა ვიაროთ ქალაქში...დრო გავიყვანოთ. ტაქსის ფული რომ გვქონდეს, არც მაგათი მომსახურება გვინდა და არც ავტობუსი, _ გვითხრა  მაკვანეთის მცხოვრებმა ორმა  ქალბატონმა, რომლებიც სურსათის შესაძენად ქალაქში იყვნენ ჩამოსული და ბრაზობდნენ, რომ შინ დროულად ვერ ბრუნდებოდნენ. მგზავრობის საფასური, 17 მაისიდან სოფელ ჭანიეთის მიმართულებით გაიზარდა  და თუ აქამდე ამ სოფელში მოძრავ მგზავრებს,  ერთობ უცნაური დაყოფით,  60-70-80 თეთრის ოდენობით  ახდევინებდნენ, ახლა ფასების დაყოფა ორნიშნულიანი  გახდა. ჭანიეთის ცენტრამდე 80 თეთრი, ქაქუთამდე (ჭანიეთის თემი)  კი 1 ლარი  ღირს. აღსანიშნავია, რომ  ოზურგეთიდან ჭანიეთამდე 5 კმ, ხოლო ქაქუთამდე (სადაც ავტობუსის ბოლო გაჩერებაა) ,                                                                                                     8 კმ მანძილია. მოქალაქეები სვამენ კითხვას: თუ ურეკამდე, სადაც 30 კმ-ია, 3 ლარი ღირს მგზავრობა და არ შეცვლილა ფასი, ქაქუთამდე 1 ლარი რატომ უნდა ღირდესო? როგორც ავტოსადგურის დირექტორი, შალვა ორაგველიძე გვეუბნება, ფასების ასეთი დაყოფა ერთ სოფელში უცნაურია და  არ ხდება  დანარჩენ   თემებში. მით უფრო, ჭანიეთი პატარა სოფელია  და ფასების ასე დალაგება შიდა პერიმეტრებზე, საიდან იღებს სათავეს,   აქამდე არავინ დაინტერესებულა. მხოლოდ თავისთვის ბუზღუნებს ყველა. _მგზავრობის საფასურის მატება, საწვავის ფასი ზრდის გამო ხდება. ამასთანავე, საბურავის თუ სხვა ნაწილების ყიდვა უხდებათ თავად მძღოლებს.  საწვავს ჩვენ არ ვუსხამთ, ამასაც თვითონ ყიდულობენ. დიდი ხანია, მძღოლები გვთხოვენ, რომ ფასის გაზრდას, თორემ იძულებული გახდებოდნენ, მუშაობა შეეწყვიტათ. აქამდე ვაჩერებდით რაღაცნაირად ამ პროცესს. ახლა უკვე ვერ ვაჩერებ. გამექცა ზოგი მძღოლი. მაგალითად, შეკვეთილში აღარ წავიდა, ვინც აქამდე მუშაობდა და ახალი მოვიყვანე.  რთულ მდგომარეობაში ვართ ჩვენც, _ გვითხრა შალვა ორაგველიძემ. მისივე თქმით, სხვადასხვა სოფლებში მგზავრობის ფასის მატება თანდათან ხდება და დღეისთვის ყველა სოფელში არ არის მომატებული. თუმცა, დარწმუნებულია, რომ ყველგან მოიმატებს. დღეისთვის ოზურგეთში ერთი ლიტრი საწვავის ფასი 2,80 - 2,88 ლარს შორის მერყეობს. _2, 51-იც არის ზოგან, თუმცა ასეთ საწვავს ვერ გავაფუჭებინებთ ძრავს. ჩვენც ძალიან ცუდ დღეში ვართ,  საქმე სულ უკან როგორ უნდა მიდიოდეს?  1996 წელში,  ქუთაისამდე მჭირდებოდა 3 ლარის საწვავი, ახლა მჭირდება 65 ლარის და მგზავრები თითო-ოროლაა. მაშინ მგზავრები მაინც იყო...არ ვიცი, ღმერთმა კარგი ქნას ,_ გვეუბნება ოზურგეთი-ქუთაისის სარეისო მიმართულების მძღოლი სოსო ჩახვაძე. რაც შეეხება მგზავრობის ღირებულებას საქალაქთაშორისო   რეისებზე, ბათუმამდე მგზავრობა ოზურგეთიდან 6 ლარი გახდა, ქუთაისამდე -ათი ლარი, სამტრედიამდე -შვიდი ლარი. _თბილისამდე მგზავრობა კი  კვლავ 25 ლარია. ახლა არ შეცვლილა. აწი არ ვიცი... ხაშურამდე ვინც წავა, 20 ლარი უნდა გადაიხადოს, ხოლო გორამდე-23 ლარი. იცით, რა ღირს „მერერსედესის“ ავტობუსის ერთი საბურავი? ათასი ლარი! რა ვქნათ  ჩვენ? -  გვეუბნება ავტოსადგურის თანაშრომელი მიხეილ კალანდაძე. ავტოსადგურის დირექტორი, შალვა ორაგველიძე დაგვპირდა, რომ დღის განმავლობაში შეხვდება მძღოლებს, გაარკვევს მდგომარეობას და მაქსიმალურად ეცდება, მგზავრობის ფასის ზრდა  მკვეთრად არ მოხდეს. ძირითადად, კი, როგორც საუბრისას არაერთხელ გაიმეორა, საწვავის ფასის  სწრაფი ზრდის გამო, ვერ ახერხებს მგზავრობის ღირებულება ძველი ნიხრით დარჩეს. ასევე არავის აქვს პასუხი კითხვაზე, ვთქვათ და მოხდა საწვავის ფასის მნიშვნელოვანი დაკლება, დაიწევს თუ არა მგზავრობის  საფასური? თუ წინა წლების მაგალითს გავიხსენებთ, საწვავის ჯერ გაძვირების და მერე გაიაფების დროს  მომატებული მგზავრობის საფასური, არავის დაუბრუნებია ძველ ნიშნულზე და ძალაში ... ...
  • შენიშვნების პაკეტი სამინისტროს და მოულოდნელი სტუმარი ბრიფინგზეარასამთავრობო ორგანიზაცია “ეკოს“ და “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ წარმომადგენლებმა ირმა გორდელაძემ და თამაზ ტრაპაიძემ ოზურგეთში დემოკრატიული ჩართულობის ცენტრში ბრიფინგი გამართეს. შეხვედრის მიზანი იყო სოფელ ვაკიჯვარში "ნატანები 3" ჰესის პროექტის შენიშვნები და რეკომენდაციები, რომელიც გაიგზავნა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში. შეიძლება ითქვას, რომ ბრიფინგს მოულოდნელად ეწვია "ნატანები 3" ჰესის პროექტის მენეჯერი გიორგი მარგებაძე, რომელიც შეხვედრაზე ყველაზე მეტად აქტიურობდა. ის საზოგადოების წევრებს არწმუნებდა, რომ შპს „უნივერსალ ენერჯი ქორფორეიშნის“ მდინარე ნატანებზე 9.085 მგვტ სიმძლავრის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა ზიანს არ მიაყენებს არც გარემოს და არც ხალხს. გიორგი მარგებაძემ რამდენჯერმე შეაწყვეტინა ბრიფინგი არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებს და მათან პოლემიკას მართავდა. თამაზ ტრაპაიძის და ირმა გორდელაძის თქმით, იმ შენიშვნებს, რომელიც ექსპერტების ჯგუფმა შეადგინა, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გაუგზავნიან, შენიშვნები მრავლად არის და ახლა ჯერი სამინისტროზეა, რამდენად გაითვალისწინებენ გურულების გზავნილს. მათი თქმით, ისინი და მათი თანაგუნდელები წინააღმდეგები არ არიან რეგიონში დაგეგმილი ეკონომიკური პროექტების გახორციელების. “ხშირად საუბრობენ ჩვენზე, რომ თითქოს, არ გვინდა ეკონომიურად გაძლიერდეს საქართველო და საქართველოს რეგიონები. ეს ასე არ არის. ჩვენ გვინდა ისეთი პროექტები, რომლებიცელიც ბუნებას და ეკოლოგიას არ გაანადგურებს“, _ აღნიშნა ირმა გორდელაძემ შეხვედრის დროს. დარბაზში მყოფმა სოფელ სურებიდან და სოფელ ვაკიჯვრიდან ჩამოსულმა ადამიანებმა თქვეს, რომ ეს პროექტები სოფლისთვის მომგებიანი არ იქნება. “გინდათ ჩვენს ხარჯზე გამდიდრდეთ და მეტი არაფერი არ გინდათ. თქვენ არ ინტერესდებით ადამიანების პრობლემებით და დღევანდელი ყოფით. არ გვინდა ჰესი აშენდეს“, _  აღნიშნეს ბრიფინგზე მოსულმა სტუმრებმა. გიორგი მარგებაძემ შეხვედრაზე აღნიშნა, რომ ისინი ამ პროექტის გახორციელების შემთხვევაში 100 ადამიანის დასაქმებას აპირებენ. რაზეც ვაკიჯვარში მცხოვრებმა თქვა, რომ ასეთი დაპირებებით და წინადადებებით ადამიანებს ვერ შეაცვლევინებენ აზრს. შეხვედრაზე ასევე ითქვა, რომ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მდ. ნატანებზე შპს “უნივერსალ ენერჯი ქორფორეიშენის” პროექტის “ნატანები 3 ჰესის” მშენებლობისა და ექსპლუატაციის გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიშთან დაკავშირებით გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ 2021 წლის 17 მარტს წარმოადგინა შენიშვნები 6 საკითხზე, რომლებიც საჭიროებს დაზუსტებას და კომპანიის მხრიდან დამატებითი, დეტალური ინფორმაციის წარმოდგენას. აღნიშნულ შენიშვნებზე რეაგირების მიზნით კომპანიამ წარმოადგინა 5 დამატებითი დანართი, რომლებშიც გადმოცემულია უფრო ვრცელი ინფორმაცია სამინისტროს მიერ დეტალურად შესასწავლად მითითებულ საკითხებზე. “გურია ნიუსი“ გთავაზობთ შენიშვნების ნაწილს, რომელსაც არასამთავრობო ორგანიზაციები სამინისტროს გაუგზავნიან. წინამდებარე დოკუმენტში წარმოდგენილია ჩვენი შენიშვნები იმის შესახებ, თუ რამდენად სიღრმისეულად და სრულფასოვნადაა შესწავლილი აღნიშნული საკითხები და რამდენად საკმარისი დეტალურობითაა წარმოდგენილი ინფორმაცია თითოეულის შესახებ. ზოგადი შენიშვნა, რაც ექვსივე საკითხთან დაკავშირებით გვაქვს არის ის, რომ სამინისტროს მხრიდან კომპანიისთვის მიცემული 1-თვიანი ვადა ექვსი ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხის სიღრმისეულად შესასწავლად და შესაბამისი შემარბილებელი თუ საკომპენსაციო ღონისძიებების დასაგეგმად არ არის საკმარისი. შესაბამისად, ჩნდება იმის განცდა, რომ აღნიშნული შენიშვნები თავად სამინისტროს მხრიდან წარმოდგენილია მხოლოდ ფორმალურად, იმისთვის, რომ თავად კომპანიამაც ფორმალური პასუხები მოამზადოს მათზე და მიზნად არ ისახავს საკითხების რეალურად, საფუძვლიანად შესწავლას. სათავე ნაგებობიდან ეკოლოგიური ხარჯის საგანგებო მოწყობილობით (მილი, ღიობი) გატარების უზრუნველყოფის ღონისძიებების შესახებ ინფორმაცია; კომპანიის მიერ სამინისტროს 1-ლი მოთხოვნის საპასუხოდ წარმოდგენილ I დანართში ვხვდებით ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა საშუალებით მოხდება სათავე ნაგებობიდან ეკოლოგიური ხარჯის გატარება, ასევე სათავე ნაგებობის სქემასა და სანიტარული ხარჯის გამტარი მილის ნახაზს. პირველ რიგში, უნდა აღინიშნოს, რომ გზშ-ის ანგარიშში თავდაპირველად არ ყოფილა წარმოდგენილი ინფორმაცია ეკოლოგიური ხარჯის სპეციალურად მოწყობილი წყალგამტარის საშუალებით გაშვების ღონისძიების შესახებ. ანგარიშის მიხედვით, ეკოლოგიური ხარჯი 0.49 მ 3 /წმ სრულად უნდა გატარებულიყო თევზსავლის მეშვეობით. აღნიშნული წყალგამტარი მილის არსებობის შესახებ ინფორმაცია კომპანიამ შეიტანა მხოლოდ სამინისტროს შენიშვნაზე რეაგირების შედეგად წარმოდგენილ I დანართში, თუმცა შესაბამისი ცვლილება გზშ-ის დოკუმენტში შეტანილი არაა და ანგარიშის მიხედვით, სრული ეკოლოგიური ხარჯი ისევ თევზსავლის მეშვეობით უნდა იქნას გატარებული. ეს ორი ერთმანეთისგან აცდენილი ინფორმაცია აუცილებლად საჭიროებს ერთმანეთთან შესაბამისობაში მოყვანას. როგორც I დანართიდან ირკვევა, ეკოლოგიური ხარჯის გატარება, რომელიც შეადგენს 0.49 მ 3 /წმს, მოხდება თევზსავლის (0,13 მ 3 /წმ) და 0,32 მ შიდა დიამეტრის მქონე მილით (0.36 მ 3 /წმ). აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ კომპანიას არ აქვს განხილული ეკოლოგიური ხარჯის გატარების ალტერნატიული საშუალება, გარდა მილისა, რომელიც, თუ გავითვალისწინებთ მდინარე ნატანების ღვარცოფულ ხასიათსა და ნატანი მასის რაოდენობას, მარტივად შეიძლება გაიბიდნოს და ეკოლოგიური ხარჯის მდინარისკენ გატარება შეფერხდეს. ამის გათვალისწინებით, გაცილებით ეფექტიანი იქნებოდა ეკოლოგიური ხარჯის ღიობით გატარება, რომლის გაწმენდა და წყლის შეუფერხებელი დინებაც მარტივად უზრუნველსაყოფია. გარდა ამისა, გზშ-ს დოკუმენტში ვკითხულობთ, რომ “მცირეწყლიან წლებში ენერგეტიკული მიზნით გამოსაყენებელი წყლის რაოდენობა იმდენად მცირე შეიძლება იყოს, რომ ვერ იქნას უზრუნველყოფილი ჰიდროაგრეგატების მინიმალური დატვირთვით ფუნქციონირებაც. აქედან გამომდინარე არსებობს იმის მაღალი ალბათობა, რომ წყალმცირე პერიოდების გარკვეულ შემთხვევებში ჰესის ოპერატორი კომპანია იძულებული იქნება მდინარის ბუნებრივ კალაპოტში გაატაროს სათავეზე მოდენილი წყლის სრული - ეკოლოგიურ ხარჯზე მეტი რაოდენობა”. ამ შემთხვევაში დაზუსტებას საჭიროებს რამდენად გამტარუნარიანი იქნება შემოთავაზებული დიამეტრის მილი 0.36 მ3/წმ-ზე მეტი ხარჯის გატარების საჭიროების შემთხვევაში და თუ აღნიშნული მილი ვერ უზრუნველყოფს ამას, ხომ არ გატარდება დამატებითი ხარჯი თევზსავლის საშუალებით, რომელშიც მეტი წყლის გაშვება, ასევე გზშ-ს ავტორების თქმით, დამატებით ტურბულენტობას და წინაღობას წარმოქმნის ნაკადულის კალმახის მიგრაციისას. აღნიშნული ურთიერთგამომრიცხავი ჩანაწერებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია კომპანიამ დაასაბუთოს: 1. რატომ ირჩევს ნატანით მდიდარი და ღვარცოფული მდინარის ეკოლოგიური ხარჯის გასატარებლად მცირე დიამეტრის დახურულ მილს და არა ღიობს, რომლის წმენდაც გაცილებით მარტივი იქნება, ხოლო წყლის გატარება შეუფერხებელი; 2. როგორ მოხდება საჭიროების შემთხვევაში ეკოლოგიურ ხარჯზე მეტი რაოდენობის წყლის გატარება შემოთავაზებული მილით. რაც შეეხება ეკოლოგიურ ხარჯს, რომელიც წლების განმავლობაში დამკვიდრებული მავნე პრაქტიკით განისაზღვრება მდინარის 10%-ით, უნდა აღინიშნოს, რომ მდინარე ნატანების მორფოლოგიის, წყალთან მჭიდროდ დაკავშირებული ბიოლოგიური გარემოსა და ეკოსისტემების გათვალისწინებით შემოთავაზებული 10%-იანი ეკოლოგიური ხარჯი არასაკმარისია. გზშ-ის კვლევის მიხედვით, მდინარე ნატანების გასწვრივ, საპროექტო ზონაში ვხვდებით EUNIS-ის კლასიფიკაციის მიხედვით G1.1 ჭალისა და სანაპირო ტყეებს. აღსანიშნავია, ის ფაქტი, რომ ჭალის ტყის ძირითად მახასიათებელს წარმოადგენს ის, რომ ამ ტიპის ტყეს პერიოდულად ესაჭიროება შეტბორვა. მდინარეში მხოლოდ 10%-იანი ხარჯის დატოვება კი ვერ უზრუნველყოფს მის წყლით დაფარვას და დროთა განმავლობაში, არსებული ჰაბიტატი, რომელიც ამ ეტაპზე ფართოდაა წარმოდგენილი საპროექტო ზონაში, დეგრადირდება. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ გზშ-ის დოკუმენტში ჭალის ტყის ჰაბიტატისადმი მიყენებული ზარალი არათუ შეფასებული, ნახსენებიც კი არ არის, შესაბამისად არ არის ნაფიქრი არც შემარბილებელ ღონისძიებაზე და არც პრევენციაზე. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვფიქრობთ, რომ: 1. გარემოსდაცვით ხარჯად მდინარის 10%-ის დატოვება არ არის საკმარისი მდინარე ნატანების ეკოლოგიური ფუნქციის შესანარჩუნებლად და ხარჯის ეს მაჩვენებელი დროთა განმავლობაში გამოიწვევს წყლის და წყალთან დაკავშირებული ბიომრავალფეროვნებისა და ჰაბიტატების კარგვას. 2. გარემოსდაცვითი ხარჯის გასატარებლად შემოთავაზებული მეთოდი, ვერ უზრუნველყოფს თუნდაც 10%-ინი ხარჯის ეფექტიან გატარებას. შესაბამისად, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, კომპანიამ გადახედოს მდინარის ეკოლოგიური ხარჯის საკითხს და ის დაითვალოს არა გავრცელებული პრაქტიკის, არამედ მდინარის და მასთან დაკავშირებული გარემოს რეალური მახასიათებლების გათვალისწინებით, ასევე, აღნიშნული ხარჯის გატარება უზრუნველყოს ყველაზე ოპტიმალური საშუალებების გათვალისწინებით, რათა არ შეფერხდეს მდინარეში წყლის ხარჯის ჩაშვება. ამასთან, დანართში წარმოდგენილი კუმულაციური ზემოქმედების შესარბილებლად გათვლილი მთელი რიგი ქმედებები საჭიროებს კონკრეტიკასა და დაზუსტებას, კერძოდ: ● “მდინარის ბუნებრივი კალაპოტიდან დროებით მოწყობილ ხელოვნურ კალაპოტში წყლის დინების გადაგდების პროცესს არ უნდა ჰქონდეს უეცარი ეფექტი. აღნიშნული პროცესი უნდა შესრულდეს, რაც შეიძლება ხანგრძლივად, რათა თევზებმა შეძლონ ადაპტაცია ახალ გარემო პირობებთან” - აღნიშნული შემარბილებელი ღონისძიება საჭიროებს დაზუსტებას. უფრო კონკრეტულად უნდა უყოს გაწერილი როგორ მოხდება ამ პროცესის დროში გახანგრძლივება და გარემო-პირობებთან თევზების ადაპტაციის ხელშეწყობა. საჭიროა არსებობდეს კონკრეტული გეგმა, რომლის მეშვეობითაც მოხდება ზემოაღნიშნული ქმედების განხორციელება. ● “ხელოვნური კალაპოტის მდინარის ბუნებრივ კალაპოტთან შეუღლების ადგილები მოეწყობა ისე, რომ არ შეიქმნას ხელოვნური ბარიერი თევზების მიგრაციისთვის” - აღნიშნული ჩანაწერი არ გვიქმნის წარმოდგენას იმის შესახებ თუ რა კონკრეტული სამუშაოები გატარდება და რა მეთოდით მოხდება ხელოვნური და ბუნებრვი კალაპოტების შეუღლება. შესაბამისად, დასაზუსტებელია მოცემული ღონისძიებაც. ● “სათავე ნაგებობის მშენებლობის მთელი პერიოდის განმავლობაში უზრუნველყოფილი იქნება დროებითი სადერივაციო არხის კალაპოტის მონიტორინგი და კალაპოტის ჩახერგვის და ამასთან დაკავშირებით თევზის გადაადგილების შეზღუდვის პრევენციის მიზნით ჩატარება არხის გაწმენდის სამუშაოები” - მეტ დეტალიზაციას საჭიროებს აღნიშნული ჩანაწერიც, კერძოდ, მოცემულ ღონისძიებაში არ ჩანს მონიტორინგის პერიოდულობა, ასევე ვინ იქნება პასუხისმგებელი აღნიშნული მონიტორინგის განხორციელბაზე და რა ტექნიკური საშუალებებით მოხდება საჭიროების შემთხვევაში დროებითი სადერივაციო არხის წმენდა. ამასთან, სასურველია წარმოდგენილი იყოს ინფორმაცია ხელოვნური კალაპოტის შესახებ: რით იქნება უზრუნველყოფილი მისი მაქსიმალური მსგავსება ბუნებრივ კალაპოტთან და შესაბამისად, თევზების ადაპტაციის ხელშეწყობა ახალ გარემო-პირობებთან. ● “მოხდება ნაპირების და ფერდების გამყარება სხვადასხვა უარყოფითი მოვლენების (ნიადაგის წყალში მოხვედრა, მეწყერი, ღვარცოფი და ა.შ.) პრევენციისთვის. მდინარის კალაპოტში ყველა სახის სამუშაოები განხორციელდება მაქსიმალური სიფრთხილით, რათა მინიმუმამდე შემცირდეს მდინარის წყლის სიმღვრივის მომატების რისკი” - აღნიშნულ ქმედებაში დასაკონკრეტებელია რა საინჟინრო ხერხებით და მასალით მოხდება ნაპირსამაგრი სამუშაოების განხორციელება, რა ვადებში და მდინარის კალაპოტის რა ნაწილს მოიცავს. ● “გატარდება ყველა შემარბილებელი ღონისძიება წყლის ხარისხის შენარჩუნების მიზნით” - მნიშვნელოვანია დაკონკრეტდეს რა შემარბილებელ ღონისძიებებზე მოცემულ წინადადებაში საუბარი.  ● “ეფექტურად განხორციელდება თხევადი ხარჯების მართვა. სათავე ნაგებობიდან ქვედა დინებაში მუდმივად იქნეს გაშვებული დადგენილი ეკოლოგიური ხარჯები” - მნიშვნელოვნია განიმარტოს/დაზუსტდეს კომპანიას თხევადი ხარჯის ეფექტიან მართვად მხოლოდ გზშ-ის დოკუმენტში გამოთვლილი ეკოლოგიური ხარჯის (0.49მ3/წმ) გატარების უზრუნველყოფა აქვს მოაზრებული თუ განიხილავს სხვა საჭირო ღონისძიებებსაც და თუ განიხილავს, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ რა ღონისძიებებით მოხდება თხევადი ხარჯის ეფექტიანი მართვის ... ...
  • დმანისის შესასვლელთან ფიზიკური დაპირისპირება იყო - ადამიანების ჯგუფმა პოლიციის კორდონი გაარღვიაადამიანებმა, რომლებიც რამდენიმე საათის განმავლობაში ცდილობდნენ დმანისის ცენტრში შესვლას, პოლიციის კორდონი გაარღვიეს. ადგილი ჰქონდა ფიზიკურად დაპირისპირებასაც. არსებული ინფორმაციით, დმანისის ერთი შესასვლელიდან ადამიანთა გარკვეული ჯგუფი ქალაქის ცენტრისკენ შესვლას ცდილობდა, რის საშუალებასაც მათ სამართალდამცავები არ აძლევდნენ. როგორც მედია წერს, ისინი ​განსაკუთრებული აგრესიულობით გამოირჩევიან ჟურნალისტების მიმართ. არსებული ინფორმაციით, ფიზიკურად დაუპირისპირდნენ საზოგადოებრივი მაუწყებლის და "მთავარის" ჟურნალისტებს. არსებული ცნობით, ფიზიკური დაპირისპირებისას რამდენიმე პირი დაშავდა, მათ შორის არიან ჟურნალისტებიც. დმანისთან შესასვლელი გზები სამართალდამცველები რამდენიმე საათის წინ გადაკეტეს, რასაც მაშინვე მოჰყვა ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

კარმიდამო ჩემი

"ქართული თექა ჩემი გატაცებაა!"

ქართულ თექაზე მუშაობას, უმეტესად, ჩვენი...

გავაშენოთ საადრეო ჯიშის მანდარინი

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის კლიმატი,...

თხილის წამლობა აპრილის შუა რიცხვებიდან

აპრილის დასაწყისიდან, როცა თანდათან მატულობს...

როგორ გამოვკვებოთ და გამოვზარდოთ ქათმის წიწილები

საქართველოში ქათმის და, ზოგადად, შინაური...

დავთესოთ ბოსტნეული და გამოვიყვანოთ ჩითილები

წლევანდელი გაზაფხული,  გურიაში, განსაკუთრებით, საკმაოდ...

საგაზაფხულო ფხალეული კვერცხით და ნედლი სანელებლებით

საქართველოს სამზარეულო კულტურა ფხალეულის ორასამდე...

"კალისტო 1920 "_ გურიაში "გემოვანის" პური გამოჩნდა

პური ერთ-ერთი უძველესი საკვებია და...

ერთი ნაჩუქარი ბაჭიით დაწყებული საქმე: "ბოცვრის მოშენება ყველა ოჯახმა უნდა შეძლოს"

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაამაღლებაში მცხოვრები,...

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს...

გავამზეუროთ ქოთნის ყვავილები

ახლა, ადრიან გაზაფხულზე, მზიან, თბილ...

ქათმის მხალეული

მრგვალად მოხარშული (და არა შემწვარი)...